Planowanie złoonego wdroenia systemu IT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Planowanie złoonego wdroenia systemu IT"

Transkrypt

1 BIULETYN INSTYTUTU AUTOMATYKI I ROBOTYKI NR 31, 2011 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Łukasz LASZKO, Andrzej STASIAK Instytut Teleinformatyki i Automatyki WAT, ul. Gen. S. Kaliskiego 2, Warszawa STRESZCZENIE: W artykule przedstawiono zestaw technik i modeli wspierajcych procesy planowania wdroe systemów IT. Złoono tych procesów zilustrowano przykładem opisu wdroenia produktów platformy Jazz wykorzystywanych w badaniach i dydaktyce na Wydziale Cybernetyki WAT. Dodatkowo wskazano kierunek rozwoju tych procesów: od modeli konfiguracji w jzyku UML, do kompletnych opisów wdroe w postaci modeli topologii. Modele topologii mog by uruchamiane, co pozwala na prowadzenie eksperymentów w zakresie architektury oprogramowania. SŁOWA KLUCZOWE: model topologii, model wdroenia, planowanie wdroenia, jzyki dziedzinowe, UML. 1. Wprowadzenie W artykule przedstawiony został opis procesu planowania złoonego wdroenia systemu IT na przykładzie wykorzystywanego w pracach badawczych oraz udostpnionego studentom Wojskowej Akademii Technicznej rozwizania serwerowego opartego na produktach platformy IBM Jazz 1. Studenci i pracownicy maj równie moliwo wykorzystania innej platformy, np. Microsoft Team Foundation Server (TFS). Proces planowania wdroenia, ze wzgldu na swoj złoono [7] 2, [3], został udokumentowany z wykorzystaniem jzyka UML [1] i opracowanego przez IBM jzyka dziedzinowego (DSL) do opisu wdroe systemów IT [3], [4]. Podyktowane zostało to tym, e 1 W artykule przyjto, e system Jazz tworzy platforma i aplikacje działajce w jej rodowisku. 2 Firma IBM w swoim przewodniku do instalacji wskazuje na trzy typy organizacji wdroenia, od prostej, typu evaluation, przez department (wybran do wdroenia na Wydziale Cybernetyki WAT) do korporacyjnej, typu enterprise. 55

2 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak rodki dostpne w UML, to jest diagramy: wdroenia (ang. deployment diagram), komponentów (ang. component diagram) i klas (ang. class diagram), nie pozwoliły na pełn specyfikacj (z wymagan ekspresywnoci) kompletu cech opisu konfiguracji (dla planowanego wdroenia) [1]. Szczegółowo przedstawionych w artykule modeli została dobrana tak, aby mona było zastosowa techniki symulacyjnej weryfikacji modeli (UML i topologii), które pozwalaj potwierdzi słuszno podjtych decyzji architektonicznych przed przeprowadzeniem wdroenia. W artykule wykazujemy, e moliwe jest opracowanie modeli topologii, które adekwatnie opisuj wdroenie, a zaproponowana metoda jego planowania jest skuteczna. Artykuł rozpoczynamy od krótkiej charakterystyki dostpnych technik prowadzcych do opracowania modelu wdroenia koncentrujc si na opisie wdroenia rozwizania serwerowego i okrelajc jedynie podstawowe własnoci stacji klienckich. Zasadnicz cz artykułu stanowi modele UML i opis ich powiza z modelami topologii. W pracy przedstawiamy równie praktyczne uwagi dotyczce przeprowadzonego wdroenia, które naszym zdaniem s istotne dla planowania złoonych wdroe systemów IT. 2. Ewaluacja modeli wdroenia Obecnie najpopularniejszym sposobem na utrwalanie decyzji dotyczcych wdroe systemów IT (krótko przedstawionym w kolejnym podrozdziale 2.1) jest dostarczenie specyfikacji wdroenia, która zasadniczo bazuje na diagramach wdroenia jzyka UML [6] i jest uzupełniana diagramami opisu struktury i zachowania. Jednak rodki te nie s wystarczajce. Nie pozwalaj w precyzyjny sposób opisa procesów konfigurowania wdraanych systemów tak, aby opis ten stanowił szczegółowy przewodnik (plan wdroenia). Dla zwikszenia precyzji modeli wdroenia skuteczne s dwie drogi: pierwsza sprowadza si do dostarczenia dedykowanego profilu jzyka UML; druga zakłada zdefiniowanie własnego jzyka dziedzinowego (który nie bazuje na UML). Rozwój własnego jzyka dziedzinowego wybrała firma IBM [2], [3]. Jest on dostarczany wraz platform IBM Rational Software Architect [4], [5] jako narzdzie wsparcia procesów modelowania topologii i opisu prowadzonych wdroe systemów IT i zostanie szerzej opisany w podrozdziale Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

3 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT 2.1. Modele konfiguracji w jzyku UML Diagramy wdroenia UML pozwalaj na utrwalenie decyzji dotyczcych architektury systemu. Przedstawiaj one: opis fizycznych elementów wdroenia; zwizki midzy oprogramowaniem a sprztem wchodzcym w skład systemu; procesy dystrybucji systemu. Diagramy wdroenia s zwykle opracowywane podczas definiowania architektury budowanego systemu oraz wdraania jego oprogramowania i przedstawiaj rozmieszczenie wzłów w systemie rozproszonym, artefakty, które s przechowywane w wzłach, oraz ich realizacje. Wzły reprezentuj urzdzenia, takie jak komputery, czujniki, drukarki, jak równie inne urzdzenia tworzce rodowisko wykonawcze (ang. runtime). cieki komunikacyjne i linki (wizania) na diagramach wdroenia okrelaj fizyczne połczenia w systemie Modele topologii Planowanie wdroenia i jego automatyzacji jest pomostem pomidzy projektowaniem aplikacji i ich wdraaniem, który nazywamy modelem topologii [2]. Modele topologii stosujemy, aby uproci cykl ycia aplikacji na trzy sposoby: 1. Twórcy aplikacji mog a priori przyj, e ich aplikacje bd działa w rodowisku wdroenia (zamiast czeka na ich zbudowanie i weryfikacj swoich decyzji). 2. Wdroeniowiec moe przewidzie potrzeby aplikacji i zapewni, e rodowisko wdraania pozwoli na ich poprawne działanie (nie tylko ze wzgldu na wymagania technologiczne, ale i dodatkowe, dotyczce np. uytecznoci, niezawodnoci, wydajnoci i skalowalnoci zgodnie z modelem FURPS). 3. Architekci mog wymusi stosowanie najlepszych praktyk i standardów korporacyjnych w zakresie tworzenia planów rozmieszczenia oraz bada histori scenariuszy wdroe, które zakoczyły si sukcesem (jak i porak). W duym uproszczeniu moemy przyj, e modele topologii definiuj architektur rozlokowania elementów systemu, odwołujc si do dwóch poj: jednostka i link [4], [5], [7], gdzie: Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

4 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak jednostkami s fragmenty aplikacji lub elementy infrastruktury wdraania (w tym sprzt serwera, serwer aplikacji, bazy danych i systemy operacyjne); linki okrelaj relacje (zwizki) midzy jednostkami. Na przykład aplikacja Web, aby mogła poprawnie działa, musi by uruchomiona na serwerze WWW. W topologii, która opisuje t relacj, jednostka reprezentujca aplikacj internetow jest hostowana, czyli powinna by połczona zwizkiem typu hosting z serwerem WWW. Rozszerzajc wczeniejsze okrelenie modelu topologii (jako pomostu pomidzy projektowaniem aplikacji a ich wdraaniem), pod pojciem model topologii systemu IT rozumie bdziemy celowy opis systemu, który obrazuje jego kształt, okrelony przez zasoby systemu i zalenoci midzy nimi. Wan cech podejcia topologicznego jest moliwo planowania, a nastpnie weryfikacji modelowanych scenariuszy rozlokowania. Planowanie wdroenia wie si z okreleniem architektury rozlokowania elementów systemu (zarówno jako poj konceptualnych, jak i fizycznych) i jest trudnym procesem, który moe doprowadzi do pojawienia si duej liczby błdów. Ryzyko popełnienia błdu mona ograniczy przez zastosowanie si projektanta do nastpujcych reguł: wprowadzenie procesu planowania wdroenia we wczesnej fazie wytwarzania aplikacji (ju podczas projektowania); ponowne uycie szablonów topologii, zdefiniowanych i zweryfikowanych we wczeniejszych wdroeniach; zastosowanie wczesnej walidacji scenariusza architektury rozlokowania, a tym samym identyfikacja niekompatybilnoci artefaktów modelu Konceptualne modele topologii Do realizacji procesów planowania topologii aplikacji uytecznym narzdziem bdzie edytor, który umoliwi włczanie elementów sprztu komputerowego i oprogramowania do planu opisów, przed planowaniem szczegółów technologicznych. Za jego pomoc bdzie moliwe tworzenie modeli wysokiego poziomu [2], [4]. Model logiczny poddawany jest badaniom majcym na celu zastosowanie modelowania operacyjnego, które w zakresie topologii jest podejciem do podejmowania decyzji o sprawnej architekturze systemu komputerowego. Podczas tworzenia modelu operacyjnego powstaje opis systemu na wysokim poziomie abstrakcji, w którym s wyszczególnione komponenty aplikacji oraz 58 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

