Almanach biurowców w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Almanach biurowców w Polsce"

Transkrypt

1 Almanach biurowców w Polsce Almanac of Of ce Buildings 2015 ISSN (49) / 2015 Cena 25 PLN (w tym 8% VAT) Partnerzy merytoryczni / Contents Partners Partnerzy / Partners

2

3 OD WYDAWCY / EDITORIAL OD WYDAWCY / EDITORIAL Rynek biurowy na rozdro u Office Market at a crossroads Z przyjemnoœci¹ zapraszamy Pañstwa do lektury drugiej edycji magazynu Office Book. Przedstawiamy w niej najwa niejsze w naszej ocenie zjawiska dla sektora nieruchomoœci biurowych. Zwracamy uwagê na wysok¹ poda powierzchni biurowej, jej konsekwencje i reakcjê deweloperów i najemców na ten stan rzeczy. Przedstawiamy transakcje, które mia³y miejsce na rynku. Zauwa amy nowe trendy zwi¹zane ze zmian¹ charakteru pracy, a tym samym innego sposobu wykorzystania przestrzeni biura. Poœwiêcamy uwagê procesowi najmu oraz jego prawnemu zabezpieczeniu. Analizujemy wschodz¹ce rynki biurowe w Polsce oraz rynek BPO jako Ÿród³o popytu na nowe powierzchnie. Poruszamy równie zagadnienia zwi¹zane z zarz¹dzaniem nieruchomoœci¹ oraz rewitalizacj¹ starszych obiektów biurowych. Nie s¹ nam obce problemy zrównowa onego rozwoju oraz ekologicznych technologii wykorzystywanych w nowoczesnych biurowcach. Udzia³ w przygotowaniu tegorocznego magazynu Office Book mieli, miêdzy innymi, eksperci: Cushman & Wakefield, DTZ, EY, Jones Lang La- Salle, Knight Frank, Kinnarps, MSLGROUP i Polskiego Holdingu Nieruchomoœci. Elementem magazynu jest stworzona przez redakcjê lista oko³o 200 biurowców zlokalizowanych w naszym kraju. Liczymy, e Office Book bêdzie przydatnym narzêdziem w ocenie rynku biurowego, a jego lektura pozwoli Pañstwu na podejmowanie trafnych decyzji biznesowych. yczymy Pañstwu przyjemnej lektury Daniel Jab³oñski redaktor prowadz¹cy We are happy to invite you to the second edition of Office Book. It presents the most important phenomena in the office market. We draw your attention to a high supply of office space, its consequences and the response of developers and tenants. We present the deals that have taken place in the market. We observe new trends related to the changing working environment and new ways to use and arrange office space. We also focus on the lease process and the related legal safeguards. We analyse the emerging office markets in Poland and the BPO market as the source of take-up for new premises. We also touch upon the issues related to the property management and revitalisation of older office assets. We are familiar with the problems of sustainable development and environmentally- -friendly technologies used in modern office buildings. The experts from the following organisations contributed to this year s edition of Office Book: Cushman & Wakefield, DTZ, EY, Jones Lang La Salle, Knight Frank, Kinnarps, MSLGROUP and Polski Holding Nieruchomoœci. The magazine contains a list of around 200 office buildings located in Poland, prepared by our editorial team. We hope that Office Book will become a useful tool when evaluating the office market and will allow you to make right business decisions. We wish you enjoyable reading Daniel Jab³oñski Managing Editor 3

4 SPIS TREŒCI / TABLE OF CONTENTS SPIS TREŒCI / TABLE OF CONTENTS PARTNERZY / PARTNERS 6 INWESTYCJE / INVESTMENTS Rynek inwestycyjny sektor biurowy Office investment market 10 NAJEMCA / TENANT W poszukiwaniu nowej siedziby Looking for a new office 30 RYNEK / MARKET Du e powierzchnie i dziury w ziemi s¹ najtañsze Large surface areas and foundation pits are the cheapest 14 RYNEK / MARKET Wybrane aspekty prawne najmu powierzchni biurowych Selected legal aspects of office space lease 36 RYNEK / MARKET Nowe lokalizacje na biurowej mapie Polski wschodz¹ce rynki biurowe New destination on office map of Poland emerging office markets 20 Warszawski rynek biurowy Warsaw office market RYNEK / MARKET 26 TRENDY / TRENDS Elastyczne biuro oparte na aktywnoœciach A flexible office based on function 42 ul. Krzywickiego Warszawa tel tel REDAKCJA: Daniel Jab³oñski redaktor prowadz¹cy Magdalena Fabijañczuk-Antkowicz redaktor Anna Korólczyk dziennikarz Tomasz Papiernik dziennikarz/t³umacz Izabela Jesio³owska, Edytorial korekta tekstu Jacek Pietraszko JJP studio sk³ad, ³amanie i opracowanie graficzne REKLAMA: Hubert Wasiak Project Manager Cezary Goss Project Manager 4

5 SPIS TREŒCI / TABLE OF CONTENTS Biura przysz³oœci ju tu s¹ Offices of the future are here TRENDY / TRENDS 49 NAJEMCA / TENANT Przede wszystkim elastycznoœæ Flexibility comes first 53 ZARZ DZANIE / MANAGEMENT Zarz¹dca biurowy 2015: wyzwania stoj¹ce przed property managerami, nietypowe wymagania najemców, sytuacje konfliktowe Office property manager 2015: challenges for property managers, unusual requirements of tenants, conflict situations 66 ANALIZA / ANALYSIS Kierunek na Szczecin i Lublin Destination Szczecin & Lublin 58 ZARZ DZANIE / MANAGEMENT Kontrolowanie jakoœci procesu zarz¹dzania obiektem biurowym Controlling the quality of the office property management services 71 ZARZ DZANIE / MANAGEMENT Komercjalizacja i specyfika zarz¹dzania starszymi biurowcami Commercialisation and specificity of managing older office buildings 77 EKOLOGIA / ECOLOGY aweczk¹ i fontann¹ w konkurencjê Bench and fountain to help fight off competition 84 ARTYKU SPONSOROWANY Samsung Digital Signage, czyli jak widz¹ nas klienci 89 KOMENTARZ / COMMENT Warszawski rynek biurowy The Warsaw office market 64 BIUROWCE / OFFICE BUILDINGS 91 5

6 PARTNERZY / PARTNERS PARTNERZY / PARTNERS PARTNERZY MERYTORYCZNI / CONTENTS PARTNERS Grupa Rynku Doradztwa Nieruchomoœci w EY Nasza Grupa Rynku Nieruchomoœci od ponad 15 lat wspiera deweloperów, inwestorów, instytucje finansowe i inne podmioty dzia³aj¹ce w sektorze nieruchomoœci komercyjnych w Polsce i za granic¹. Doradcy EY posiadaj¹ certyfikaty zawodowe agentów, zarz¹dców nieruchomoœci, rzeczoznawców maj¹tkowych, doradców podatkowych oraz radców prawnych, przyznawane przez polskie i zagraniczne stowarzyszenia zawodowe. Ekspertyzê bran ow¹ ³¹cz¹ z wiedz¹ o finansach, transakcjach, podatkach i regulacjach prawnych. Zobacz wiêcej na: EY Real Estate Group Our Polish Real Estate Practice has been supporting real estate investors, developers and financial institutions for more than 15 years. Among EY professionals there are real estate experts, agents, valuers, tax advisors and legal counsels with qualifications granted by Polish and foreign associations. Our team is experienced enough to handle even complex real estate issues, as we combine industry knowledge with expertise in finance, transactions, tax and legal regulations. See more at: DTZ jest miêdzynarodowym liderem œwiadcz¹cym us³ugi na rynku nieruchomoœci. Firma dostarcza klientom biznesowym, najemcom powierzchni komercyjnych oraz inwestorom kompleksowych us³ug, w sk³ad, których wchodz¹: poœrednictwo w wynajmie powierzchni handlowych, biurowych i magazynowych, zintegrowane us³ugi z zakresu property i facility management, doradztwo w zakresie rynków kapita³owych, zarz¹dzanie portfelami klientów korporacyjnych, doradztwo inwestycyjne, wyceny, doradztwo inwestycyjno-budowlane. DTZ zatrudnia 24,200 osób, które pracuj¹ poprzez sieæ 208 oddzia³ów zlokalizowanych na terenie 52 krajów. Wiêcej informacji znajduje siê na stronie: DTZ is a global leader in property services. We provide occupiers and investors around the world with industry leading, end-to-end property solutions comprised of leasing agency and brokerage, integrated property and facilities management, capital markets, project management, investment and asset management and valuation services. In addition, our award winning research and consulting services provide our clients with global and local market knowledge, forecasting and trend analysis to make the best long-term decisions for their continuous success far into the future. DTZ has 24,200 employees operating across 208 offices in 52 countries. For more information, visit: 6

