Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download ""

Transkrypt

1 Elżbieta Nowacka I Zakład Katedry Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. n. med. E. Mayzner-Zawadzka 1

2 HISTORIA pierwszy legendarny poród drogą brzuszną poród Asklepiosa operacji dokonał jego ojciec Apollo na zmarłej Koronis. 2

3 HISTORIA Drugi legendarny poród - król Rzymu NUMA POMPILUS ugruntował prawo do cięć pośmiertnych. 3

4 PRAWO - LEX W 715 r p.n.e (p.chrystusem) w Lex Regis de Inferendo Mortus Numa Pompilus zarządza, że jeśli kobieta umiera, potomek ma ją opuścić tak szybko jak to jest możliwe. 4

5 JULIUS CAESAR Poród JULIUSA CAESARA (100 r p. Ch.) Nie był związany z prawem Pompiliusa, Jego matka żyła, gdy on miał 48 lat. 5

6 Urodzeni pośmiertnie wykonanym cięciem cesarskim Papież Grzegorz XIV Król Edward VI /prawdopodobnie/ 6

7 Pierwsze udokumentowane cięcie cesarskie uwieńczone przeżyciem rodzącej r Szwajcaria Jacob Nufer (rzezak świński kastrujący trzodę); wykonał je u swojej żony; Kobieta urodziła jeszcze czworo dzieci w tym bliźnięta. 7

8 27 listopada Anglia James Barlow chirurg z Lancashire Wykonał cięcie cesarskie z powodu braku postępu porodu (!) u rodzącej, której uprzednio złamał miednicę. Kobieta przeżyła 8

9 14 stycznia 1794 r - Ameryka Dr Jesse Bennet lekarz z Edom, Virginia Wykonał cięcie cesarskie u swojej żony odurzonej uprzednio laudanum. Oboje matka i dziecko przeżyli. 9

10 Cięcie cesarskie - definicja Operacja stosowana w celu ochrony zarówno matki jak i płodu przed przewidywanymi powikłaniami porodu drogami natury. 10

11 Czynniki decydujące o sposobie ukończenia porodu Rozwaga; Doświadczenie; Analiza przebiegu ciąży; Analiza przebiegu porodu; Szczegółowa analiza aktualnej sytuacji położniczej. 11

12 Cięcie cesarskie częstość wykonania 25 lat temu (4-6%); 1988 (10-12%); 12%); Obecnie średnio 20%; W ośrodkach klinicznych i referencyjnych nawet 35 40%. 12

13 Obecnie w Polsce obserwuje się stały prawie dwukrotny wzrost częstości wykonywania cięcia cesarskiego co 10 lat. 13

14 Przyczyny wzrostu częstości cc Rozwój metod monitorujących stan płodu (elektroniczne, biofizyczne, biochemiczne) wczesne wykrywanie zagrożeń; Wzrost liczby pacjentek z ciążą wysokiego ryzyka; Eliminacja ciężkiego urazu dziecka w przypadku porodu zabiegowego drogami natury. 14

15 Przyczyny wzrostu częstości cc Wzrost odsetka ciąż mnogich; Większa liczba porodów przedwczesnych; Wzrost liczby rodzących po 35 roku życia; Obawa przed odpowiedzialnością prawną; Życzenie rodzącej? 15

16 Obecnie cięcie cesarski stało się operacją z wyboru a nie z konieczności. Ale podobnie jak w przypadku każdej operacji istnieje możliwość wystąpienia powikłań. 16

17 Decyzja odnośnie ukończenia porodu drogą cięcia cesarskiego nie powinna być podejmowana pochopnie. W każdym przypadku należy dokładnie rozważyć wskazania do zabiegu. 17

18 Znieczulenie do cięcia cesarskiego Znieczulenie regionalne: Podpajęczynówkowe - pp; Zewnątrzoponowe -zzo; CSE (pp + zzo); CSA (ciągłe pp). Znieczulenie ogólne dotchawicze. 18

19 Sposób znieczulenia do cc zależy od Wskazań do operacji; Stopnia nagłości; Stanu pacjentki i ewentualnych chorób współistniejących (dokładnie zebrany wywiad); Stopnia komunikacji zespołu sali porodowej i zespołu anestezjologicznego; Opinii, preferencji i umiejętności anestezjologa - dyskusyjne. 19

20 Wskazania do cięcia cesarskiego Porodowe (zagrażająca zamartwica, brak postępu porodu, przedwczesne odklejenie prawidłowo usadowionego łożyska) 50,6% 54,4%; Położnicze (nieprawidłowe położenie płodu/ płodów, nieprawidłowa implantacja łożyska- przodowanie, położenie pośladkowe u pierwiastki, stan przedrzucawkowy, zarażająca infekcja wewnątrzmaciczna) 30,19%-32,4%; 32,4%; Pozapołożnicze (okulistyczne, ortopedyczne, neurologiczne, internistyczne) - 17%. 20

21 Stopień nagłości cięcia cesarskiego Planowe; Pilne; Nagłe; Natychmiastowe ( jodyna ). 21

22 Kategorie cc wg NICE kategoria I stan zagrożenia życia matki lub płodu (wypadnięcie pępowiny, odklejenie się łożyska prawidłowo usadowionego, krwotok z łożyska przodującego, pęknięcia macicy, głęboka bradykardia); kategoria II decyzja podjęta w trakcie porodu, z powodu postępującego zagrożenia zdrowia matki lub dziecka w sytuacji dalszego prowadzenia porodu siłami i drogami natury; 22

23 Kategorie cc wg NICE kategoria III sytuacje, w których ciężarna zakwalifikowano do planowego cięcia cesarskiego, ale przyjęto ją do szpitala wcześniej, z powodu rozpoczęcia się czynności skurczowej lub pęknięcia pęcherza płodowego; kategoria IV decyzja podjęta w terminie dogodnym tak dla ciężarnej jak i zespołu położniczego. 23

24 Niezależnie od rodzaju znieczulenia do cięcia cesarskiego należy zawsze uwzględnić specyficzne problemy wynikające z równoczesnego znieczulania dwóch a niekiedy i więcej osób, których interesy są sprzeczne. 24

25 Specyfika znieczulenia w położnictwie Znajomość fizjologicznej adaptacji ustroju kobiety do rozwijającej się ciąży. Wymiana gazowa matka-płód. Specyficzne problemy. 25