5 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT ich powizania, lokalizacja oraz rozwizania dla postawionych wymaga biznesowych okrelonych w kontrakcie (rys. 1, rys. 2). Nie specyfikuje on natomiast szczegółów technologicznych aplikacji czy infrastruktury, takich jak system operacyjny czy serwer aplikacji, który bdzie uyty. Topologia na tym poziomie abstrakcji odwołuje si do modeli logicznych (koncentrujc si na prezentacji aspektu struktury systemu). Na rys. 1 przedstawiono model konceptualny dla planowanego wdroenia. W dalszej czci artykułu przedstawimy jedynie opis serwerów funkcjonalnoci i baz danych, pomijajc w nim aspekt bezpieczestwa (komponenty tworzce Wydziałowy FireWall ). Rys. 1. Logiczny model wdroenia serwera platformy Jazz Przedstawiony na rys. 1 model specyfikuje jedynie zasoby serwera, natomiast na rys. 2 uzupełniono go o element Stanowisko pracy (jako aplikacj klienck). W modelu logicznym mog by wykorzystane nastpujce elementy: Rozlokowanie fizyczne, geograficzne miejsce albo strefa bezpieczestwa (np. rys. 1: Serwerownia, Internet, Serwery Bezpieczestwa, ); Aktor osoba albo zewntrzny system komputerowy, który jest w interakcji z modelowanym systemem (np. klient, administrator, czy, jak na rys. 1: wdroeniowiec, członek zespołu, model importer jako zewntrzny system); Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

6 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Komponent relokowalna cz oprogramowania (np. na rys. 2: przegldarka WWW, CCM, ); Wzeł wymagana do działania, instalacji czy konfiguracji komponentu lub innego elementu programowego infrastruktura (np. na rys. 2: stanowisko pracy, serwer aplikacji wydziałowych, serwer wydziałowych baz danych); Jednostka konfiguracji aspekt komponentu aplikacji, który czyni go niezalenym od rodowiska działania aplikacji. Rys. 2. Logiczny model wdroenia typu departament Fizyczne modele topologii Topologia opisuje elementy i łcza midzy elementami. Elementy reprezentuj czci systemu komputerowego, takie jak np. sprzt komputerowy, serwery, ich oprogramowanie, oraz obsług systemów i komponentów aplikacji [3], [5]. Łcza reprezentuj tu zwizki midzy tymi elementami, takie jak na przykład komunikacja. Tworzenie samego diagramu topologii typowo realizowane jest w nastpujcych dwóch krokach: budowa perspektywy konfiguracji; budowa topologii. 60 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

7 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Na diagramie umieszczane s elementy, które reprezentuj koncepcj budowanej aplikacji w postaci komponentów (np. komponentów WWW). Elementy mog by połczone midzy sob za pomoc jednego z piciu typów łczy [1]: Hostowanie (ang. hosting link) łcze z elementami hostujcymi wskazuje, e jeden element topologii ( go ) jest goszczony (hostowany) przez inny element gospodarz (tzn. gospodarz spełnia wszystkie wymagania gocia ); Realizacja (ang. realization link) łcze realizacji wskazuje, e element wyjciowy jest specyficznym odwzorowaniem cech opisanych przez element ródłowy; Zaleno (ang. dependency link) łcze zalenoci wskazuje, e jeden element wymaga innego albo okrela, czy usługa jest dostarczona przez ten element; Ograniczenia (ang. constraint link) łcze ogranicze wystpuje midzy dwoma elementami, wskazujc na ograniczenia relacji midzy nimi; Naley do (ang. membership link) łcze zawierania wskazuje, e jeden element zawarty jest w innym elemencie (naley do niego) albo jest członem innego elementu. Narzdzia konfiguracji architektury skoncentrowane s wokół modelu topologii. Topologia, równie i w tym zakresie, zawiera elementy, które mog reprezentowa róne byty (na rónych poziomach abstrakcji), włczajc w to sprzt komputerowy, oprogramowanie i ich zasoby konfiguracyjne, w tym np. uytkowników, grupy uytkowników itd. Na rys. 4 przedstawiono fragment modelu wdroenia, okrelany jako fizyczny model topologii, tzn. model, który okrela rzeczywiste elementy, które zostan uyte podczas wdroenia. Te rzeczywiste elementy s obrazami maszyn wirtualnych pracujcych w rodowisku serwera Dell PowerEdge Ciekawa jest moliwo definiowania kompletu szczegółów konfiguracyjnych nie tylko dla zasobów fizycznych, ale i wirtualizowanych (np. liczba procesorów i ich rdzeni, wielko pamici RAM). Warto tu równie zauway, e model logiczny okrelony w poprzednim kroku moe by zaimportowany do modelu fizycznego, a jego elementy mog by ponownie wykorzystane do zbudowania modelu wdroenia. Przykładem moe tu by ponowne uycie programowych fizycznych elementów modelu stanowicych komponenty bazy danych, jako bazy danych odpowiadajcych im produktów platformy jazz, przedstawionych na (rys. 5). Bazy danych, w rozumieniu modelu topologii wdroenia, s hostowane na serwerze JAZZDB. W rodowisku produkcyjnym, zgodnie z przedstawionym na rys. 4 modelem, pracuj one pod kontrol systemu operacyjnego Windows XP (lub jego emulacji, w rodowisku wirtualizacji VMware). Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

8 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Rys. 3. Lista baz danych utworzonych na potrzeby systemu Jazz. Rys. 4. Fragment modelu realnego (fizycznego) wdroenia 62 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

9 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT 3. Planowanie wdroenia systemu Jazz (JTS) Jako przykład złoonego wdroenia zostanie przedstawiona instalacja i konfiguracja systemu pracy grupowej IBM Jazz Team Server (JTS) [7] 3 wraz z wybranymi aplikacjami rozszerzajcymi jego funkcjonalno o administrowanie projektami cyklu ycia (LPA), zarzdzanie wymaganiami (RM), zarzdzanie zmian (CCM), testowanie (zarzdzanie jakoci, QM) oraz zarzdzanie modelami graficznymi (publikowanie i komentowanie diagramów, DM) (rys. 5). Rys. 5. Komponenty programowe utrzymywanego rodowiska produkcyjnego Na omawianej platformie JTS moliwe jest osadzenie równie innych aplikacji udostpnianych w ramach inicjatywy Jazz 4. Jednak te, które zostały wybrane, zdaniem autorów stanowi niezbdne minimum do budowania skutecznego wsparcia dla zespołów projektowych. Warto nadmieni, e wspomniane rozwizanie alternatywne (TFS, które funkcjonalnie pokrywa obszary CCM, QM, RM, pomijajc istotne dla dydaktyki obszary DM i LPA [8]), dostpne dla pracowników i studentów, nie jest obecnie powszechnie stosowane w rodowisku akademickim, w naszej ocenie wynika to głównie z tak szerokiego zakresu moliwoci uycia platformy Jazz (rys. 5). 3 W artykule opisano wersj Lista aplikacji udostpnionych w ramach inicjatywy Jazz dostpna jest pod nastpujcym adresem: https://jazz.net/projects. JTS jest platform przygotowan do osadzania aplikacji webowych, zatem, z uwagi na lune powizania midzy aplikacjami, moliwe s róne konfiguracje aplikacji na tej platformie. Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

