#$%&%'%()*+$##,-./%0/.' /1#)2++3)(##$+' '14.)&(/$% :;.+-0

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "#$%&%'%()*+$##,-./%0/.' /1#)2++3)(##$+' '14.)&(/$%+567898:;.+-0"

Transkrypt

1 #$%&%'%()*+$##,-./%0/.' /#)++3)(##$+' '4.)&(/$% :;.+-0 Strategiczny proekt badawczy PS pt. "Poprawa bezpieczestwa pracy w kopalniach" Opracowanie zasad proektowania robót górniczych w warunkach wystpowania skoarzonego zagroenia metanowo poarowego w aspekcie systemów przewietrzania w podziemnych zakładach górniczych wydobywacych wgiel kamienny Sprawozdanie z realizaci etapu nr 4 aport kocowy Ocena stabilnoci systemów przewietrzania reonów eksploatacynych oraz wraliwoci wewntrz reonowych prdów na zmiany kierunków przepływu powietrza ze szczególnym uwzgldnieniem eksploataci ponie poziomu udostpnienia ierownik czci proektu strategicznego:... Prof. dr hab. in. Wacław Dziurzyski AÓW, Wrzesie 0 roku!"

2 #$%&%'%()*+$##,-./%0/.' /#)++3)(##$+' '4.)&(/$% :;.+-0 Proekt Strategiczny - Zadanie Opracowanie zasad proektowania robót górniczych w warunkach wystpowania skoarzonego zagroenia metanowo poarowego w aspekcie systemów przewietrzania w podziemnych zakładach górniczych wydobywacych wgiel kamienny Data rozpoczcia etapu 4: Data zakoczenia Etap 4. Ocena stabilnoci systemów przewietrzania reonów eksploatacynych oraz wraliwoci wewntrz reonowych prdów na zmiany kierunków przepływu powietrza ze szczególnym uwzgldnieniem eksploataci ponie poziomu udostpnienia Charakter opracowania: Praca naukowo-badawcza. Opracował zespół w składzie: Prof. dr hab. in. Wacław Dziurzyski dr Teresa Pałka dr hab. in. Jerzy rawczyk prof. IMG PAN dr in. Andrze rach obert Nowak Zatwierdził: Dyrektor Instytutu prof. dr hab. in. Wacław Dziurzyski!"

3 Spis treci. Wprowadzenie. Stabilno przewietrzania reonu eksploataci 3 3. Wraliwo reonowych prdów przepływu powietrza 6 3. Wskanik wraliwoci strumienia obtoci w bocznicy nr i na zmian 6 oporu w bocznicy nr 3. Wskanik wraliwoci strumienia obtoci w bocznicy nr i na zmian 7 gstoci powietrza w bocznicy nr 4. Algorytmy nowych procedur programu VentGraph 8 4. Wyznaczenie wartoci potencału aerodynamicznego 8 4. Wskaniki stabilnoci i wraliwoci - algorytmy 4.. Wskanik stabilnoci przewietrzania reonu eksploatacynego N r 4.. Wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy na zmian oporów bocznic sieci 4..3 Wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy 4 na zmian gstoci powietrza w bocznicach 5. Opis funkconowania nowych procedur programu VentGraph 7 5. Opca programu "Wskaniki" - moduł GAS Wyznaczenie wskanika wraliwoci dla wybrane bocznicy Wyznaczenie wskaników stabilnoci przepływu 5 5. Opca programu "Wskaniki" - moduł POZA Opca Czunik - obserwaca wartoci mocy prdu Przykład - poar w prdzie wznoszcym Przykład odwrócenie kierunku przepływu i ego stabilizaca Podsumowanie Literatura 36

4 . Wprowadzenie Celem etapu 4 pt. "Ocena stabilnoci systemów przewietrzania reonów eksploatacynych oraz wraliwoci wewntrz reonowych prdów na zmiany kierunków przepływu powietrza ze szczególnym uwzgldnieniem eksploataci ponie poziomu udostpnienia proektu strategicznego zadanie pt. Opracowanie zasad proektowania robót górniczych w warunkach wystpowania skoarzonego zagroenia metanowo poarowego w aspekcie systemów przewietrzania w podziemnych zakładach górniczych wydobywacych wgiel kamienny est wykonanie prac badawczych i programistycznych umoliwiacych w sposób prosty i przyazny obliczanie wskaników stosowanych do oceny stabilnoci i wraliwoci strumieni powietrza w reonie eksploatacynym i w całe sieci wentylacyne kopalni. W opisie proektu ako produkt kocowy zawarto nastpuc deklarac: "opracowanie zawierace wyniki oblicze z zastosowaniem nowych procedur dla komercynego programu komputerowego VentGraph z moliwoci obliczanie wskaników stosowanych do oceny stabilnoci i wraliwoci strumieni powietrza w reonie eksploatacynym i w całe sieci wentylacyne kopalni, w tym z uwzgldnieniem rozpływu gazów poarowych po wystpieniu poaru oraz uwzgldnieniem wyrobisk ponie poziomu udostpnienia". Istot powyszego sformułowania est dostarczenie narzdzi obliczeniowych i umoliwienie słubom wentylaci samodzielne obliczenie stosowanych wskaników oceny bezpieczestwa eksploataci systemu wentylaci w oparciu o system programów komputerowych VentGraph wspomagacych prac Inyniera wentylaci kopalni. (Dziurzyski i inni, 006, 007, 00). Wybór tego systemu programów podyktowany est faktem, i est on stosowany w wielu polskich kopalniach wgla, równie znalazł zastosowanie w górnictwie australiskim, Ameryki Północne, w Wietnamie i Czeskie epublice (Gillies A. D. S., Wala A. M., Wu H. W., 005, Pritchard MS P.E, 00). Dobre wyniki w zakresie oceny bezpieczestwa pracy systemu wentylaci dae analiza systemów przewietrzania w oparciu o wskaniki stabilnoci, która uzupełniona badaniem wraliwoci wewntrz reonowych prdów powietrza wnosi interesuce elementy dla oceny poziomu zagroe naturalnych. Zagadnienie stabilnoci prdów doprowadzacych powietrze do ciany ma szczególne znaczenie. Przy słabych, niestabilnych prdach powietrza, w przypadku zaistnienia poaru, istniee moliwo odwrócenia si prdów powietrza. Stabilno przewietrzania reonów wydobywczych ma znaczenie nie tylko przy poarach podziemnych, ale równie przy przewietrzaniu pól metanowych. Zmiany warunków przewietrzania tych pól mog spowodowa poawienie si niebezpiecznych ste metanu w miescu pracy. Wynika to nie tylko z braku dostateczne iloci powietrza niezbdne do rozrzedzenia metanu, ale równie z generowanych procesów gazodynamicznych w reonie cian. Podstawowym problemem przy przewietrzaniu reonów wydobywczych est zmienna w czasie wydano wystpucych w nich ródeł metanu, która zaley głównie od postpu eksploataci oraz warunków przewietrzania. Wskutek zaburzenia warunków przewietrzania zmienia si iloci powietrza migrucego przez zroby, a w konsekwenci iloci metanu wypływacego ze zrobów. Wydzielanie metanu z przestrzeni wybrane (zrobów) est ednym z nabardzie zmiennych ródeł metanu w reonie ciany, którego aktywno zaley w główne mierze od stabilnoci

5 3 prdu powietrza przepływacego przez reon. Zatem, zagadnienie ewentualnych niestabilnoci przepływu, wyraacych si zmianami wydatku powietrza i ego kierunku w okrelonych bocznicach sieci wentylacyne, ma ogromne znaczenie z punktu widzenia bezpieczestwa poarowego i metanowego w kade kopalni. ealizuc cel bada w pierwsze czci raportu przedstawiono naczcie stosowane w praktyce górnicze wzory pozwalace wyznaczy wskaniki, na podstawie których ocenia si stabilno przepływu powietrza w sieci wyrobisk kopalni. Wybrano naczcie uywane: wskanik mocy prdu, wskanik stabilnoci wg. W. Budryka oraz wskanik stabilnoci wg. H. Bystronia (dla sieci aktywnych). Przedstawiono równie zagadnienie oceny wraliwoci reonowych prdów przepływu powietrza na zmiany oporów aerodynamicznych wyrobisk. Parametr ten pokazue stopie zalenoci strumienia obtoci powietrza w danym wyrobisku od oporów innych wyrobisk tworzcych sie. Dla reonów wyrobisk zlokalizowanych ponie poziomu udostpnienia wane est zbada (prognozowanie) moliwo zmian strumienia obtoci (masy) przepływacego powietrza (gazów poarowych) w warunkach rozwinitego poaru. Dlatego zaproponowano nowe podecie do zagadnienia oceny przepływu powietrza dla wyrobisk ponie poziomu udostpnienia i wyprowadzono wzory dla wyznaczenia wraliwoci reonowych prdów przepływu powietrza z uwagi na zmian (zmnieszenie) gstoci powietrza. Dla przedstawionych w raporcie wzorów i równa zaproponowano algorytmy, według których opracowano nowe procedury programu VentGraph. Przedstawiono wybrane przykłady pokazuce funkconowanie nowych moliwoci obliczeniowych programu komputerowego VentGraph. Uzyskane wyniki potwierdza ich przydatno dla potrzeb analizy oceny bezpieczestwa i pozwala na stwierdzenie, e cele etapu 4 proektu Strategicznego zostały zrealizowane zgodnie z planowanym zakresem merytorycznym.. Stabilno przewietrzania reonu eksploataci Stabilno układu est to taka ego własno, e układ wyprowadzony ze stanu równowagi sam powraca do tego stanu. W przypadku sieci wentylacyne tak zdefiniowana stabilno nazywa si stabilnoci kierunków przepływu (Pawiski J., oszkowski J., Strzemiski J., 995). Wystpue równie pocie stabilnoci prdu reonowego, które ma nieco inne znaczenie. Wskanik stabilnoci prdu reonowego okrela ego odporno na zmiany w bocznicach reonu, takie ak zmiany oporów bocznic i zmiany gstoci powietrza w bocznicach. Inacze mówic, prd reonowy est tym bardzie stabilny im mnie zmienia si warto strumienia masy (lub obtoci) powietrza przewietrzacego reon przy zmianach oporu lub gstoci powietrza w bocznicach reonu. Na to, ak strumie masy powietrza w dane bocznicy reague na zmiany oporu lub gstoci powietrza w inne bocznicy sieci wskazu współczynniki wraliwoci. Przepływ powietrza w wyrobiskach kopalni opisywany est układem czterech równa, które zapewnia tylko pewne przyblienie rzeczywistego procesu przewietrzania wyrobisk kopalni. Teoria potencałów reprezentue odmienne podecie do opisu zawisk przepływowych w wyrobiskach górniczych. Za korzystne dla praktyków górników mona