26 Zespół aorto-kawalny Spadek ciśnienia tętniczego u ciężarnej leżącej na plecach o 20% w stosunku do wartości wyjściowej; Ucisk ciężarnej macicy na żyłę główną dolną (krążenie oboczne żyłami kanału kręgowego i żyłą bezimienną) powrotu żylnego- rzutu serca - ciśnienia- perfuzji narządowej matka (hipotensja) i płód (bradykardia); Ucisk na aortę perfuzji maciczno-łożyskowej przy prawidłowym ciśnieniu systemowym matki mierzonym na kończynie górnej (płód bradykardia). 26

27 Zespół aorto-kawalny Po 20 tygodniu ciąży u 90% ciężarnych. W 80 % bezobjawowy bo wystarczające wydolne mechanizmy kompensacyjne. 20 % ciężarnych objawowy zespół aorto-kawalny. 27

28 Przepełnienie naczyń w przestrzeni zewnątrzoponowej splot Batsona Alternatywna droga powrotu krwi żylnej z dolnej połowy ciała drogą żyły bezimiennej. 28

29 Poszerzony splot Batsona 29

30 Splot Batsona implikacje anestezjologiczne Zmniejszenie pojemności przestrzeni zewnątrzoponowej sprawia, że ta sama dawka leku miejscowo znieczulającego szerzy się na większą liczbę dermatomów. Zwiększenie ciśnienia w przestrzeni zewnątrzoponowej sprzyja dyfuzji przez opnę twardą i zwiększa stężenie anestetyku w płynie mózgowo rdzeniowym. Poszerzenie naczyń żylnych w otworach bocznych kości krzyżowej zwalnia wypływanie LMZ drogą osłonek korzeni grzbietowych. 30

31 Każdy rodzaj znieczulenia zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się zespołu aortoaorto-kawalnego Znieczulenie ogólne hamuje mechanizmy kompensacyjne; Znieczulenie regionalne; Blokada współczulna hamuje odpowiedź kompensacyjną na spadek rzutu serca; Czyni aortę bardziej podatną na ucisk. 31

32 Zespół aortoaorto-kawalny zapobieganie Pochylenie stołu operacyjnego 15º 15º na lewo; Położenie klina pod prawe biodro pacjentki. 32

33 Kontrowersje zespół aortalnokawalny Dopiero boczne pochylenie stołu o 20 stopni można uznać za skuteczne. Sugeruje się przydatność pochylenia stołu w pozycji anty Trendelenburga o 10 stopni z umieszczeniem poduszki pod ramionami pacjentki, co wiąże się z niższym poziomem blokady znieczulenia przewodowego i jednoczesnym efektem antyhipotensyjnym. Zgięcie nóg w stawach kolanowych i biodrowych powodujące zmniejszenie lordozy lędźwiowej oraz kompresji żylnej co może dodatkowo poprawić warunki hemodynamiczne. 33

34 Zespół Mendelsona (1946/1947) Najczęstsza przyczyna zgonów okołoporodowych matek; Ciąża predysponuje do regurgitacji i aspiracji treści pokarmowej do dróg oddechowych; Ciężarną traktujemy zawsze jak chorego z pełnym żołądkiem (fizjologiczna adaptacja, łożyskowa gastryna). Klinicznie istotne uszkodzenie to aspiracja: 0,4 ml /kg mc; ph <2,5 (ph ma większe znaczenie niż objętość). 34

35 Zespół Mendelsona zapobieganie Ograniczenie podaży pokarmów i płynów w czasie porodu; Opóźnienie zabiegu o godzin po ostatnim posiłku (stałym) i o 6 godzin (po płynach); Zastępowanie znieczulenia ogólnego regionalnym; Antagoniści receptora histaminowego (ranitydyna, cymetydyna, famotydyna); Metoklopramid; Cytrynian sodu (efekt utrzymuje się max 30 minut). 35

36 Farmakokinetyka i farmakodynamika leków W ostatnim trymestrze ciąży zapotrzebowanie na leki zmniejsza się o 1/3. 36

37 Anestetyki lokalne dokładnie oceniać indywidualną odpowiedź na leki; zwiększone ryzyko nakłucia naczynia przestrzeni zewnątrzoponowej; zwiększone ryzyko przypadkowej punkcji opony twardej; podanie depozytu do przestrzeni zewnątrzoponowej w trakcie skurczu nie wpływa na poziom blokady dawka leków do zo 40%; podanie depozytu do przestrzeni podpajeczynówkowej w trakcie skurczu wpływa na poziom blokady - dawka leków do pp 30%; 37

38 Płód specyficzne problemy Przepływ macicznomaciczno-łożyskowy; Hiperwentylacja matki; Wpływ anestetyków na płód. 38

39 Przepływ macicznomaciczno-łożyskowy Brak zjawiska autoregulacji w jednostce macicznomacicznołożyskowej; Bezwzględna zależność macicznego przepływ krwi od ciśnienia systemowego matki; Zależność między ciśnieniem tętniczym u matki, a prężnością tlenu w naczyniach pępowinowych obecnie wykładnik dobrostanu noworodka; Konieczność agresywnego utrzymywania ciśnienia tętniczego matki, w granicach zbliżonych do wartości przed wykonaniem znieczulenia, do wydobycia noworodka. Hipotensję należy korygować maksymalnie w ciągu 4 minut; 39

40 KONTROWERSJE Blokada współczulna może sięgać od dwóch do sześciu segmentów wyżej niż blokada czuciowa oceniana testem temperaturowym rozszerzenie żylnego łożyska naczyniowego - hipotensja. hipotensja. Blokada współczulna po prawej stronie zwalnia czynność mięśnia sercowego. Blokada współczulna po stronie lewej zmniejsza siłę skurczu a tym samym rzut serca. 40

41 Korekcja hipotensji Rezygnacja z preload dużymi objętościami krystaloidów; Coload równoczesne lub bezpośrednio po wykonaniu znieczulenia - bardziej skuteczne; Leczenie przyczynowe przyczynowe - szybka podaż efedryny, często bez czekania na głęboką hipotensję. Efedryna 5 mg po idetyfikacji CSF przed podaniem 0,5% MHS. Łączenie efedryny z fenylefryną. 41

42 Korekcja hipotensji Konieczność miareczkowania środka hipertensyjnego do uzyskania wartości ciśnienia tętniczego zbliżonej do wartości wyjściowej; Skuteczne i bezpieczne są frakcjonowane dawki efedryny 55-10mg iv. Ostatnie doniesienia wskazują na obniżoną wrażliwość tętnic macicznych na efedrynę co przy stosowaniu wysokich dawek i nasilonym efekcie wazokonstrukcyjnym u matki może wywoływać uprzywilejowany przepływ przez tętnice maciczne. 42