10 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak 3.1. Instalacja Wynikiem instalacji bdzie zbudowana infrastruktura, która po konfiguracji komponentów programowych (rys. 5) bdzie udostpniała zakładan funkcjonalno systemu pracy grupowej 5. Instalacja polega na scaleniu czci rodziny aplikacji Jazz Team Server z aplikacj specjalizowan, słuc do zarzdzania modelami graficznymi (Design Management (DM) w wersji 3.0.1) tworzonymi w rodowisku narzdzia CASE (IBM Rational Software Architect lub IBM Rational Rhapsody) [4], [5]. Firma IBM, właciciel inicjatywy Jazz, mimo dojrzałoci rodowiska rozwijanego w ramach tej inicjatywy (obecnie wydawana jest wersja 4) nie udostpniła kompletnego podrcznika instalacji dla architektury opisywanej w tej pracy [7], co stanowiło dla autorów dodatkow zacht do udokumentowania tego procesu. Według załoe opublikowanych na stronie inicjatywy Jazz, udostpniane s dwa sposoby instalacji 6 : instalacja z kompletnego archiwum oraz instalacja z sieci (Web) 7. Bez wzgldu na sposób instalacji omawiana wersja aplikacji zawiera, oprócz docelowych aplikacji, podstawowe licencje (w tym licencje czasowe) oraz serwer aplikacji 8 Apache Tomcat w wersji (rys. 4, rys. 5). Alternatywnym serwerem aplikacji, zalecanym przez Jazz, jest IBM Websphere Application Server w wersji 6.1 lub nowszej 9. Zaproponowany przez autorów proces instalacji przedstawiony jest na rys. 6. Wyrónione w tym procesie aktywnoci pokazuj działania, jakie naley wykona, by zbudowa rodowisko projektu o załoonej funkcjonalnoci. Opisany proces instalacji nie uwzgldnia postpowania zwizanego z instalacj bazy danych, gdy jest on opisany w materiałach udostpnianych przez IBM 10, z uwzgldnieniem rónych systemów baz danych, takich jak: Apache Derby w wersji 10.5, IBM DB2 w wersji 9.5 i 9.7 Express, Workgroup i Enterprise, Microsoft SQL Server w wersji od Express 2005 SP3 do 2008 R2 oraz Oracle Database w wersji 10g i 11g Standard i Enterprise Release 2. W opisywanym rozwizaniu wykorzystano baz IBM DB2 Express w wersji 9.7. Zaznaczony na omawianym diagramie przepływ obiektów dodatkowo ukazuje zmian w katalogu docelowym aplikacji DM, która spowodowana jest scaleniem zawartoci tego katalogu z katalogiem JTS. 5 https://jazz.net/projects/jazz-foundation oraz https://jazz.net/projects/design-management 6 Dostpne mechanizmy instalacji zalene s od wyboru docelowej platformy, por. https://jazz.net/ downloads/jazz-foundation/releases/3.0.1?p=alldownloads Design Management w omawianej wersji dostpny jest tylko na platform MS Windows i Linux. 7 Omawiane oprogramowanie udostpnia take moliwo pobrania zestawu SDK na potrzeby wykorzystania w projektach typu opensource. 8 Precyzujc, jest to serwer webowy i kontener serwletów. 9 Wymagania wstpne dla JTS opisuje: https://jazz.net/library/article/ Por. np. https://jazz.net/help-dev/clm/topic/com.ibm.jazz.install.doc/topics/t_s_server_installation_ setup_db2.html 64 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

11 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Rys. 6. Proces autorskiej instalacji systemu JTS Wspomniane wyej scalenie polega na przeniesieniu zawartoci niektórych podkatalogów katalogu JTS do katalogu DM. Podkatalogi te przedstawiono na rys. 7a. Dla ukazania zwizku midzy pakietami wykorzystano notacj zagniedenia pakietu oraz zaleno ze stereotypem «merge» oznaczajc scalenie zawartoci dwóch pakietów. Zastosowanie tej zalenoci skutkuje utworzeniem spójnej przestrzeni nazewniczej (w tym przypadku katalogowej). a) b) Rys. 7. a) Struktura elementów JTS wymaganych do scalenia w DM b) Wynikowa struktura katalogu Design Management Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

12 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Na rys. 7a. jawnie wskazano miejsce osadzenia artefaktów wykonywalnych (tutaj archiwów aplikacji webowych) w ramach jednego wzła wdroenia. Zawarto pozostałych istotnych pakietów składa si z dokumentów konfiguracyjnych, licencji oraz skryptów. Te elementy nie zostały ukazane ze wzgldu na zachowanie czytelnoci diagramu. Wynikow struktur katalogów po instalacji przedstawiono na rys. 7b. Opisany proces instalacji (organizacja wdroenia typu departament [7]), z uwagi na charakter aplikacji udostpnianych w ramach inicjatywy Jazz 11, mona stosowa do opisu instalacji innych aplikacji rozszerzajcych funkcjonalno JTS. Ponadto autorzy zwracaj uwag na fakt, e komponenty aplikacji nie musz by rozlokowane w ramach jednego wzła Konfiguracja Zbudowana po instalacji infrastruktura projektu nie udostpnia jeszcze zakładanej funkcjonalnoci, to jest w pełni funkcjonalnego systemu pracy grupowej. Dzieje si tak z powodu braku powiza midzy aplikacjami składajcymi si na ten system. Powizania te zostan utworzone podczas procesu konfiguracji. Wymagania procesu konfiguracji przedstawiono w postaci przypadków uycia na diagramie na rys. 8. Wymagania pogrupowano w podsystemy 12 w celu: jawnego wskazania zakresu działa opisywanych przez przypadki uycia; zaznaczenia aplikacji, których dane wymaganie dotyczy; wyrónienia tych wymaga, które formułowane s wielokrotnie w stosunku do rónych aplikacji (ang. reuse). Na potrzeby konfiguracji autorzy wyrónili nastpujce role: Wdroeniowiec; Uczestnik projektu; Model Importer. Reprezentantami tych ról s aktorzy, których specyfikacji dokonano w tab. 1. Do zakresu zagadnie podejmowanych w niniejszym artykule maj zastosowanie jedynie te przypadki uycia, które wi si bezporednio z rol Wdroeniowca. Realizacje tych przypadków uycia omówione zostan w dalszej czci artykułu. 11 Zakładajcy lune powizania midzy aplikacjami w ramach wspólnej platformy. 12 Podsystem stanowi wyrónion funkcjonalnie logiczn cz systemu nadrzdnego. 66 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

13 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Rys. 8. Wymagania wobec procesu konfiguracji systemu JTS Tab. 1. Specyfikacja aktorów Lp. Nazwa Opis Cel Odpowiedzialno Wdroeniowiec Członek zespołu Rola, której zadaniem jest dostarczenie uytkownikowi kocowemu kompletnej infrastruktury systemu pracy grupowej JTS Rola, której zadaniem jest weryfikacja skonfigurowanej infrastruktury pod ktem poprawnoci współdziałania tworzcych j aplikacji Zbudowa i skonfigurowa infrastruktur systemu pracy grupowej JTS Zweryfikowa poprawno konfiguracji infrastruktury systemu pracy grupowej JTS Zainstalowanie systemu JTS; Konfiguracja systemu JTS; Konfiguracja bazy danych. Wdroenie predefiniowanych, przykładowych projektów 3. Model Importer Rola, której zadaniem jest konfiguracja importu modeli graficznych do aplikacji zarzdzajcej tymi modelami (DM) Skonfigurowa import modeli graficznych do DM Skonfigurowanie lokalnego importu do DM Skonfigurowanie importu do DM z systemu kontroli wersji Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

14 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Utworzenie baz danych Konfiguracja systemu poprzedzona zostanie przygotowaniem baz wykorzystywanych przez aplikacje systemu Jazz (rys. 5). Przy tworzeniu bazy danych mona wykorzysta wbudowany w system zarzdzania baz danych kreator lub wykona proste polecenie SQL, np. polecenie tworzce baz danych JAZZ w katalogu głównym dysku C: ma posta: create database JAZZ on c: using codeset UTF-8 territory en PAGESIZE Na potrzeby omawianego rozwizania naley w analogiczny sposób utworzy nastpujce bazy danych: CCM, DW, QM. Scenariusz realizacji tego zadania opisany jest na rys. 9. Lista utworzonych w ten sposób baz widoczna jest na rys. 3. Rys. 9. Scenariusz konfiguracji bazy danych Do kadej z utworzonych baz naley przypisa uytkownika, który jest jednoczenie uytkownikiem systemu operacyjnego 13, po czym wypromowa go 13 W celu zwikszenia bezpieczestwa naley ograniczy moliwoci logowania uytkownika do systemu, wyłczajc dla niego logowanie w trybie interakcyjnym, a pozostawiajc dopuszczalne jedynie logowanie w trybie usługi. 68 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