7 PARTNERZY / PARTNERS Knight Frank Sp. z o.o. jest czêœci¹ miêdzynarodowej grupy Knight Frank, wiod¹cego niezale nego doradcy w zakresie nieruchomoœci. W po³¹czeniu z amerykañskim Newmark Grubb Knight Frank, grupa posiada sieæ 335 biur w 52 krajach. Knight Frank Sp. z o.o. œwiadczy us³ugi miêdzy innymi z zakresu doradztwa deweloperskiego i inwestycyjnego, wycen nieruchomoœci, zarz¹dzania nieruchomoœciami oraz wynajmu powierzchni komercyjnych. Polska sieæ biur obejmuje Warszawê, Kraków, Wroc³aw, Poznañ, Katowice, Trójmiasto i ódÿ. Wiêcej informacji na Knight Frank Sp. z o.o. is part of the international Knight Frank Group, a leading independent real estate consultancy. With its U.S. partner Newmark Grubb Knight Frank, the Group operates from 335 offices in 52 countries. Knight Frank Sp. z o.o. specialises in development and investment consulting, asset management, property valuation and lease of commercial space. In Poland, the company has offices in Warsaw, Krakow, Wroc³aw, Poznañ, Katowice, Tricity (Gdañsk, Sopot, Gdynia) and ódÿ. For more information please visit PARTNERZY / PARTNERS Kinnarps oferuje zintegrowane rozwi¹zania wyposa enia dla biur i miejsc pracy, tworz¹c swoj¹ ofertê w oparciu o zasady ergonomii i designu oraz o tradycyjny warsztat meblarski. Firma, za³o ona w 1942 roku przez Jarla i Evy Anderssonów, ma swoj¹ siedzibê w miejscowoœci Kinnarp w zachodniej Szwecji. Kinnarps od zawsze koncentrowa³ siê na efektownym, innowacyjnym wzornictwie i trwa- ³oœci produktów od pocz¹tku dzia³alnoœci firma bardzo czêsto tworzy³a produkty na zamówienie architektów. Z biegiem czasu firma zwiêkszy³a zarówno liczbê oferowanych rozwi¹zañ i produktów, jak i swój rozmiar, staj¹c siê przedsiêbiorstwem o miêdzynarodowym zasiêgu. Nadrzêdn¹ wartoœci¹ Kinnarps jest pe³na kontrola nad ca³ym ³añcuchem stosowanych procesów od pozyskiwania surowców, poprzez produkcjê, a po dostawê i monta. Tak samo istotny jest znikomy wp³yw Kinnarps creates furniture and interior design solutions which have a positive influence on us human beings thanks to traditional craftsmanship, design and integrated ergonomics irrespective of why, how and where we work, learn and meet. Kinnarps is a western Swedish company founded in 1942 by Jarl and Evy Andersson. It has always had a strong tradition of innovative and creative design. Thus the company mainly manufactured furniture to order for architects from the very outset. Today Kinnarps is a global furniture group which offers innovative and inspiring integrated solutions. By assuring complete control of the entire chain, from raw materials and production to delivery and installation, Kinnarps offers products and concepts of high quality and low ecological impact. Kinnarps wide range is produced for public environments with a focus on 7

8 PARTNERZY / PARTNERS dzia³ania firmy na œrodowisko naturalne. Oferta Kinnarps skierowana jest g³ównie do przestrzeni publicznych, takich jak biura, szpitale, placówki edukacyjne czy medyczne. Nasze rozwi¹zania cechuj¹ siê nie tylko wyj¹tkow¹ jakoœci¹ wykonania, lecz tak e przystêpn¹ cen¹. Pracujemy w bliskiej wspó³pracy ze œwiatowej s³awy projektantami, czego efektem jest szereg nagród i wyró nieñ w kategorii designu. Na portfel marek wchodz¹cych w sk³ad grupy Kinnarps sk³adaj¹ siê Kinnarps, Drabert oraz MARTIN STOLL. Co wiêcej, Kinnarps oferuje szereg dodatkowych akcesoriów i rozwi¹zañ doskonale uzupe³niaj¹cych firmow¹ ofertê, a to dziêki wspó³pracy z du ¹ liczb¹ partnerów, a tak e dziêki szerokiej gamie produktów spod znaku spó³ek zale nych Materia, Skandiform i NC Nordic Care. Kinnarps to jeden z najwiêkszych dostawców rozwi¹zañ biurowych w Europie. Firma prowadzi sprzeda w oko³o 40 krajach i zatrudnia niemal 2700 pracowników. Obroty za rok finansowy 2011/2012 wynios³y 4,3 miliarda SEK. Ponadto, grupa Kinnarps zaanga owana jest w zaawansowane projekty badawcze i naukowe na rzecz ochrony œrodowiska, a firmowe produkty tworzone s¹ wed³ug obowi¹zuj¹cych standardów ekologicznych i posiadaj¹ odpowiednie oznakowanie ecolabel. Firma posiada tak e certyfikat zgodnoœci z norm¹ ISO 9001 oraz ISO Wiêcej informacji mo - na znaleÿæ na offices, schools and healthcare institutions thus ensuring not only high flexibility but also a wide choice and cost-effectiveness for customers. Kinnarps develops its products which have won numerous design awards in close collaboration with internationally renowned designers. The Kinnarps portfolio comprises the Kinnarps, Drabert and Martin Stoll product brands. But Kinnarps also offers an extensive complementary range from its subsidiaries Materia, Skandiform and NC Nordic Care as well as from several high-profile partners. Kinnarps is Europe s leading supplier of furnishing solutions and is represented in about forty countries. The company has about 2,700 employees and recorded turnover of SEK 4.2 billion in 2010/2011. The Group pursues progressive and far-reaching activities aimed at improving the environment, and satisfies the requirements of the leading green labels. Kinnarps is also certified to ISO 9001 and Read more on Grupa Polskiego Holdingu Nieruchomoœci to jeden z najwiêkszych pod wzglêdem wartoœci portfela podmiotów w sektorze nieruchomoœci komercyjnych w Polsce. Spó³ka posiada obecnie 140 nieruchomoœci i oko³o 700 ha gruntów na terenie ca³ej Polski (m.in. w Warszawie, Wroc³awiu i Trójmieœcie). PHN ma wieloletnie doœwiadczenie zarówno w zarz¹dzaniu nieruchomoœciami, jak i w realizacji projektów deweloperskich. The Polski Holding Nieruchomoœci Group is one of the largest companies in the commercial property sector in Poland in terms of the market value of its portfolio, which includes 140 properties and approx. 700 ha of land across the country (among others, in Warsaw, Wroc³aw, and the Tri-City). PHN has long experience both in real estate management and investment project implementation. 8

9 PARTNERZY / PARTNERS RK-Technology.pl zajmuje siê technologicznym wsparciem eventów, automatyk¹ przemys³ow¹ oraz us³ugami komputerowymi. Jest oficjalnym partnerem firmy Samsung. Podstaw¹ dzia³alnoœci jest sprzeda i wynajem systemów Digital Signage wytwarzanych przez tê firmê. Oferuje atrakcyjne rabaty i szybk¹ dostawê towarów. Rzetelnie œwiadczy us³ugi z zakresu IT. Vastint Poland jest czêœci¹ Property Division Inter IKEA, miêdzynarodowej organizacji dzia³aj¹cej na europejskim rynku nieruchomoœci od 25 lat. Filary dzia³alnoœci firmy to zarz¹dzanie portfolio nieruchomoœci oraz rozwój projektów komercyjnych, w³¹czaj¹c projekty mieszkaniowe i sprzeda. Vastint na polskim rynku jest obecne od 1992 roku. Firma realizuje projekty biurowe, innowacyjne parki biznesowe i hotele w du ych miastach na terenie Polski. Inwestycje wspó³graj¹ z wizerunkiem nowoczesnych firm, oferuj¹c jednoczeœnie funkcjonalnoœæ i przyjazne œrodowisku rozwi¹zania. Wiêcej informacji: Vastint Poland is part of the Inter IKEA Property Division, an international real estate organisation with 25 years of experience. The cornerstones of operations are the management of portfolio properties and the development of commercial real estate, including residential development and sales. Vastint has been active on the Polish market since The company develop project: office buildings, innovative business parks and hotels in major cities throughout Poland. The schemes are recognised for providing a modern corporate image, along with functionality and environment-friendly solutions. More information: 9