6 4 uzna stosowanie ednego i drugiego podecia do opisu procesu przewietrzania wentylaci wyrobisk w kopalni głbinowe. Aerologia górnicza wypracowała kilka wskaników oceny stabilno przepływu powietrza w sieci wyrobisk kopalni. W praktyce wentylaci kopal naczcie (Bystro H. 97, Pawiski J., oszkowski J, Strzemiski J,995, Madea- Strumiska B., Strumiski A. 009) uywane s nastpuce wskaniki: a) wskanik mocy prdu, b) wskanik stabilnoci wg. W. Budryka, c) wskanik stabilnoci wg. H. Bystronia. a) Oceniac stabilno przewietrzania reonu eksploatacynego mona posłuy si wskanikiem stabilnoci prdu reonowego, który po analizie wyników prac (Bystro H. 97, Pawiski J., oszkowski J, Strzemiski J,995, Madea-Strumiska B., Strumiski A. 009) oraz przytego modelu matematycznego w programie VentGraph (Dziurzyski W., 00) zdefiniowano ako wskanik mocy prdu dany wyraeniem: N = P [W] () V gdzie: P - rónica potencałów wlotu i wylotu reonu [J/m 3 ], V - strumie obtoci powietrza dopływacego do reonu [m 3 /s]. Powysz zaleno mona przedstawi w postaci: N = P P = N N () i V i V i i gdzie: P i, P i - potencał w wle na wlocie i wylocie z reonu. Jeeli reon ma z pozostał czci sieci wzłów wspólnych, przy czym i est to ilo wzłów, przez które powietrze dopływa do reonu, a o ilo wzłów, przez które powietrze wypływa z reonu i = o + i,, to, uogólniac zaleno (), sumaryczn moc prdów powietrza przewietrzacych reon mona przedstawi w postaci: N = n= o i P o n V o n m= P i m V i m (3) gdzie: Vi,n - całkowity strumie obtoci powietrza dopływacy do reonu przez bocznice reonu połczone z wzłem nr n, Vo,m - całkowity strumie obtoci powietrza wypływacy z reonu przez bocznice reonu połczone z wzłem nr m. Stosuc zaleno () dla wybranych bocznic tworzcych drog wentylacyn mona okreli wskanik mocy prdu dla te drogi ako sum wskaników dla bocznic drogi.

7 5 N dw = N n= P n V n (4) b) Oceniac stabilno przewietrzania reonu eksploatacynego czsto w praktyce górnicze wyznacza si wskanik stabilnoci wg. W.Budryka, który odnosi si do poszczególnych wyrobisk (bocznic): st = W ' H W ' wc (5) gdzie: H wc W' - spitrzenie wentylatora głównego przewietrzania [Pa]; - spadek naporu w dane bocznicy [Pa]; c) ównie czsto uywanym do prognozy stabilnoci est wskaniki stabilnoci wg. H.Bystronia, który odnosi si do poszczególnych wyrobisk (bocznic) : gdzie: st = H + H ' wc ' H wo ' n ( H ' wc l' f + H ' n ) l' f ' H n - suma naturalne kumulaci energii na drodze przepływu powietrza w bocznicach oczka zewntrznego, do które naley analizowany reon [J/m 3 ], l' - dysypaca energii w rozpatrywane bocznicy [J/m 3 ], f ' H wc - spitrzenie wentylatora głównego przewietrzania [Pa]; ' H = 785 [Pa] dla kopal płytkich, wo ' H = 354 [Pa] dla kopal głbokich lub silnie metanowych. wo (6) Tak zdefiniowany wskanik stabilnoci łatwo mona obliczy stosuc program VentGraph, przy czym konieczne było opracowanie koncepci rozbudowy programu VentGraph o nowy, przyazny dla uytkownika moduł programu o nazwie Wskaniki", który rozbudowano o podopce umoliwiace obliczanie wskaników stabilnoci bocznicy, drogi wentylacyne czy reonu. Ponadto opracowano koncepc modułu programu dla obliczenia wraliwo wskazane bocznicy. Przyto, e moduł ten est aktywny po obliczeniu rozpływu powietrza modułem GAS systemu VentGraph. Na podstawie wskanika mocy prdu przymue si nastpuc klasyfikac stabilnoci prdów: N 6000 prd bardzo mocny; f 00 N < 6000 prd mocny; f 40 N < 00 prd redni; f 50 N < 40 prd słaby; N f < 50 f prd bardzo słaby.

8 6 Dla wskanika według W. Budryka przymue si, e gdy zachodzi zaleno st 0. to stabilno utrzymania kierunku przepływu est zadawalaca. Dla wskanika stabilnoci według H.Bystronia przymue si, e gdy zachodzi zaleno st 0. 5 to kierunek est bardzo stabilny, a dla st 0. stabilno est zadawalaca. Powysza klasyfikaca pozwala na formułowanie wniosków przydatnych przy analizie stanu bezpieczestwa sieci wentylacyne Drugim istotnym załoeniem koncepci nowych algorytmów est praca uytkownika z programem w trybie graficznym z wykorzystaniem kursora myszy komputera do wskazywania na schemacie przestrzennym kopalni wyrobisk, dla których zostan wyznaczone potrzebne parametry t. moc prdu, wartoci potencałów oraz strumie obtoci przepływacego powietrza. Wskazuc kolene bocznice (wyrobiska) reonu eksploataci program sumue np. moc prdu (wzór 4), co pozwala na klasyfikac wskazane drogi wentylacyne. ównie opracowano algorytm wyznaczania mocy prdu w module poarowym PO A systemu VentGraph. Ta nowa moliwo programu pozwala na obserwace zmian mocy prdu wybrane drogi wentylacyne w trakcie rozwiacego si poaru podziemnego, co ma znaczenie dla analizy i oceny zmian stabilnoci przepływu, szczególnie dla eksploataci podpoziomowe. 3. Wraliwo reonowych prdów przepływu powietrza Drugim wanym parametrem oceny i analizy systemów przewietrzania est wraliwo reonowych prdów przepływu powietrza. Parametr ten pokazue stopie zalenoci strumienia obtoci powietrza w danym wyrobisku od zakłóce wystpucych w wyrobiskach tworzcych sie. W rozwaaniach przyto, e zakłóceniami tymi mog by zmiany oporów bocznic wentylacynych i zmiany gstoci powietrza w tych bocznicach na skutek poaru lub dopływu metanu. 3. Wskanik wraliwoci strumienia obtoci w bocznicy nr i na zmian oporu w bocznicy nr Wraliwo strumienia obtoci powietrza w bocznicy nr i na zmian oporów bocznic sieci wentylacyne mona okreli posługuc si wskanikiem wraliwoci, zdefiniowanym nastpuco (olarczyk, 004): V i ε i = (7) gdzie: Vi strumie obtoci powietrza w bocznicy nr i, opór aerodynamiczny bocznicy nr. Dobrym przyblieniem wartoci te pochodne w otoczeniu est nastpuce wyraenie:

9 7 i i V i b a,, = + (8) gdzie współczynniki a i, i b i, s współczynnikami paraboli estymuce zaleno ( ) i V f = : i i i i V c b a,,, + + = (9) Obliczenie tych współczynników wymaga rozwizania sieci wentylacyne dla trzech wartoci oporu : ( ) i V f = ( ) i V f = ( ) 3 3 i V f = (0) Teraz współczynniki a i,, b i, i c i, mona obliczy, rozwizuc układ równa, który w zapisie macierzowym ma nastpuc posta: = i i i V i V i V i c b a,,, () ozwizanie tego układu równa ma posta = 0 3,3 3, 3,,3,,,3,,,,, V i V i V i i i i D c b a () gdzie wyznacznik D est równy D + + = (3) a elementy macierzy i, s to kofaktory macierzy transponowane: 3 3 (4) Obliczone z () współczynniki a i, i b i, s równe V i V i V i i D a 3,3,,, + + = (5) V i V i V i i D b 3,3,,, + + = (6)

10 8 ofaktory macierzy (4) w wzorach (5) i (6) s równe, = 3, = 3,3 = =, 3 =, 3 =,3 (7) Po obliczeniu współczynników a i, i b i, z wzoru (8) mona obliczy współczynniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy i na zmian oporu bocznicy. ozwizanie sieci wentylacyne dla trzech wartoci oporu dae moliwo obliczenia współczynników wraliwoci [ i ] dla wszystkich bocznic reonu, znaducych si w kolumnie nr macierzy współczynników wraliwoci o wymiarach J x J, gdzie J est to ilo bocznic w sieci wentylacyne. 3.. Wskanik wraliwoci strumienia obtoci w bocznicy nr i na zmian gstoci powietrza w bocznicy nr Podobnie ak dla zmiany oporu bocznicy mona zdefiniowa wskanik wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy na zmiany gstoci powietrza w sieci wentylacyne: κ V i i = (8) gdzie: Vi - strumie obtoci powietrza w bocznicy nr i, - gsto powietrza w bocznicy nr. Dobrym przyblieniem wartoci te pochodne est nastpuce wyraenie: V i = a i, + b i, (9) gdzie współczynniki a i, i b i, s współczynnikami paraboli estymuce zaleno Vi = f( ): V i a i, + b i, + c i, = (0) Obliczenie tych współczynników wymaga rozwizania sieci wentylacyne dla trzech wartoci gstoci powietrza w bocznicy nr : = f ( ) = f ( ) f ( ) V i V i = () V i 3 3 Teraz współczynniki a i,, b i, i c i, mona obliczy, rozwizuc układ równa, który w zapisie macierzowym ma nastpuc posta:

11 9 V i V i V i 3 = 3 3 a b c i, i, i, () ozwizanie sieci wentylacyne dla trzech wartoci gstoci powietrza dae moliwo obliczenia współczynników wraliwoci [κ i, ] dla wszystkich bocznic reonu, znaducych si w kolumnie nr macierzy współczynników wraliwoci o wymiarach J x J, gdzie J est to ilo bocznic w sieci wentylacyne. 4. Algorytmy nowych procedur programu VentGraph 4. Wyznaczenie wartoci potencału aerodynamicznego Z uwagi na konieczno wyznaczenia wartoci potencału aerodynamicznego w wzłach obliczane sieci wentylacyne, ponie pokazano przyt w programie VentGraph metodyk ego wyznaczania bazuc na prognostycznych obliczeniach rozpływu powietrza w sieci wentylacyne kopalni. W sieciach wentylacynych zazwycza wystpu powolne przepływy powietrza wilgotnego z wymian masy, pdu i energii. Podczas tego procesu powietrze kopalniane ulega przemianom, które mog by traktowane ako cykl termodynamiczny. Dlatego w wielu badaniach przepływu stosowano metody termodynamiki. Jedn z metod est porównywanie rzeczywistego przepływu z idealnym. W idealnym przepływie powietrze ulega odwracalnym przemianom bez strat i wymiany energii z otoczeniem. W takim procesie entropia S nie ulega zmianie, dlatego est on nazywany izentrop lub adiabat odwracaln, a ego parametry s oznaczane indeksem S. Wiadomo, e eli powietrze nie wymieniałoby energii z otoczeniem i pozostawałoby w spoczynku to ego cinienie statyczne p S i gsto S zmieniałyby si z głbokoci "z" zgodnie z zalenociami: κ κ κ 0 p S = p0 g( z z0 ) (3) κ p0 κ κ 0 S = 0 g( z z0 ) (4) κ p0 gdzie p0, 0, z0 to odpowiednio cinienie, gsto powietrza oraz głboko wybranego przekrou sieci tzw. wzła odniesienia - zwykle zrbu szybu wdechowego, κ =. 4 wykładnik przemiany izentropowe. W rzeczywistym procesie przewietrzania nastpue dopływ i rozpraszanie energii oraz wymiana masy zwizana z dopływami gazów z górotworu i zawilgoceniem powietrza, dlatego rzeczywisty rozkład gstoci i cinie (a take temperatur) róni si od idealnego. Badanie tych rónic moe dostarczy wielu informaci o stanie przewietrzania. Szerokie zastosowanie ma tuta pocie potencału aerodynamicznego, rozwiane w pracach H.Bystronia (969, 999) oraz B.Madea-Strumiskie i A.Strumiskiego (009). Dla

12 0 kadego przekrou wyrobiska na podstawie pomiarów moemy obliczy potencał aerodynamiczny, w ten sposób moemy okreli rozkład czy te pole potencału w sieci. W praktyce zaleca si wyznaczenie potencałów w przekroach dolotowym i wylotowym wyrobisk poprzez wykonanie pomiarów wentylacynych. Wyniki mona zobrazowa w formie schematu potencalnego, w którym schemat kanoniczny est przekształcony tak, by współrzdna y (pionowa o) wzłów i punktów charakterystycznych sieci odpowiadała wartoci potencału. Potencał odniesiony do ednostki obtoci gazów midzy rzeczywistym cinieniem statycznym p i warunkami idealnymi: v p S Φ v natomiast potencał odniesiony do ednostki masy Φ ednostki obtoci J 3 m, est definiowany ako rónica Φ = p (5) Φ v dodatkowo odniesiony do gstoci H. Bystro stosue tuta dwa podecia: S J kg S : est to potencał odniesiony do p p Φ = S (6) a) odnosi stan rzeczywisty do powietrza pozostacego w spoczynku: sposób wtedy ps S okrela wzory (3) i (4), b) porównue z przepływem bez strat z prdkoci redni równ rzeczywiste: sposób wtedy we wzorach na ps S wystpue rednia prdko przepływu, teraz mamy: κ κ 0 κ p S = p0 g( z z0 ) + ( v v0 ) (7) κ p0 S κ 0 = 0 g κ p0 ( z z ) + ( v v ) 0 0 κ gdzie v 0 oznacza prdko przepływu powietrza w wybranym przekrou wzła odniesienia, v oznacza prdko przepływu powietrza w przekrou wzła dolotowego. Dla uwzgldnienia wpływu czynników naturalnych (temperatura, cinienie, wilgotno, skład chemiczny) naley wyznaczy naturaln kumulace energii w bocznicy. Na podstawie pracy Bystronia H. do zastosowa praktycznych przydatna est edna z definici izentropowe naturalne kumulaci energii dana wzorem (Bystro H. 967):

13 l ' f ( p p ) g ( z z ) = s s sr (8) orzystac z modelu numerycznego rozpatrywane sieci wentylacyne mona wyznaczy rzeczywiste cinienie w wle sieci, które obliczymy korzystac z przytego w modelu matematycznym (Dziurzyski W. 00) równania ruchu oraz z nastpuce zalenoci: p N = n i= σ p + p (9) ϖ, i gdzie: p - rzeczywiste cinienie w wle sieci, i =,,3...N n ϖ =,,3..D n i 0 σ ϖ,i - elementy macierzy drogowo-bocznicowe, które przybiera wartoci σ =,, 0 w zalenoci od tego, czy i-ta bocznica skierowana est zgodnie z ϖ, i orientac drogi, niezgodnie lub te nie wchodzi w skład drogi wentylacyne, przy czym D to numer drogi wentylacyne, a N to całkowita liczba bocznic nalecych n do dane drogi wentylacyne, p = p p - rónica cinienia midzy wylotem a wlotem do i-te bocznicy. i L wl Wystpuc we wzorze wielko pi wyznaczymy z równania ruchu danego dla i-te bocznicy. Uwzgldniac powysze otrzymamy: p = p 0 + N n i= ( z z ) n i w w ' σ ϖ, ihw g i i sri Li 0 i m m w (30) sri gdzie: s - oznacza współrzdn przestrzenn mierzon wzdłu osi wyrobiska [m], t - czas [s], p 0 - cinienie w wle odniesienia (wzeł wlotowy do kopalni), λ - bezwymiarowy współczynnik oporu, O b - obwód wyrobiska [m], A - pole poprzeczne wyrobiska [m ], z - współrzdna wysokociow, skierowan do góry [m], v (s,t) - prdko przepływu mieszaniny [m/s], i s w i Ob, i Li 3 8A i λ = - opór aerodynamiczny wyrobiska [kg/m 7 ]. w m = - wydatek masowy przepływu mieszaniny w wyrobisku [kg/s], v i Ai i sr, i = w L i w L i 0 ds - gsto rednia,

14 Wzór (30) pozwala obliczy warto cinienia w wle sieci wentylacyne. Przedstawione powye wzory (3), (4), (5), (8) i (30) s zastosowane do obliczenia wartoci potencału w wle oraz naturalne kumulaci energii bocznicy w systemie programów VentGraph. 4. Wskaniki stabilnoci i wraliwoci - algorytmy 4.. Wskaniki stabilnoci przewietrzania reonu eksploatacynego N r Jeeli reon ma z pozostał czci sieci wzłów wspólnych, przy czym i est to ilo wzłów, przez które powietrze dopływa do reonu, a o ilo wzłów, przez które powietrze wypływa z reonu i = o + i,, to sumaryczn moc prdów powietrza przewietrzacych reon czyli wskanik stabilnoci przewietrzania mona przedstawi w postaci: N r = o i n= Φ, Φ, (3) v i n V i n m= v o m gdzie: Vi n - całkowity strumie obtoci powietrza dopływacy do reonu przez bocznice reonu połczone z wzłem nr n, V o m Vo m - całkowity strumie obtoci powietrza wypływacy z reonu przez bocznice reonu połczone z wzłem nr m, Φ v i n - potencał w wle nr n - obliczy na podstawie wzorów 3, 4, 5, 30, Φ v o m - potencał w wle nr m - obliczy na podstawie wzorów 3, 4, 5, 30,. Wskanik stabilnoci dla drogi wentylacyne N dw obliczymy ze wzoru: N dw N = n= δ Φ (3) m, n v, n V n gdzie: Φ n - rónica potencał na pocztku i na kocu bocznicy nr n, v V n - strumie obtoci powietrza w bocznicy nr n, m,n - współczynnik incydenci drogi wentylacyne nr m z bocznic nr n, N - ilo bocznic w sieci. Wskaniki stabilnoci według W. Budryka i H. Bystronia obliczamy zgodnie ze wzorami 5 i 6 oraz korzystac z wyznaczonych wartoci potencałów aerodynamicznych i wartoci naturalne kumulaci dla oczka zwizanego z dan bocznic (patrz pkt.4., wzór 8). 4.. Wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy na zmian oporów bocznic sieci Wskanik wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy wentylacyne nr i na zmian oporu inne bocznicy (nr ), zdefiniowany wzorem (7) ak podano w pkt. 3.

15 3 sprawozdania (olarczyk, 004), pokazue ak zmienia si strumie powietrza w bocznicy nr i na skutek zmiany oporu bocznicy nr, przy czym im wiksza est warto modułu wskanika tym wiksza est zmiana strumienia powietrza w bocznicy nr i przy zmianie oporu bocznicy nr. Znak wskanika pokazue kierunek te zmiany: znak dodatni wskanika wiadczy o wzrocie strumienia powietrza w bocznicy nr i w wyniku wzrostu oporu bocznicy nr, znak uemny wskazue na zmian przeciwn, przy wzrocie oporu bocznicy nr malee strumie powietrz w bocznicy nr i. Ponie podano wyprowadzone wzory do obliczania wskanika wraliwoci i, strumienia powietrza w bocznicy nr i na zmian oporu bocznicy nr danego wzorem (8) w pkt.3. sprawozdania. Wzory obliczeniowe dla trzech dowolnych rónych wartoci oporu powietrza w bocznicy nr s nastpuce: Wskanik wraliwoci: A,V i + A,V i, + A,3V i 3 ε i, = (33) D gdzie: V i,, V i,, V i, 3 - strumienie obtoci powietrza w bocznicy nr i obliczone dla wartoci oporów,, 3 bocznicy nr Wyznacznik macierzy (): D = + + (34) ofaktory macierzy transponowane:,, = 3,, = 3,,3 = =,, 3 =,, 3 =,,3 (35) Wartoci współczynników A,..3 wyznacza wzory: A = +, A,, +,,,,,,,, = A, 3,,3 +,, 3 = (36) Dla wartoci oporów bocznicy nr wyraonych przez ułamek u wyprowadzono wzory obliczeniowe ak nie. Do oblicze przyto nastpuce wartoci oporów bocznicy nr : =, = +, 3 = (37) Przymuc, e est pewnym ułamkiem u wartoci oporu otrzymue si: = ( ), = ( u ) + u gdzie u = 0, 0,5 3 (38)