15 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT na administratora bazy danych (DBADM), za pomoc kreatora bd wykonujc proste polecenie SQL. Tak skonfigurowane bazy danych stanow główny magazyn danych przetwarzanych przez system pracy grupowej Konfiguracja systemu Jazz Konfiguracja ustawie podstawowych Dla opisywanego wdroenia opracowano scenariusze konfiguracji, które s opisane jako dialog midzy komponentami systemu. Scenariusz opisujcy konfiguracj ustawie podstawowych systemu Jazz Team Server, w oparciu o wbudowany kreator, przedstawia rys. 10. Dostp do kreatora odbywa si z wykorzystaniem przegldarki internetowej, po wprowadzeniu adresu serwera JTS, w nastpujcej postaci: https://{adres serwera}:9443/jts/setup przy wykorzystaniu domylnych powiadcze administratora [7]: (login: ADMIN; hasło: ADMIN). Konfiguracja rozpoczyna si ustanowieniem publicznego adresu URI (ang. Uniform Resource Identifier). Adres ten jest niezbdny na potrzeby póniejszej komunikacji z aplikacj Jazz oraz z pozostałymi aplikacjami zalenymi. Zgodnie z ostrzeeniem wypisywanym w oknie kreatora raz ustanowionego adresu URI nie mona modyfikowa 14 (por. rys. 11). Kolejnym krokiem jest konfiguracja połczenia z baz danych (rys. 12) oraz utworzenie w jej obszarze wymaganych tabel. Tworzenia tabel mona dokona w kreatorze, bd za pomoc dostarczonego skryptu 15, znajdujcego si w katalogu instalacji: repotools-jts.bat createtables Pozostałe czynnoci konfiguracyjne, według scenariusza, dotycz powiadomie , rejestracji aplikacji, rejestru uytkowników oraz hurtowni danych. Powiadomienia spełniaj bardzo istotn rol w omawianym systemie. Umoliwiaj midzy innymi: rozsyłanie powiadomie grupowych, informowanie o zdarzeniach oraz zapraszanie nowych członków zespołów. W kreatorze mona wyspecyfikowa tzw. biał list odbiorów wiadomoci, dziki której moliwe jest ograniczenie liczby adresatów. Brakuje jednak moliwoci okrelenia zakresu powiadomie (filtra zdarze istotnych), co przy duej liczbie zdarze, stanowi potencjalne zagroenie zalewania skrzynek pocztowych nieistotnymi wiadomociami oraz, przypuszczalnie, blokowania adresu wybranego serwera SMTP. 14 Por. pkt jw. Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

16 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak W nastpnym kroku dokonywana jest rejestracja aplikacji. Jest to kluczowy element wizania aplikacji zainstalowanych na platformie Jazz. W tym punkcie dochodzi do ustanowienia instancji relacji midzy komponentami poprzez utworzenie wiza topologicznych. Powołanie wiza midzy komponentami umoliwia komunikacj midzy nimi. Z uwagi na lune powizania midzy aplikacjami, topologia systemu moe podlega zmianom (rozszerzeniom lub zaweniom, poprzez dodawanie lub usuwanie komponentów, co moe odbywa si równie w czasie działania w rodowisku produkcyjnym), podczas rejestracji nowym aplikacjom przypisywane s unikalne klucze konsumenta, które słu ich uwierzytelnianiu wzgldem platformy Jazz. Aplikacje nieuwierzytelnione nie s dostpne (widoczne) z poziomu serwera JTS. Wynik rejestracji aplikacji pokazano na rys. 13. Rys. 10. Scenariusz konfiguracji systemu JTS Rys. 11. Konfiguracja URI 70 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

17 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Rys. 12. Konfiguracja połczenia z baz danych Nastpna czynno wykonywana podczas konfiguracji dotyczy wyboru rejestru uytkowników systemu Jazz. Domylnie informacje o uytkownikach magazynowane s w plikach serwera Tomcat, moliwe jest take wykorzystanie usługi LDAP lub innego zewntrznego rejestru. W przypadku wyboru usługi LDAP naley poda dodatkowe wartoci wymaganych parametrów 16, natomiast w sytuacji wyboru ustawie domylnych taka potrzeba nie wystpuje. Przykład wykorzystania lokalnego magazynu uytkowników serwera Tomcat przedstawia rys. 14. Rys. 13. Wynik rejestracji aplikacji 16 Pomocny przy okrelaniu tych wartoci jest nastpujcy artykuł dostpny pod adresem: Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

18 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Oprócz wskazania rejestru uytkowników mona take wybra licencje domylne dla nowo tworzonych uytkowników 17. Warto zauway, e aplikacje osadzone na platformie Jazz posiadaj oddzielne licencjonowane. Jazz w tym przypadku odpowiada jedynie za zarzdzanie tymi licencjami. Rys. 14. Fragment zawartoci magazynu uytkowników serwera Tomcat Ostatnim krokiem konfiguracji ustawie podstawowych jest konfiguracja hurtowni danych, która wykorzystywania jest do raportowania i analiz. Proces konfiguracji niewiele róni si od konfiguracji bazy danych. Rónica polega na utworzeniu nowego uytkownika, który bdzie odpowiedzialny za gromadzenie danych. Po wprowadzeniu wymaganych parametrów konfiguracji hurtowni danych, naley dokona utworzenia tabel. Czynno t mona wykona przy pomocy kreatora (rys. 15) bd z wykorzystaniem skryptu: repotools-jts.bat createwarehouse Rys. 15. Konfiguracja hurtowni danych 17 Istnieje moliwo zainstalowania licencji przed konfiguracj systemu. Mona to zrobi w kreatorze: https://{adres_serwera}:9443/jts/admin#action= com.ibm.team.repository.admin.managelicenses. 72 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

19 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Cho cz konfiguracji JTS dotyczca ustawie podstawowych została zakoczona, to (zawarto pliku konfiguracyjnego przedstawia rys. 16), z uwagi na zaleno aplikacji osadzonych na omawianej platformie od samej platformy (rys. 2, rys. 5), proces konfiguracji systemu pracy grupowej nie został zakoczony. Rys. 16. Zawarto pliku konfiguracyjnego JTS (teamserver.properties) po zakoczonym procesie konfiguracji ustawie podstawowych Konfiguracja aplikacji Aplikacje, które zostały osadzone i zarejestrowane na platformie Jazz, nie udostpniaj jeszcze zakładanej funkcjonalnoci, por. pkt 3.2, gdy same aplikacje nie zostały skonfigurowane. W stosunku do wybranych aplikacji proces konfiguracji bdzie podobny, cho w niewielkim stopniu róny, przedstawia go diagram z rys. 17, drobne rónice w konfiguracji wypływaj ze specyfiki aplikacji, co zostało oznaczone na rysunku przez fragment typu opt. Wymaganie: Skonfiguruj aplikacj wskazane na rys. 8, według wyej zauwaonych rozbienoci w konfiguracji, opisane zostało jako abstrakcyjne, co oznacza, e wymagania pochodne w stosunku do niego bd konkretyzowane, w zalenoci od danego podsystemu pozostajcego w relacji z wymaganiem abstrakcyjnym. Na tym kocz si procesy instalacji i konfiguracji sytemu Jazz. Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

20 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Rys. 17. Konfiguracja aplikacji Praktyczne uwagi do przeprowadzonego wdroenia W rozdziale tym przedstawiono praktyczne uwagi (najlepsze praktyki) dotyczce przeprowadzonego wdroenia, które naszym zdaniem mog mie istotne zastosowanie przy planowaniu i przeprowadzaniu wdroenia oraz modyfikacjach, takich jak: zmiana rozmieszczenia aplikacji, zmiana lokalizacji serwera (w tym adresu URI), itp. Opisany w pkt. 3.1 proces instalacji autorzy przeprowadzili kilkakrotnie, czciowo równie bez uycia kreatora, tzn. modyfikujc zapisy w plikach konfiguracyjnych JTS oraz innych aplikacji (rys. 18, zmiany wymagaj artefakty ze stereotypem document). Moliwo samodzielnej modyfikacji tych plików dała podstaw do eksperymentu przeniesienia infrastruktury do innej lokalizacji i zmiany adresu URI, co nie jest moliwe do wykonania przy pomocy standardowego kreatora 18 (por. rys. 11). 18 Podrcznik instalacji tej wersji zaznacza wprost, e nie jest moliwa taka zmiana, jedyna wskazywana moliwo obejcia tego ograniczenia istnieje w zwizku z modyfikacj zapisów w DNS (pozostawiajc niezmienion nazw hosta), por. 74 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

