SCENARIUSZE ROZWOJU BADAÑ NAUKOWYCH W DRZEWNICTWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SCENARIUSZE ROZWOJU BADAÑ NAUKOWYCH W DRZEWNICTWIE"

Transkrypt

1 SCENARIUSZE ROZWOJU BADAÑ NAUKOWYCH W DRZEWNICTWIE 2020

2 SCENARIUSZE ROZWOJU BADAŃ NAUKOWYCH W DRZEWNICTWIE Redakcja naukowa Ewa Ratajczak Poznań 2010

3 Publikacja wykonana w ramach Projektu POIG /08 pt.: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Poglądy i opinie przedstawione w publikacji nie odzwierciedlają stanowiska Unii Europejskiej ani rządu polskiego, a jedynie stanowiska autorów Autorzy: prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak mgr Gabriela Bidzińska mgr inż. Aleksandra Szostak Wykonawcy inni: mgr Magdalena Herbeć mgr Marta Lorenc-Michalska Redakcja naukowa: prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak Publikacja bezpłatna Copyright by Instytut Technologii Drewna, Poznań 2010 ISBN: Projekt okładki: mgr Anna Gałecka Wydawca: Instytut Technologii Drewna Poznań, ul. Winiarska 1 tel: (004861) fax: (004861) Nakład: 300 egzemplarzy Skład, druk i oprawa: Studio Poligrafia, Edward Grześkowiak i Eryk Grześkowiak Poznań, ul. Bułgarska 10, tel

4 SPIS TREŚCI Wstęp Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku w długofalowych strategiach rozwojowych Trendy w badaniach naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Założenia do identyfikacji priorytetów badawczych w dziedzinie drzewnictwa w Polsce do 2020 roku Trendy w badaniach naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku w świetle wyników badania Delphi Metodyka postępowania badawczego Rekrutacja respondentów badania Delphi i ich charakterystyka Wyniki badania Delphi według obszarów badawczych Projektu Mechaniczny przerób drewna Kompozyty drzewne Celulozownictwo i papiernictwo Ochrona środowiska i bezpieczeństwo Ochrona drewna Bioenergia Ekonomika (i aspekty społeczne) drzewnictwa Synteza wyników badania Delphi Priorytetowe nurty badawcze w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Wizja rozwoju badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Scenariusze rozwoju makrootoczenia sfery nauki w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Zakończenie Materiały Źródłowe Aneks

5

6 W stęp

7

8 Każdy z nich może się wydarzyć, żaden z nich wydarzyć się nie musi o alternatywnych scenariuszach przyszłości Polski Wyniki Narodowego Programu Foresight POLSKA 2020 Przyszłość każdej ze sfer życia społeczno-gospodarczego jest trudna do przewidzenia, wpływa bowiem na nie wiele wzajemnie na siebie oddziałujących czynników zewnętrznych i wewnętrznych, często takich, które jeszcze nie występują w momencie wytyczania ścieżki rozwojowej. Proces ten jest tym trudniejszy, im odleglejszy jest horyzont czasowy przewidywań. Różnorodne impulsy do zmian w drzewnictwie płyną przede wszystkim z jego otoczenia. Jako uczestnik globalnej społeczności, a szczególnie europejskiej przestrzeni gospodarczej i naukowej, Polska i polskie drzewnictwo znajdują się pod wpływem zjawisk i procesów o charakterze megatrendów, z jednej strony przyspieszających postęp naukowy i technologiczny, a z drugiej rodzących określone wyzwania. W długofalowej perspektywie, rozwój państw europejskich został nakreślony w strategii Europa Uwzględniono w niej nową sytuację ekonomiczną wynikającą z uwarunkowań kryzysu finansowego, który zahamował postęp gospodarczy i społeczny, a także szybko postępujące zmiany w wyniku globalizacji, idei inteligentnego rozwoju opartego na wiedzy i innowacjach, rosnącego zapotrzebowania na ograniczone zasoby oraz zjawisko starzenia się społeczeństw. Ważnymi przesłankami dla rozwoju drzewnictwa są i będą też te, które wynikają z przygotowywanych właśnie nowych podstaw strategicznych funkcjonowania praktycznie wszystkich dziedzin życia społeczno-gospodarczego w Polsce, czemu towarzyszy proces identyfikacji szans i zagrożeń oraz najbar- 1 Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (EUROPE A European strategy for smart, sustainable and inclusive growth), COM(2010)2020, EU, Brussels en.htm.

9 8 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie dziej pożądanych kierunków rozwoju i długofalowych priorytetów. Jak na razie, najważniejszym dokumentem strategicznym wyznaczającym priorytety i średniookresowe cele rozwojowe, a także warunki ich realizacji, jest Strategia Rozwoju Kraju Zawiera on wizję gospodarczego i społecznego rozwoju Polski, podniesienia poziomu i jakości życia mieszkańców i poprawy sytuacji na rynku pracy. Osiągnięcie tych celów ma umożliwić polityka państwa pozwalająca na szybki, trwały rozwój gospodarczy w perspektywie długookresowej, oparty na rozwoju kapitału ludzkiego, zwiększaniu innowacyjności i konkurencyjności gospodarki i regionów, w tym na inwestycjach w sferze badań i rozwoju, oraz na uzyskanie stabilnych warunków ekonomiczno-społecznych i środowiskowych zapewniających europejski poziom i jakość życia. W programach strategicznych dotyczących rozwoju nauki i technologii w Polsce za kluczowe kryteria służące wyznaczaniu priorytetów przyjęto: wspieranie badań multi- i transdyscyplinarnych, ukierunkowanych na cele o strategicznym znaczeniu dla zrównoważonego rozwoju, zwiększanie innowacyjności i konkurencyjności, wspieranie dziedzin nauki, w których Polska posiada silną pozycję międzynarodową oraz wzmocnienie edukacyjnych efektów badań. Choć precyzyjna odpowiedź na pytanie o przyszłość polskiego drzewnictwa jest trudna, jeśli nie niemożliwa, to z pewnością możliwa jest refleksja nad przyszłością tej ważnej dziedziny wiedzy i gospodarki, poszukiwanie prawdopodobnych trajektorii jego rozwoju wśród wielu alternatyw. Jest to zadanie procesów foresightowych, a metodą prezentacji wykreowanych, mniej lub bardziej dynamicznych wizji przyszłości są powszechnie stosowane w planowaniu strategicznym scenariusze rozwoju. O Projekcie Stworzenie wizji rozwoju drzewnictwa z zastosowaniem metody scenariuszy zakładał projekt Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020 roku, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, , realizowany w Instytucie Technologii Drewna od czerwca 2009 roku do stycznia 2011 roku (www.itd.poznan.pl/foresight). Strategicznym celem Projektu jest określenie kierunków badań naukowych, które można uznać za priorytetowe dla wzrostu innowacyjności i rozwoju polskiego sektora drzewnego w długim okresie czasu. Spośród sześciu głównych zadań badawczych zrealizowano już etapy obejmujące diagnozę innowacyjności polskiego sektora drzewnego, ocenę kondycji sfery nauki i badań oraz stanu wiedzy o kierunkach badań naukowych w polskim drzewnictwie, a także 1 Wiodący dokument programowy dotyczący rozwoju społeczno-gospodarczego Polski, przyjęty przez Radę Ministrów 26 listopada 2006 roku,