16 4 - opór aerodynamiczny bocznicy nr. Wskanik wraliwoci est równy: V i, V i, 3 ε i, = (39) u Obliczanie wskaników wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany oporów bocznic sieci wentylacyne z trzech rónych wartoci oporu bocznicy mona wykona nastpuco: rok : Obliczy wyznaczniki D (wzór 34) i D, kofaktory,,3 (wzory 35) i współczynniki A,, A,, A,3 (wzory 36) dla = J, gdzie J ilo bocznic w sieci. rok : Obliczy strumienie obtoci powietrza w bocznicach sieci dla wartoci oporów,, 3 bocznicy nr (Cross), obliczy współczynniki wraliwoci i, (wzór 33) dla i = J, tworzce kolumn nr macierzy współczynników wraliwoci. Obliczenia powtarza dla = J. Obliczanie wskaników wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany oporów bocznic sieci wentylacyne wyraonych przez ułamek u mona wykona nastpuco: rok : Obliczy strumienie obtoci powietrza V i,, V i, 3 w bocznicach sieci dla oporów,,,3 bocznicy nr (Cross), gdzie wartoci oporów, 3 dane s wzorami (38), a współczynniki wraliwoci i, dla i = J, tworzce kolumn nr macierzy współczynników wraliwoci, dane s wzorem (39). Obliczenia powtarzamy dla = J. Interpretaca wskanika wraliwoci ze wzgldu na zmiany oporu bocznicy: Analizuc obliczone dla dane sieci wentylacyne wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany oporów bocznic pod wzgldem modułu wartoci i znaku mona stwierdzi, e: uemny znak wskanika odpowiada podstawowe zalenoci midzy strumieniem obtoci powietrza i oporem aerodynamicznym, t. strumie obtoci malee przy wzrocie oporu bocznicy. moduł wartoci wskanika pozwala wytypowa bocznice, w których zmiana oporu ma znaczcy wpływ na zmian strumienia obtoci w wybrane bocznicy, czyli istotnych dla regulaci sieci. Przykładowo, gdy wskanik wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy nr i na zmian oporu bocznicy nr est równy i, = - to oznacza, e wzrost oporu bocznicy nr o 0 % spowodue spadek wartoci strumienia obtoci w bocznicy nr i o około 0 %.

17 5 Przyblienie wynika z tego, e zaleno midzy strumieniem obtoci powietrza w bocznicy nr i a oporem bocznicy nr nie est liniowa Wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy na zmian gstoci powietrza w bocznicach Wskanik wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy wentylacyne nr i na zmian gstoci powietrza w bocznicy nr, zdefiniowany wzorem (8) ak podano w pkt.3. sprawozdania, pokazue ak zmienia si strumie powietrza w bocznicy nr i na skutek zmiany gstoci powietrza w bocznicy nr, przy czym im wiksza est warto modułu wskanika tym wiksza est zmiana strumienia powietrza w bocznicy nr i przy zmianie gstoci powietrza w bocznicy nr. Znak wskanika pokazue kierunek te zmiany: znak dodatni wskanika wiadczy o wzrocie strumienia powietrza w bocznicy w wyniku wzrostu gstoci powietrza w bocznicy nr, znak uemny wskazue na zmian przeciwn, przy wzrocie gstoci powietrza w bocznicy nr malee strumie powietrz w bocznicy nr i. Ponie podano wzory do obliczania wskanika wraliwoci κ i, strumienia powietrza w bocznicy nr i na zmian oporu bocznicy nr danego wzorem (9) w pkt.3. sprawozdania. Wzory obliczeniowe dla trzech dowolnych rónych wartoci gstoci powietrza w bocznicy nr s nastpuce: Wskanik wraliwoci κ i, A + A V i V i 3 V i 3 = (40) D + A gdzie V i,, V i,, V i, 3 - strumienie obtoci powietrza w bocznicy nr i obliczone dla wartoci gstoci powietrza,, 3 w bocznicy nr Wyznacznik macierzy () D = + + (4) ofaktory macierzy transponowane,, = 3,, = 3,,3 = =,, 3 =,, 3 =,,3 (4) Współczynniki A,..3 A = +, A,, +,,,,,,,, = A, 3,,3 +,, 3 = (43)

18 6 Wzory obliczeniowe dla wartoci gstoci powietrza w bocznicy nr wyraonych przez ułamek u Do oblicze mona przy nastpuce wartoci gstoci powietrza w bocznicy nr : =, = +, 3 = (44) Przymuc, e est pewnym ułamkiem u wartoci gstoci powietrza otrzymue si: = ( + ), = ( u ) u gdzie u = 0, 0,5 - opór aerodynamiczny bocznicy nr. Wskanik wraliwoci est równy 3 (45) κ i, V i, V i, 3 = (46) u Obliczanie wskaników wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany gstoci powietrza w bocznicach sieci wentylacyne z trzech rónych wartoci gstoci powietrza mona wykona analogicznie ak dla wskaników wraliwoci na zmiany oporów bocznic: rok : Obliczy wyznaczniki D (wzór 4) i D, kofaktory,,3 (wzory 4) i współczynniki A,, A,, A,3 (wzory 43) dla = J, gdzie J ilo bocznic w sieci. rok : Obliczy strumienie obtoci powietrza w bocznicach sieci dla wartoci gstoci powietrza,, 3 bocznicy nr (Cross), obliczy współczynniki wraliwoci κ i, (wzór 40) dla i = J, tworzce kolumn nr macierzy współczynników wraliwoci. Obliczenia powtarza dla = J. Obliczanie wskaników wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany oporów bocznic sieci wentylacyne wyraonych przez ułamek u mona wykona nastpuco: rok : Obliczy strumienie obtoci powietrza V i,, V i, 3 w bocznicach sieci dla gstoci powietrza,,,3 bocznicy nr (Cross), gdzie wartoci gstoci, 3 dane s wzorami (45) i współczynniki wraliwoci κ i, (wzór 46) dla i = J, tworz kolumn nr macierzy współczynników wraliwoci. Obliczenia powtarza dla = J.

19 7 Interpretaca wskanika wraliwoci ze wzgldu na zmiany gstoci powietrza: Analizuc obliczone dla dane sieci wentylacyne wskaniki wraliwoci strumienia obtoci powietrza na zmiany gstoci powietrza w bocznicach pod wzgldem modułu wartoci i znaku mona stwierdzi, e: dodatni znak wskanika oznacza wzrost wartoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy przy wzrocie gstoci powietrza w inne bocznicy oraz spadek wartoci strumienia przy malece gstoci powietrza w inne bocznicy. Zmnieszenie gstoci powietrza w wyrobisku wystpue w przypadku poaru lub dopływu metanu do wyrobiska. moduł wskanika pozwala wytypowa bocznice, w których zmiana gstoci powietrza ma znaczcy wpływ na zmian strumienia obtoci w wybrane bocznicy. W połczeniu z dodatnim znakiem wskanika moe wskazywa na moliwo odwrócenia kierunku przepływu powietrza. Przykładowo, gdy wskanik wraliwoci strumienia obtoci powietrza w bocznicy nr i na zmian gstoci powietrza w bocznicy nr est κ i, > to oznacza, e w bocznicy nr i istniee prawdopodobiestwo odwrócenia kierunku przepływu powietrza. Graniczna warto wskanika κ i, = wynika z załoenia, e warto gstoci powietrza w przypadku poaru w bocznicy nr moe zmnieszy si nawet o 50 % i przy tym nastpi spadek strumienia obtoci powietrza w bocznicy nr i nawet o warto 00 %. Zastosowanie do oblicze strumieni obtoci powietrza w sieci wyrobisk kopalni programu komputerowego VentGraph w znacznym stopniu ułatwia obliczanie wskaników wraliwoci. 5. Opis funkconowania nowych procedur programu VentGraph Przedstawione powye algorytmy umoliwiły prawidłowe ułoenie szeregu nowych procedur programu, które były intensywnie testowane, a stwierdzone błdy w programowaniu były systematycznie poprawiane. Ta cz realizaci zada w proekcie stanowiła pracochłonny etap bada. 5. Opca programu "Wskaniki" - moduł GAS W programie VentGraph w module obliczeniowym GAS poawia sie nowa opca "Wskaniki" i zawiera ona podopce:. wskanik wraliwoci dla wybrane bocznicy,. wskanik stabilnoci drogi (bocznicy, reonu) wentylacyne. Jako przykład pokazucy działanie nowych procedur programu wybrano reon ciany F-3 w fazie likwidaci i ciany F-4 bdce w fazie uzbraania. Dane dotyczce struktury sieci, wyrobisk reonu oraz parametry charakteryzuce przepływ w wyrobiskach reonu zestawiono a Tablicy, bdce kopi ekranu programu VentGraph.

20 8 Tablica Tablica W Tablicy przedstawiono wyniki oblicze potencału aerodynamicznego i naturalne kumulaci energii dla omawianego przykładu.

21 9 5.. Wyznaczenie wskanika wraliwoci dla wybrane bocznicy orzystac z przytego algorytmu przedstawionego w pkt.4.. opracowano algorytmy procedur programu oblicze VentGraph wraliwoci strumienia obtoci w bocznicy i-te:. na zmian oporu w bocznicy -te.. na zmian gstoci powietrza w bocznicy -te. Jako przykład oblicze wskanika wraliwoci ε i, wybrano reon wyrobisk kopalni pokazany na rysunku. W module obliczeniowym GAS programu VentGraph, w menu programu znadue si dodatkowa opca "Wskaniki", po e uyciu aby przeprowadzi obliczenia naley wybra podopc programu "wskanik wraliwoci dla wybrane bocznicy". ys. Widok okna programu VentGraph, moduł GAS, w prostoktach strumie obtoci przepływu powietrza, w wzłach wartoci potencału Po wybraniu te podopci i wskazaniu i-te bocznicy, rozwia si okno programu, które pokazano na rysunku.