21 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT Rys. 18. Komponenty konfiguracyjne systemu JTS Przeprowadzono kilka prób, w których: udało si: przenie lokalizacj serwera; zmodyfikowa adres URI; przywróci poprawno wiza w obszarze topologii (w tym midzy aplikacjami oraz aplikacjami a baz danych); podmieni komponent zarejestrowany z niezarejestrowanym tego samego typu (łcznie z podmian klucza konsumenta); zachowa poprawno i cigło licencjonowania po zmianie lokalizacji serwera; zachowa konta uytkowników i ich licencje po zmianie lokalizacji serwera; nie udało si: przywróci współdziałania obszarów projektów w ramach cyklu ycia projektu w nowej lokalizacji serwera. _URLs.html Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

22 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Wszystkie eksperymenty przeprowadzone zostały w rodowisku wirtualizacji (rys. 4). Uzyskane wyniki mog stanowi zalecenia do planowania wdroe systemu Jazz w oparciu o rozwizania szablonowe, które mog posłuy budowaniu infrastruktury: o wysokiej dostpnoci (ang. high availability systems) przez utworzenie wzłów redundantnych; o szybkiej naprawialnoci (ang. reparable systems) przez wymian komponentu lub całego wzła. Naley zwróci uwag, e wybór odpowiedniej wersji JTS oraz innych aplikacji jest kluczowy dla przeprowadzenia omawianego wdroenia. Autorzy zalecaj wykorzystywanie wyłcznie wersji oznaczonych jako wydanie (ang. Release). Do pozostałych udostpnionych wersji, tzn. Beta, Milestone i Release Candidate, brakuje dokumentacji, a archiwa instalacji mog zawiera róne wersje aplikacji, co moe stwarza dodatkowe problemy przy wdraaniu tego rozwizania. Modelowy opis przeprowadzonego wdroenia przedstawiono na diagramie wdroenia UML, na rys. 19. Rys. 19. Architektura systemu pracy grupowej Jazz przedstawiona na diagramie wdroenia UML 76 Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

23 Planowanie złoonego wdroenia systemu IT 4. Podsumowanie W artykule przedstawiono ogóln metod realizacji procesu planowania wdroenia bazujc na koncepcji MDD (ang. Model Driven Development), w której proces wdroenia opisany jest za pomoc modeli: UML i topologii systemu. Modele topologii s dialektem jzyka UML przeznaczonym dla architektów i wdroeniowców oprogramowania, i to one pozwoliły nam, z wymagan dla automatyzacji procesów wdroenia szczegółowoci, opisa ten proces w specjalizowanym jzyku dziedzinowym i zweryfikowa go na przykładzie konkretnego wdroenia, zrealizowanego na Wydziale Cybernetyki WAT. Dodatkow korzyci płync z opracowania modeli topologii jest moliwo ich symulacji, bez koniecznoci oczekiwania wdroeniowców na weryfikacj załoe architektonicznych na fizycznych zasobach systemu. Weryfikacj t moemy przeprowadzi, zanim te zasoby zostan zbudowane i, prowadzc eksperymenty, okreli, które z opracowanych wzorców topologii bd akceptowalne, a które naley odrzuci. Literatura [1] D BROWSKI W., STASIAK A., MARKOWSKI K., Modeling using configuration topology, Przegld Elektrotechniczny, 9/2010, pp [2] Planning deployment with the topology editor, IBM Tutorial, IBM, [3] Modeling deployment topologies, IBM Tutorial, IBM, [4] NARINDER M., Anatomy of a topology model used in IBM Rational Software Architect Version 7.5: Part 1: Deployment modeling, IBM, [5] NARINDER M., Anatomy of a topology model used in IBM Rational Software Architect Version 7.5: Part 2: Advanced concepts, IBM, [6] D BROWSKI W., STASIAK A., WOLSKI M., Modelowanie systemów informatycznych w jzyku UML 2.1, PWN, Warszawa, [7] Jazz Team Server 3.0.1, Interactive Installation Guide, IBM, boulder.ibm.com/infocenter/clmhelp/v3r0m1/topic/com.ibm.jazz.install.doc/topics/ roadmap_form.html. [8] Team Foundation Server, Overview, Microsoft, visualstudio/en-us/products/2010-editions/team-foundation-server/overview. Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/

24 Łukasz Laszko, Andrzej Stasiak Planning of IT system complex deployment ABSTRACT: This paper presents a set of techniques as well as models supporting planning of IT systems deployment. The complexity of such processes was depicted using an example of the Jazz platform deployment which is widely use in research and didactics on Cybernetics Faculty at the MUT. Additionally, development directions for such processes were indicated, starting from UML s deployment models and ending in comprehensive topology models which provide the basement for architectural experiments. KEYWORDS: topology model, deployment model, deployment planning, domain languages, UML. Praca wpłynła do redakcji: Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki, 31/2011

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911)

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911) I Wprowadzenie (wersja 0911) Kurs OPC Integracja i Diagnostyka Spis treci Dzie 1 I-3 O czym bdziemy mówi? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejcie do komunikacji z urzdzeniami automatyki I-6 Cechy podejcia

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego

Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Poradnik korzystania z serwisu UNET: Konfiguracja programu pocztowego Niniejszy opis dotyczy konfiguracji programu pocztowego Outlook Express z pakietu Internet Explorer, pracujcego pod kontrol systemu

Bardziej szczegółowo

3. Instalator rozpocznie proces instalacji

3. Instalator rozpocznie proces instalacji Uwaga! Podana instrukcja instalacji została przygotowana w oparciu o pliki instalacyjne SQL 2005 Express pobrany ze strony Microsoftu oraz oddzielny plik Service Pack 2 dedykowany pod SQL Express równie

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

1. Informacje ogólne.

1. Informacje ogólne. Polityka prywatności (Pliki Cookies) 1. Informacje ogólne. Lęborskie Centrum Kultury Fregata 1. Operatorem Serwisu www.lck-fregata.pl jest L?borskie Centrum Kultury "Fregata" z siedzib? w L?borku (84-300),

Bardziej szczegółowo

Przegldanie stron wymaga odpowiedniej mikroprzegldarki w urzdzeniu mobilnym lub stosownego emulatora.

Przegldanie stron wymaga odpowiedniej mikroprzegldarki w urzdzeniu mobilnym lub stosownego emulatora. I. Temat wiczenia Podstawy tworzenia stron WAP II. Wymagania Podstawowe wiadomoci z technologii Internetowych. III. wiczenie 1. Wprowadzenie WAP (ang. Wireless Application Protocol) - to protokół umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

Microsoft Authenticode. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Microsoft Authenticode. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Microsoft Authenticode Uycie certyfikatów niekwalifikowanych do podpisywania kodu w technologii MS Authenticode wersja 1.1 Spis treci 1. WSTP... 3 2. TWORZENIE KLUCZA PRYWATNEGO I CERTYFIKATU... 3 3. INSTALOWANIE

Bardziej szczegółowo

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1 Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji

SiR_13 Systemy SCADA: sterowanie nadrzędne; wizualizacja procesów. MES - Manufacturing Execution System System Realizacji Produkcji System informatyczny na produkcji: Umożliwi stopniowe, ale jednocześnie ekonomiczne i bezpieczne wdrażanie i rozwój aplikacji przemysłowych w miarę zmiany potrzeb firmy. Może adoptować się do istniejącej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver)

Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver) Instrukcja instalacji HP Instant Support Enterprise Edition Standard Configuration (ISEE SC) MS Windows (HP Proliant, HP Netserver) Copyright 2004 Hewlett-Packard Company Wersja 1.6 Wstp Instant Support

Bardziej szczegółowo

System Connector Opis wdrożenia systemu

System Connector Opis wdrożenia systemu System Connector Opis wdrożenia systemu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Spistre ci Wymagania z perspektywy Powiatowego Urzdu Pracy... 3

Bardziej szczegółowo

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Na podstawie oryginału CISCO, przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Ogólne załoenia dla projektu Przegld i cele Podczas tego wiczenia uczestnicy wykonaj zadanie

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL

Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Thunderbird 1.5.0.10 PL wersja 1.2 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2.