10 Wstęp 9 analizę międzynarodowych przesłanek postępu naukowego w tej dziedzinie 1. Celem kolejnego zadania, którego wyniki zawiera prezentowana publikacja, jest dokonanie identyfikacji priorytetowych kierunków badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku. Ostatnim zadaniem badawczym Projektu będzie natomiast określenie wpływu rozwoju nauki w drzewnictwie na innowacyjność sektora drzewnego. Przedmiot zadania: Identyfikacja priorytetowych kierunków badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku Charakter i cel prezentowanego zadania Projektu spowodował, że jego przedmiotem były nie tylko prace badawcze, ale w dużym stopniu różne przedsięwzięcia specyficzne dla metody foresight. Punkt wyjścia do budowy scenariuszy rozwoju badań naukowych w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku stanowiło opracowanie założeń do identyfikacji przyszłych kierunków badań naukowych priorytetowych dla innowacyjnego rozwoju sektora drzewnego. Na podstawie identyfikacji kluczowych sił i trendów oczekiwanych w makrootoczeniu sfery nauki i badań w drzewnictwie w długim horyzoncie czasu, wyników badania metodą Delphi, krzyżowej analizy wpływów i innych technik pomocniczych, wskazano główne trendy rozwojowe w badaniach naukowych w drzewnictwie i ostatecznie opracowano scenariusze rozwoju badań w drzewnictwie jako całości oraz w poszczególnych obszarach badawczych wyodrębnionych w Projekcie, tj.: Mechaniczny przerób drewna, Kompozyty drzewne, Celulozownictwo i papiernictwo, Ochrona środowiska i bezpieczeństwo, Ochrona drewna, Bioenergia, Ekonomika (i aspekty społeczne) drzewnictwa, dokonując jednocześnie wyboru scenariusza sukcesu (wariant optymistyczny) i scenariusza zagrożenia (wariant pesymistyczny), a także typując scenariusz najbardziej prawdopodobny (realny) w realizacji. 1 Rezultaty badań zrealizowanych w trakcie wcześniejszych zadań Projektu zawierają monografie: Innowacyjność sektora drzewnego w Polsce, red. nauk. E. Ratajczak, Wydawnictwo Instytutu Technologii Drewna, Poznań 2009; Sfera nauki i badań w drzewnictwie w Polsce, red. nauk. E. Ratajczak, Wydawnictwo Instytutu Technologii Drewna, Poznań 2010, Badania naukowe w drzewnictwie w Polsce, red. nauk. E. Ratajczak, Wydawnictwo Instytutu Technologii Drewna, Poznań 2010, Postęp naukowy w drzewnictwie, red. nauk. E. Ratajczak, Wydawnictwo Instytutu Technologii Drewna, Poznań 2010.

11 10 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie Metodyka badań Zarówno w warstwie merytorycznej, jak i metodycznej, prezentowane zadanie jest swoistym kondensatem wszystkich poprzednich faz Projektu i zastosowanych w nich technik i narzędzi badawczych. Jedną z głównych metod foresightu pozwalających na tworzenie długoterminowych wizji przyszłości, w których niezbędna jest wiedza ekspercka, jest badanie Delphi. W odniesieniu do drzewnictwa metodę tę zastosowano w Polsce po raz pierwszy dzięki realizacji Projektu, którego wyniki etapowe prezentuje niniejsza publikacja 1. Badanie metodą delficką poprzedziły prace wstępne przygotowujące jego podstawy. Punktem wyjścia było sformułowanie tez do przeprowadzenia badania Delphi oraz utworzenie bazy danych ekspertów, specjalistów z dziedziny drzewnictwa (z zachowaniem zasady ochrony danych osobowych) 2. Dla przedstawienia najważniejszych wyzwań, jakie pojawią się przed polską gospodarką i nauką do 2020 roku oraz wskazania istotnych priorytetów w obu tych sferach niezbędne było prześledzenie najnowszych dokumentów, opracowań i materiałów o różnej randze i charakterze, już regulujących lub dopiero sygnalizujących kluczowe zagadnienia. Jakkolwiek w Projekcie uwaga badawcza skoncentrowana jest na warunkach występujących i przewidywanych w Polsce, to ze względu na tendencje integracyjne i globalizacyjne, nawiązywano również do wyzwań i priorytetów ujętych w odpowiednich dokumentach i opracowaniach Unii Europejskiej. Istotnym elementem postępowania badawczego było zastosowanie metody analizy strategicznej, umożliwiającej dokonanie oceny uwarunkowań tkwiących w makrootoczeniu sektora drzewnego i sfery nauki w drzewnictwie, między innymi czynników ekonomicznych, legislacyjnych i instytucjonalnych, społecznych i technologicznych (analiza PEST). W badaniach typu foresight podstawą metodyczną są metody subiek- tywno-intuicyjne, wykorzystujące wiedzę ekspercką, oparte na doświadczeniu i intuicji, umożliwiające włączenie w szeroką debatę różnorodnych grup społecznych. Takie podejście zapewniło badanie eksperckie Delphi, przeprowadzone w ramach Projektu zasadniczo w miesiącach maj lipiec 2010 roku. Badanie Delphi poprzedziły działania wstępne, przygotowawcze, pozwalające na wskazanie najważniejszych trendów w rozwoju nauki w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku, określenie nurtów badawczych priorytetowych dla wzrostu innowacyjności sektora drzewnego i pożądanych z punktu widzenia rozwoju społecznego. Ważnym źródłem wiedzy dla sformułowania tez istotnych dla przyszłości drzewnictwa w Polsce były wyniki badań uzyskane za pomocą różnych metod we wcześniej zrealizowanych zadaniach Projektu; dodatkowo zastosowano takie metody 1 Szczegółowy opis metodyczny badania Delphi zob. p ekspertów.