43 Hiperwentylacja matki zawartości tlenu w naczyniach pępowinowych; saturacji płodu; Utrudnione oddawanie tlenu w tkankach na skutek przesunięcia krzywej dysocjacji oksyhemoglobiny w lewo. 43

44 Wpływ leków na płód Lignokaina łatwo oraz szybko przechodzi przez łożysko i słabo (50(50-70%) wiąże się z białkami osocza, wysokie stężenia wolnej postaci leku; Podana zewnątrzoponowo po 22-5 min pojawia się we krwi płodu osiągając maksymalne stężenie po min. Dla lidokainy poziom toksyczny powodujący depresję OUN i układu krążenia u noworodka wynosi 3µg/ml. Bupiwakaina - łatwo i szybko przechodzi przez łożysko, ale silniej (90%) wiąże się z białkami; Przy przedostaniu się do krążenia płodu większa kardiotoksyczność (HR >60/min brak możliwości odłaczenia bupi od kanału sodowego). Użyte w prawidłowych dawkach nie wywierają istotnego wpływu na punktację Apgar i stan neurologiczny noworodka. 44

45 Transfer leków rozpuszczalność w tłuszczach i stopień jonizacji (substancje lip lipofilne barbiturany szybko przedostają się do krążenia płodowego); wiązanie się z białkami krwi; ciężar cząsteczkowy; stężenie we krwi matki. 45

46 Pułapka jonowa Kwasica płodu może być spowodowana przez silnie zjonizowane leki znieczulenia miejscowego, miejscowego, których łożyskowy pasaż powrotny do krwi matki jest utrudniony. Trwała bradykardia u płodu wynikająca z patologii porodu traktowana jest jako wyraz jego kwasicy. Podanie wówczas środka miejscowo znieczulającego powoduje powstanie pułapki jonowej dla obdarzonych protonami cząsteczek LMZ, LMZ, które znalazły się w zakwaszonym płodzie. Po wniknięciu do krążenia płodowego anestetyki miejscowe mają wówczas większą szansę depresyjnego wpływu na serce. 46

47 Wpływ anestetyków dożylnych na płód Thiopental 4 mg/kg o 20% przepływu macicznego; Szczyt u płodu po sek; Najniższe stężenia u płodu między 4 8 min. Po 8 minutach wtórna redystrybucja do płodu. 47

48 Wpływ anestetyków wziewnych na płód Halotan - o 20% ciśnienia systemowego matki, ale w dawce do 1,5 MAC przepływ maciczny jest utrzymany; Enfluran, izofluran, sewofluran w równoważnych stężeniach bez wpływu na hemodynamikę i przepływ maciczno maciczno-łożyskowy łożyskowy.. 48

49 Najważniejsze czasy IDT (induktion delivery time)time)- czas od podania indukcyjnej dawki anestetyku dożylnego do wydobycia. UDT (uterus delivery time)time)- czas od nacięcia mięśnia macicy (przerwania krążenia) do wydobycia do 3(4) min. 49

50 Czas IDT w znieczuleniu przewodowym Dwie składowe; IDT1 od wykonania znieczulenia pp lub podania LMZ do przestrzeni zzo do wydobycia noworodka; IDT2 od nacięcia skóry do wydobycia noworodka. 50

51 Wytyczne ESA Dobrostan płodu należy monitorować w sposób ciągły od wykonania znieczulenia do wydobycia. wydobycia. Rzeczywistość stan płodu metodą KTG (udetka, słuchawka) monitrowany jest do rozpoczęcia mycia skóry. Od umycia do wydobycia zawsze w mniemaniu operatora jest 140, reaktywny. 51

52 Znieczuleniem z wyboru do cięcia cesarskiego jest znieczulenie regionalne. 52

53 ZNIECZULENIA REGIONALNE CIĘŻARNEJ ANESTEZJOLOG GINEKOLOG 53

54 Znieczulenie regionalne Cechuje się bezspornie większym bezpieczeństwem w odniesieniu do matki i dziecka (znacznie zmniejsza ryzyko zgonu); Redukuje o 50% okołooperacyjną utratę krwi; Umożliwia współudział matki w akcie narodzin; Umożliwia natychmiastowe rozpoczęcie karmienia piersią. 54

55 Znieczulenia regionalne przygotowanie pacjentki 30 ml cytrynianu sodu po; Wstępne nawodnienie krystaloidami 20 ml/kgmc (1500 ml) i/lub koloidami (500 ml)ml) - zapobieganie hipotensji na skutek blokady współczulnej (obecnie (obecnie koloidy, raczej nie krystaloidy lub coload); coload); Tlenoterapia bierna 66-10l/min; Monitorowanie podstawowe: HR, sato2, EKG on line; line; NIBP co 2 minuty. 55

56 Anatomia rdzenia i opon Rdzeń kręgowy; Opony: Miękka, Pajęcza, Twarda. Płyn mózgowomózgowo-rdzeniowy. 56

57 Dyfuzja leków w zzo 57

58 Znieczulenie podpajęczynówkowe - pp Szybka i prosta technika wykonania; Analgezja występuje prawie natychmiast; Mała ilość leków; Minimalny wpływ na płód; Wysoka jakość analgezji i dobre zwiotczenie mięśni w obszarze znieczulenia. 58

59 Znieczulenie podpajęczynówkowe -pp Ułożenie na prawym boku lub pozycja siedząca; Identyfikacja przestrzeni podpajęczynówkowej L2/L3/L4; Podanie leku 0,5% ciężka bupiwakaina w ilości 22-3 ml z dodatkiem opioidu (fentanyl, sufentanyl); Ułożenie pacjentki ze zgiętymi nogami w stawach kolanowych i biodrowych zniesienie lordozy lędźwiowej lędźwiowej.. 59

60 Znieczulenie podpajęczynówkowe powikłania Hipotensja; PDPH popunkcyjne bóle głowy; Ograniczony czas analgezji; analgezji; Całkowite znieczulenie rdzeniowe. 60

61 Znieczulenie zewnątrzoponowe - zzo Jest znieczuleniem z wyboru u rodzących z założonym cewnikiem dla zewnątrzoponowej analgezji porodu; Przy przewidywanym długim czasie zabiegu zabiegu.. 61

62 ZZO - wykonanie Ułożenie na lewym boku lub pozycja siedząca; Identyfikacja przestrzeni zewnątrzoponowej i umieszczenie cewnika; Podanie dawki testowej ( 4 ml 1% lignokainy), a następnie dawki właściwej (15 20 ml 0,5% bupiwakainy z dodatkiem opioidu); Czas oczekiwania na analgezję około minut. 62