22 0 ys.. Obliczanie wskaników wraliwoci dla bocznicy nr 7 Pokazana plansza na rys. pozwala na obliczenie wskaników wraliwoci dla bocznicy nr 7, ze wzgldu na zmian oporu aerodynamicznego -te bocznicy lub ze wzgldu na zmian gstoci w -te bocznicy. Wyboru dokonuemy poprzez kliknicie kursorem myszy w aktywny przycisk (guzik) opci. Uycie go spowodue obliczenie wskaników wraliwoci dla i-te bocznicy sieci, ze wzgldu na zmian koleno we wszystkich bocznicach sieci: oporów - guzik po lewe stronie planszy, gstoci - guzik po prawe stronie planszy. Powstał macierz wskaników wraliwoci mona zapisa w postaci pliku o rozszerzeniu nazwa.wr lub nazwa.wo, przy czym nazw nadae uytkownik programu. Zapis ten umoliwia opca programu "Wraliwo z " oraz "Wraliwo z o" znaduca si na górnym pasku planszy programu VentGraph, patrz rysunek 3. ys.3. Plansza programu VentGraph, moduł GAS z widokiem paska aktywnych opci Plik zapisany est tekstowo w sposób umoliwiacy odczytanie go przez EXCEL lub Notatnik. Wyznaczona macierz wraliwoci ε dla przykładowe sieci wyrobisk pokazano ponie w tabeli 3 (dla zmian oporów) oraz w tabele 4 (dla zmian gstoci). i,

23 Lp/nrb Tabela 3. Pełna macierz wraliwoci ε i, sieci wyrobisk kopalni dla zmian oporu aerodynamicznego

24 Lp/nrb Tabela 4. Pełna macierz wraliwoci ε i, sieci wyrobisk kopalni dla zmian gstoci w -te bocznicy

25 3 Istotnym elementem pracy z programem komputerowym est przycie uytecznego i przyaznego sposobu prezentaci wyników wyznaczone macierzy wraliwoci, w taki sposób aby przedstawiona informaca była uyteczna z punktu widzenia praktycznego szczególnie w zakresie regulaci przepływu powietrza w złoone sieci wyrobisk. W zwizku z tym zaproponowano graficzn prezentac wyniku wprost na schemacie przestrzennym sieci wyrobisk. Dotychczasowe dowiadczenia pokazu, e z punktu widzenia praktycznego taka prezentaca wyniku wnosi interesuce dane dla inyniera wentylaci. ys. 4. eon sieci wentylacyne z prezentac wskanika wraliwoci, w przyte skali barwne pokazane w górne czci rysunku Z uwagi na rozmiary i znaczne wartoci macierzy (od 0 do 6000) wraliwoci ε i, oraz dostpnoci tylko do omiu kolorów barw stosowanych w programie VenGraph zaproponowano prezentac wskaników tylko dla zaznaczonego na schemacie reonu wyrobisk. Po wybraniu opci znaduce si w dolne czci planszy pokazane na rysunku "Zaznacz reon sieci do pokazania wskaników w skali barw", naciskamy lewy klawisz myszy i trzymac go cigniemy mysz białe kontury prostokta, który poawia si wraz z ruchem myszy. Zwolnienie lewego klawisza myszy oznacza zakoczenie wyboru obszaru sieci do pokazania. Nastpnie kursor myszy umieszczamy w obrbie białego prostokta (zmienia si posta kursora) i przez kliknicie myszy pokazuemy w przyte skali barw wskanik wraliwoci. Po obliczeniu przez program ich wartoci, bocznice sieci s przerysowane kolorami z przedstawione w osobnym panelu skali barw. Granice dla skali barw obliczane s z modułu wskaników poczwszy od 0 do maksymalne wartoci wskanika (rozdzielone równomiernie na 8 barw). Bocznice dla których warto wskanika est dodatnia narysowane s lini

26 4 przerywan, uemna - lini cigł. Bocznica dla które obliczano te wskaniki dodatkowo zaznaczona est podwón lini w odpowiednim kolorze. Na rysunku 4 pokazano, na przykładzie testowym, wynik oblicze wskanika wraliwoci ε dla bocznicy nr 7 (wlot wzeł 7 - wylot wzeł 6), bocznica ta est oznaczona lini 7, =...9 cienk i pogrubion oraz zaznaczona w tym przypadku kolorem ciemnofioletowym. Na rysunku 5 pokazano reon ciany N-5 dla którego pokazano w postaci graficzne wynik wyznaczenia wskanika wraliwoci dla wyrobiska o numerze 377 t. ciany N-5, ze wzgldu na zmian oporu. Przykładow siec wentylacyn kopalni "" tworzy 498 wyrobisk (bocznic). ys. 5. eon sieci wentylacyne z prezentac wskanika wraliwoci, dla zmian oporu w przyte skali barwne Dla sieci kopalni "" moduł warto wskanika wraliwoci ze wzgldu na zmiany oporu aerodynamicznego zawiera si od 0 do 334, a dla wskanika wraliwoci ze wzgldu na zmiany gstoci zawiera si od 0 do 6,8. Interpretaca wskaników wraliwoci została podana w pkt i Na rysunku 6 pokazano reon ciany N-5 dla którego pokazano w postaci graficzne wynik wyznaczenia wskanika wraliwoci dla wyrobiska o numerze 377 t. ciany N-5, ze wzgldu na zmian gstoci.

27 5 ys. 6. eon sieci wentylacyne z prezentac wskanika wraliwoci dla zmian gstoci w przyte skali barwne Program VentGraph umoliwia wykonywanie regulaci przepływu powietrza w sieci wyrobisk poprzez uycie opci w module GAS "zmiana param." (np. zmiana oporu lub gstoci). Proponue si uytkownikowi programu wykorzystanie wyznaczonych wskaników dla wyboru bocznic w których regulaca przepływu bdzie bardzie efektywna. Po zmianie oporów i wykonaniu oblicze stanu ustalonego sieci wskaniki wraliwoci dla wskazane uprzednio bocznicy s obliczane ponownie i schemat przestrzenny sieci est przerysowywany wg. nowe skali barw. 5.. Wyznaczenie wskaników stabilnoci przepływu orzystac z przytego algorytmu przedstawionego w pkt.4.. opracowano i uruchomiono procedury programu oblicze wskanika stabilnoci przepływu powietrza w bocznicy i-te lub drodze wentylacyne tworzce reon eksploatowane ciany.. wskanik mocy prdu,. wskanik stabilnoci wg. W. Budryka, 3. wskanik stabilnoci wg. H. Bystronia. Jako przykład oblicze wskanika stabilnoci wg mocy prdu wybrano reon wyrobisk kopalni pokazany na rysunku. W menu programu VentGraph w module obliczeniowym GAS po uyciu opci "Wskaniki" naley wybra podopc programu "wskaniki stabilnoci drogi wentylacyne". Po wybraniu te opci programu otwiera si okno (rys.7) programu GAS systemu VentGraph. Uytkownik wskazuc kursorem myszy wybran bocznic i klikac lewym klawiszem myszy zatwierdza wybór bocznicy dla które obliczana est moc prdu. W tabeli okna programowego umieszczana est te informaca o nr bocznicy, nr wzła wlotowego i wylotowego, strumie obtoci, długo bocznicy oraz rónica potencałów. likac na kolene bocznice tworzce reon, program umieszcza wybrane bocznice w tabeli

28 6 okna programowego, oblicza moc prdu ak równie oblicza sum mocy prdu oraz długo cigu bocznic reonu kopalni. W zalenoci od wartoci sumy mocy cigu bocznic program dokonue oceny mocy prdu zgodnie z obowizuc klasyfikac (patrz pkt.). Usunicie bocznicy z wybrane drogi nastpue po ustawieniu kursora myszy na właciwe bocznicy (dowolne pole dla bocznicy) i uyciu prawego klawisza myszy. Poawi si wówczas aktywne podmenu "Usu bocznic" a po klikniciu na nie usunita zostanie wybrana bocznica z rozpatrywane drogi. Tego samego mona dokona za pomoc klawisza "Del". ys. 7. Widok okna programu z obliczonymi wskanikami, mocy prdu, wg. W.Budryka, wg. H. Bystronia Oprócz obliczania mocy prdu dla wybrane drogi wentylacyne w oknie tym (ys.7) istniee moliwo obliczenia wskaników stabilnoci wg W. Budryka oraz H. Bystronia. W tym celu naley zaznaczy w oknie właciw cech kopalni (głboka czy płytka) dla które bd przeprowadzane obliczenia. Dla przeprowadzenia oblicze wskaników stabilnoci konieczne est wskazanie bocznicy doprowadzace powietrze do interesucego nas reonu. Po uyciu klawisza "Wska na rysunku szyb wlotowy" naley wskaza kursorem myszy i e lewym klawiszem szyb doprowadzacy powietrze. Wzeł wlotowy bocznicy musi mie numer "" - program dokonue sprawdzenia poprawnoci wskazane bocznicy pod tym ktem. Jeli wskazana bocznica est właciwa obok klawisza poawia si informaca o numerze wskazane bocznicy. Nastpnie naley wskaza bocznic z wentylatorem dla tego reonu. Po sprawdzeniu poprawnoci bocznicy zostae wywietlona informaca o spitrzeniu wentylatora.