12 Wstęp 11 kreatywne, jak burze mózgów, panele ekspertów i seminaria naukowe 1. Wielu pomysłów dostarczyły opinie i analizy specjalnie przygotowane przez przedstawicieli nauki mających wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu badań naukowych z dziedziny drzewnictwa oraz praktyków gospodarczych zainteresowanych rozwojem nurtów badawczych najbardziej obiecujących pod względem ich innowacyjności technologicznej i rynkowej. Do przygotowania tez w badaniu za pomocą metody Delphi znaczący wkład wnieśli Liderzy Obszarów Badawczych: dr inż. Wojciech Cichy, prof. nadzw. dr hab. inż. Andrzej Fojutowski, dr inż. Iwona Frąckowiak, mgr inż. Andrzej Noskowiak, prof. dr hab. Barbara Surma-Ślusarska, doc. dr Hanna Wróblewska. Ostatecznego opracowania tez, ich sformułowania, systematyzacji i pogrupowania dokonały autorki publikacji. W wyniku podjętych prac sformułowano 94 tezy, które zostały uporządkowane według spójnych merytorycznie grup zagadnień (od 5 do 7) dla wyodrębnionych w Projekcie siedmiu obszarów badawczych (mechaniczny przerób drewna, kompozyty drzewne, celulozownictwo i papiernictwo, ochrona środowiska i bezpieczeństwo, ochrona drewna, bioenergia, ekonomika i aspekty społeczne drzewnictwa). Dla pełniejszej charakterystyki trendów rozwojowych ujętych w kolejnych tezach, ocenie respondentów poddano również kwestie dotyczące możliwości ich realizacji w przyszłości, tj.: istotność tezy dla innowacyjnego rozwoju drzewnictwa, najważniejsze możliwe efekty jej realizacji, główne czynniki umożliwiające jej realizację, zasadnicze uwarunkowania jej realizacji, prawdopodobny horyzont czasowy realizacji, pozycję Polski w tematyce objętej tezą w porównaniu z wiodącymi gospodarkami w Europie. Badanie eksperckie Delphi dotyczące przyszłości nauki w drzewnictwie w Polsce przebiegało dwuetapowo, zgodnie z zasadą powtarzalności badań, będącą immanentną cechą metody delfickiej. W drugiej rundzie uczestnicy badania wypełniali ten sam kwestionariusz, zawierający jednak ich opinie z etapu pierwszego oraz wyniki zbiorcze, co pozwoliło im na przemyślenie swoich poglądów i w konsekwencji na podtrzymanie lub zmianę wcześniejszego stanowiska. 1 Panele ekspertów w obszarach badawczych: Mechaniczny przerób drewna, Instytut Technologii Drewna, Poznań, 8 grudnia 2010 roku i Bioenergia, Instytut Technologii Drewna, Poznań, 8 kwietnia 2010 roku oraz seminaria: Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii, Instytut Technologii Drewna, Poznań, 25 czerwca 2009 roku i Ochrona środowiska nowoczesne technologie w drzewnictwie, Instytut Technologii Drewna, Poznań, 23 września 2010 roku; programy, prezentacje i relacje znajdują się na stronie internetowej Projektu: ww.itd.poznan.pl/ foresight.

13 12 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie Narzędziem operacyjnym w badaniu Delphi były specjalnie przygotowane kwestionariusze, przesyłane zasadniczo drogą elektroniczną (ankieta internetowa). Dla zwiększenia wskaźnika zwrotności skorzystano również z poczty tradycyjnej. Badaniem objęto środowisko naukowe, nie tylko z dziedziny drzewnictwa, ale również z dziedzin pokrewnych, przedstawicieli praktyki gospodarczej, administracji samorządowej i organizacji pozarządowych, studentów różnych specjalności i mediów. Takie podejście dało duże możliwości realnego uczestnictwa w kreowaniu wizji przyszłości drzewnictwa w Polsce wielu zróżnicowanym grupom społecznym, a warto przypomnieć, że szeroka dyskusja społeczna na określony temat jest charakterystyczną cechą metody foresightowej. Rekrutacja uczestników I rundy badania miała charakter otwarty, natomiast w rundzie II zamknięty. Ostatecznie w I rundzie badania wzięło udział 117 osób, a w II 78 osób. Częstym zjawiskiem było zainteresowanie uczestników badania zagadnieniami objętymi wieloma obszarami badawczymi. Traktując takie sytuacje jako odrębne przypadki można przyjąć, że w I rundzie brało udział 189 badanych, a w II 128. Rozpatrując natomiast liczbę opinii wyrażonych w odniesieniu do jednej tezy, to w I rundzie badania respondenci odnieśli się do 1928 tez, w II etapie było to Uzyskane wyniki badania, wraz z wszechstronną analizą zebranego materiału, stanowiły podstawę budowy scenariuszy rozwoju tej dziedziny wiedzy. Opisują one potencjalne ścieżki tego rozwoju poprzez analizę powiązań między możliwymi i pożądanymi tendencjami oraz wskazanie czynników i uwarunkowań wpływających na przyszłość drzewnictwa w Polsce do 2020 roku i mogących różnie ją kształtować. Stanowią zbiór alternatywnych wizji przyszłości sfery badań i rozwoju, wynikających zarówno ze stanu obecnego, jak i z przyjętych założeń dotyczących prognozowanego wpływu głównych determinant rozwoju badanych trendów. Uwzględniają także ewentualny wpływ zjawisk i wydarzeń, które mogą wystąpić w otoczeniu zewnętrznym wobec tej sfery w drzewnictwie do 2020 roku i od niej niezależnych. Uzupełnieniem metody Delphi była krzyżowa analiza wpływów (technika wzajemnych oddziaływań), która wspomogła opracowanie kompleksowego, dynamicznego spojrzenia na przyszłość sfery nauki i badań w analizowanych obszarach badawczych w drzewnictwie. W wyniku analizy i identyfikacji czynników sukcesu i niepewności opracowane scenariusze przyjmują stan optymistyczny lub pesymistyczny, spośród opracowanych scenariuszy rozwoju nauki w wyznaczonych obszarach drzewnictwa wytypowano również scenariusz najbardziej prawdopodobny w realizacji do 2020 roku. Dokąd zmierza polskie drzewnictwo? Prezentowane w publikacji scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie w Polsce są wielowariantowym obrazem jego przyszłości stworzonym nie tyle przez jej autorów, co przez uczestników różnych form procesu

14 Wstęp 13 foresightowego, to jest wszystkich zainteresowanych rozwojem tej dziedziny jako nauki i sektora gospodarczego. W scenariuszach zidentyfikowano nurty badawcze uznane za priorytetowe dla wzrostu innowacyjności i konkurencyjności polskiego sektora drzewnego do 2020 roku. Wskazano też trendy rozwojowe, których efektem długofalowym powinno być zwiększenie dostosowania podaży innowacyjnych rozwiązań techniczno-technologicznych do oczekiwań sfery biznesu (przedsiębiorców drzewnych) poprzez udoskonalenie oferty prac badawczych, nowe materiało- i energooszczędne oraz proekologiczne technologie, a ostatecznie szerszy asortyment oraz wyższą jakość produktów drzewnych nowej generacji oferowanych na rynku. Realizacja scenariuszy pozytywnych zapewniłaby polskiemu drzewnictwu należną mu pozycję nie tylko w europejskiej, ale również w światowej przestrzeni naukowej i gospodarczej. Z pewnością możliwych ścieżek rozwojowych jest więcej, dlatego wynik dotychczasowych badań powinien stanowić inspirację do dalszej dyskusji o przyszłości nauki i rozwoju drzewnictwa w Polsce.