63 ZZO - zalety Wolniejsze wystąpienie blokady współczulnej; Nieograniczony czas działania znieczulenia; Możliwość wykorzystania cewnika do analgezji pooperacyjnej. 63

64 ZZO - wady Trudniejsze i bardziej czasochłonne wykonanie; Długi czas oczekiwania na analgezję; Większy transfer leków przez łożysko (wchłanianie leków z przestrzeni zo do krążenia matki); Możliwość niezablokowania segmentów; Mniejszy stopień zwiotczenia mięśni. 64

65 ZZO - powikłania Hipotensja; Przypadkowe nakłucie przestrzeni podpajęczynówkowej; Przypadkowe donaczyniowe podanie leków; Migracja cewnika. 65

66 Znieczulenie ogólne do cięcia cesarskiego Wykonuje się wyłącznie w przypadku istotnych przeciwwskazań do znieczulenia przewodowego. 66

67 Znieczulenie ogólne - wskazania Stan zagrożenia życia matki lub dziecka; Ostre stany położnicze (krwotok, wstrząs, odklejenie łożyska, wypadnięcie pępowiny, części drobnych); Niektóre choroby neurologiczne matki; Choroby serca stenoza aortalna, nadciśnienie płucne, wady przeciekowe; Zaburzenia krzepnięcia. 67

68 Powikłania anestezjologiczne 98,5% zgonów okołoporodowych z przyczyn anestezjologicznych miało miejsce w znieczuleniu ogólnym; ogólnym; 80% zgonów z powodów anestezjologicznych to nieudana intubacja i zachłyśnięcie kwaśną treścią żołądkową; Trudna intubacja zdarza się : 1:280 ciężarne; 1:2230 pacjentki chirurgiczne. 68

69 Znieczulenie ogólne dotchawicze - postępowanie Bloker receptora histaminowego dożylnie min przed indukcją; 30 ml cytrynianu sodu doustnie minut przed indukcją; Wkłucie do żyły powierzchniowej dłoni lub przedramienia; Wlew krystaloidów. 69

70 Znieczulenie ogólne dotchawicze Monitorowanie śródoperacyjne podstawowe; HR, EKG, sato2, kapnografia!kapnografia!- on line; NIBP co 2 minuty; Preoksygenacja bierna 100% tlen przez 33-4 minuty lub 33-4 głębokie oddechy; Przygotowanie, obłożenie i oklejenie pola operacyjnego. 70

71 Znieczulenie ogólne dotchawicze Indukcja: Prekuraryzacja (Norcuron, Esmeron, Atracurium); Thiopental 4mg/kg, Propofol 2mg/kg, Ketamina 1 1-1,5mg/kg włączyć stoper; stoper; Scolina 1,5 mg/kg; Szybka intubacja z uprzednim uciskiem na chrząstkę pierścieniowatą potwierdzenie kapnograf!; Pozwolenie na rozpoczęcie operacji. 71

72 Znieczulenie ogólne dotchawicze kontynuacja Do wydobycia; Podtlenek azotu/tlen - 50%/50%; Halotan 0,5 vol%; Sewofluran, Izofluran/powietrze/tlen; Po wydobyciu: Podtlenek azotu/tlen 70%/30%; Fentanyl 0,3 0,3-0,4 mg. 72

73 Przygotowanie pacjentki do planowego cięcia cesarskiego Zgłoszenie pacjentki do planu operacyjnego; Wykonanie dodatkowych rutynowych badań laboratoryjnych wymaganych do planowej operacji (grupa krwi, morfologia, układ krzepnięcia); Wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych wynikających z wywiadu; chorób współistniejących lub wikłających ciążę; Wykonanie specjalistycznych konsultacji 73 przedoperacyjnych.

74 Przygotowanie pacjentki do planowego cięcia cesarskiego w dniu poprzedzającym zabieg Kwalifikacja położnicza do cięcia cesarskiego, wyrażenie pisemnej zgody na operację; Wizyta anestezjologiczna, kwalifikacja do znieczulenia, wyrażenie pisemnej zgody przez pacjentkę na proponowany rodzaj znieczulenia; Około godziny 22 podanie doustnej postaci blokera receptora histaminowego. 74

75 Przygotowanie pacjentki do planowego cięcia cesarskiego w dniu zabiegu 12 godzinny odstęp od ostatniego posiłku; Usunięcie owłosienia w zależności od przewidywanego sposobu otwarcia, lewatywa; Usunięcie ruchomych protez, soczewek kontaktowych, lakieru z paznokci, biżuterii; Wkłucie kaniuli dożylnej do żyły powierzchownej dłoni ( ew. pobranie rezerwy), przedramienia i podłączenie wlewu płynu krystaloidowego, oznaczenie poziomu cukru; 75

76 Przygotowanie pacjentki do planowego cięcia cesarskiego w dniu zabiegu Podanie antybiotyku stosowanego w profilaktyce okołooperacyjnej na 1 2 godziny przed planowanym rozpoczęciem zabiegu; Podanie blokera receptora histaminowego na minut przed zabiegiem; Transport pacjentki do bloku operacyjnego na wózku leżącym w ułożeniu na lewym boku. 76

77 Przygotowanie pacjentki do cięcia cesarskiego nieplanowego Wkłucie kaniuli do żyły powierzchownej dłoni lub przedramienia; Pobranie badań dodatkowych (morfologia, układ krzepnięcia, poziom cukru ew innych w zależności od zleceń lekarskich); Podłączenie wlewu płynu krystaloidowego (nie nawadniamy pacjentek płynami z dodatkiem glukozy!). 77

78 Przygotowanie pacjentki do cięcia cesarskiego nieplanowego minut przed cięciem podać blokery 30receptora histaminowego; Podać 10 mg Metoklopramidu na 10 minut przed cięciem; Golenie brzucha w zależności od przewidywanego sposobu otwarcia; Transport do bloku na wózku leżącym, na lewym boku wraz z pełną dokumentacją. 78

79 Resuscytacja noworodka Elżbieta Nowacka I Zakład Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM w Warszawie kierownik: prof. dr hab. n. med.ewa Mayzner Mayzner-Zawadzka 79

80 Resuscytacja i reanimacja Reanimatio przywracam do świadomości, budzę. Resuscito ożywienie oddech i krążenie krążenie.. 80