Bardziej szczegółowo

Projekt: Współpraca i Rozwój wzrost potencjału firm klastra INTERIZON

Projekt: Współpraca i Rozwój wzrost potencjału firm klastra INTERIZON Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Współpraca i Rozwój wzrost potencjału firm klastra INTERIZON Opis szkoleń z obszaru INFORMATYKA planowanych

Bardziej szczegółowo

Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management

Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management Instalacja Altium Designer Powizane wideo Altium Designer - Installation and Management Nadrzdny artyku: Pierwsze kroki z Altium Designer Podstawow metod instalacji Altium Designer (od wersji Altium Designer

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bezpiecze stwa sieci

Projektowanie bezpiecze stwa sieci Laboratorium 5. Projektowanie bezpieczestwa sieci Temat: Instalacja i konfiguracja serwera VPN. 1. Przed instalacj odpowiednich ról serwera, na maszynie wirtualnej serwera musimy przygotowa dwie karty

Bardziej szczegółowo

Zarys moliwoci IVM NT

Zarys moliwoci IVM NT Zarys moliwoci Interaktywny system zarzdzania wideo Pakiet oprogramowania do zarzdzania systemami architektura systemu 1/11 System - ogólnie Modułowy, otwarty system zarzdzania Client/Server oparty na

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Cel wykładu. Literatura. Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy. Modelowanie wymagań Wykład 2

Cel wykładu. Literatura. Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy. Modelowanie wymagań Wykład 2 Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy Systemy informatyczne w przedsiębiorstwach Zarządzanie, ZIP, sem. 6 (JG) Modelowanie wymagań Wykład 2 Grzegorz Bazydło Cel wykładu Celem wykładu jest przekazanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Spis treúci. 1. Wprowadzenie... 13

Spis treúci. 1. Wprowadzenie... 13 Księgarnia PWN: W. Dąbrowski, A. Stasiak, M. Wolski - Modelowanie systemów informatycznych w języku UML 2.1 Spis treúci 1. Wprowadzenie... 13 2. Modelowanie cele i metody... 15 2.1. Przegląd rozdziału...

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

Terminologia baz danych

Terminologia baz danych Terminologia baz danych Terminologia Banki danych - bazy danych w których przechowuje si informacj historyczne. Hurtownie danych (data warehouse): zweryfikowane dane z rónych baz, przydatne do analiz i

Bardziej szczegółowo

" # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne

 # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne !! " # # Problemy budowy bezpiecznej i niezawodnej globalnej sieci szerokopasmowej dla słub odpowiadajcych za bezpieczestwo publiczne Sie PIONIER Sieci regionalne i miejskie rodowiska naukowego baz dla

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis

Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition. e STOMis Instrukcja instalacji programu e STOMis wraz z pakietem Microsoft SQL Server 2005 Express Edition e STOMis Strona:1 z 10 I. Wymagania sprzętowe i wymagania w zakresie programowania systemowego. Wymagania

Bardziej szczegółowo

BMC Software License Management

BMC Software License Management Piotr Gulbicki CompFort Meridian Polska Dlaczego Zarz!dzanie Licencjami? Wyzwania Ograniczona widoczno"# stanu zasobów Manualne zarz!dzanie i raportowanie zgodno"ci Brak informacji na temat stopnia wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu Sprzeda z motorem. bazy danych Pervasive V8

Instalacja programu Sprzeda z motorem. bazy danych Pervasive V8 Instalacja programu Sprzeda z motorem bazy danych Pervasive V8 1. Z katalogu instalacyjnego programu Pervasive uruchom plik setup.exe. Program instalacyjny w spakowanej wersji jest dostpny na naszym FTP

Bardziej szczegółowo

Spis treci. FAQ: 150001/PL Data: 05/06/2013. TIA Portal V12 wymagania systemowe, instalacja, licencje.

Spis treci. FAQ: 150001/PL Data: 05/06/2013. TIA Portal V12 wymagania systemowe, instalacja, licencje. Spis treci 1. Wymagania dotyczce instalacji STEP 7 Basic / Professional V12... 2 1.1 Wymagania sprztowe...2 1.2 Wymagania systemowe...2 1.3 Prawa administratora...2 1.4 Instalacja oprogramowania STEP 7

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej ! " 1 Wstp Praca dotyczy projektu midzyprzedmiotowego, jaki moe by zastosowany na etapie nauczania gimnazjum specjalnego. Powyszy projekt moe zosta przeprowadzony na zajciach z przedmiotów: informatyka

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Typy bazy danych Textract

Typy bazy danych Textract Typy bazy danych Typy bazy danych bazy tekstowe, Textract, http://www.textract.com - bazy tekstowe, np. archiwum gazety, dla setek gigabajtów, szybkie wyszukiwanie i indeksacja informacji bazy danych bez

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do kompilatorów

Wprowadzenie do kompilatorów Wprowadzenie do kompilatorów Czy ja kiedykolwiek napisz jaki kompilator? Jakie zadania ma do wykonania kompilator? Czy jzyk formalny to rodzaj jzyka programowania? Co to jest UML?, Czy ja kiedykolwiek

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD ROZWIZANIA ZADANIAZ INFORMATORA DO ETAPU PRAKTYCZNEGO EGZAMINU W ZAWODZIE TECHNIK INFORMATYK

PRZYKŁAD ROZWIZANIA ZADANIAZ INFORMATORA DO ETAPU PRAKTYCZNEGO EGZAMINU W ZAWODZIE TECHNIK INFORMATYK PRZYKŁAD ROZWIZANIA ZADANIAZ INFORMATORA DO ETAPU PRAKTYCZNEGO EGZAMINU W ZAWODZIE TECHNIK INFORMATYK 1. Tytuł pracy egzaminacyjnej Opracowanie projektu realizacji prac prowadzcych do lokalizacji i usunicia

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

UML w Visual Studio. Michał Ciećwierz

UML w Visual Studio. Michał Ciećwierz UML w Visual Studio Michał Ciećwierz UNIFIED MODELING LANGUAGE (Zunifikowany język modelowania) Pozwala tworzyć wiele systemów (np. informatycznych) Pozwala obrazować, specyfikować, tworzyć i dokumentować

Bardziej szczegółowo

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu

Instalacja SQL Server Express. Logowanie na stronie Microsoftu Instalacja SQL Server Express Logowanie na stronie Microsoftu Wybór wersji do pobrania Pobieranie startuje, przechodzimy do strony z poradami. Wypakowujemy pobrany plik. Otwiera się okno instalacji. Wybieramy

Bardziej szczegółowo

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

Opera 9.10. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA Opera 9.10 Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Opera 9.10 wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA WŁASNEGO CERTYFIKATU Z PLIKU *.PFX... 3 2. WYKONYWANIE KOPII BEZPIECZESTWA WŁASNEGO

Bardziej szczegółowo

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi

System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi System midzybankowej informacji gospodarczej Dokumenty Zastrzeone MIG DZ ver. 2.0. Aplikacja WWW ver. 2.1 Instrukcja Obsługi 1.Wymagania techniczne 1.1. Wymagania sprztowe - minimalne : komputer PC Intel

Bardziej szczegółowo

Oracle database 10g Express edition - darmowa baza danych dla małych i rednich firm

Oracle database 10g Express edition - darmowa baza danych dla małych i rednich firm Oracle database 10g Express edition - darmowa baza danych dla małych i rednich firm Petre Iltchev (Piotr Ilczew) Wysza Szkoła Finansów i Informatyki im. prof. J. Chechliskiego e-mail: pilczew@yahoo.com

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji wersja 1.01

Instrukcja instalacji wersja 1.01 earchiwista Instrukcja instalacji wersja 1.01 Metryka Projekt Wykonawca Produkt Opis earchiwista SKG S.A. Instrukcja instalacji Dokument zawiera instrukcję instalacji systemu earchiwista. Autorzy Róża

Bardziej szczegółowo

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje

ZPKSoft. Kreator dokumentów. Wstp. Przeznaczenie. Definicje ZPKSoft Kreator dokumentów Wstp Kreator dokumentów jest aplikacj sieciow typu klient serwer, dedykowan dla serwera InterBase. Aplikacja pracuje w rodowisku Windows. Jest dostosowana do współpracy z systemem

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji Asystenta Hotline

Instrukcja instalacji Asystenta Hotline SoftVig Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Instrukcja instalacji Asystenta Hotline Ver. 3.5 2012-06-19 2 Instrukcja obsługi programu Asystent Hotline Zawartość 1 INSTALACJA PROGRAMU 3 1.1 WARUNKI KONIECZNE

Bardziej szczegółowo

Licencjonowanie pytania i odpowiedzi

Licencjonowanie pytania i odpowiedzi Pytanie: Czym jest CPS? Odpowiedź: CPS to akronim od Cloud Platform Suite, pakietu obejmującego produkty Windows Server 2012 R2, System Center 2012 R2, Windows Azure Pack oraz SQL Server 2012 Standard,