15

16 K 1 luczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie w Polsce do 2020 roku w długofalowych strategiach rozwojowych

17

18 Kluczowe wyzwania i priorytety dla Polski, jakich można spodziewać się w długim okresie czasu zarówno dla sfery gospodarki, jak i nauki są efektem trudnego do przewidzenia złożonego układu czynników, zewnętrznych i wewnętrznych. Na dodatek Polska, jako uczestnik europejskiej przestrzeni gospodarczej i naukowej, podlegać będzie w większym lub mniejszym stopniu regulacjom przyjętym przez Unię Europejską, a także ulegać trendom globalnym. Analizę wyzwań i priorytetów w obecnej chwili utrudnia fakt, że zarówno Unia Europejska, jak i Polska znajdują się w okresie przygotowywania nowych podstaw strategicznych funkcjonowania różnych dziedzin życia społecznogospodarczego, czemu towarzyszy proces identyfikacji szans i zagrożeń oraz najbardziej pożądanych kierunków rozwoju. Warto przypomnieć, że najważniejszym programem rozwoju Unii Europejskiej, wytyczającym kierunki w obszarach, które na globalnym rynku dóbr i idei mają decydujące znaczenie jest Strategia Lizbońska 1. Jej głównym celem było stworzenie do 2010 roku na terytorium Europy najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki na świecie, opartej na wiedzy, zdolnej do zrównoważonego rozwoju, tworzącej większą liczbę trwałych i innowacyjnych miejsc pracy oraz charakteryzującej się większą spójnością społeczną. Realizacja celów Strategii Lizbońskiej koncentrowała się na podejmowaniu działań w czterech kluczowych obszarach: gospodarce opartej na wiedzy, liberalizacji rynków (telekomunikacji, energii, transportu oraz rynków finansowych), przedsiębiorczości oraz spójności społecznej. Wymagało to odpowiedniego współudziału sfery badań i rozwoju. Polska została włączona w wypełnianie postanowień Strategii Lizbońskiej w marcu 2002 roku w Barcelonie. W czerwcu 2003 roku Komisja Europejska opublikowała dokument pt.: Inwestycje w badania: plan działań dla Europy precyzujący sposób dojścia do poziomu nakładów na badania i rozwój w wysokości 3% PKB. Dla osiągnięcia tego celu należało stworzyć narodowe strategie rozwoju nauki i badań, a także wprowadzić metody i instrumenty wspierające realizację polityki innowacyjnej i polityki budowania społeczeństwa informacyjnego, z uwzględnieniem krajowych spójnych z politykami UE priorytetów polityki naukowej, naukowo-technicznej i regionalnej. 1 I dalej na podstawie: Proponowane kierunki rozwoju nauki i technologii w Polsce do 2013 roku, Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, Warszawa 2004,

19 18 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie Nowym dokumentem wyznaczającym rozwój państw europejskich w długofalowej perspektywie jest Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (EUROPE A European strategy for smart, sustainable and inclusive growth) 1. Uwzględniono w niej z jednej strony nową sytuację ekonomiczną w warunkach kryzysu finansowego, który zniweczył wyniki wielu lat postępu gospodarczego i społecznego, a z drugiej szybko postępujące zmiany w wyniku globalizacji, rosnącego zapotrzebowania na ograniczone zasoby oraz zjawisko starzenia się społeczeństw. Strategia Europa 2020 obejmuje jednocześnie trzy wzajemnie ze sobą powiązane priorytety, które dają obraz europejskiej społecznej gospodarki rynkowej w XXI wieku. Są to: rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji, rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej, rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie gospodarki o wysokim poziomie zatrudnienia, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną. Nakreślony przyszły obraz Europy ma zostać osiągnięty dzięki realizacji do 2020 roku pięciu podstawowych wymiernych celów, którymi są: wskaźnik zatrudnienia osób w wieku lat na poziomie 75%, przeznaczanie na inwestycje w badania i rozwój 3% PKB Unii, w zakresie klimatu i energii osiągnięcie celów określanych jako 20/20/20 (w tym ograniczenie emisji dwutlenku węgla nawet o 30%, jeśli pozwolą na to warunki), ograniczenie liczby osób przedwcześnie kończących naukę szkolną do 10% oraz osiągnięcie wskaźnika osób z młodego pokolenia zdobywających wyższe wykształcenie do minimum 40%, zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem o 20 mln. Cele te mają nadawać kierunek rozwoju nie tylko Unii Europejskiej jako całości, ale również jej poszczególnych krajów członkowskich. Dla sprawnego przebiegu działań w ramach każdego z wyznaczonych priorytetów tematycznych przewiduje się realizację siedmiu projektów przewodnich, którymi są: Unia innowacji projekt na rzecz poprawy warunków ramowych i dostępu do finansowania badań i innowacji, w celu szybkiego przeradzania się innowacyjnych pomysłów w nowe produkty i usługi, przyczyniające się z kolei do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy, Młodzież w drodze projekt na rzecz poprawy wyników systemów kształcenia oraz ułatwiania młodzieży wejścia na rynek pracy, 1 Europa 2020, op. cit., dalszy tekst na podstawie tego dokumentu.