81 Cele resuscytacji Ochrona mózgu przed uszkodzeniem wynikającym z niedotlenienia i niedokrwienia. 81

82 Statystyki 2-3 % wszystkich noworodków wymaga resuscytacji. 6-10% wszystkich noworodków wymaga wzmożonej obserwacji i działań wspierających w okresie adaptacyjnym. Przeważająca większość to noworodki z małą urodzeniową masą płodu (< 1500) i skrajnie małą masa urodzeniową (<1000). 82

83 Złoty standard - zespół resuscytacyjny Wyszkolony w prowadzeniu resuscytacji u noworodka. Przynajmniej dwie osoby. Zapoznany z przedporodowymi czynnikami ryzyka niedotlenienia noworodka i przygotowany w myśl zasady: przygotuj się na większe kłopoty niż w tej chwili sądzisz. Pewny i sprawdzony wcześniej sprzęt. 83

84 Przyczyny niedotlenienia (asfiksji) u noworodka Przedporodowe (najczęstsze). Okołoporodowe. Poporodowe. 84

85 Przyczyny asfiksji noworodka Zaburzenia przepływu przez naczynia pępowinowe (ucisk,wypadnięcie). Zaburzenia łożyskowej wymiany gazowej (odklejenie łożyska, łożysko przodujące, niewydolność łożyska). Zaburzenia perfuzji łożyska od strony matczynej (hipotensja, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowa czynność skurczowa). 85

86 Przyczyny asfiksji noworodka Stany niedotleniowe u matki (choroby płuc, układu krążenia, niedokrwistość). Zaburzenia okresu adaptacyjnego u noworodka (nieprawidłowe upowietrznienie płuc, zaburzenia krążenia płucnego i systemowego). 86

87 Następstwa asfiksji u noworodka Hipoksja. Hiperkapnia. Kwasica metaboliczna. Niewydolność krążenia. 87

88 Skutki niedotlenienia (asfiksji) Uszkodzenie CUN Poniedotleniowe uszkodzenie narządów: 1. niewydolność nerek; 2. niewydolność serca; 3. niewydolność krążenia; 4. niewydolność oddechowa; NEC. 88

89 Skala Apgar Nie została opracowana w celu przewidywania potrzeby resuscytacji noworodka. Pewne elementy składowe: częstość oddechów, częstość pracy serca i kolor skóry skóry.. Szybko ocenione mogą pomóc zidentyfikować dzieci wymagające resuscytacji. 89

90 Oddech Sprawdzić czy dziecko oddycha. Ocenić częstość, głębokość oddechów i symetrię ruchów klatki piersiowej. piersiowej. Ewentualną obecność obecność nieprawidłowych objawów - łapanie powietrza (gasping) lub chrząkanie. 90

91 Czynność serca Oceniać tony serca poprzez osłuchanie za pomocą stetoskopu w okolicy koniuszka serca. Palpacyjne badanie tętna na podstawie pępowiny jest często skuteczne, ale może być mylące. Pulsowanie pępowiny jest wiarygodnym objawem, jeżeli stwierdza się jego częstość wyższą niż 100 uderzeń/minutę. 91

92 Kolor skóry Zdrowy noworodek rodzi się z sinicą, sinicą, ale w ciągu 30 sekund od rozpoczęcia efektywnego oddechu kolor skóry zmienia się na różowy różowy.. Należy obserwować czy skóra dziecka jest różowa, blada lub czy występuje sinica. Sinica obwodowa jest częsta i jako taka nie jest objawem niedotlenienia. 92

93 Napięcie mięśniowe Istnieje duże prawdopodobieństwo,że wiotkie dziecko jest nieprzytomne nieprzytomne;; Oraz będzie wymagać wspomagania wentylacji. 93

94 Reakcja na stymulację Osuszenie dziecka zwykle zapewnia wystarczającą stymulację do zainicjowania skutecznego oddychania. Należy unikać gwałtowniejszych metod stymulowania dziecka. Jeżeli noworodek nie podejmie spontanicznego oddechu po krótkim okresie stymulacji, konieczna może być dodatkowa pomoc. 94

95 Na podstawie wstępnej oceny noworodka możemy zakwalifikować do jednej z czterech grup. 95

96 Grupa 1: energicznie płaczące i oddychające, z prawidłowym napięciem mięśniowym, szybko zmieniające kolor na różowy, z częstością pracy serca powyżej 100 uderzeń/min. Takie dziecko nie wymaga innych interwencji niż osuszenie, owinięcie w ciepły ręcznik. 96

97 Grupa 2: oddychające niewystarczająco lub nieoddychające, z utrzymującą się sinicą centralną, z prawidłowym lub obniżonym napięciem mięśniowym, z częstością pracy serca poniżej 100 uderzeń/min. Takie dziecko może odpowiedzieć na delikatną stymulację dotykiem i/lub podanie tlenu, ale może także wymagać wentylacji. 97

98 Grupa 3: oddychające niewystarczająco lub nieoddychające, sine lub blade, wiotkie, z częstością pracy serca poniżej 100 uderzeń/min. Stan takiego dziecka może ulec poprawie po wentylacji, wentylacji, ale może także wymagać uciskania klatki piersiowej. 98

99 Grupa 4: oddychające niewystarczająco lub nieoddychające, sine lub blade, wiotkie, z niewykrywalną pracą serca. Takie dziecko będzie wymagać natychmiastowego udrożnienia dróg oddechowych, rozprężenia płuc i wentylacji. Po wykonaniu tych procedur dziecko może także wymagać uciskania klatki piersiowej, a nawet podania leków. leków. 99

100 Resuscytacja w pierwszych minutach po urodzeniu 1) najczęściej polega na rozprężeniu płuc i zastosowaniu oddechu zastępczego; 2) masaż zewnętrzny serca potrzebny jest znacznie rzadziej rzadziej;; 3) jeszcze rzadziej zachodzi konieczność podania leków resuscytacyjnych. 100

101 Udrożnienie dróg oddechowych Głowa w neutralnej pozycji, Delikatne uniesienie ( wyluksowanie ) żuchwy.. żuchwy 101

102 Prowadzenie sztucznej wentylacji Workiem samorozprężalnym z zastawką ciśnieniową max 40 cm H2O, /min. Kontrola częstości akcji serca: osłuchiwaniem wymacanie tętnienia pępowiny. 102

103 Masaż zewnętrzny serca Oba kciuki lub 2 palce jednej ręki na mostku, tuż poniżej brodawek sutkowych, ucisk na tyle silny, aby mostek zapadł się o 1/3 odległości od kręgosłupa. 103