10 INWESTYCJE / INVESTMENTS INWESTYCJE / INVESTMENTS Rynek inwestycyjny sektor biurowy Office investment market W pierwszej po³owie 2014 r. na polskim rynku nieruchomoœci komercyjnych zawarto transakcje o ³¹cznej wartoœci ok. 1,4 mld euro, tj. o ponad 27% wiêcej ni w tym samym okresie ubieg³ego roku. Szczególnie wysok¹ aktywnoœæ odnotowano w sektorze biurowym, na który przypad³o 51,5% wolumenu transakcji. Polish commercial investment market volume in H reached EUR 1.4bn, a rise of more than 27% on the same period of the previous year. This improvement was particularly notable in the office sector, which accounted for 51.5% of the total transaction volume. ukasz Lorencki, starszy konsultant, Grupa Rynków Kapita³owych, Cushman & Wakefield Senior Surveyor, Capital Markets Group, Cushman & Wakefield Chocia we wszystkich sektorach popyt na dobre nieruchomoœci jest du y, szczególna pozycja sektora biurowego w ogólnym wolumenie transakcji jest odzwierciedleniem wysokiej poda y atrakcyjnych obiektów zarówno w Warszawie, jak i w regionach. Szczególnie wysok¹ p³ynnoœci¹ charakteryzuj¹ siê budynki biurowe w stolicy w pierwszym pó³roczu 2014 r. a osiem z nich znalaz³o nabywców. Do utrzymania wysokiego popytu na polskie nieruchomoœci komercyjne przyczyniaj¹ siê poprawiaj¹ca siê sytuacja gospodarcza, niska inflacja oraz du a dostêpnoœæ wzglêdnie taniego kapita³u na miêdzynarodowych rynkach finansowych. Sytuacja na rynku najmu i rynku deweloperskim Dane dotycz¹ce rynku nowoczesnych powierzchni biurowych w Polsce potwierdzaj¹, e w pier- Although demand for prime assets remains robust across all the sectors, the office sector owes its strong performance to the ample supply of attractive properties both in Warsaw and in regional cities. The Warsaw Agglomeration is the largest investment market in Poland with a 44% share in the total transaction volume. High liquidity is particularly notable on Warsaw s office market where eight office buildings changed hands in H With improving economic growth in Poland, low inflation and relatively easy access to capital in global financial markets, interest in commercial properties is likely to remain strong. Office market overview Poland s office market kept up its strong momentum in H with new office supply in Warsaw and the six largest regional cities totalling nearly 292,000 sq m, roughly the same as in the 10

11 INWESTYCJE / INVESTMENTS wszym pó³roczu sektor ten nadal dynamicznie siê rozwija³. W omawianym okresie w Warszawie i na szeœciu najwiêkszych rynkach regionalnych oddano do u ytku blisko mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej, a wiêc iloœæ porównywaln¹ do tej z pierwszych szeœciu miesiêcy ubieg³ego roku. Ponadto wynajêto ³¹cznie ponad mkw. (spadek o niemal 17% w stosunku do pierwszego pó³rocza 2013 r.), z czego wiêkszoœæ tradycyjnie w Warszawie (60%). Na kolejnych miejscach znalaz³y siê Kraków ( mkw.) i Trójmiasto ( mkw.). Jeœli chodzi o pustostany, z punktu widzenia w³aœcicieli budynków i deweloperów sytuacja na rynkach regionalnych jest lepsza ni na koniec ubieg³ego roku. WskaŸnik poziomu powierzchni niewynajêtych dla szeœciu najwiêkszych oœrodków regionalnych spad³ na koniec II kwarta³u o 1,5 p.p. W porównaniu z koñcem 2013 r. wci¹ najni szy wskaÿnik pustostanów (nieca³e 3,6%) zanotowano w Krakowie. W tym przypadku nie jest to dobra informacja dla du ych najemców poszukuj¹cych powierzchni dostêpnej od zaraz. Jednak znaczna liczba projektów w trakcie realizacji i w przygotowaniu daje stosunkowo du y wybór firmom, które na now¹ siedzibê mog¹ poczekaæ od kilku do kilkunastu miesiêcy. Podobnie niski wskaÿnik pustostanów mo na zaobserwowaæ w Katowicach (5,4%), przy czym w tej lokalizacji to wynik ostro noœci deweloperów, którzy wstrzymuj¹ siê z realizacj¹ nowych inwestycji ze wzglêdu na umiarkowane zainteresowanie firm wynajmem. W Warszawie rynek deweloperski stopniowo siê konsoliduje coraz wiêksz¹ rolê zaczynaj¹ odgrywaæ du e wyspecjalizowane podmioty posiadaj¹ce znaczne zasoby powierzchni zarówno w istniej¹cych budynkach, jak i tych powstaj¹cych i planowanych. Z tego wzglêdu, a tak e w wyniku s³abego zainteresowania najemców powierzchni¹ na etapie przedrealizacyjnym, wielu mniejszych deweloperów ma trudnoœci z pozyskaniem finansowania dla swoich projektów. Mimo tego we wszystkich lokalizacjach, podobnie jak w wiêkszoœci du ych miast europejskich, stawki bazowe najmu pozosta³y bez zmian. W Warszawie nie przekracza³y 25 euro/mkw./miesi¹c, natomiast w miastach regionalnych oscylowa³y w przedziale od 13 euro/mkw./miesi¹c w odzi do 15 euro/mkw./miesi¹c w Krakowie. first six months of the previous year. Leasing volume reached more than 430,000 sq m, a fall of nearly 17% on H1 2013, most of which (60%) was in Warsaw, followed by Krakow (60,000 sqm) and Tricity (28,000 sq m). The average vacancy rate in the six largest regional cities fell by 1.5 percentage points at the end of Q2 2014, indicating an improvement for property owners and developers in regional markets since late Compared with year-end 2013 the lowest vacancy rate of less than 3.6% is in Krakow, which is not working to the advantage of large tenants looking for readily available office space. Krakow, however, offers a relatively wide choice of office space in a considerable number of projects under construction and in the pipeline to companies ready to wait a few months or longer before moving to new headquarters. On the other hand, Katowice s low vacancy rate of 5.4% is due to developers remaining cautious about launching new projects on account of limited occupier interest. The development market in Warsaw is steadily consolidating to leave an increasingly dominant position in the hands of large specialized market players who own substantial office stock in existing buildings or schemes under construction and in the pipeline. In addition, due to weak tenant interest in securing space on a pre-let basis, many smaller developers find it a significant challenge to obtain financing for new developments. Despite this, headline rents remained flat across all the office markets in Poland as in the majority of large European cities. Warsaw s prime headline rents stood at EUR 25/sq m/month, while in regional cities they ranged from EUR 13/sq m/month in ódÿ to EUR 15/sq m/month in Krakow. Office investment market Office investment volume in H reached EUR 719 m, which represents an increase of around 9% on the same period of the previous year and a rise of two and a half times on H Despite the continued modern office space growth outside Warsaw, the capital city remains the top destination for investors with its share of around 75% in the total transaction volume noted in this sector. Out of the eight office buildings transacted in Warsaw, the largest deals included DeAWM s acquisition of Rondo 1 in the city s core 11

12 INWESTYCJE / INVESTMENTS Rynek inwestycyjny W sektorze biurowym rynku inwestycyjnego wolumen transakcji w pierwszej po³owie 2014 r. zamkn¹³ siê kwot¹ 719 mln euro, co stanowi³o ok. 9-procentowy wzrost w porównaniu z analogicznym okresem 2013 r. i a ok. 2,5-krotny wzrost w porównaniu z tym samym okresem 2012 r. Mimo sta³ego wzrostu iloœci nowoczesnej powierzchni biurowej poza Warszaw¹ stolica pozostaje najatrakcyjniejszym rynkiem dla inwestorów, o czym œwiadczy jej ok. 75-procentowy udzia³ w wartoœci transakcji w tym sektorze. Z oœmiu sprzedanych budynków biurowych w stolicy nale y wyró niæ przede wszystkim œródmiejski biurowiec Rondo 1 kupiony przez fundusz DeAWM za ok. 300 mln euro, Lipowy Office Park przejêty przez W. P. Carey za 108 mln euro oraz Atrium 1 nabyty przez fundusz Deka za 94 mln euro. Dwie ostatnie nieruchomoœci s¹ siedzibami banków: Lipowy Office Park w ca³oœci zajmuje Bank Pekao SA, natomiast bank BZ WBK wiêksz¹ czêœæ Atrium I. Takie obiekty s¹ szczególnie poszukiwane przez inwestorów i osi¹gaj¹ najwy sze ceny w stosunku do generowanego dochodu. for around EUR 300m, W. P. Carey s acquisition of Lipowy Office Park for EUR 108m and Deka s acquisition of Atrium 1 for EUR 94m. The latter two properties are home to banks: Lipowy Offi ce Park is fully taken up by Bank Pekao SA, while bank BZ WBK SA is the anchor tenant of Atrium 1. Such properties are the most sought-after assets with the highest price-to-income ratio. The largest deals in regional markets were recorded in Krakow, where a fund managed by Griffin Real Estate acquired Office Centre Lubicz, and in Wroc³aw, where the Green Day office building, fully leased to Credit Suisse, was acquired by GLL Real Estate Partners for EUR 42m. Poza Warszaw¹ najwiêksze transakcje mia³y miejsce w Krakowie, gdzie nowym w³aœcicielem Centrum Biurowego Lubicz zosta³ fundusz zarz¹dzany przez Griffin Real Estate, a tak e we Wroc³awiu, gdzie biurowiec Green Day, w ca³oœci wynajêty przez bank Credit Suisse, zosta³ kupiony za 42 mln euro przez GLL Real Estate Partners. Rynek biurowy w I po³owie 2014 r. Office market in H Region Warszawa (centrum, central locations) Warszawa (poza centrum, non central locations) Ca³kowita poda w mkw. Total stock in sqm. Powierzchnia w budowie wmkw. Stock under construction in sqm. Stawki czynszu w EUR/mkw./miesi¹c Rents EUR/sqm/month WskaŸnik pustostanów Vacancy rates ,5 13,56% ,5 16,5 13,26% Wroc³aw ,5 10,85% Poznañ ,50% Kraków ,57% ódÿ ,59% Trójmiasto (Tricity) ,50% Katowice ,36% ród³o (source): Cushman & Wakefield 12