20 Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie Europejska agenda cyfrowa projekt na rzecz upowszechnienia szybkiego Internetu i umożliwienia gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom czerpania korzyści z jednolitego rynku cyfrowego, Europa efektywnie korzystająca z zasobów projekt na rzecz uniezależnienia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów, przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, większego wykorzystania odnawialnych źródeł energii, modernizacji transportu oraz propagowania efektywności energetycznej, Polityka przemysłowa w erze globalizacji projekt na rzecz poprawy otoczenia biznesu, szczególnie w odniesieniu do MŚP, oraz wspierania rozwoju silnej i zrównoważonej bazy przemysłowej, przygotowanej do konkurowania na rynkach światowych, Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia projekt na rzecz modernizacji rynków pracy i wzmocnienia pozycji obywateli poprzez rozwój kwalifikacji przez całe życie w celu zwiększenia współczynnika aktywności zawodowej i lepszego dopasowania popytu do podaży na rynku pracy, między innymi dzięki mobilności siły roboczej, Europejski program walki z ubóstwem projekt na rzecz zapewnienia spójności społecznej i terytorialnej, dla zwiększenia dostępu do korzyści płynących ze wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, godnego życia i aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa osób ubogich i wykluczonych społecznie. W Polsce najważniejszym obowiązującym obecnie dokumentem strategicznym, wyznaczającym priorytety i średniookresowe cele rozwojowe, a także warunki ich realizacji, jest Strategia Rozwoju Kraju Zawiera ona wizję gospodarczego i społecznego rozwoju Polski, poprawy poziomu i jakości życia mieszkańców, wraz z poprawą sytuacji na rynku pracy. Strategia zakłada też wzrost dochodów i siły nabywczej ludności, łatwiejszy dostęp do edukacji, poprawę stanu zdrowia i bezpieczeństwa Polaków, poprawę infrastruktury technicznej i społecznej. Podniesienie poziomu i jakości życia ma umożliwić polityka państwa pozwalająca na szybki, trwały rozwój gospodarczy w perspektywie długookresowej, oparty na rozwoju kapitału ludzkiego, zwiększaniu innowacyjności i konkurencyjności gospodarki i regionów, w tym na inwestycjach w sferze badań i rozwoju, oraz na uzyskanie stabilnych warunków ekonomiczno-społecznych i środowiskowych zapewniających europejski poziom i jakość życia obywateli i rodzin w kraju i wspólnotach lokalnych. W Strategii Rozwoju Kraju jako priorytety strategiczne dla Polski wskazano: 1. Wzrost konkurencyjności i innowacyjności gospodarki, 1 Wiodący dokument programowy dotyczący rozwoju społeczno-gospodarczego Polski, przyjęty przez Radę Ministrów 26 listopada 2006 roku. Dalszy tekst na podstawie tego dokumentu,

21 20 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie 2. Poprawę stanu infrastruktury technicznej i społecznej, 3. Wzrost zatrudnienia i podniesienie jego jakości, 4. Budowę zintegrowanej wspólnoty społecznej i jej bezpieczeństwa, 5. Rozwój obszarów wiejskich, 6. Rozwój regionalny i podniesienie spójności terytorialnej. Należy dodać, że założone w Strategii wymierne wskaźniki do osiągnięcia w jej horyzoncie niestety nie sprawdziły się z powodu światowego kryzysu finansowego 1. Drugim ważnym elementem systemu zarządzania krajem i jego wieloaspektowym rozwojem są Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (Narodowa Strategia Spójności) na lata Określono w nich obszary i sposoby wykorzystania przyznanych Polsce środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności. Głównym założeniem Narodowej Strategii Spójności jest: stworzenie warunków dla wysokiego i stabilnego rozwoju gospodarczego, wzrost zatrudnienia, podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, głównie z sektora usług, budowa i modernizacja infrastruktury technicznej, wzrost konkurencyjności polskich regionów oraz rozwój obszarów wiejskich. Te założenia powinny być osiągnięte poprzez realizację programów operacyjnych, z których za najbardziej przyczyniające się do wzrostu konkurencyjności nauki polskiej i polskiego przemysłu (zwłaszcza w drzewnictwie) można uznać trzy programy operacyjne 3 : Innowacyjna Gospodarka, Infrastruktura i środowisko oraz Kapitał ludzki. Głównym celem (i jednocześnie wyzwaniem) Programu Operacyjnego Inno- wacyjna Gospodarka 4 jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa, czego osiągnięcie jest możliwe poprzez: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności polskiej nauki, zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym, zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym, tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy, wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce. 1 Założono rozwój gospodarki: w latach w tempie 5,1%, a w latach w tempie 5,2%, co miało pozwolić na obniżenie stopy bezrobocia z 17,6% w roku 2005 do 9,0% w roku 2015, a także na osiągnięcie w 2015 roku PKB na jednego mieszkańca na poziomie 2/3 prognozowanej na rok 2015 średniej UE-25, 2 Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia na lata (Narodowa Strategia Spójności), Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa I dalej na podstawie: Ile i dla kogo z funduszy europejskich (A. K.), Sprawy Nauki 2007, nr 12, s oraz dusze europejskie.gov.pl. 4 O Programie Operacyjnym PO IG zob.:

22 Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie Fundamentem tego programu jest wspieranie badań naukowych dla gospodarki opartej na wiedzy. Z kolei celem Programu Operacyjnego Infrastruktura i środowisko jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. Efektem programu ma być sprostanie wyzwaniom w postaci: konieczności poprawy jakości kształcenia (zwłaszcza w dziedzinie nowych technologii), zwiększenia dostępu studentów do nowoczesnych narzędzi dydaktycznych i technik informacyjnych, zwiększenia udziału uczelni w europejskiej przestrzeni badawczej i projektach edukacyjnych. Celem trzeciego, ważnego dla określenia priorytetów w rozwoju społecznym kraju, Programu Operacyjnego Kapitał ludzki jest umożliwienie pełnego wykorzystania potencjału zasobów ludzkich poprzez wzrost zatrudnienia i możliwości adaptacyjnych przedsiębiorstw i ich pracowników, poprawę stanu zdrowia osób pracujących, podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa, zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego oraz wsparcie dla budowy struktur administracyjnych państwa. Program ten stanowi odpowiedź na wyzwania, jakie przed państwami członkowskimi stawia między innymi odnowiona Strategia Lizbońska. Wyzwania te to: uczynienie z Europy bardziej atrakcyjnego miejsca do lokowania inwestycji i podejmowania pracy oraz rozwijanie wiedzy i innowacji dla wzrostu gospodarczego oraz tworzenie większej liczby trwałych miejsc pracy. Jak już wspomniano, zmiana sytuacji w wyniku światowego kryzysu finansowego, odczuwalnego również w Polsce 1, przyspieszenie procesów zmian na skutek globalizacji i integracji w ramach Unii Europejskiej, a także determinacja polskiej administracji rządowej w wykreowaniu przejrzystego i spójnego systemu dokumentów o charakterze strategicznym spowodowały, że obecnie Polska znajduje się w fazie porządkowania dokumentów strategicznych i dosto- 1 W celu stabilizacji gospodarki w listopadzie 2008 roku polski rząd przedstawił Plan Stabilności i Rozwoju. W jego realizacji (zasadniczo w roku 2009) wykorzystano instrumenty polityki fiskalnej zapewniające stabilność finansów publicznych. Kontynuację działań w tej sferze ma zapewniać ustanowiony w styczniu 2010 roku Plan Rozwoju i Konsolidacji Finansów , wyznaczający m.in. takie cele, jak: obniżenie deficytu strukturalnego, spadek tempa wzrostu wydatków publicznych poniżej tempa wzrostu gospodarczego, dokończenie reformy emerytalnej. Z kolei w sierpniu 2010 roku przyjęty został Wieloletni Plan Finansowy przedstawiający działania mające uchronić Polskę przed niebezpiecznym poziomem zadłużenia budżetu i finansów publicznych oraz umożliwiający realizację kluczowych dla Polski planów społecznych i gospodarczych. Ważne, także dla sektora leśno-drzewnego i producentów wyrobów drzewnych, są m.in. zakładane zmiany stawek podatku VAT (będą o 1 punkt procentowy większe od dotychczasowych i wyniosą 5%, 8% i 23%). Generalnie działania państwa skierowane są na zwiększenie popytu konsumpcyjnego (poprzez zmiany w podatkach) oraz inwestycyjnego (m.in. poprzez zwiększenie dostępności kredytów dla przedsiębiorstw, przyspieszenie inwestycji współfinansowanych ze środków Wspólnoty, wspieranie inwestycji w odnawialne źródła energii),