29 7 Jeeli w tabeli okna est u wywietlona interesuca nas droga (została wskazana uprzednio) to uywac klawisza "Oblicz wskaniki istniece drogi" mona obliczy interesuce nas wskaniki stabilnoci dla te drogi. Wyniki oblicze zostan wpisane w odpowiednie kolumny tabeli, a odpowiednio posumowane równie wypisane w oknie wyników. Jeeli chcemy wskaza now drog do oblicze wskaników naley uy klawisza "Wska bocznice nowe drogi". Wówczas zostanie wyczyszczona tabela bocznic i uytkownik moe wskaza ak poprzednio poszczególne bocznice nowe drogi wentylacyne. W tabeli zostan wywietlone dane dotyczce bocznicy ak długo, wydatek, rónica potencałów oraz wartoci porednich oblicze potrzebnych do obliczenia stabilnoci. Obliczona zostanie moc prdu w bocznicy, wskaniki stabilnoci wg W. Budryka oraz H. Bystronia, wskaniki te zostan zsumowane i wywietlone w oknie wyników wraz z ocen mocy prdu w reonie zgodnie z obowizuc klasyfikac. Podczas wskazywania bocznic drogi, szybu wlotowego czy bocznicy z wentylatorem program, w celu umoliwienia uytkownikowi właciwego wyboru reonu do oblicze, wywietla ednoczenie panel "Info o bocznicy" zawieracy wszystkie parametry opisuce bocznic. Wskazane bocznice drogi wentylacyne przerysowywane s na rysunku lini przerywan w kolorze asnozielonym. Wykonano obszerne testowanie nowych procedur obliczeniowych programu Ventgraph, stwierdzac ich prawidłowe działanie, a uzyskane wyniki potwierdza ich praktyczna przydatno. 5. Opca programu "Wskaniki" - moduł POA W aspekcie prewenci zaburze kierunków (odwracania si) prdów powietrza w przypadku wystpienia poaru podziemnego, podstawowym warunkiem zapewnienia bezpieczestwa sieci wentylacyne kopalni est wystpowanie dostatecznie duych mocy prdów w poszczególnych bocznicach. Praktyczne dowiadczenia wskazu, e co namnie prd mocny (> 00 W) zapewnia wystarczac stabilno prdu powietrza przewietrzacego reon eksploatowane ciany. Ten sposób podecia ma t wad, e odnosi si na ogół do sytuaci sprzed wystpienia zagroenia akim est poar czy nagły dopływ metanu. W sytuaci powstania poaru nastpu znaczne zmiany w przepływie powietrza, a tym samym zmianie ulega wszystkie parametry charakteryzuce przepływ mieszaniny powietrza i gazów poarowych. Ma to szczególne znaczenie dla wyrobisk zlokalizowanych ponie poziomu udostpnienia. Obecnie nauka i praktyka dysponue inn, bardzie precyzyn, metod pozwalac dokona oceny stabilnoci przepływu powietrza w sieci wyrobisk po wystpieniu poaru podziemnego z uwzgldnieniem dopływu metanu. Metod t est numeryczna symulaca nieustalonego rozpływu powietrza i gazów poarowych po wystpieniu poaru podziemnego wykonana w oparciu o system programów komputerowych VentGraph. Program POA umoliwia prognozowanie procesów przewietrzania w warunkach normalnych oraz w stanie awarynym akim est poar i charakteryzue si szerokimi moliwociami obliczeniowymi i łatwoci obsługi programu, ak i interpretaci wyników ego oblicze. Prowadzenie wielowariantowych symulaci umoliwia poznanie - przed wystpieniem rzeczywistego zagroenia - zachowania si sieci wentylacyne w czasie poaru. W szczególnoci poprzez wielowariantowe symulace mona wyznaczy te

30 8 wyrobiska, w których moe do do znacznych zaburze w przepływie, a do odwróce kierunku przepływu powietrza i gazów poarowych, dlatego za wane uznano poszerzenie moliwoci obserwaci zmian mocy prdu oraz poznanie wraliwoci strumienia obtoci powietrza przepływacego we wskazane bocznicy na zmiany oporu lub gstoci przepływace mieszaniny powietrza i gazów poarowych. Jak wspomniano, skutkiem zachodzcych w ognisku poaru zawisk nastpue dopływ masy gazów poarowych i nastpue zmiana strumienia obtoci płyncego powietrza i gazów poarowych oraz rozkładu gstoci przepływace mieszaniny. Ma to wpływ na zmiany cinienia w wle wentylacynym, a tym samym czasowym zmianom ulega warto potencału podczas rozwou poaru podziemnego (Dziurzyski W. Pałka T 00). Wymienione parametry ma wpływ na wyznaczenie mocy prdu, który est miernikiem ego stabilnoci. W pkt. 4 pokazano metodyk wyznaczenia potencału aerodynamicznego w wle sieci wentylacyne w oparciu o numeryczny model sieci wentylacyne kopalni. Biorc powysze pod uwag proponue si monitorowanie zmian wskanika stabilnoci prdu poprzez załoenie wirtualnego czunika mocy prdu dla bocznicy lub wybrane drogi wentylacyne. Ponadto interesucym est wyznaczenie wskanika wraliwoci strumienia obtoci ze wzgldu na zmian oporu lub gstoci przepływacego powietrza i gazów poarowych w trakcie rozwou poaru podziemnego. Wymienione powye nowe informace pozwol na poszerzenie analizy bezpieczestwa przepływu powietrza i gazów poarowych w złoone sieci wyrobisk kopalni. 5.. Opca Czunik - obserwaca wartoci mocy prdu W module PO A podczas symulaci rozpływu mieszaniny powietrza i gazów poarowych istniee równie moliwo obliczania wskaników wraliwoci dla wybrane bocznicy (opca "Wraliwo") ze wzgldu na zmian oporu lub gstoci przepływacego powietrza i gazów poarowych w trakcie rozwou poaru podziemnego oraz wskaników stabilnoci wybrane drogi wentylacyne (opca "Wsk.stab. drogi") (patrz rysunek 8, ponie) tak ak w module GAS (ozdz. 5..). ys.8. Plansza programu VentGraph, moduł POA z widokiem paska aktywnych opci Dodatkowo w trakcie symulaci rozpływu mieszaniny powietrza i gazów poarowych w warunkach poaru podziemnego, mona obserwowa na wykresie (ys.0) zachodzce zmiany wartoci sumy mocy prdu w wybrane przez uytkownika drodze wentylacyne. W tym celu naley po ustawieniu miesca poaru w wyrobisku oraz pocztkowych obliczeniach (opca "Symulaca") stanu ustalonego przepływacego powietrza przed wystpieniem poaru, w opci "Ustawienia" wybra podopc "Czunik MP". Na dole ekranu w pasku opisu poawi si informaca dotyczca kolenych czynnoci do wykonania przez uytkownika. Naley

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B)

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B) Zadanie Obliczy warto prdu I oraz napicie U na rezystancji nieliniowej R(I), której charakterystyka napiciowo-prdowa jest wyraona wzorem a) U=0.5I. Dane: E=0V R =Ω R =Ω Rys Rys. metoda analityczna Rys

Bardziej szczegółowo

Opracowanie sposobów rewersji lokalnej rejonów eksploatacyjnych przewietrzanych prdami schodzcymi

Opracowanie sposobów rewersji lokalnej rejonów eksploatacyjnych przewietrzanych prdami schodzcymi #$%&%'%()*+$##,-./%/.' /1#)2++3)(##$+' '14.)&(/$%+567898:;.+- Strategiczny projekt badawczy PS2 pt. "Poprawa bezpieczestwa pracy w kopalniach" Opracowanie zasad projektowania robót górniczych w warunkach

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Grayna Napieralska Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Koniecznym i bardzo wanym elementem pracy dydaktycznej nauczyciela jest badanie wyników nauczania. Prawidłow analiz

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba skrcania

Statyczna próba skrcania Laboratorium z Wytrzymałoci Materiałów Statyczna próba skrcania Instrukcja uzupełniajca Opracował: Łukasz Blacha Politechnika Opolska Katedra Mechaniki i PKM Opole, 2011 2 Wprowadzenie Do celów wiczenia

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6

Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Instrukcja obsługi programu DIALux 2.6 Marcin Kuliski Politechnika Wrocławska Program DIALux słuy do projektowania sztucznego owietlenia pomieszcze zamknitych, terenów otwartych oraz dróg. Jego najnowsze,

Bardziej szczegółowo

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Przed przystpieniem do liczenia deklaracji PIT-36, PIT-37, PIT-O i zestawienia PIT-D naley zapozna si z objanieniami do powyszych deklaracji. Uwaga:

Bardziej szczegółowo

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation).

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). 1. Programowanie zdarzeniowe Programowanie zdarzeniowe

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y Nr zadania Nr czynnoci Przykadowy zestaw zada nr z matematyki ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR POZIOM PODSTAWOWY Etapy rozwizania zadania. Podanie dziedziny funkcji f: 6, 8.. Podanie wszystkich

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Opracował: Sławomir Bednarczyk Wrocław 2002 1 1. Opis programu komputerowego Program MechKonstruktor słuy do komputerowego wspomagania oblicze projektowych typowych

Bardziej szczegółowo

Marian Branny*, Bernard Nowak*, Bogus³aw Ptaszyñski*, Zbigniew Kuczera*, Rafa³ uczak*, Piotr yczkowski*

Marian Branny*, Bernard Nowak*, Bogus³aw Ptaszyñski*, Zbigniew Kuczera*, Rafa³ uczak*, Piotr yczkowski* Górnictwo i Geoin ynieria Rok 33 Zeszyt 3 29 Marian Branny*, Bernard Nowak*, Bogus³aw Ptaszyñski*, Zbigniew Kuczera*, Rafa³ uczak*, Piotr yczkowski* WP YW PARAMETRÓW USTALONEGO PRZEP YWU DWUFAZOWEGO W

Bardziej szczegółowo

Podstawowe obiekty AutoCAD-a

Podstawowe obiekty AutoCAD-a LINIA Podstawowe obiekty AutoCAD-a Zad1: Narysowa lini o pocztku w punkcie o współrzdnych (100, 50) i kocu w punkcie (200, 150) 1. Wybierz polecenie rysowania linii, np. poprzez kilknicie ikony. W wierszu

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka)

Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) Autorzy: Kraków, stycze 2007 Łukasz Dziewanowski Filip Haftek (studenci AGH III roku kierunku Automatyka i Robotyka) PROGRAM DO OBSŁUGI TELEFONU KOMÓRKOWEGO I. Instalacja: MOLIWOCI POŁCZENIA TELEFONU Z

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Opera 9.10 Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10 wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA WŁASNEGO CERTYFIKATU Z PLIKU *.PFX... 3 2. WYKONYWANIE KOPII BEZPIECZESTWA WŁASNEGO

Bardziej szczegółowo

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje ZPKSoft Kreator dokumentów Wstp Kreator dokumentów jest aplikacj sieciow typu klient serwer, dedykowan dla serwera InterBase. Aplikacja pracuje w rodowisku Windows. Jest dostosowana do współpracy z systemem

Bardziej szczegółowo

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi 1.Wymagania techniczne 1.1. Wymagania sprztowe - minimalne : komputer PC Intel

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zadania UWAGA: Za kade poprawne i pełne rozwizanie przyznajemy maksymaln liczb punktów nalenych za zadanie. 1 p.