13

14 RYNEK / MARKET RYNEK / MARKET Du e powierzchnie i dziury w ziemi s¹ najtañsze Large surface areas and foundation pits are the cheapest Firmy szukaj¹ce nowego biura najwiêksze upusty wynegocjuj¹, podpisuj¹c umowy przednajmu budynków, które s¹ w trakcie budowy. Jeszcze lepiej, gdy projekt jest dopiero w planach. Firms looking for a new office can obtain the highest discounts when signing pre-let agreements for buildings which are under construction. It gets even better when a building is in the pipeline. Mateusz Mi³owski Na korzyœæ najemców szukaj¹cych takich propozycji przemawia spadek udzia³u kontraktów typu pre-let w ogólnym popycie. Maj¹ wiêc coraz wiêkszy wybór i coraz silniejsz¹ pozycjê. To efekt du ej aktywnoœci deweloperów, zw³aszcza na sto³ecznym rynku. W przypadku negocjacji warunków najmu biura, którego budowa jeszcze nie ruszy³a, lub jest na bardzo wczesnym etapie, mo na wynegocjowaæ nawet 30-procentowe upusty w stosunku do stawki ofertowej. G³ównie bêd¹ to czasowe zwolnienia z op³aty czynszowej. Najwiêksze rabaty uzyskaj¹ firmy zainteresowane powierzchniami du ymi, znacznie przekraczaj¹cymi 2 tys. mkw. Ponadto przy rosn¹cej poda y stawki najmu nawet istniej¹cych obiektów bêd¹ lekko siê obni aæ, choæ aktualnie czynsze ofertowe pozostaj¹ na stabilnym poziomie. Ten trend utrzyma siê przez najbli sze dwa lata. Spadki czynszów gro ¹ przede wszystkim Warszawie. Wed³ug szacunków analityków DM PKO BP wskaÿnik pustostanów w stolicy mo e przekroczyæ w przysz³ym roku 15 proc., co bêdzie skutkowaæ jeszcze wiêksz¹ presj¹ na czynsze i jednoczeœnie wy szymi kosztami pozyskania Tenants looking for this kind of offer benefit from a decrease in the share of pre-let agreements in the total supply. Therefore, they have greater choice and their position is getting stronger. It is the result of a high activity of developers, especially in the Warsaw market. When negotiating terms of a lease of an office whose construction has not even started yet or is at a very early stage, it is possible to get up to 30% of discount from the asking rent, usually in the form of rent free periods. The highest discounts go to businesses interested in large areas exceeding 2,000 sqm. Additionally, with the increasing supply, rent rates in the existing assets are going to drop slightly as well, even though currently asking rents remain at a stable level. This trend is going to continue for the next two years. Rent reductions will take place mostly in Warsaw. According to DM PKO BP analysts, the vacancy rate in the capital can exceed 15% next year, which will result in an ever increasing pressure on rents and higher costs of acquiring tenants. Because of a high number of planned investment projects, owners of existing of- 14

15 RYNEK / MARKET najemców. W Warszawie ze wzglêdu na du ¹ liczbê planowanych inwestycji w³aœciciele istniej¹cych nieruchomoœci biurowych ju czuj¹ presjê ze strony deweloperów zauwa a Pawe³ Proñski, dyrektor w Dziale Powierzchni Biurowych w Colliers International. Warszawskie centrum w opa³ach Obecnie wed³ug JLL czynsze za najbardziej presti owe obiekty biurowe w Warszawie uchodz¹ za najwy sze w ca³ej Europie Œrodkowo-Wschodniej. Ofertowe stawki siêgaj¹ tu 28 euro za mkw. miesiêcznie. Takie propozycje czekaj¹ g³ównie na najemców zainteresowanych butikowymi kamienicami, po gruntownych rewitalizacjach w centrum miasta, jak np. Dom Dochodowy o Trzech Frontach przy Placu Trzech Krzy y (25 28 euro za mkw. miesiêcznie). Powierzchnia jest niewiele tañsza te w takich obiektach jak Plac Bankowy 1 czy Liberty Corner (w obu wynajmuj¹cy proponuje wyjœciow¹ stawkê na poziomie 26 euro za mkw. Miesiêcznie) lub Pasa Lipiñskiego (23 euro). Czynsze transakcyjne w takim przypadku spadaj¹ o 1 1,5 euro na metrze, czyli zaledwie o ok. 4 5 proc. Oznacza to, e za niewielkie, 200-metrowe biuro w odrestaurowanej warszawskiej kamienicy najemca zap³aci miesiêcznie ok. 4,4 5 tys. euro (18,5 21 tys. z³). Do fice assets in Warsaw already feel downward pressure from developers, says Pawe³ Proñski, Associate Director at Colliers International. Centre of Warsaw in troubles According to JLL, rents for prime office assets in Warsaw are considered the highest in the entire CEE region. Asking rents exceed EUR 28/sqm/month. Such offers are mostly aimed at tenants interested in boutique tenements in the city centre which have undergone thorough revitalisations, such as Dom Dochodowy o Trzech Frontach at Plac Trzech Krzy y (EUR 25 28/sqm/month). Only slightly cheaper premises await in assets such as Plac Bankowy 1 or Liberty Corner in both properties the landlords offer initial rates at the level of EUR 26 per a sqm a month or in Pasa Lipiñskiego (EUR 23). This is a decrease of EUR per a sqm, which is merely 4 5%. This means that a small, 200-sqm office in a restored tenement in Warsaw will cost a tenant only EUR 4,400 5,000 (PLN 18,500 21,000) a month. Apart from that, there are also service charges at the rate of EUR 4 6 per a sqm a month. In other cities, where companies from the BPO/SCC sector are mostly located, the offer is much cheaper. E.g. in Kraków, where the vacancy rate is the lowest from among all Polish agglomerations (around 3.6%) the most expensive offers are under EUR 20 per a sqm a month. In other cities rents higher than the average are offered by assets such as Ba³tyk Tower (EUR a sqm) or Andersia Business Center (EUR 15 16) in Poznañ and Centrum Biurowe Neptun (EUR 15 16) in Gdañsk. Furthermore, in Warsaw rents in the most prestigious locations can be two times more expensive than the cheapest offers, whereas in regional cities this difference is not as visible, reaching up to a few Euro at most. By the end of Q3 2014, the highest rents for completed transactions in the centre of Warsaw were between EUR 22 and 24 per a sqm a month, while in the most popular locations outside the city centre (e.g. in Mokotów District) they reached EUR , estimates Mateusz Polkowski, Head of Research and Consultancy at JLL. In the South-West region of Warsaw, the effective rents do not exceed EUR On the other hand, the average market rents in the CBD area (core centre of Warsaw), for mod- 15

16 RYNEK / MARKET tego trzeba doliczyæ op³aty eksploatacyjne rzêdu 4 6 euro za ka dy metr miesiêcznie. W pozosta- ³ych miastach, gdzie lokowane s¹ g³ównie firmy zajmuj¹ce siê wsparciem operacyjnym (BPO/SCC), oferta znacznie tanieje. Np. w Krakowie, w którym odsetek pustostanów jest najmniejszy spoœród wszystkich aglomeracji (ok. 3,6 proc.), najdro sze oferty nie przekraczaj¹ 20 euro za metr miesiêcznie. Z kolei w innych miastach wy sze od œredniej czynsze oferuj¹ takie biurowce jak w Poznaniu Ba³tyk Tower (17 18 euro za mkw.) czy Andersia Business Center (15 16 euro), a w Gdañsku Centrum Biurowe Neptun (15 16 euro). Ponadto w stolicy najem w najbardziej presti owych biurowcach mo e byæ nawet ponaddwukrotnie dro szy od najtañszych ofert, natomiast w miastach regionalnych te ró nice ulegaj¹ zatarciu, siêgaj¹c zaledwie kilku euro. Podczas gdy na koniec trzeciego kwarta³u 2014 r. najwy sze czynsze transakcyjne w centrum Warszawy waha³y siê miêdzy 22 a 24 euro za metr kwadratowy miesiêcznie, w najbardziej popularnych lokalizacjach poza centrum (np. na Mokotowie) siêga³y 14,5 14,8 euro szacuje Mateusz Polkowski, dyrektor w Dziale Badañ Rynku i Doradztwa w JLL. W warszawskim regionie po³udniowo-zachodnim stawki efektywne nie przekraczaj¹ euro. Z kolei najni sze czynsze transakcyjne w tzw. Centralnym Obszarze Biznesu (œcis³e centrum Warszawy), za modu³y o powierzchni do 1 tys. mkw., w standardowym, czyli piêcioletnim kontrakcie, wynosz¹ ok. 15,5 euro za mkw. miesiêcznie, a ok. 11 euro w dzielnicach poza centrum miasta. Taka ró - nica w czynszach wynika g³ównie z du ego zró nicowania standardów poszczególnych budynków. Do niedawna najlepsze biurowce w œcis³ym centrum stolicy by³y ca³kowicie wynajête jeszcze przed zakoñczeniem ich budowy. Aktualnie wiêkszoœæ drogich i presti owych biurowców w œcis³ym centrum jest wynajêta czêsto powy ej proc. Jednak, pomijaj¹c kwestiê zwiêkszaj¹cej siê poda- y, konsolidacja klientów z bran finansowych, ubezpieczeniowych i telekomunikacyjnych owocuje ich wyprowadzk¹ do innych dzielnic. Pierwsze efekty ju widaæ spadaj¹ czynsze efektywne w samym Œródmieœciu G³ównym konkurentem tej dzielnicy sta³a siê bliska Wola. Z kolei Górny Mokotów musi zmierzyæ siê z siln¹ konkurencj¹, jak¹ staj¹ siê dla niej W³ochy oraz daleka Ochota zauwa a Pawe³ Proñski. W ramach standardowych ules up to 1,000 sqm, for a standard 5-year term, amounted to EUR 15.5 per a sqm a month and around EUR 11 in the non-central districts. This difference in rents results mainly from a high diversity of available building standards. Until recently, prime office buildings in the core centre of Warsaw were fully let even before they were completed. Currently, most of expensive and prestigious locations in the core centre are 80 90% let. However, apart from the issue of growing supply, the consolidation processes of clients from financial, insurance and telecommunication industries result in relocation to other districts. The first effects are already visible the effective rents in Œródmieœcie District are dropping. The so-called bliska Wola area has become the main rival of that district. On the other hand, Górny Mokotów District must face strong competition of W³ochy and Ochota districts, says Pawe³ Proñski. Owing to standard incentives such as rent-free periods and participation in fit-out budget, tenants can negotiate discounts reaching up to 30%. Alarm for Tri-City Asking rents for prime office space in eight major regional cities (Tri-City, Szczecin, Poznañ, ódÿ, Wroc³aw, Katowice, Kraków, Lublin) are between EUR 11 and EUR 16 per a sqm a month. In turn, rents for completed transactions in the most expensive Wroc³aw and Kraków are between EUR 11 and EUR 15 per a sqm a month, while in Poznañ and Katowice it is EUR a sqm. Tri-City offers rents between EUR 12 and EUR 14. The cheap- 16