23 22 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie sowywania ich do wyzwań i priorytetów nakreślanych w skali Unii Europejskiej 1. Jest to o tyle potrzebne i ważne, że według stanu na koniec czerwca 2010 roku w Polsce obowiązywały 223 dokumenty o charakterze strategicznym. W podziale na poszczególne kategorie dokumentów były to 2 : Strategia Rozwoju Kraju (średniookresowa strategia rozwoju kraju), Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie (Narodowa Strategia Spójności) oraz 42 strategie rozwoju (odnoszące się do rozwoju regionów, rozwoju przestrzennego, sektorów lub dziedzin), 115 programów rozwoju (wraz z programami wieloletnimi), 23 programy operacyjne, 41 pozostałych dokumentów o charakterze strategicznym (plany, założenia, koncepcje, programy pomocy itp.). W efekcie procesu porządkowania obecnie obowiązujące 42 dokumenty strategii rozwoju i polityk zostaną ograniczone do 9 nowych strategii rozwoju, realizujących średnio- i długookresową strategię rozwoju kraju. Będą to: 1. Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki, 2. Strategia rozwoju zasobów ludzkich, 3. Strategia rozwoju transportu, 4. Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko, 5. Sprawne państwo, 5. Strategia rozwoju kapitału społecznego, 7. Krajowa strategia rozwoju regionalnego Regiony, miasta, obszary wiejskie, 8. Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, 9. Strategia zrównoważonego rozwoju wsi i rolnictwa. W ramach dziewięciu strategii rozwoju znajdują się części operacyjne, które uzyskają status programów rozwoju i będą instrumentami w realizacji wymienionych strategii. Dotyczy to m.in. Strategii Rozwoju Nauki i Strategii Rozwoju Szkolnictwa Wyższego, która została podporządkowana Strategii rozwoju innowacyjności i efektywności gospodarki, zaś Strategia Rozwoju Szkolnictwa Wyższego została włączona do Strategii rozwoju zasobów ludzkich 3. 1 W procesie tym ważne jest wprowadzenie ściślejszego powiązania kompleksowych dokumentów strategicznych (długookresowa i średniookresowa strategia rozwoju kraju) z innymi dokumentami (strategie rozwojowe, programy) tworzonymi dla poszczególnych dziedzin lub dla sektorów gospodarki. Ma to wzmocnić koordynację działań rozwojowych i poprzez synergię przynieść większe efekty w wymiarze społeczno-gospodarczym, regionalnym i przestrzennym, Plan uporządkowania strategii rozwoju, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa, marzec 2010, 2 Ibidem. 3 Spośród 120 dokumentów o różnym zakresie, wadze i szczegółowości, które mogą być nadal przydatne: 25 dokumentów to strategie sektorowe podlegające ocenie zgodności i obowiązkowi

24 Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie W procesie porządkowania dokumentów strategicznych przyjęto, że strategie będą się opierać na zasadach niedyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym, solidarności (w tym również solidarności wewnątrz- i międzypokoleniowej), spójności (terytorialnej, regionalnej, regulacyjnej) oraz dobra publicznego i demokratycznego państwa 1. Jednocześnie, dokumenty strategiczne uwzględniać będą odpowiedź na takie wyzwania, jak: sprostanie wymogom konkurencyjnej gospodarki światowej, uwzględnienie trendów demograficznych (i epidemiologicznych), a także dążenie do poprawy spójności społecznej. Należy dodać, że podstawę diagnostyczną dla opracowywanych strategii rozwoju stanowi Raport Polska 2030, opracowany przez Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów w maju 2009 roku 2. W świetle analizy nowych dokumentów strategicznych dla polskiej gospodarki i nauki można przyjąć, że dla wyłonienia przyszłych wyzwań i priorytetów istotnych dla sfery przemysłu i nauki w drzewnictwie najważniejsze są strategie dotyczące: innowacyjności i efektywności gospodarki, rozwoju zasobów ludzkich, rozwoju kapitału społecznego. Ponadto, istotne są też strategie w sferze: bezpieczeństwa energetycznego i środowiska, sprawnego państwa. Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki w swoich założeniach ma ujmować główne działania państwa na rzecz zwiększenia innowacyjności i efektywności gospodarki, które zostały ujęte w dwóch obszarach 3 : uwarunkowania rozwoju ukazujące działania konieczne dla rozwoju innowacyjnej i efektywnej gospodarki, tj. lepsze warunki makroekonomiczne, lepsze prawo, wysoka jakość administracji i infrastruktury, dostosowania w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, natomiast 8 dokumentów proponuje się uaktualnić i kontynuować (bez oceny zgodności z SRK), uznając je za dokumenty długookresowe, realizowane w oparciu o odrębne przepisy (art. 4 ust. 3 ustawy) lub wynikające ze zobowiązań międzynarodowych oraz odnoszące się do kluczowych problemów rozwojowych. Są to: Polityka Ekologiczna Państwa (do 2025 roku; w przygotowaniu), Polityka Ekologiczna Państwa na lata z uwzględnieniem perspektywy na lata ), Polityka leśna państwa (do 2020 roku), Polityka klimatyczna Polski. Strategia redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do 2020 roku, Krajowa strategia ochrony i umiarkowanego użytkowania różnorodności biologicznej (trwają prace nad aktualizacją na lata ), Strategiczny Przegląd Obronny (do 2020 roku), Polityka energetyczna Polski do 2025 roku, Polityka transportowa państwa na lata (w przygotowaniu: Polityka transportowa państwa na lata ), Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (w toku prac), Ibidem. 1 I dalej na podstawie: Plan uporządkowania strategii, op. cit. 2 Polska Wyzwania rozwojowe, red. nauk. Michał Boni, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 2009, 3 O długofalowych strategiach rozwojowych na podstawie informacji z:

25 24 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie efektywność zasobów opisująca działania bezpośrednie, tj. efektywność pracy, wiedzy i kapitału i zasobów naturalnych. Ta ważna dla rozwoju gospodarczego kraju strategia ma obejmować i/lub wyznaczać: stabilne podstawy makroekonomiczne rozwoju będące fundamentem dla podejmowania działań rozwojowych w kraju, zapewnienia właściwej pozycji gospodarki w warunkach globalizacji oraz podniesienia odporności na szoki zewnętrzne (finanse publiczne, polityka podatkowa, uwzględnienie trendów demograficznych), rynek finansowy perspektywy rozwoju i zagrożenia związane z globalizacją (m.in. rynek pieniężny, kapitałowy, walutowy, terminowy, kredytowy, działalność banków), przyjazne środowisko dla przedsiębiorczości otoczenie prawne, finansowe oraz instytucjonalne jako warunek podstawowy dla podejmowania działalności gospodarczej, jej ciągłości oraz rozwoju (uproszczenie prawa i procedur administracyjnych, koszty działalności gospodarczej, dostęp do technologii i kapitału, instytucje otoczenia biznesu, dostęp do wiedzy i doradztwa, współpraca przedsiębiorstw, bezpieczeństwo i higiena pracy), rozwój usług jako podstawa dla tworzenia większej liczby miejsc pracy oraz większej adaptacyjności zasobów pracy, potencjalna przewaga konkurencyjna gospodarki, rozwój sektorów przemysłu i budownictwa określenie możliwych przewag konkurencyjnych gospodarki, zadania państwa w stosunku do sektorów strategicznych, procesy restrukturyzacyjne i prywatyzacyjne, poprawa efektywności, innowacyjność podnoszenie poziomu technologicznego polskiej gospodarki jako warunek jej konkurencyjności (innowacje technologiczne i pozatechnologiczne, wykorzystanie potencjału do generowania innowacyjnych rozwiązań w oparciu o wyniki badań nauk przyrodniczych, technicznych, społecznych i humanistycznych, w tym rozwój bazy badawczej, wzmocnienie kadry naukowej, ukierunkowanie innowacji, wykształcenie postaw proinnowacyjnych, współpraca jednostek naukowych z przedsiębiorcami oraz instytucjami z otoczenia biznesu, wykorzystanie technologii wojskowych, promocja polskiej myśli innowacyjnej, udział w programach badawczych Unii Europejskiej, własność intelektualna, w tym przemysłowa), rozwój kapitału ludzkiego w gospodarce rozwój kwalifikacji z wykorzystaniem mechanizmów uczenia się przez całe życie (system szkoleń zawodowych, rozwój kluczowych kompetencji, w tym przedsiębiorczości, inicjatyw i postaw innowacyjnych itp.), społeczeństwo informacyjne informacja jako kluczowy czynnik wzrostu i konkurencyjności gospodarki (warunki prawne, ekonomiczne i organizacyjne dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego, rozwój efektywnej ekonomicznie, bezpiecznej, zorientowanej na przyszłe potrzeby społe-

26 Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie czeństwa infrastruktury technologii informacyjnych i komunikacyjnych, upowszechnienie wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych, e-usługi), eksport i promocja gospodarki w tym tworzenie klimatu przyjaznego do napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz promocja eksportu polskich towarów i usług, warunki dla prowadzenia działalności eksportowej (wsparcie dla pozyskiwania nowych rynków zbytu, instrumenty finansowe, promocja). Z kolei Strategia rozwoju kapitału ludzkiego zakłada takie priorytety, jak: uczenie się przez całe życie podstawowy czynnik dla zwiększania jakości kapitału ludzkiego oraz poprawy adaptacyjności zasobów pracy; pełne korzystanie z potencjału różnych miejsc i sposobów uczenia się, a także ocenianie i uznawanie efektów takiego uczenia się w krajowym systemie kwalifikacji (spójnym z europejskimi ramami kwalifikacji), rynek pracy aktywna polityka rynku pracy, elastyczne formy zatrudnienia, większa adaptacyjność i mobilność zasobów pracy, aktywizacja zawodowa, zielone miejsca pracy; równość szans na rynku pracy, bezpieczeństwo i warunki pracy, dialog społeczny, otwarcie rynku usług zatrudnieniowych; polityka migracyjna, dostosowanie do trendów demograficznych, system opieki zdrowotnej zwiększenie bezpieczeństwa zdrowotnego społeczeństwa (w tym m.in. zapobieganie negatywnym skutkom zdrowotnym narażenia na szkodliwe czynniki środowiska, infrastruktura), zapobieganie wykluczeniu społecznemu przeciwdziałanie patologiom społecznym oraz wykluczeniu społecznemu (m.in. ograniczanie ekonomicznych skutków wykluczenia społecznego, integracja społeczna i zawodowa imigrantów), wsparcie rodzin warunki sprzyjające m.in. rozwojowi młodego pokolenia w rodzinie i środowiskach pozarodzinnych, godzenie pracy zawodowej z obowiązkami wobec rodziny, system wsparcia dla osób starszych, warunki pracy i życia osób niepełnosprawnych, mieszkalnictwo budowa mieszkań i zarządzanie zasobami mieszkaniowymi; stymulowanie i popieranie rozwoju sektora mieszkaniowego (dodatki mieszkaniowe, budownictwo socjalne, dopłaty do kredytów hipotecznych, polityka podatkowa, ochrona praw lokatorów i właścicieli, zapisy prawne), rozwój poprzez sport istotny element jakości życia, technologie informacyjne i komunikacyjne kluczowa rola technolo- gii informacyjnych i komunikacyjnych (Information and Communication Technology ICT) w modernizacji usług publicznych (edukacja, szkolnictwo wyższe, rynek pracy) oraz zaspokajaniu potrzeb z zakresu opieki zdrowotnej i społecznej.