104 Resuscytacja noworodka Należy zabezpieczyć noworodka przed utratą ciepła. U wcześniaka głowa i tułów (poza twarzą) powinny być okryte plastikową folią bez uprzedniego wysuszenia dziecka. Dziecko, w ten sposób okryte, powinno być umieszczone pod promiennikiem ciepła. 104

105 Resuscytacja noworodka Wentylacja: w celu rozprężenia płuc należy wykonać kilka początkowych wdechów trwających 22-3 sek. 105

106 Resuscytacja noworodka Dotchawicze podanie adrenaliny nie jest zalecane. Jeśli ta droga podania musi być użyta, należy zastosować dawkę 100 µg/kg. 106

107 Resuscytacja noworodka Odsysanie smółki z nosa i ust dziecka przed urodzeniem się klatki piersiowej (odsysanie w trakcie porodu) nie jest przydatne. przydatne. Obecnie się go nie zaleca. 107

108 Resuscytacja noworodka Standardowa resuscytacja na sali porodowej powinna być przeprowadzona z użyciem 100% tlenu. Niższe stężenia są również dopuszczalne. 108

Resuscytacja noworodka. Dorota i Andrzej Fryc

Resuscytacja noworodka. Dorota i Andrzej Fryc Resuscytacja noworodka Dorota i Andrzej Fryc Dlaczego szkolić położne? - Statystyki wewnątrzszpitalne, - Alternatywne miejsca porodu, - Kierunek samodzielność 09:55 2 Źródła zasad dotyczących resuscytacji

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13

ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz... 13 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1 ZARYS HISTORII ANESTEZJOLOGII I JEJ PRZYSZŁOŚĆ Janusz Andres, Bogdan Kamiński, Andrzej Nestorowicz...... 13 ROZDZIAŁ 2 CELE ZNIECZULENIA I MOŻLIWOŚCI WSPÓŁCZESNEJ ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

Anestezjologia w Położnictwie Kobieta rodząca jest innym człowiekiem

Anestezjologia w Położnictwie Kobieta rodząca jest innym człowiekiem Anestezjologia w Położnictwie Kobieta rodząca jest innym człowiekiem z fizjologicznego punktu widzenia. Zawsze przy znieczuleniu unikanie niedotlenienia Zawsze unikanie spadku RR Ograniczenie stosowania

Bardziej szczegółowo

Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych

Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych 66 Zasady postępowania anestezjologicznego Odrębności znieczulenia pacjentów otyłych do zabiegów laparoskopowych Coraz więcej zabiegów u osób otyłych jest wykonywanych metodą laparoskopową. Jest to związane

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Znieczulenie porodu i cięcia cesarskiego Elżbieta Nowacka I Zakładad Katedry Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM w Warszawie Anestezjolog na Sali porodowej Zawsze powinno się omówić z pacjentką procedurę

Bardziej szczegółowo

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM

BLOKADY CENTRALNE. I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM BLOKADY CENTRALNE I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM S Blokady centralne Część anestezji regionalnej obejmująca metody bezpośredniego znieczulenia rdzenia kręgowego i korzeni nerwów rdzeniowych.

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM Procedura nr 1 SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM PRZYBYCIE NA MIEJSCE ZDARZENIA I ROZPOZNANIE EWENTUALNE UZNANIE ZDARZENIA ZA MASOWE ZABEZPIECZENIE MIEJSCA ZDARZENIA I RATOWNIKÓW DOTARCIE

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 listopada 2015 r. Poz. 1997 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w łagodzeniu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE Tabela nr 1 UNERWIENIE NARZĄDÓW narząd nerwy rdzeniowe ilość segmentów płuco Th2 Th10 9 przełyk Th4 Th5 2 żołądek

Bardziej szczegółowo

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe

Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe Układ krzepnięcia a znieczulenia przewodowe We wszystkich obecnie dyscyplinach zabiegowych obowiązuje standard profilaktyki przeciwzakrzepowej z zastosowaniem heparyn (zwłaszcza drobnocząsteczkowych).

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki.

Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie w Anestezjologii i Intensywnej Terapii Intensywny nadzór w stanach zagrożenia życia udział pielęgniarki. Monitorowanie Rozpoznawanie i ocena zjawisk fizjologicznych i patologicznych towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Metody monitorowania stanu płodu. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM

Metody monitorowania stanu płodu. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM Metody monitorowania stanu płodu I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii WUM MONITOROWANIE DOBROSTANU PŁODU Rozpoznawanie stanów zagrożenia płodu, objawów ostrego lub przewlekłego niedotlenienia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ. z dnia 27 lutego 1998 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 27 lutego 1998 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii i

Bardziej szczegółowo

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego

57.94 Wprowadzenie na stałe cewnika do pęcherza moczowego ICD9 kod Nazwa 03.31 Nakłucie lędźwiowe 03.311 Nakłucie lędźwiowe w celu pobrania płynu mózgowo-rdzeniowego 100.62 Założenie cewnika do żyły centralnej 23.0103 Porada lekarska 23.0105 Konsultacja specjalistyczna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego

Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Środki stosowane do znieczulenia ogólnego Znieczulenie ogólne - elementy Anestezia głęboki sen (Hypnosis-sen) Analgesio-zniesienie bólu Areflexio-zniesienie odruchów Atonia - Relaxatio musculorumzwiotczenie

Bardziej szczegółowo

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI Plan porodu jest to rodzaj dokumentu, w którym kobieta opisuje swoje oczekiwania wobec porodu. Taki plan ciężarna powinna opracować wspólnie ze swoim lekarzem prowadzącym ciążę czy położną (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Analgezja zewnątrzoponowa porodu wytyczne

Analgezja zewnątrzoponowa porodu wytyczne Downloaded from: justpaste.it/znieczulenieporoduwytyczne Analgezja zewnątrzoponowa porodu wytyczne Grupa Robocza Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii *Ewa Mayzner-Zawadzka

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych

Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ążeniowych Marcin Pachucki Inwazyjne monitorowanie hemodynamiczne u pacjentów w do operacji torakochirurgicznych z wysokim ryzykiem powikłań krąż ążeniowych Opiekun ITS: drr n. med. Waldemar Machała Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII

TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII TO SIĘ ZDARZYŁO W CENTRUM ONKOLOGII Witold Lepieszko Centrum Onkologii Instytut im Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdański Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym

Spis treści Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Biologiczne uwarunkowania procesu starzenia Starzenie na poziomie narządowym Spis treści CZĘŚĆ OGÓLNA 11. Wprowadzenie do anestezji geriatrycznej Laura Wołowicka... 3 Wybrane informacje demograficzne... 3 Światowe tendencje demograficzne... 4 Europejskie badania demograficzne...