17 RYNEK / MARKET zachêt, w postaci okresów bezczynszowych i partycypacji w kosztach wykoñczenia powierzchni, najemcy mog¹ wynegocjowaæ upusty, w skrajnych przypadkach nawet do 30 proc. Alarm dla Trójmiasta Stawki wywo³awcze czynszu za najlepsz¹ powierzchniê biurow¹ w oœmiu g³ównych miastach regionalnych (Trójmiasto, Szczecin, Poznañ, ódÿ, Wroc³aw, Katowice, Kraków, Lublin) kszta³tuj¹ siê natomiast miêdzy 11 a 16 euro za mkw. miesiêcznie. Z kolei czynsze transakcyjne w najdro szym Wroc³awiu i Krakowie wynosz¹ euro za mkw. miesiêcznie, a w Poznaniu i Katowicach siêgaj¹ 11,5 14 euro za metr. Trójmiasto oferuje dziœ cenê od 12 do 14 euro. Najtañszym g³ównym miastem regionalnym jest ódÿ, gdzie stawki transakcyjne oscyluj¹ w granicach od euro. To efekt du ego wspó³czynnika pustostanów, który obecnie wynosi, wed³ug Suchman & Wakefield, ok. 11 proc. Teoretyczniewiêctomiastomabardzoatrakcyjn¹dziœcenowo ofertê dla firm i du y wybór gotowej powierzchni. Na razie jeszcze w regionalnych oœrodkach czynsze pozostaj¹ stabilne, jednak w niektórych lokalizacjach analitycy spodziewaj¹ siê obni ek. Taki los w nadchodz¹cym roku czeka najprawdopodobniej Trójmiasto, a zw³aszcza Gdañsk, gdzie poziom powierzchni niewynajêtej bêdzie sukcesywnie wzrasta³. Aktualnie najwy szy odsetek wolnej powierzchni wystêpuje w Gdañsku i wynosi 16,7 proc. W Gdyni jest na poziomie 5,5 proc., a w Sopocie oscyluje na poziomie 8,3 proc. Przy czym wszystkie nowo oddane inwestycje Trójmiasta by³y usytuowane w Gdañsku mówi Pawe³ Proñski. Najemca na dobrej pozycji Warunki najmu, w wiêkszoœæ polskich rynków biurowych, z wyj¹tkiem Krakowa i Wroc³awia, pozostan¹ bardzo przychylne najemcom. Z pewnoœci¹ nie ma jednej idealnej sytuacji, która gwarantowa³aby najemcy sukces negocjacyjny. W ka dym przypadku jest to zbiór wielu zmiennych, na który sk³adaj¹ siê zarówno moment cyklu inwestycyjnego poszczególnych oferentów, jak równie gra popytu i poda y w danej lokalizacji. Np. z perspektywy rynku warszawskiego nawet bardzo presti owe biurowce uelastyczni³y swoj¹ politykê cenow¹. Oferuj¹ dziœ warunki znacznie korzystniejsze w porównaniu do tych sprzed miesiêcy zauwa- a Pawe³ Proñski. est regional city is ódÿ, where an average market rent is around EUR According to Cushman & Wakefield, this is the result of a high vacancy rate, which currently is around 11%. Theoretically, the city offers attractive prices for firms and a wide range of completed space. So far, rental rates remain stable in regional cities, but analysts expect rent reductions in some locations. This fate awaits Tri-City, particularly Gdañsk, where the amount of vacant space is going to increase gradually. Currently, the highest vacancy rate can be observed Gdañsk, where it is at a level of 16.7%. In Gdynia, it is around 5.5% and in Sopot it amounted to 8.3%. All projects newly delivered to the Tri-City market have been located in Gdañsk, says Pawe³ Proñski. Tenant in a good position In most Polish office markets, except of Kraków and Wroc³aw, lease terms will favour the tenant. One thing is certain: there is no such a thing as a single perfect situation which would guarantee a tenant achieving success in negotiations. In every case, there are many factors to be taken into account, including the moment of the investment cycle each offeror is in as well as the supply/demand ratio in a particular location. E.g. looking from the perspective of Warsaw market, even very prestigious office locations have made their pricing policy more flexible. They offer much more advantageous terms compared to those months ago, says Pawe³ Proñski. Also in the case of pre-let agreements, effective rents are affected by a number of factors: the city where the office building is being developed, the size of the contracted surface area or the duration of the agreements. Developers planning new projects are really concerned about securing the first lease agreement before the first shovel hits the ground. In Warsaw, in the case of large projects, an agreement with a major tenant signed before the start of the construction helps the developer get a bank loan to finance the investment and also draws attention of other business to the project. This means that these agreements have the greatest impact on whether a particular project is successful or not. Obviously, in this situation tenants position is perfect and they have chances for obtaining some major discounts (20 30%). The benefits do not end there; in that 17

18 RYNEK / MARKET Równie w przypadku przednajmu wp³yw na efektywne stawki ma sporo kryteriów: miasto, w którym powstaje biurowiec, wielkoœæ kontraktowanej powierzchni czy czas trwania umowy. Deweloperom planuj¹cym nowe przedsiêwziêcia bardzo zale y na zabezpieczeniu pierwszej umowy najmu, zanim pierwsza ³opata zostanie wbita w ziemiê. W Warszawie, w du ych projektach, umowa z renomowanym najemc¹ podpisana jeszcze przed rozpoczêciem budowy gwarantuje z jednej strony deweloperowi uzyskanie kredytu w banku na finansowanie ca³ej inwestycji, z drugiej zainteresowanie innych firm powierzchni¹. Kontrakty te s¹ wiêc przewa nie decyduj¹ce dla powodzenia ca³ego przedsiêwziêcia. Oczywiœcie w takiej sytuacji najemca stoi na doskona³ej pozycji i ma szansê na du e upusty (20 30 proc.). Na tym nie koniec, bo wówczas najemca ma równie wp³yw na proces budowy i mo e domagaæ siê, by biurowiec zosta³ dostosowywany do jego potrzeb, nawet niestandardowych. Jednak jeœli deweloper zgodzi siê na to, kontrakty s¹ zawierane na d³u ej, w skrajnych przypadkach nawet na 12 lat. Tymczasem przy zawieraniu umów typu pre-let w obiektach ju znajduj¹cych siê w budowie warszawski najemca mo e liczyæ na premiê rzêdu ok. 10 proc. ofertowej stawki. Z drugiej strony w³aœciciele starszych biurowców coraz mocniej walcz¹ o zachowanie aktualnych najemców w swoim budynku, oferuj¹c szereg zachêt przy renegocjowaniu umów najmu, takich case, the tenant can influence the construction process and require the building to be adapted to their needs, even the non-standard ones. However, if the developer agrees, lease agreements are usually signed for a longer term, up to 12 years. When signing pre-let agreements in assets which are already under construction, a tenant in Warsaw can expect a bonus worth around 10% of the asking rent. On the other hand, landlords of older office buildings fight stronger and stronger to retain their current tenants by offering a number of incentives such as rent free periods or financial contributions to fit-out works or refurbishment of premises, says Mateusz Polkowski. Firms operating in the major regional cities are in a slightly worse situation, because there the competition is not as fierce as in the capital. Effective rents in the case of pre-let agreements outside Warsaw are 5 15% lower than regular rates. jak okresy wolne od p³atnoœci czynszu, czy kontrybucje finansowe na wykoñczenie lub odœwie enie powierzchni wylicza Mateusz Polkowski. W nieco gorszej sytuacji znajduj¹ siê firmy dzia- ³aj¹ce w g³ównych miastach regionalnych, gdzie nie ma tak agresywnej konkurencji jak w stolicy. Stawki efektywne w preletach poza Warszaw¹ s¹ ni sze od standardowej ceny o 5 15 proc. Najwy sze czynsze transakcyjne na rynku biurowym, w euro za mkw. miesiêcznie The highest rents transaction in the office market, in euros per sqm. monthly Warszawa Wroc³aw Poznañ Kraków 13,5 14,5 Katowice 12,5 13,7 Trójmiasto 12,7 13,5 Szczecin 11,5 13 ódÿ 11,5 12,5 Lublin ród³o (source): JLL 18