Pozostałe zadania UWAGA: Za kade poprawne i pełne rozwizanie przyznajemy maksymaln liczb punktów nalenych za zadanie. 1 p. SCHEMAT PUNKTOWANIA GM - A1 LUTY 2004 Zadania WW 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 B C D B C C B A D B B D A C B C A A B A C A D D D Pozostałe zadania UWAGA: Za kade poprawne

Bardziej szczegółowo

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu

Wprowadzanie i zmiany faktur z zakupu, wydruk rejestru zakupu Sterowanie procedurami programu "Rejestr zakupu" odbywa si poprzez wybór jednej z kilku proponowanych akurat na ekranie moliwoci. U dołu ekranu wypisywany jest komunikat bliej objaniajcy wybran aktualnie

Bardziej szczegółowo

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT TEMAT: Pracujemy w programie Power Point. Czas (4 x 45 minut ) ZAKRES TRECI PROGRAMOWYCH: Bezpieczestwo, higiena i reguły pracy przy komputerze Sposoby porozumiewania si

Bardziej szczegółowo

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie Multipro GbE Testy RFC2544 Wszystko na jednej platformie Interlab Sp z o.o, ul.kosiarzy 37 paw.20, 02-953 Warszawa tel: (022) 840-81-70; fax: 022 651 83 71; mail: interlab@interlab.pl www.interlab.pl Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Program SMS4 Monitor

Program SMS4 Monitor Program SMS4 Monitor INSTRUKCJA OBSŁUGI Wersja 1.0 Spis treci 1. Opis ogólny... 2 2. Instalacja i wymagania programu... 2 3. Ustawienia programu... 2 4. Opis wskaników w oknie aplikacji... 3 5. Opcje uruchomienia

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu CalcuLuX 4.0

Instrukcja obsługi programu CalcuLuX 4.0 Instrukcja obsługi programu CalcuLuX 4.0 Katarzyna Jach Marcin Kuliski Politechnika Wrocławska Program CalcuLuX jest narzdziem wspomagajcym proces projektowania owietlenia, opracowanym przez Philips Lighting.

Bardziej szczegółowo

Wielopunktowy układ do pomiaru czasoprzestrzennych rozkładów prdkoci powietrza i ste metanu

Wielopunktowy układ do pomiaru czasoprzestrzennych rozkładów prdkoci powietrza i ste metanu #$%&%'%()*+$##,-./%0/.' /1#)2++3)(##$+' '14.)&(/$%+567898:;.+-0 Opracowanie zasad pomiarów i bada parametrów powietrza kopalnianego dla oceny zagroenia metanowego i poarowego w podziemnych zakładach górniczych

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 5. Tabulatory i inne funkcje edytora OpenOffice Writer Tabulatory umożliwiają wyrównanie tekstu do lewej, do prawej, do środka, do znaku dziesiętnego lub do

Bardziej szczegółowo

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5

geometry a w przypadku istnienia notki na marginesie: 1 z 5 1 z 5 geometry Pakiet słuy do okrelenia parametrów strony, podobnie jak vmargin.sty, ale w sposób bardziej intuicyjny. Parametry moemy okrela na dwa sposoby: okrelc je w polu opcji przy wywołaniu pakiety:

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu Sprzeda z motorem. bazy danych Pervasive V8

Instalacja programu Sprzeda z motorem. bazy danych Pervasive V8 Instalacja programu Sprzeda z motorem bazy danych Pervasive V8 1. Z katalogu instalacyjnego programu Pervasive uruchom plik setup.exe. Program instalacyjny w spakowanej wersji jest dostpny na naszym FTP

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsugi Programu

Instrukcja Obsugi Programu sprawozdania jednostkowe Instrukcja Obsugi Programu cz administracyjna ód 2004 Spis treci 1. Jak zainstalowa program Budet JB Plus?... 2 1.1 Pena instalacja... 2 1.2 Aktualizacja... 3 1.3 Odinstalowanie

Bardziej szczegółowo

Poniszy rysunek przedstawia obraz ukoczonej powierzchni wykorzystywanej w wiczeniu.

Poniszy rysunek przedstawia obraz ukoczonej powierzchni wykorzystywanej w wiczeniu. Ten rozdział pokae jak tworzy powierzchnie prostoliniowe i trasowane oraz dostarczy niezbdnych informacji o rónych typach powierzchni, które moemy stosowa przy tworzeniu geometrii. Rozdział pokazuje równie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych Strona 0 z 16 Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych ZARMEN Sp. z o.o. 45-641 Opole ul. Owicimska 121 ZRM Warszawa 01-949 Warszawa ul. Kasprowicza

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda 2012

Program Sprzeda 2012 Program Sprzeda 2012 Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 2012-04-25 Wersja: 2012.961 Spis treci PROGRAM SPRZEDA 2012... 1 Spis treci... 1 Instalacja... 1 Instalacja stacji roboczych... 1 Uruchamianie...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu Sprzeda

Instalacja programu Sprzeda Instalacja programu Sprzeda 1. Aby zainstalowa program Sprzeda w wersji 2.10, na serwerze lub komputerze, na którym przechowywane bd dane programu, pozamykaj wszystkie działajce programy i uruchom plik

Bardziej szczegółowo

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII

MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII TEST PRZED MATUR 007 MODELE ODPOWIEDZI DO PRZYKŁADOWEGO ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO Z FIZYKI I ASTRONOMII ZAKRES ROZSZERZONY Numer zadania......3. Punktowane elementy rozwizania (odpowiedzi) za podanie odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1 Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

Metody komputerowe i obliczeniowe Metoda Elementów Skoczonych. Element jednowymiarowy i jednoparametrowy : spryna

Metody komputerowe i obliczeniowe Metoda Elementów Skoczonych. Element jednowymiarowy i jednoparametrowy : spryna Metody omputerowe i obliczeniowe Metoda Elementów Soczonych Element jednowymiarowy i jednoparametrowy : spryna Jest to najprostszy element: współrzdne loalne i globalne jego wzłów s taie same nie potrzeba

Bardziej szczegółowo

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu Przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu 1. Wstp Okablowanie strukturalne to pojcie, którym okrela si specyficzne

Bardziej szczegółowo

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji

System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji System TELE-Power (wersja STD) Instrukcja instalacji 1) Zasilacz sieciowy naley dołczy do sieci 230 V. Słuy on do zasilania modułu sterujcego oraz cewek przekaników. 2) Przewód oznaczony jako P1 naley

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU C-STATION

INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU C-STATION soft line 53-608 Wrocław, ul. Robotnicza 72, tel/fax 071 7827161, tel. 071 7889287, kom. 0509 896026, e-mail: softline@geo.pl, www.softline.geo.pl INSTRUKCJA OBSŁUGI PROGRAMU C-STATION Spis treci 1. Instalacja

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm.

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. ) w zwizku z wnioskiem podatnika XXXXXX z dnia 10.11.2005r., uzupełnionego

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI DO ZADA ZAMKNITYCH POPRAWNA ODPOWIED 1 D 2 C 3 C 4 B 5 D 6 A 7 D 8 D 9 A 10 C 11 B 12 A 13 A 14 B 15 D 16 B 17 C 18 A 19 B 20 D

KLUCZ ODPOWIEDZI DO ZADA ZAMKNITYCH POPRAWNA ODPOWIED 1 D 2 C 3 C 4 B 5 D 6 A 7 D 8 D 9 A 10 C 11 B 12 A 13 A 14 B 15 D 16 B 17 C 18 A 19 B 20 D KLUCZ ODPOWIEDZI DO ZADA ZAMKNITYCH NR ZADANIA POPRAWNA ODPOWIED D C 3 C 4 B 5 D 6 A 7 D 8 D 9 A 0 C B A 3 A 4 B 5 D 6 B 7 C 8 A 9 B 0 D Zadanie ( pkt) MODEL OCENIANIA ZADAN OTWARTYCH Uzasadnij, e punkty

Bardziej szczegółowo

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL wersja 1.2 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2.

Bardziej szczegółowo

CYKL POWIETRZNY W BILANSIE PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO

CYKL POWIETRZNY W BILANSIE PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO CYKL POWIETRZNY W BILANSIE PROMIENIOWANIA SŁONECZNEGO W cyklu powietrznym jest jeden z najniszych udziałów energii promieniowania słonecznego. Jest to zaledwie około 0,3% (około 4 W/m 2 ) strumienia energii

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Lekcja 9 - LICZBY LOSOWE, ZMIENNE

Lekcja 9 - LICZBY LOSOWE, ZMIENNE Lekcja 9 - LICZBY LOSOWE, ZMIENNE I STAŠE 1 Liczby losowe Czasami spotkamy si z tak sytuacj,»e b dziemy potrzebowa by program za nas wylosowaª jak ± liczb. U»yjemy do tego polecenia: - liczba losowa Sprawd¹my

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Wpisywanie tekstu Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Domyślnie, Mathcad traktuje wpisywany tekst jako wyrażenia matematyczne. Do trybu tekstowego można przejść na dwa sposoby: Zaczynając wpisywanie

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL

Katalog techniczny. Softstarty. Typu PSR. Katalog 1SFC1320003C0201_PL Katalog techniczny Softstarty Typu PSR Katalog 1SFC1320003C0201_PL Softstarty ABB Opis ogólny Od lewej: połczenie softstartu PSR z wyłcznikiem silnikowym MS116 Powyej: PSR16, PSR30 i PSR45*) Dział produktów

Bardziej szczegółowo

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Na podstawie oryginału CISCO, przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Ogólne załoenia dla projektu Przegld i cele Podczas tego wiczenia uczestnicy wykonaj zadanie

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo

Tworzenie rezerw na wiadczenia pracownicze wymogi regulacji polskich na tle standardów midzynarodowych i ich praktyka

Tworzenie rezerw na wiadczenia pracownicze wymogi regulacji polskich na tle standardów midzynarodowych i ich praktyka Jacek Kalinowski* Tworzenie rezerw na wiadczenia pracownicze wymogi regulacji polskich na tle standardów midzynarodowych i ich praktyka Wprowadzenie Dynamiczny rozwój i globalizacja gospodarki wiatowej

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE STANU SYSTEMU KIEROWCA - RODEK TRANSPORTOWY - DROGA

MONITOROWANIE STANU SYSTEMU KIEROWCA - RODEK TRANSPORTOWY - DROGA PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 95 Transport 2013 Henryk Tylicki, Bolesaw Ochodek Instytut Politechniczny, Pastwowa Wysza Szkoa Zawodowa im. Stanisawa Staszica w Pile MONITOROWANIE STANU SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Liczby rzeczywiste poziom Arkusz podstawowy

Liczby rzeczywiste poziom Arkusz podstawowy Liczby rzeczywiste poziom Arkusz podstawowy I Egzamin maturalny z matematyki 7 Zadanie 6. (6 Zadanie. (6 Źródło: CKE 5 (PP), zad. 6. Dane s zbiory liczb rzeczywistych: A : B : 8 6 Zapisz w postaci przedziaów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014 REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 04.12.2014 I. Definicje Uyte w Regulaminie pojcia oznaczaj: 1. Klient osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie bdca

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

Dostawa gazów technicznych i najem butli.