Bardziej szczegółowo

UML cz. III. UML cz. III 1/36

UML cz. III. UML cz. III 1/36 UML cz. III UML cz. III 1/36 UML cz. III 2/36 Diagram współpracy Diagramy współpracy: prezentują obiekty współdziałające ze sobą opisują rolę obiektów w scenariuszu mogą prezentować wzorce projektowe UML

Bardziej szczegółowo

MICROSOFT WINDOWS INSTALLER TWORZENIE INSTALATORÓW W ŚRODOWISKU VISUAL STUDIO.NET

MICROSOFT WINDOWS INSTALLER TWORZENIE INSTALATORÓW W ŚRODOWISKU VISUAL STUDIO.NET MICROSOFT WINDOWS INSTALLER TWORZENIE INSTALATORÓW W ŚRODOWISKU VISUAL STUDIO.NET TOMASZ ŁUKASZUK STRESZCZENIE: Dokument zawiera podstawowe informacje dotyczące elementu systemu Windows, Microsoft Windows

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

Instalacja programu Sprzeda

Instalacja programu Sprzeda Instalacja programu Sprzeda 1. Aby zainstalowa program Sprzeda w wersji 2.10, na serwerze lub komputerze, na którym przechowywane bd dane programu, pozamykaj wszystkie działajce programy i uruchom plik

Bardziej szczegółowo

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze

7. zainstalowane oprogramowanie. 8. 9. 10. zarządzane stacje robocze Specyfikacja oprogramowania do Opis zarządzania przedmiotu i monitorowania zamówienia środowiska Załącznik nr informatycznego 1 do specyfikacji Lp. 1. a) 1. Oprogramowanie oprogramowania i do systemów

Bardziej szczegółowo

Wolne oprogramowanie w zakresie tworzenia i publikacji metadanych

Wolne oprogramowanie w zakresie tworzenia i publikacji metadanych Wolne oprogramowanie w zakresie tworzenia i publikacji metadanych Piotr Pachół WODGiK Katowice Metadane standardy (historia) 2003.02.26 opublikowanie standardu ISO 15836:2003 Information and documentation

Bardziej szczegółowo

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT O PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt i realizacja elektronicznego dziennika ocen ucznia Autor: Grzegorz Dudek wykonanego w technologii ASP.NET We współczesnym modelu edukacji, coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

www.eabi.pl System wspomagania pracy Administratora Bezpieczeostwa Informacji Instrukcja Administratora Wersja 2.1.0 1 www.eabi.pl

www.eabi.pl System wspomagania pracy Administratora Bezpieczeostwa Informacji Instrukcja Administratora Wersja 2.1.0 1 www.eabi.pl www.eabi.pl System wspomagania pracy Administratora Bezpieczeostwa Informacji Instrukcja Administratora Wersja 2.1.0 1 www.eabi.pl Spis treści Wstęp... 3 Wymagania systemowe... 3 Zawartośd płyty... 3 Procedura

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne lab. 6 Paweł Gmys strona 1

Systemy operacyjne lab. 6 Paweł Gmys strona 1 Systemy operacyjne lab. 6 Paweł Gmys strona 1 I Uytkownicy i grupy 1. Proces logowania Rozpoczynajc prac z systemem na komputerze lokalnym Windows 2000 musimy poda w oknie logowania identyfikator uytkownika

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna. InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi Inkasenckimi

TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna. InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi Inkasenckimi TEL-STER Sp. z o. o. ul. Obornicka 229 60-650 Pozna tel. +48 (61) 6562105 fax +48 (61) 6562106 email: biuro@telwin.com.pl http: www.telwin.com.pl InWin System Automatycznego Przekazu i Zarzdzania Danymi

Bardziej szczegółowo

Licencjonowanie SQL Server. Licencje SAL

Licencjonowanie SQL Server. Licencje SAL Licencjonowanie SQL Server Licencje SAL Pytanie: Klient ma zainstalowane oprogramowanie SQL Server w środowisku z wieloma dzierżawcami i ma dwóch (2) użytkowników, którzy potrzebują dostępu do niego. Czy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Obsugi Programu

Instrukcja Obsugi Programu sprawozdania jednostkowe Instrukcja Obsugi Programu cz administracyjna ód 2004 Spis treci 1. Jak zainstalowa program Budet JB Plus?... 2 1.1 Pena instalacja... 2 1.2 Aktualizacja... 3 1.3 Odinstalowanie

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY

MODELOWANIE I PROGRAMOWANIE PRACY Tadeusz MIKULCZYSKI 1, Daniel NOWAK 2, Rafał WICŁAWEK 3 Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1. Streszczenie. Zaprezentowano metod Grafpol modelowania dyskretnych

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

Spraw elementarn jest rozgraniczenie dwóch typów licencji podstawowych:

Spraw elementarn jest rozgraniczenie dwóch typów licencji podstawowych: W zalenoci od planowanej struktury projektu wizualizacji, a take zastosowanych moduów opcjonalnych w konfiguracji naley uwzgldni odpowiednie pakiety licencyjne. Specyfikacja licencji wymaga minimalnej

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienia treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia

Wyjaśnienia treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia Warszawa, dnia 28 sierpnia 2013 r. Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Wdrożenie witryny intranetowej i systemu zarządzania tożsamością wraz z dostawą licencji" (nr

Bardziej szczegółowo

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym

Plan. Wprowadzenie. Co to jest APEX? Wprowadzenie. Administracja obszarem roboczym 1 Wprowadzenie do środowiska Oracle APEX, obszary robocze, użytkownicy Wprowadzenie Plan Administracja obszarem roboczym 2 Wprowadzenie Co to jest APEX? Co to jest APEX? Architektura Środowisko Oracle

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania III WYKŁAD 4

Podstawy programowania III WYKŁAD 4 Podstawy programowania III WYKŁAD 4 Jan Kazimirski 1 Podstawy UML-a 2 UML UML Unified Modeling Language formalny język modelowania systemu informatycznego. Aktualna wersja 2.3 Stosuje paradygmat obiektowy.

Bardziej szczegółowo

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji

Procedury techniczne modułu Forte Kontroling. Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Procedury techniczne modułu Forte Kontroling Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Środowisko pracy programu i elementy konfiguracji Strona 2 z 5 Moduł Kontroling Systemu Zarzadzania Forte

Bardziej szczegółowo

Tak wic prawidłowy scenariusz postpowania przy tworzeniu kopii zapasowej danych systemów. wyglda nastpujco:

Tak wic prawidłowy scenariusz postpowania przy tworzeniu kopii zapasowej danych systemów. wyglda nastpujco: 1 / 8 0. Przeznaczenie dokumentu Dokument zawiera informacje na temat strategii, scenariuszy i aspektach technicznych wykonywania kopii zapasowych dla systemów. Cz techniczna opracowania dotyczy: a. w

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0. Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji

Załącznik nr 2. Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0. Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji Załącznik nr 2 Przewodnik instalacyjny systemu e-broker Technologiczny v.1.0 Część 4 - Narzędzia informatyczne przeznaczone dla ośrodków innowacji Produkt finalny projektu innowacyjnego testującego pn.:

Bardziej szczegółowo

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation).

Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). Temat: Programowanie zdarzeniowe. Zdarzenia: delegacje, wykorzystywanie zdarze. Elementy Windows Application (WPF Windows Presentation Foundation). 1. Programowanie zdarzeniowe Programowanie zdarzeniowe

Bardziej szczegółowo

Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport

Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport Audyt wewntrzny systemu ELA-enT raport Spis treci 1. O tym dokumencie...1 2. Metoda przeprowadzenia audytu...1 3. Informacje dotyczce projektu...2 4. Zidentyfikowane załoenia i wymagania...2 4.1 Załoenia

Bardziej szczegółowo

1 Implementowanie i konfigurowanie infrastruktury wdraŝania systemu Windows... 1

1 Implementowanie i konfigurowanie infrastruktury wdraŝania systemu Windows... 1 Spis treści Wstęp... xi Wymagania sprzętowe (Virtual PC)... xi Wymagania sprzętowe (fizyczne)... xii Wymagania programowe... xiii Instrukcje instalowania ćwiczeń... xiii Faza 1: Tworzenie maszyn wirtualnych...