19

20 RYNEK / MARKET RYNEK / MARKET Nowe lokalizacje na biurowej mapie Polski wschodz¹ce rynki biurowe New destination on office map of Poland emerging office markets W po³owie 2014 roku ca³kowite zasoby nowoczesnych biur w Polsce by³y szacowane na 7,4 mln mkw., z czego oko³o 6,3 mln mkw. stanowi³a powierzchnia przeznaczona na wynajem. Niekwestionowanym liderem rynków biurowych wœród polskich miast pozostaje Warszawa z wolumenem nowoczesnej powierzchni biurowej przekraczaj¹cym 4,3 mln mkw., z czego 3,6 mln mkw. to powierzchnia przeznaczona na wynajem (57 proc. zasobów biurowych na wynajem w kraju). In mid 2014, the total modern office stock in Poland was estimated at the level of 7.4 million sqm, out of which over 6.3 million sqm was rentable. Warsaw remains the unquestionable leader of office markets among Polish cities with a volume of modern office space exceeding 4.3 million sqm, out of which 3.6 million sqm constitute rentable stock (57% of office space to let in the country). Agata Holak, konsultant w Dziale Badañ Rynku Knight Frank Consultant, Research Department, Knight Frank Kolejne 35 proc. nowoczesnych zasobów (2,2 mln mkw.) stanowi¹ biura w szeœciu najwiêkszych miastach regionalnych: Krakowie, Wroc³awiu, Trójmieœcie, odzi, Katowicach i Poznaniu. Warto jednak podkreœliæ, e wraz z rozwojem sektora biurowego zmianom ulegaj¹ równie preferencje najemców, którzy nadal wiêkszoœæ transakcji zawieraj¹ w najwiêkszych oœrodkach, jednak roœnie liczba firm bior¹cych pod uwagê równie al- Further 35% of modern stock (2.2 million sqm) is constituted by offices in the six major regionalcities:kraków,wroc³aw,tri-city, ódÿ, Katowice and Poznañ. However, it is worth emphasizing that together with the development of the office sector, preferences of tenants are going to change as well; the majority of deals are completed in the large urban centres, but the number of firms taking into account alternative 20

21 RYNEK / MARKET ternatywne lokalizacje, które pojawiaj¹ siê na biurowej mapie Polski. W ostatnich latach mo na zaobserwowaæ proces tworzenia siê nowych rynków biurowych poza Warszaw¹ i g³ównymi oœrodkami regionalnymi, w miastach œredniej wielkoœci (100 tys. 400 tys. mieszkañców), które okreœlane s¹ jako rozwijaj¹ce siê rynki biurowe. Wœród nich nale y wymieniæ: Szczecin, Lublin, Bydgoszcz, Toruñ, Kielce, Rzeszów, Olsztyn oraz miasta aglomeracji œl¹skiej. Wed³ug szacunków Knight Frank na koniec I po³owy 2014 roku ³¹cznie miasta te mia³y do zaoferowania oko³o 551 tys. mkw. powierzchni biurowej na wynajem. Co prawda, stanowi³o to zaledwie 8 proc. zasobów rynku biurowego w Polsce, ale wielkoœæ ta by³a porównywalna do ca³kowitej powierzchni przeznaczonej na wynajem w Krakowie, który jest drugim co do wielkoœci rynkiem biurowym w naszym kraju. Cech¹ charakterystyczn¹ rynków rozwijaj¹cych siê jest znacz¹cy udzia³ w ca³kowitych zasobach powierzchni przeznaczonej na w³asne potrzeby w³aœcicieli. Powierzchnia biurowa dostêpna na wynajem to w du ej mierze projekty realizowane przez lokalnych deweloperów o silnej pozycji na danym rynku. Oferowane powierzchnie naj- destinations that are showing up on the office map of Poland is increasing. In the recent years, we have observed the process of new office markets emerging out of Warsaw and major regional cities, in medium-sized cities (100, ,000 inhabitants), which are described as emerging office markets. Among them, there are Szczecin, Lublin, Bydgoszcz, Toruñ, Kielce, Rzeszów, Olsztyn and the cities of Katowice Conurbation. According to Knight Frank s estimates, by the end of H1 2014, these cities could offer around 551,000 sqm of office space to let. Although it was merely 8% of the entire office stock in Poland, this volume was comparable to the total amount of leasable office space in Kraków, which is the second largest office market in the country. A characteristic feature of emerging markets is a significant share of owner occupied buildings. The office space available in the market to a large extent consists of projects carried out by local developers who have a strong position within a given market. Available space usually offers average standard and is located in small buildings, although it is worth noting that these cities are starting to see first A-class office buildings and first projects ex- Rysunek 1.: G³ówne i rozwijaj¹ce siê rynki biurowe w Polsce Fig. 1: Major and emerging office markets in Poland Szczecin Wrocław mkw. Trójmiasto* 465 tys. mkw. Olsztyn Bydgoszcz Toruń Poznań 290 tys. mkw. Łódź mkw. Kielce Katowice mkw. Warszawa tys. mkw. Lublin Kraków mkw. Rzeszów główne rynki regionalne major regional markets rynki rozwijające się emerging markets * Trójmiasto ( Tri-City): Gdańsk, Gdynia, Sopot Źródło ( source): Knight Frank 21

22 RYNEK / MARKET czêœciej maj¹ œredni standard i znajduj¹ siê w niewielkich budynkach, choæ warto zauwa yæ, e w miastach tych zaczynaj¹ pojawiaæ siê te biurowce klasy A i pierwsze projekty o powierzchni przekraczaj¹cej 10 tys. mkw.. Wœród najwiêkszych projektów w budowie warto wymieniæ chocia by Piastów Office Center kompleks biurowy realizowany w Szczecinie przez firmê Rekapital, który docelowo bêdzie oferowa³ oko³o 20 tys. mkw. powierzchni biurowej na wynajem, czy SkyRes Warszawska projekt klasy A firmy Developres, który zwiêkszy zasoby biurowe Rzeszowa o blisko 20 tys. mkw. O stopniowym rozwoju rynków wschodz¹cych œwiadczy te wolumen poda y na etapie planowania. W ka dym z wymienionych miast mo na znaleÿæ przynajmniej kilka projektów biurowych w ró- nych stadiach procesu planowania. Inwestorzy otrzymali ju pozwolenia na budowê niektórych z nich, a ich realizacja mo e rozpocz¹æ siê ju wkrótce, choæ czêsto rozpoczêcie prac budowlanych uzale nione jest od znalezienia kluczowego najemcy. ceeding 10,000 sqm as well. The largest schemes under construction include Piastów Office Center an office complex being developed in Szczecin by Rekapital, which will ultimately offer around 20,000 sqm of leasable office space or SkyRes Warszawska an A-class office building by Developres, which will increase Rzeszów s office stock by nearly 20,000 sqm. The gradual development of emerging markets is also confirmed by the space volume in the pipeline. In every mentioned city, there are at least a few office projects which are in various phases of the planning process. Their developers have already obtained building permits for some of them, and their construction may start soon, although often the date of the commencement of construction works depends on whether the key tenant has been found. Activity of tenants is the key factor in the development of the office market. Their perspectives and development pace depend on the influx of investors who are willing to locate their offices in emerging markets. In Poland, it is the BPO/SSC Wykres 1.: Istniej¹ce zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej, poda w budowie oraz wspó³czynnik pustostanów na rynkach rozwijaj¹cych siê Chart 1: Existing stock of modern office space, stock under construction and vacancy rate in emerging markets m 2 ( sqm ) % Szczecin Lublin Górny Śląsk* Kielce Bydgoszcz Rzeszów Toruń Olsztyn 20% 15% 10% 5% 0% powierzchnia na wynajem leasable area podaż w budowie supply under construction współczynnik pustostanów vacancy rate * obejmuje ( selected cities): Chorzów, Gliwice, Sosnowiec, Bytom, Rudę Śląską, Zabrze Źródło ( source): Knight Frank 22

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

regionalne rynki biurowe Knight Frank

regionalne rynki biurowe Knight Frank IV kw. 213 raport regionalne rynki biurowe Podaż TRENDY Całkowite zasoby nowoczesnej powierzchni biurowej na sześciu największych rynkach regionalnych wzrosły do ok. 2,42 mln m2, co dla porównania stanowi

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Jak biurowiec, to najlepiej w Warszawie. Best place for an office building? Warsaw