Dostawa gazów technicznych i najem butli. Załcznik nr 1.1 do SIWZ AZP/40/ZP/AGZ/D/2010... Piecz nagłówkowa Wykonawcy Data. FORMULARZ OFERTOWY DLA CZCI I OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa Wykonawcy: Adres do korespondencji: Tel.: Fax:.... Adres

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci Owiadczam, e: Nr wniosku Imi i nazwisko Kandydata/tki Imi i nazwisko Oceniajcego Imi i nazwisko Kandydata/tki Załcznik nr 5 do Regulaminu rekrutacji do Projektu PIERWSZY BIZNES aktywizacja lokalnej społecznoci

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Sposoby przekazywania parametrów w metodach.

Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Temat: Definiowanie i wywoływanie metod. Zmienne lokalne w metodach. Sposoby przekazywania parametrów w metodach. Pojcia klasy i obiektu wprowadzenie. 1. Definiowanie i wywoływanie metod W dotychczas omawianych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 12 - POMOCNICY

Lekcja 12 - POMOCNICY Lekcja 12 - POMOCNICY 1 Pomocnicy Pomocnicy, jak sama nazwa wskazuje, pomagaj Baltiemu w programach wykonuj c cz ± czynno±ci. S oni szczególnie pomocni, gdy chcemy ci g polece«wykona kilka razy w programie.

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 Spis treci Wstp...2 Pierwsza czynno...3 Szybka zmiana stawek VAT, nazwy i PKWiU dla produktów...3 Zamiana PKWiU w tabeli PKWiU oraz w Kartotece Produktów...4 VAT na fakturach

Bardziej szczegółowo

!"#$#%#&'()*"!!+,-.#/.-%.0!'1**2'&!!"*% %03-'$&."#*4567879:-*,/

!#$#%#&'()*!!+,-.#/.-%.0!'1**2'&!!*% %03-'$&.#*4567879:-*,/ !"#$#%#&'()*"!!+,-.#/.-%.0!'1**2'&!!"*% %03-'$&."#*4567879:-*,/ Projekt Strategiczny - Zadanie 3 Opracowanie zasad pomiarów i bada parametrów powietrza kopalnianego dla oceny zagroenia metanowego i poarowego

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH.

METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. METODA ELEMENTÓW SKOŃCZONYCH. W programie COMSOL multiphisics 3.4 Wykonali: Łatas Szymon Łakomy Piotr Wydzał, Kierunek, Specjalizacja, Semestr, Rok BMiZ, MiBM, TPM, VII, 2011 / 2012 Prowadzący: Dr hab.inż.

Bardziej szczegółowo

MP69 ZETTLER EXPERT. Osłona przeciwwietrzna MP69 Nr kat. 572.001 Osłona przeciwwietrzna stalowa SMP69 Nr kat. 572.002

MP69 ZETTLER EXPERT. Osłona przeciwwietrzna MP69 Nr kat. 572.001 Osłona przeciwwietrzna stalowa SMP69 Nr kat. 572.002 Osłona przeciwwietrzna Nr kat. 572.001 Osłona przeciwwietrzna stalowa S Nr kat. 572.002 ZETTLER EXPERT Osłony przeciwwietrzne / S instalowane s na kanałach wlotu powietrza w instalacjach klimatyzacyjnych

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9

Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Wstęp 7 Rozdział 1. OpenOffice.ux.pl Writer środowisko pracy 9 Uruchamianie edytora OpenOffice.ux.pl Writer 9 Dostosowywanie środowiska pracy 11 Menu Widok 14 Ustawienia dokumentu 16 Rozdział 2. OpenOffice

Bardziej szczegółowo

W obiekcie hali sportowej projektuje si nastpujce powierzchnie: Nr pom. uytkowa (m 2 ) I PARTER

W obiekcie hali sportowej projektuje si nastpujce powierzchnie: Nr pom. uytkowa (m 2 ) I PARTER WARUNKI OCHRONY PRZECIWPOAROWEJ DO PROJEKTU ARCHITEKTONICZNO- BUDOWLANEGO ROZBUDOWA SZKOŁY PODSTAWOWEJ O SAL SPORTOW Z ZAPLECZEM I BIBLIOTEK Lubosz, ul. Powstaców Wlkp. 1, działki nr 121/4, 122 1. Dane

Bardziej szczegółowo

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 4.01.2005 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn czy obcy cz. 2. Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT TECHNIKI Zakad Elektrotechniki i Informatyki mdymek@univ.rzeszow.pl FLASH

INSTYTUT TECHNIKI Zakad Elektrotechniki i Informatyki mdymek@univ.rzeszow.pl FLASH Interfejs programu INSTYTUT TECHNIKI FLASH 1. Górne menu, z którego mo%na wybiera( polecenia. Niektóre polecenia w menu skrywaj, kolejne zestawy polece- (podmenu). Inne te, po których nazwie wyst1puje

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Zamawiaj cy : Techniczne Zak ady Naukowe, Cz stochowa, ul. Jasnogórska 84/90

Zamawiaj cy : Techniczne Zak ady Naukowe, Cz stochowa, ul. Jasnogórska 84/90 Specyfikacja istotnych warunków zamówienia Dla zamówienia o wartoci poniej 140000 euro. Postpowanie prowadzone zgodnie z Ustaw o Prawie Zamówie Publicznych w trybie przetargu nieograniczonego /Tekst ustawy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych.

ROZDZIAŁ III: Stany nieustalone Temat 8 : Stan ustalony i nieustalony w obwodach elektrycznych. OZDZIAŁ III: Stany niestalone Temat 8 : Stan stalony i niestalony w obwodach elektrycznych. Dotychczas rozpatrywane obwody elektryczne prd stałego i zmiennego rozpatrywane były w tzw. stanie stalonym.

Bardziej szczegółowo

Ocena obcienia prac fizyczn dynamiczn na stanowisku pracy

Ocena obcienia prac fizyczn dynamiczn na stanowisku pracy Ocena obcienia prac fizyczn dynamiczn na stanowisku pracy dr med. Joanna Bugajska - Centralny Instytut Ochrony Pracy (artykuł z pakietu edukacyjnego Nauka o pracy - bezpieczestwo, higiena, ergonomia CIOP)

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem).

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem). Znaki Zakazu Zakaz ruchu w obu kierunkach Znak ten oznacza, e droga, na której jest on ustawiony jest zamknita dla ruchu drogowego w obu kierunkach. W przypadku, gdy znak ten obowizuje tylko w okrelonych

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż.

LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ. Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ Badanie charakterystyki wentylatorów połączenie równoległe i szeregowe. dr inż. Jerzy Wiejacha ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi regulatora i wizualizacji pieca pokrocznego na Walcowni Drobnej P46 Strona 1 z 26

Instrukcja obsługi regulatora i wizualizacji pieca pokrocznego na Walcowni Drobnej P46 Strona 1 z 26 Strona 1 z 26 Spis treci 1. WSTP.... 2 2. PANEL OPERATORSKI PANELVIEW PLUS 700.... 3 3. URUCHOMIENIE PANELU OPERATORSKIEGO.... 5 4. OKNO GŁÓWNE.... 6 5. OKNO REGULACJI STREFY 1 W TRYBIE AUTOMATYCZNYM...

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM 1. WSTP 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej ST s wymagania szczegółowe dotyczce wykonania i odbioru Robót zwizanych z zasypywaniem wykopów z zagszczeniem dla

Bardziej szczegółowo

4CMSystem. Podrcznik uytkownika. Strona projektu: http://cms.4proweb.net. Realizacja projektu: 2004 2005

4CMSystem. Podrcznik uytkownika. Strona projektu: http://cms.4proweb.net. Realizacja projektu: 2004 2005 4CMSystem Podrcznik uytkownika Stworzone przez grup 4proweb.net Strona projektu: http://cms.4proweb.net Realizacja projektu: 2004 2005 Programista, administrator Marcin Iwaniec, miwaniec@4proweb.net Autor

Bardziej szczegółowo

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej ! " 1 Wstp Praca dotyczy projektu midzyprzedmiotowego, jaki moe by zastosowany na etapie nauczania gimnazjum specjalnego. Powyszy projekt moe zosta przeprowadzony na zajciach z przedmiotów: informatyka

Bardziej szczegółowo

Dla ułatwienia pracy wydrukuj poni sz instrukcj

Dla ułatwienia pracy wydrukuj poni sz instrukcj Dla ułatwienia pracy wydrukuj ponisz instrukcj Do pracy z formularzami mona uywa przegldarek Internet Explorer 7, 8, 9, Firefox, Opera i Chrome w najnowszych wersjach. UWAGA! nie mona zakłada 2 lub wicej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 25.12.2014

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 25.12.2014 REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO KASTOR http://www.sklep.kastor.pl/ z 25.12.2014 I. Definicje Uyte w Regulaminie pojcia oznaczaj: 1. Konsument osoba fizyczna dokonujca z przedsibiorc czynnoci prawnej nie

Bardziej szczegółowo

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog.

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog. Znaki informacyjne Droga z pierwszestwem Znak ten informuje o wjedzie na drog z pierwszestwem przejazdu. Oznacza to, e kierujcy ma pierwszestwo przejazdu na skrzyowaniach z innymi drogami. Koniec drogi

Bardziej szczegółowo

Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management

Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management Nadrzdny artyku: Pierwsze kroki z Altium Designer Podstawow metod instalacji Altium Designer (od wersji Altium Designer

Bardziej szczegółowo

Zadania rachunkowe z termokinetyki w programie Maxima

Zadania rachunkowe z termokinetyki w programie Maxima Zadania rachunkowe z termokinetyki w programie Maxima pliku, polecenia do wpisywania w programie Maxima zapisane są czcionką typu: zmienna_w_maximie: 10; inny przykład f(x):=x+2*x+5; Problem 1 komorze

Bardziej szczegółowo