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych

Wykład I. Wprowadzenie do baz danych Wykład I Wprowadzenie do baz danych Trochę historii Pierwsze znane użycie terminu baza danych miało miejsce w listopadzie w 1963 roku. W latach sześcdziesątych XX wieku został opracowany przez Charles

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych

Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych Strona 0 z 16 Instrukcja obsługi systemu przywoławczego pomidzy kabin LF a laboratorium analiz chemicznych ZARMEN Sp. z o.o. 45-641 Opole ul. Owicimska 121 ZRM Warszawa 01-949 Warszawa ul. Kasprowicza

Bardziej szczegółowo

Uogólnienie Diagram przypadków u ycia

Uogólnienie Diagram przypadków u ycia 1 Przypadki uycia Przypadki uycia opisuj funkcjonalno systemu widzian z zewntrz przez uytkownika; Definicja Przypadek uycia to opis zbioru cigów akcji i ich wariantów wykonywanych przez system w celu dostarczenia

Bardziej szczegółowo

Przewodnik technologii ActivCard

Przewodnik technologii ActivCard PROFESJONALNE USŁUGI BEZPIECZEŃSTWA Przewodnik technologii ActivCard Część VIII. Wykorzystanie kart Smart Card w systemie identyfikacji cyfrowej ActivPack CLICO Sp. z o.o., Al. 3-go Maja 7, 30-063 Kraków;

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA ADMINISTRATORA SYSTEMU INFORMATYCZNEGO POLSKI FADN

DOKUMENTACJA ADMINISTRATORA SYSTEMU INFORMATYCZNEGO POLSKI FADN Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowy Instytut Badawczy ul. Świętokrzyska 20 00 950 Warszawa 1 Skr. pocztowa 984 tel./faks: (48 22) 826 93 22, (48 22) 826 61 58 email: rachrol@fadn.pl

Bardziej szczegółowo

Asystent Hotline Instrukcja instalacji

Asystent Hotline Instrukcja instalacji SoftVig Asystent Hotline Instrukcja instalacji Dokumentacja do wersji: Asystent Hotline (ver. 2.8.4737) Data ostatnich zmian: 2013-05-13 SoftVig Systemy Informatyczne Sp. z o.o. pl. Rodła 8, 70-419 Szczecin,

Bardziej szczegółowo

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410)

Kurs Wizualizacja z WinCC SCADA - Zaawansowany. Spis treści. Dzień 1. I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) Spis treści Dzień 1 I VBS w WinCC podstawy programowania (zmienne, instrukcje, pętle) (wersja 1410) I-3 VBS w WinCC - Informacje ogólne I-4 Zastosowanie VBS w WinCC Runtime I-5 Wykorzystanie i wydajność

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania

Projektowanie oprogramowania Wrocław, 27.09.2010 1. Warunki wstępne Projektowanie oprogramowania Warunkiem uczestnictwa w zajęciach jest zaliczenie przedmiotu: Podstawy inżynierii oprogramowania (ćwiczenia) Zajęcia składają się z

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda 2012

Program Sprzeda 2012 Program Sprzeda 2012 Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 2012-04-25 Wersja: 2012.961 Spis treci PROGRAM SPRZEDA 2012... 1 Spis treci... 1 Instalacja... 1 Instalacja stacji roboczych... 1 Uruchamianie...

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne strony WWW dla edukacji, organizacji non-profit i uŝytkowników indywidualnych.

Bezpieczne strony WWW dla edukacji, organizacji non-profit i uŝytkowników indywidualnych. Bezpieczne strony WWW dla edukacji, organizacji non-profit i uŝytkowników indywidualnych. Jerzy Mikołajczak, Sebastian Petruczynik, Marek Zawadzki support-mic@man.poznan.pl 1 Plan prezentacji: 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Biuletyn techniczny. System CDN OPT!MA i współpraca z SQL Server 2005 Express Edition CDN OPT!MA 14.0. Copyright 2007 COMARCH SA

Biuletyn techniczny. System CDN OPT!MA i współpraca z SQL Server 2005 Express Edition CDN OPT!MA 14.0. Copyright 2007 COMARCH SA Biuletyn techniczny CDN OPT!MA 14.0 System CDN OPT!MA i współpraca z SQL Server 2005 Express Edition Data aktualizacji: 29.07.2008 r. Copyright 2007 COMARCH SA Spis treści Wstęp... 3 Edycje SQL Server

Bardziej szczegółowo

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna

NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI. asix. Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6. Pomoc techniczna NIEZAWODNE ROZWIĄZANIA SYSTEMÓW AUTOMATYKI asix Aktualizacja pakietu asix 4 do wersji 5 lub 6 Pomoc techniczna Dok. Nr PLP0016 Wersja:08-12-2010 ASKOM i asix to zastrzeżony znak firmy ASKOM Sp. z o. o.,

Bardziej szczegółowo

"Do aduj si do wiadczeniem Tieto"

Do aduj si do wiadczeniem Tieto Firma Tieto Poland przy wspópracy z Wydziaem Informatyki i Zarzdzania PWR ma przyjemno zaprosi studentów Politechniki Wrocawskiej na letni program praktyk 2011 "Doaduj si dowiadczeniem Tieto" Dla 5 najlepszych

Bardziej szczegółowo

Wirtualizacja. Metody, zastosowania, przykłady

Wirtualizacja. Metody, zastosowania, przykłady Wirtualizacja Metody, zastosowania, przykłady Wirtualizacja - Definicja Użycie oprogramowania w celu stworzenia abstrakcji (iluzji) posiadanych zasobów. Historia Pierwsze szerzej znane zastosowanie: komputer

Bardziej szczegółowo

Xopero Backup Build your private cloud backup environment. Rozpoczęcie pracy

Xopero Backup Build your private cloud backup environment. Rozpoczęcie pracy Xopero Backup Build your private cloud backup environment Rozpoczęcie pracy 07.05.2015 Spis treści Wstęp... 2 Pobierz aplikację Management Center... 2 Przygotuj Xopero do pracy... 3 Zmień hasło administratora...

Bardziej szczegółowo

Microsoft System Center Virtual Machine Manager 2012

Microsoft System Center Virtual Machine Manager 2012 Edvaldo Alessandro Cardoso Microsoft System Center Virtual Machine Manager 2012 Poradnik praktyczny Ponad 60 przepisów do administracji i zarządzania programem Microsoft System Center Virtual Machine Manager

Bardziej szczegółowo

WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW CAx

WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW CAx mgr in. Jacek WARCHULSKI jacek.warchulski@wat.edu.pl mgr in. Marcin WARCHULSKI marcin.warchulski@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Wydzia( Mechatroniki WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH

Bardziej szczegółowo

enova Instalacja wersji demo

enova Instalacja wersji demo enova Instalacja wersji demo Strona 1 z 18 Spis treści 1. Wymagania...3 2. Instalacja enova demo na Windows XP...4 3. Korzystanie z wersji złotej i srebrnej...14 4. Blokada bazy danych....17 Strona 2 z

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania

Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania Instrukcja konfiguracji funkcji skanowania WorkCentre M123/M128 WorkCentre Pro 123/128 701P42171_PL 2004. Wszystkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie bez zezwolenia przedstawionych materiałów i informacji

Bardziej szczegółowo

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o.

Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją. Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. Usprawnienie procesu zarządzania konfiguracją Marcin Piebiak Solution Architect Linux Polska Sp. z o.o. 1 Typowy model w zarządzaniu IT akceptacja problem problem aktualny stan infrastruktury propozycja

Bardziej szczegółowo

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera :

Oracle Designer. Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : Oracle Designer Oracle Designer jest jednym z głównych komponentów pakietu Oracle Developer Suite. Oracle Designer wspiera : - modelowanie procesów biznesowych - analizę systemu informatycznego - projektowanie

Bardziej szczegółowo

Instalacja aplikacji

Instalacja aplikacji 1 Instalacja aplikacji SERTUM... 2 1.1 Pobranie programu z Internetu... 2 1.2 Instalacja programu... 2 1.3 Logowanie... 3 2 Instalacja aplikacji RaportNet... 4 2.1 Pobranie programu z Internetu... 4 2.2

Bardziej szczegółowo

Program SMS4 Monitor

Program SMS4 Monitor Program SMS4 Monitor INSTRUKCJA OBSŁUGI Wersja 1.0 Spis treci 1. Opis ogólny... 2 2. Instalacja i wymagania programu... 2 3. Ustawienia programu... 2 4. Opis wskaników w oknie aplikacji... 3 5. Opcje uruchomienia

Bardziej szczegółowo

e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU

e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU Wprowadzenie 1 e-audytor v.3.x INSTRUKCJA INSTALACJI I URUCHOMIENIA SYSTEMU W celu wyłączenia automatycznego QuickStartu należy z poziomu econsole w menu: Narzędzia > Konfiguracja > e-console w Konfiguracji

Bardziej szczegółowo