Bardziej szczegółowo

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego R O Z P O R Z Ą D Z E N I E Projekt z dnia 12-10-2015 r. M I N I S T R A Z D R O W I A 1) z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego Na podstawie art. 22 ust.

Bardziej szczegółowo

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ

URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ URAZY KLATKI PIERSIOWEJ W 25 % są przyczyną zgonów MECHANIZM URAZU Bezpośrednie (przenikające, tępe, miażdżące) Pośrednie (deceleracja, podmuch) Najczęściej bez widocznych uszkodzeń

Bardziej szczegółowo

I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM

I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM I KLINIKA POŁOZNICTWA I GINEKOLOGII WUM CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA CHORÓB SERCA U CIĘŻARNYCH OKOŁO 0,5-1% PRZYCZYNA OKOŁO 10-15% ŚMIERTELNOŚCI MATEK WZROST OBJĘTOŚCI KRWI KRĄŻĄCEJ O 50% WZROST OBJĘTOŚCI MINUTOWEJ

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Cennik usług dla kobiet

Cennik usług dla kobiet Cennik usług dla kobiet Kliniki Zdrowia Kobiety Cena Profesorska Konsultacja kardiologiczna 150 200 Konsultacja urologiczna 150 200 Konsultacja chirurgiczna 150 200 Konsultacja ortopedyczna 150 200 Konsultacja

Bardziej szczegółowo

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących

Krwotoki okołoporodowe. Dotyczą 5 do15%rodzących Krwotoki okołoporodowe Dotyczą 5 do15%rodzących Najczęstsze przyczyny Urazy Nieprawidłowe oddzielanie i wydalanie łożyska Niedowład macicy - atonia Zaburzenia krzepliwości krwi Urazy okołoporodowe W trzonie

Bardziej szczegółowo

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy utraty ciepła

Mechanizmy utraty ciepła HIPOTERMIA Mechanizmy utraty ciepła Promieniowanie 55-65 % Parowanie - oddychanie 20-30 % Konwekcja 12-15% na wietrze Kondukcja 5 razy w mokrym ubraniu, 25-30 x w zimnej wodzie Hipotermia Spadek temperatury

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia.. w sprawie standardów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej i intensywnej terapii dla podmiotów leczniczych (Dz..) Załącznik

Bardziej szczegółowo

Chory z zespołem bezdechu śródsennego Hanna Misiołek Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Zabrze

Chory z zespołem bezdechu śródsennego Hanna Misiołek Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Zabrze Chory z zespołem bezdechu śródsennego Hanna Misiołek Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Zabrze OSA patient? Anatomia Czujność!!!! Wysuń podejrzenie i zbadaj problem OSA jest częstym problemem

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie

HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie HIPOTERMIA definicje, rozpoznawanie, postępowanie dr med. Maciej Sterliński Szkolenie z zakresu ratownictwa lodowego WOPR Województwa Mazowieckiego Zegrze, 19.02.2006 Główne cele działania zespołów ratowniczych

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Głodzenie w okresie okołooperacyjnym dorosłych i dzieci. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii

Głodzenie w okresie okołooperacyjnym dorosłych i dzieci. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii Głodzenie w okresie okołooperacyjnym dorosłych i dzieci Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii Dlaczego powstały nowe wytyczne Przegląd aktualnej wiedzy Umożliwienie anestezjologom w całej Europie

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Anestezjologia i reanimacja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Anestezjologia i reanimacja Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu I nforma cje ogólne Anestezjologia i reanimacja Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1 Przybycie na miejsce zdarzenia : - zabezpieczenie ratowników - identyfikacja zagrożeń - liczba poszkodowanych - potrzebne dodatkowe siły

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej

Plan Opieki Okołoporodowej Plan Opieki Okołoporodowej Do Personelu Medycznego, Wiem, że ten dokument powinien stać się częścią dokumentacji medycznej, w myśl obowiązującego od 8 kwietnia 2011 r. standardu opieki okołoporodowej (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok II semestr III rok akademicki 2012/2013 PODSTAWY PIELĘGNIARSTWA PRAKTYKI ZAWODOWE (40 godzin sem II + 80 godzin sem III)

Bardziej szczegółowo

Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach

Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach Ocena wstępna i resuscytacja w ciężkich urazach Cele wykładu Trauma team - organizacja zespołu System oceny w urazach Rozpoznanie i leczenie stanów zagrożenia życia Podstawy bezpiecznego transportu Postępowanie

Bardziej szczegółowo

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii

Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Dr n. med. Krzysztof Powała-Niedźwiecki Zasady, Kryteria Przyjęć i Wypisów Pacjentów do Oddziału Intensywnej Terapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 1. Do OIT będą

Bardziej szczegółowo

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok TAVI Od początku XXI wieku rozwija się metoda przezskórnego wszczepienia

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo

IUGR. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski

IUGR. prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski IUGR prof. dr hab. n. med. Krzysztof Sodowski definicja postacie znaczenie diagnostyka monitoring decyzje porodowe mały płód - SGA prawidłowy - brak cech wad, chorób genetycznych, infekcji nieprawidłowy

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU)

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Do Personelu Medycznego, Dokument ten został stworzony by wskazać, jakie są nasze oczekiwania związane z opieką okołoporodową. Mamy nadzieje, że weźmiecie je pod

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Rozdział 13. Opieka chirurgiczna. Scenariusz inicjujący. Wprowadzenie. Pytania dotyczące sytuacji. 13. Opieka chirurgiczna

Rozdział 13. Opieka chirurgiczna. Scenariusz inicjujący. Wprowadzenie. Pytania dotyczące sytuacji. 13. Opieka chirurgiczna Rozdział 13 13. Opieka chirurgiczna Opieka chirurgiczna Wprowadzenie Położna może być zaangażowana w zabiegi chirurgiczne przeprowadzane na kobietach ciężarnych z wielu przyczyn. Do najczęstszych zabiegów

Bardziej szczegółowo

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Sprawność fizyczna (fitness) 1. Siła, moc i wytrzymałość mięśniowa (muscular fitness) 2. Szybkość 3. Wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

Znieczulenie w laparoskopii

Znieczulenie w laparoskopii Journal of Clinical Anesthesia, 2006 Anesthesia for laparoscopy: a reviev Znieczulenie w laparoskopii Frederick J.Gerges, Ghassan E. Kenazi, Samar I. Jabbour Khoury Szpital Uniwersytecki w Bejrucie Opracował:

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów

Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów Profilaktyka próchnicy u kobiet ciężarnych zalecenia dla lekarzy stomatologów W 2014 roku, z inicjatywy Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej i firmy Colgate powołany został Polski Oddział Sojuszu

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Prof. dr hab. n. med. Lesław Szydłowski Katedra i Klinika Kardiologii Dziecięcej Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Wstęp: Bladość u dzieci do 1 roku życia Bladość to subiektywny objaw polegający

Bardziej szczegółowo

Dystocj. cja a barkowa. Agnieszka Herzig 1

Dystocj. cja a barkowa. Agnieszka Herzig 1 Nagłe przypadki na sali porodowej Dystocj cja a barkowa Agnieszka Herzig 1 Dystocja barkowa definicje (nie istnieje żadna jednolita definicja) sticky shoulder - uwięzinięte barki stan w którym urodzenie

Bardziej szczegółowo

Środki miejscowo znieczulające

Środki miejscowo znieczulające Środki miejscowo znieczulające Pożądane cechy środka do znieczulenia miejscowego: Dobra rozpuszczalność w wodzie (i w płynach ustrojowych) Stabilność struktury mimo procesu wyjaławiania Działanie neutralne

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0)

LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) Załącznik B.22. LECZENIE CHOROBY POMPEGO (ICD-10 E 74.0) WIADCZENIOBIORCY Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi reanimacyjne

Podstawowe zabiegi reanimacyjne Podstawowe zabiegi reanimacyjne Wskazania do resuscytacji Podmiotem obowiązkowych zabiegów resuscytacyjnych jest umierający człowiek potencjalnie zdolny do życia u którego proces rozpoczął się od jednego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała

Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała Marcin Pachucki Anna Durka Monitorowanie rzutu serca CO za pomocą metod mało inwazyjnych: czujnika FloTrac TM i monitora Vigileo TM przedstawienie metody, opis przypadku. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar

Bardziej szczegółowo

Stany nadkrzepliwości (trombofilie)

Stany nadkrzepliwości (trombofilie) Stany nadkrzepliwości (trombofilie) DEFINICJA I ETIOPATOGENEZA Genetycznie uwarunkowana lub nabyta skłonność do zakrzepicy żylnej lub (rzadko) tętniczej, związana z nieprawidłowościami hematologicznymi.

Bardziej szczegółowo

Środki miejscowo znieczulające

Środki miejscowo znieczulające Środki miejscowo znieczulające Dr Anna Wiktorowska-Owczarek Pożądane cechy środka do znieczulenia miejscowego: Dobra rozpuszczalność w wodzie (i w płynach ustrojowych) Stabilność struktury mimo procesu

Bardziej szczegółowo

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii

Hipotermia po NZK. II Katedra Kardiologii Hipotermia po NZK II Katedra Kardiologii Hipotermia Obniżenie temperatury wewnętrznej < 35 st.c łagodna 32 do 35 st. C umiarkowana 28 do 32 st. C ciężka - < 28 st. C Terapeutyczna hipotermia kontrolowane

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNY SZPITAL GINEKOLOGICZNO POŁOŻNICZY im. E. BIERNACKIEGO 58-301 Wałbrzych ul. Paderewskiego 10

SPECJALISTYCZNY SZPITAL GINEKOLOGICZNO POŁOŻNICZY im. E. BIERNACKIEGO 58-301 Wałbrzych ul. Paderewskiego 10 SPECJALISTYCZNY SZPITAL GINEKOLOGICZNO POŁOŻNICZY im. E. BIERNACKIEGO 58-301 Wałbrzych ul. Paderewskiego 10 tel. (0-74) 887-71-83 tel/fax (0-74) 887-71-03 e-mail: sekretariat@szpital.walbrzych.pl www:szpital.walbrzych.pl

Bardziej szczegółowo

Trudne drogi oddechowe

Trudne drogi oddechowe Trudne drogi oddechowe Tryb planowy. Tryb ratunkowy: Miejsce wypadku. Miejsce zdarzenia: Izba Przyjęć/ Szpitalny Oddział Ratunkowy. Oddziały szpitalne sala chorych. Diagnostyka pracownie. Trudne drogi

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii

dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii dr hab n. med. Piotr Węgrzyn dr n. med. Robert Bartkowiak lek. Robert Brawura-Biskupski-Samaha I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii najbardziej popularna metoda wizualizacji duża dostępność względnie

Bardziej szczegółowo

Blokada centralna się nie udała i co dalej. Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny

Blokada centralna się nie udała i co dalej. Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny Blokada centralna się nie udała i co dalej Andrzej Daszkiewicz Śląski Uniwersytet Medyczny Blokada centralna się nie udała i co dalej Część I: Znieczulenie podpajęczynówkowe Nieudane znieczulenie pp próba

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych 1 Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych Algorytm BLS zaleca: 1. Upewnij się czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (rys. 1): delikatnie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach

Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach Obowiązek udzielania pierwszej pomocy Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym niebezpieczeństwem utraty życia lub zdrowia nie udziela pomocy, mogąc jej

Bardziej szczegółowo

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań dr n.med. Jolanta Meller Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Ochrona pacjenta przed promieniowaniem jonizującym Podawanie

Bardziej szczegółowo

Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz.

Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz. Poród Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz. Z psychopedagogicznego punktu widzenia poród, to jedno z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Informator dla pacjentów. Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów

Informator dla pacjentów. Szpital bez bólu. Znieczulenie do zabiegów Informator dla pacjentów Szpital bez bólu Znieczulenie do zabiegów Pragniemy, by operacje i zabiegi przeprowadzane w Szpitalu Medicover odznaczały się nie tylko bezpieczeństwem i profesjonalizmem, ale

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU

ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU ZATRUCIE DOPALACZAMI STUDIUM PRZYPADKU Maja Copik Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 im S. Szyszki w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY

KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY KRWAWIENIA W II POŁOWIE CIĄŻY Przedwczesne odklejenie łożyska prawidłowo usadowionego Łożysko przodujące Nowotwór szyjki macicy Polip szyjki macicy Nadżerka części pochwowej Zatoka brzeżna łożyska Żylaki

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ

TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ TOPOGRAFIA JAMY BRZUSZNEJ FIZJOTERAPIA PO OPERACJACH JAMY BRZUSZNEJ DOSTĘPY DO OPERACJI JAMY BRZUSZNEJ WPŁYW OPERACJI W OBRĘBIE JAMY BRZUSZNEJ NA CZYNNOŚĆ UKŁADU ODDECHOWEGO Okolica operacji Natężona pojemność

Bardziej szczegółowo