Jak biurowiec, to najlepiej w Warszawie. Best place for an office building? Warsaw 28 DTZ a UGL company opracowanie raportu report development Jak biurowiec, to najlepiej w Warszawie Best place for an office building? Warsaw Biorąc pod uwagę Warszawę i osiem najbardziej rozwiniętych

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Your bridge to opportunities+

Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV 64,000 sqm warehouse space in strategic location Your bridge to opportunities+ Goodman Wrocław IV Wrocław, ul. Kwiatkowskiego Goodman Wrocław IV Wrocław, Kwiatkowskiego Street Zbliż

Bardziej szczegółowo

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał

Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Opportunities Możliwości Resourcefulness Potencjał Poland is a nation rich in history, culture, and tradition, undergoing tremendous change. Polska jest krajem bogatym w historię, kulturę i tradycję, przechodzącym

Bardziej szczegółowo

RESEARCH KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q2 2015 / II KW. 2015

RESEARCH KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q2 2015 / II KW. 2015 KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q2 / II KW. Opolska Business Park, Echo Investment Kraków remains the largest and one of the most dynamically developing regional office markets in Poland. In H1, positive

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

RESEARCH KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY 2015 / 2016

RESEARCH KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY 2015 / 2016 RESEARCH KRAKÓW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY / 2016 was a period of further intensive development in the Kraków office market, which resulted in record-breaking developers activity and volume of lease

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q3 2015 / III KW. 2015

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q3 2015 / III KW. 2015 WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q3 215 / III KW. 215 TOTAL OFFICE STOCK: 677,3 STOCK UNDER CONSTRUCTION 12,5 Wrocław is one of the most dynamically developing cities in Poland. Over recent years

Bardziej szczegółowo

Rynek powierzchni biurowych w Polsce. Office market in Poland

Rynek powierzchni biurowych w Polsce. Office market in Poland 297 opracowanie raportu report development Rynek powierzchni biurowych w Polsce Office market in Poland Podaż Od początku 2011 roku całkowite zasoby powierzchni biurowej zwiększyły się o około 160 000

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

office market Rynek biurowy Knight Frank

office market Rynek biurowy Knight Frank poland Q 13 / II kw. 13 office market Rynek biurowy Knight Frank Summary Negligible amount of new supply in Q (excluding Warsaw) with significant volume of new stock in development pipeline in most regional

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q2 215 / II KW. 215 Wrocław 11, Crownway Investments Wrocław is one of the most dynamically developing cities in Poland. Over recent years it has become one of the

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013

Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL. June 2013 Leading organiza5on represen5ng the Business Services Sector in Poland ABSL June 2013 KEY FACTS ON THE SECTOR KEY FACTS ON THE SECTOR 110 000 No. of employees in foreign capital BPO/ITO, SSC and R&D centres

Bardziej szczegółowo

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards

Liebrecht & wood Group, BBI Development Awards www.placunii.pl Plac Unii City Shopping, opened in October 2013, is part of Plac Unii the largest mixed-use investment completed in Warsaw in the recent years. The three level shopping centre offers 15,500

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q2 215 / II KW. 215 OFFICE MARKET IN the end of Q2 215, approximately 127, of rentable office space was identified at the construction stage. Based on the developers schedules,

Bardziej szczegółowo

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q1 2015 / I KW. 2015

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q1 2015 / I KW. 2015 RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q1 215 / I KW. 215 Over 152, of office space under construction - largest volume in regional office markets Wrocław is one of the most dynamically developing

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów[%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI II KWARTAŁ 215 W drugim kwartale br. odnotowano dalszy wzrost aktywności najemców i deweloperów na

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

OFFICE. Unique place for business

OFFICE. Unique place for business OFFICE The essence of our startegy is accomplishment of our building projects in great locations. They are excellently designed buildings offering the latest technological solutions. Sednem naszej strategii

Bardziej szczegółowo

Market Overview 2013

Market Overview 2013 Market Overview 2013 Economic overview (2013) GDP, Inflation Unemployment 10% 20% 9% 18% 8% 16% 7% 14% 6% 12% 5% 10% 4% 8% 3% 6% 2% 4% 1% 2% 0% 0% GDP (%, left axis) Inflation (%, left axis) Unemployment

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY

RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY RESEARCH WROCŁAW OFFICE MARKET / RYNEK BIUROWY Q4 2014 / IV KW. 2014 Office market in Wrocław Wrocław is one of the most dynamically developing cities in Poland. In recent years it became one of the largest

Bardziej szczegółowo

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer

OFERTA REKLAMOWA. advertisement offer OFERTA REKLAMOWA 2015 advertisement offer LICZBY GRAMWZIELONE.PL FACTS & FIGURES 5 LAT NA RYNKU YEARS ON THE MARKET 1 POZYCJA NA RYNKU MEDIÓW W POLSCE DEDYKOWANYCH ENERGII ODNAWIALNEJ NO 1 POSITION AMONG

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Rynek magazynowy w Polsce w I III kw. 2011 r. Industrial market in Poland: Q1 to Q3 2011

Rynek magazynowy w Polsce w I III kw. 2011 r. Industrial market in Poland: Q1 to Q3 2011 310 raport rynek magazynowy Jones Lang LaSalle opracowanie raportu report development Rynek magazynowy w Polsce w I III kw. 2011 r. Pozytywne trendy obserwowane na rynku magazynowym w Polsce od końca 2010

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE

RYNEK POWIERZCHNI MAGAZYNOWYCH W POLSCE RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 Pustostany [mkw.] Wskaźnik pustostanów [%] mkw. mkw. RYNEK POWIERZCHNI I KWARTAŁ 215 W pierwszym kwartale br. odnotowano wyraźny wzrost aktywności najemców i deweloperów

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.

» meble gabinetowe. executive furniture systems. INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet. meble gabinetowe executive furniture systems INTER OFFICE UL.INŻYNIERSKA 5 20-484 LUBLIN TEL/FAX 81-744-52-09 interoffice@poczta.onet.pl meble gabinetowe executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

ROBYG GROUP Presentation for investors Warsaw, 19th October, 2011

ROBYG GROUP Presentation for investors Warsaw, 19th October, 2011 ROBYG GROUP Presentation for investors Warsaw, 19th October, 2011 Niniejsza prezentacja nie podlega rozpowszechnianiu, bezpośrednio czy pośrednio, na terytorium albo do Stanów Zjednoczonych Ameryki, Australii,

Bardziej szczegółowo

C O N T R AC T 2 0 1 5 / 1 6

C O N T R AC T 2 0 1 5 / 1 6 C ONTRACT2015/16 FAMEG CONTRACT 2 C ONTRACT Z grupą specjalistów realizujemy kompleksowe projekty wnętrzarskie, nawiązując relacje z klientami kontraktowymi. Together with a group of specialists, we carry

Bardziej szczegółowo

Portfolio. G2O Sp. z o.o. G2O sp. z o.o.. ul. Czarnowiejska 55/1. 30 049 Kraków

Portfolio. G2O Sp. z o.o. G2O sp. z o.o.. ul. Czarnowiejska 55/1. 30 049 Kraków Portfolio G2O Sp. z o.o. G2O sp. z o.o.. ul. Czarnowiejska 55/1. 30 049 Kraków biuro@g2o.pl tel: 12 622 23 60. fax: +48 (0) 12 622 23 61 krs : 0000315689. nip : 6772318159. regon : 120786938 OUR TEAM O

Bardziej szczegółowo

» meble gabinetowe. executive furniture systems

» meble gabinetowe. executive furniture systems » meble gabinetowe executive furniture systems » meble gabinetowe» executive furniture 0 Rio Potrzeba nowoczesności» Forma gabinetu podkreśla jego wysoką klasę. Docenią ją osoby, dla których istotne są

Bardziej szczegółowo

OKECIE BUSINESS POINT Oferta sprzedaży

OKECIE BUSINESS POINT Oferta sprzedaży OKECIE BUSINESS POINT Oferta sprzedaży Oferta budynku biurowego Warszawa, Sabały 60 Okęcie Business Point Office building offer Warsaw, Sabały 60 Street Okecie Business Point Witamy w 5th Avenue Holding

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

office market Rynek biurowy Knight Frank

office market Rynek biurowy Knight Frank poland Q3 213 / III kw. 213 office market Rynek biurowy Knight Frank Summary Significant new supply dynamics and substantial development pipeline in most office markets Lingering positive market sentiment

Bardziej szczegółowo

HISTORIA FIRMY CBRE. Wall Street Journal uznaje CBRE za najlepszą markę nieruchomościową świata

HISTORIA FIRMY CBRE. Wall Street Journal uznaje CBRE za najlepszą markę nieruchomościową świata Styczeń 2015 HISTORIA FIRMY CBRE CB Richard Ellis łączy się z Insignia/ESG i staje się największą na świecie firmą na rynku nieruchomości komercyjnych CB Richard Ellis debiutuje na liście Fortune 1000,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Prawna obsługa biznesu Legal services to business

Prawna obsługa biznesu Legal services to business Prawna obsługa biznesu Legal services to business Magdalena Kołecka wspólnik Kołecka i Wspólnicy Szanowni Państwo, Kancelaria Kołecka i Wspólnicy zapewnia kompleksowe usługi prawne dla firm. Skutecznie

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 20% do końca 2017 r.

Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 20% do końca 2017 r. MARKETVIEW Warszawski Rynek Biurowy, 1 kwartał 215 r. Warszawski zasób biur powiększy się o ponad 2% do końca 217 r. Zasób biur 4,5 MLN MKW. Pustostany 13,% Poziom najmu (1 kw.215) 168.3 MKW. Absorpcja

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

OFFICE MARKET IN WARSAW

OFFICE MARKET IN WARSAW REPORT 2015 RAPORT 2015 OFFICE MARKET IN WARSAW RYNEK BIUROWY W WARSZAWIE OFFICE MARKET IN WARSAW OFFICE MARKET IN WARSAW 2015 in the Warsaw office market ended with a record-high volume of lease transactions,

Bardziej szczegółowo

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015

RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015 RYNEK NIERUCHOMOŚCI BIUROWYCH WARSZAWA, III KWARTAŁ 2015 Warszawski rynek nieruchomości biurowych III kwartał 2015 roku upłynął pod znakiem kontynuacji wcześniejszych zjawisk rynkowych: systematycznie

Bardziej szczegółowo

ROBYG GROUP 3Q 2011 Financial results Warsaw, 10th November, 2011

ROBYG GROUP 3Q 2011 Financial results Warsaw, 10th November, 2011 ROBYG GROUP 3Q 2011 Financial results Warsaw, 10th November, 2011 Niniejsza prezentacja nie podlega rozpowszechnianiu, bezpośrednio czy pośrednio, na terytorium albo do Stanów Zjednoczonych Ameryki, Australii,

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA

THE INVESTMENT AREAS - BYTOM, LEŚNA STREET TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA TERENY INWESTYCYJNE - BYTOM, ULICA LEŚNA Atrakcyjne tereny inwestycyjne znajdują się przy ul. Leśnej w Bytomiu, w bezpośrednim sąsiedztwie Alei Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Przeznaczona do sprzedaży uzbrojona

Bardziej szczegółowo

KWIECIEŃ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI

KWIECIEŃ 2008 RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ W WYBRANYCH MIASTACH POLSKI RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ RYNEK WTÓRNY I RYNEK NAJMU MIESZKAŃ KWIECIEŃ 2008 ANALIZA DANYCH OFERTOWYCH Z SERWISU GAZETADOM.PL Miesięczny przegląd rynku mieszkaniowego w wybranych miastach Polski

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

KRAKOW 2015 KRAKOW REAL ESTATE MARKET 2014 P.II

KRAKOW 2015 KRAKOW REAL ESTATE MARKET 2014 P.II KRAKOW 215 KRAKOW REAL ESTATE MARKET P.II Partners Instytut Analiz Monitor Rynku Nieruchomości mrn.pl www.mrn.pl e-mail: zarząd@mrn.pl KRN Media www.krnmedia.pl e-mail: krn@krn.pl Krakowski Serwis Mieszkaniowy

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015

THE RAIL RATES valid from 1st October 2015 RAIL TARIFF This Rail Tariff is an integral part of intermodal transport arrangement service provided by PCC Intermodal S.A. and therefore it cannot be used as a standalone offer, only in combination with

Bardziej szczegółowo

www.russellbedford.pl Russell Bedford Oferta usług Legal Tax Audit Accounting Corporate Finance Business Consulting Training

www.russellbedford.pl Russell Bedford Oferta usług Legal Tax Audit Accounting Corporate Finance Business Consulting Training Oferta usług BranżA HOTELARSKA Legal Tax Audit Accounting Corporate Finance Business Consulting Training Russell w liczbach Grupa doradcza Russell jest członkiem międzynarodowej sieci niezależnych firm

Bardziej szczegółowo

commercial market Rynek komercyjny Knight Frank

commercial market Rynek komercyjny Knight Frank poland q1 214 commercial market Rynek komercyjny Knight Frank Summary OFFICE MARKET IN WARSAW: Stained high developers activity and consequently, continuation of increase in the vacancy rate. OFFICE MARKET

Bardziej szczegółowo

Rynek powierzchni magazynowych. Industrial market

Rynek powierzchni magazynowych. Industrial market 360 xxxxxxxx xxxxxxxxx polskie budownictwo xxxxxxxx raport xxxx 361 opracowanie raportu Colliers International report development Colliers International Rynek powierzchni magazynowych Ogólnoświatowe spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Polish Commercial Property Markets 2012

Polish Commercial Property Markets 2012 Polish Commercial Property Markets 2012 Breakfast Seminar 27 November 2012 savills.pl Agenda 1 Economy 2 Investment 3 Office Warsaw 4 Office regional cities 5 Retail Economy: Poland still a green island

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA

PRZEDSIEBIORSTWO LUSARSKO-BUDOWLANE LESZEK PLUTA Przedsi biorstwo lusarsko Budowlane was founded in 1992 in Kielce, Poland. Today we are a recognized manufacturer of modern aluminium-glass constructions at a high European level. We provide solutions

Bardziej szczegółowo

Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku. Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku

Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku. Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w III kw. 2013 roku Rynek powierzchni biurowych we Wrocławiu w 213 roku Wrocław to jedno z najdynamiczniej rozwijających się miast w Polsce. W ciągu ostatniej dekady stał się jednym z największych i najważniejszych ośrodków

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA

NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA NEW CUSTOMER CONSULTATION QUESTIONNAIRE KWESTIONARIUSZ KONSULTACYJNY DLA NOWEGO KLIENTA 1. CLIENT: KLIENT: 2. CONTACT: KONTAKT: 3. DATE: DATA: 4. CONSULTANT: KONSULTANT: 5. VENUE: MIEJSCE: 6. Briefly summarize

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni

Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni Magazyny w I kwartale 2011 rosną czynsze, coraz mniej wolnej powierzchni Pierwszy kwartał 2011 na rynku magazynowym potwierdza tendencje zaobserwowane pod koniec 2010 roku. Czynsze najmu rosną w większości

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję.

W SKRÓCIE: Początek roku to okres mniejszej aktywności potencjalnych nabywców. Skutkuje to dłuższym niż zwykle czasem oczekiwania na transakcję. W SKRÓCIE: Od listopada marż nie podniosły tylko Bank Millennium i PKO BP PKO BP obniżył marże o 0,1 p.p., ale tylko posiadaczom wysokiego wkładu własnego BZ WBK wprowadził pierwszą ofertę kredytu ze stałym

Bardziej szczegółowo

Corporate Housing Service

Corporate Housing Service Corporate Housing Service Hamilton May Corporate Housing Service is aimed specifically at providing effective housing solutions for employees of the major corporations and companies operating in Warsaw

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem Ŝurawia GTK1100 Poznań, 24-11-2010 Igor Pawela Forum Czystej Energii Innowacyjna technologia instalacji turbin wiatrowych z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

W SKRÓCIE: Tylko 4 z 17 banków nie wprowadziło jeszcze podwyżek marż. Znacząco pogorszyła się dostępność kredytów hipotecznych

W SKRÓCIE: Tylko 4 z 17 banków nie wprowadziło jeszcze podwyżek marż. Znacząco pogorszyła się dostępność kredytów hipotecznych Styczeń 2016 W SKRÓCIE: Tylko 4 z 17 banków nie wprowadziło jeszcze podwyżek marż Znacząco pogorszyła się dostępność kredytów hipotecznych Ostatnie miesiące roku przyniosły znaczący wzrost zainteresowania

Bardziej szczegółowo

OFFICE MARKET IN KRAKÓW

OFFICE MARKET IN KRAKÓW REPORT Q2 2014 / RAPORT II KW. 2014 OFFICE MARKET IN KRAKÓW RYNEK BIUROWY W KRAKOWIE Office market in Kraków As of the end of Q2 2014 the total office stock in Kraków was estimated at some 627,200 sq m,

Bardziej szczegółowo

Po roku rekordów, 2016 będzie rokiem wyzwań na rynku biurowym

Po roku rekordów, 2016 będzie rokiem wyzwań na rynku biurowym Warszawski Rynek Biurowy, 4. kwartał 215 r. Po roku rekordów, 216 będzie rokiem wyzwań na rynku biurowym 4,68 mln mkw. 12,3% 833.2 mkw. 289.75 mkw. Obraz 1. Wybrane nowe budynki biurowe w Warszawie *Strzałki

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A

PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A PRZEGLĄD RYNKU NIERUCHOMOŚCI P O L S K A I POŁOWA 2010 POWIERZCHNIE Warszawa Po znacznym spadku aktywności rynkowej w 2009 roku od końca zeszłego roku obserwujemy poprawę sytuacji na rynku powierzchni

Bardziej szczegółowo

Road infrastructure sets path for warehouse development. Infrastruktura drogowa wytycza magazynowy szlak

Road infrastructure sets path for warehouse development. Infrastruktura drogowa wytycza magazynowy szlak 222 Cushman & Wakefield opracowanie raportu report preparation Infrastruktura drogowa wytycza magazynowy szlak Od stycznia do września 212 r., a zwłaszcza w II kwartale, rynek nowoczesnych powierzchni

Bardziej szczegółowo