27 26 Scenariusze rozwoju badań naukowych w drzewnictwie We współczesnych społeczeństwach zauważalna jest w ostatnich latach tendencja do łączenia zagadnień związanych z rozwojem energetyki z kwestiami ochrony środowiska. Struktura i charakter przyszłego sektora energetyki są bowiem w znacznym stopniu zależne od zobowiązań środowiskowych, jakie przyjmuje społeczność międzynarodowa. Strategia Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko zakłada wprowadzenie w życie zasady zrównoważonego rozwoju, co wymaga przewartościowania społecznego podejścia do spraw ochrony środowiska i spowodowanie zmian w postrzeganiu tych zagadnień przez Polaków. Duży nacisk położony zostanie na edukację ekologiczną, która będzie promowała model zrównoważonej konsumpcji, choć wydaje się, że powinna być też podkreślana i upowszechniana wiedza o zrównoważonej produkcji i roli w niej sektorów neutralnych wobec środowiska, takich jak np. sektor drzewny 1. Unijnymi dokumentami, które ochronę środowiska traktują w połączeniu z problematyką rozwoju branży energetycznej są przede wszystkim pakiet klimatyczno-energetyczny i strategia Europa W drugim z wymienionych dokumentów w ramach rozwoju zrównoważonego zakłada się m.in. systematyczne ograniczanie emisji gazów cieplarnianych, pełne wykorzystanie możliwości nowych technologii oraz bardziej efektywne korzystanie z zasobów celem transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i efektywnie korzystającej z zasobów środowiska. Pakiet klimatyczno-energetyczny natomiast definiuje najważniejsze cele Unii Europejskiej w zakresie zmian klimatu (tzw. 3 x 20) do 2020 roku jako: ograniczenie emisji CO 2 o 20% w porównaniu do roku 1990, zmniejszenie zużycia energii o 20% w stosunku do scenariusza business as usual, wzrost udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energii finalnej do 20% (dla Polski 15%) do 2020 roku. Sposób wypełnienia tych zobowiązań podano w Polityce energetycznej Polski do 2030 roku 2, gdzie jako priorytetowe kierunki działań wskazano: poprawę efektywności energetycznej, wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, dywersyfikację struktury wytwarzania energii poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej, rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii oraz ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. Projektowany obecnie Plan działań polityki energetycznej Unii Europejskiej na lata , stanie się odpowiedzią na wyzwania stojące przed Unią, a związane z rosnącym zapotrzebowaniem na energię i koniecznością jego pokrycia przede wszystkim z rodzimych źródeł energii. W dokumencie poruszone są także kwestie: infrastruktury wytwórczej i transportowej paliw i energii, wytwarzania energii w Unii Europejskiej w oparciu o nowoczesne technologie, rosnącego 1 Uwagę tę Instytut Technologii Drewna zgłosił w dniu roku Dyrektorowi Departamentu Energetyki Ministerstwa Gospodarki w ramach debaty społecznej. 2 I dalej na podstawie: Plan uporządkowania strategii, op. cit.,

28 Kluczowe wyzwania i priorytety w makrootoczeniu sfery nauki w drzewnictwie uzależnienia od zewnętrznych dostaw gazu ziemnego i ropy naftowej oraz zobowiązań w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Projektowana dyrektywa o emisjach przemysłowych znacznie zaostrzy standardy emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu i pyłu dla instalacji przemysłowych. Przewiduje się, że jej wdrożenie będzie miało bardzo duży wpływ na całą gospodarkę i spowoduje konieczność znacznych inwestycji modernizacyjnych i dostosowawczych. W kwestiach ochrony środowiska, do podstawowych uwarunkowań prawnych należy Traktat Akcesyjny, który stawia Polsce poważne zadania do wypełnienia, z generalnym celem, że po roku 2015 Polska powinna być krajem spełniającym wszystkie standardy w ochronie środowiska obowiązujące w krajach członkowskich Unii Europejskiej. Niezmiernie istotny jest także 6. Program Działań na rzecz Środowiska z 2001 roku, który wyznacza zadania polityki ekologicznej Unii Europejskiej, koncentrując się na czterech priorytetach: zmiany klimatyczne, ochrona przyrody i bioróżnorodności, środowisko naturalne i zdrowie, zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych i gospodarka odpadami. Priorytety Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska zostały odzwierciedlone w Polityce Ekologicznej Państwa w latach z perspektywą do 2016, gdzie do najważniejszych zagadnień i wyzwań wspólnotowej polityki ochrony środowiska należy zaliczyć: działania na rzecz zapewnienia realizacji zasady zrównoważonego rozwoju, ochrona różnorodności biologicznej, przystosowanie i łagodzenie zmian klimatu. Działania podejmowane w celu realizacji wymienionej strategii, będą także spójne z działaniami na rzecz budowania tzw. zielonej gospodarki, prowadzonymi na forum międzynarodowym (OECD i ONZ). Przyjęta w czerwcu 2009 roku Deklaracja OECD na temat Zielonego Wzrostu wskazuje na konieczność zapewnienia wzrostu zrównoważonego pod względem ekologicznym i społecznym jako główne wyzwania najbliższych lat akcentując, że pojęcia wzrost i zielony nie tylko nie wykluczają się nawzajem, ale powinny się uzupełniać. W Deklaracji podkreśla się także potrzebę podejmowania działań na rzecz zielonych inwestycji i racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych, w szczególności inwestowania w infrastrukturę i nowe technologie, które będą kluczowymi elementami niskowęglowego wzrostu gospodarczego. Wypełniając zapisy Deklaracji, OECD przygotowało w maju 2010 roku Raport Przejściowy na temat Strategii Zielonego Wzrostu, której przyjęcie zaplanowano w połowie 2011 roku. Zgodnie z Planem uporządkowania strategii rozwoju, w strategii: Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko będą uwzględnione główne wyzwania dotyczące 1 : 1 Ibidem.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009 SEMINARIUM Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna 1 Projekt: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 Streszczenie

Załącznik nr 5 Streszczenie Załącznik nr 5 Streszczenie Raport jest podsumowaniem badania pn. Ewaluacja ex-ante Projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 zrealizowanego przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] OPOLE, GRUDZIEŃ 2014 2 Załącznik nr 2 do RPO WO 2014-2020 Tabela 1:

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa

Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa Departament Funduszy Strukturalnych Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa Warszawa, 31 stycznia 2014 roku Fundusze unijne dla oświaty 1. Środki EFS dla edukacji w latach 2007-2013 2. olityka

Bardziej szczegółowo

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wsparcie rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Tomasz Napiórkowski Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej

Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020. Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Organizacje pozarządowe jako potencjalni beneficjenci w MRPO 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej SCHEMAT RPO 2014-2020: DWUFUNDUSZOWY I ZINTEGROWANY 1. WARUNKI DLA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Strategia inteligentnej specjalizacji poziom krajowy Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Założenia strategii inteligentnej specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Podstawowa dokumentacja konkursowa Podstawowa dokumentacja konkursowa Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 Szczegółowy opis priorytetów RPO WZ Przewodnik do

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UNIJNE DLA OŚWIATY

FUNDUSZE UNIJNE DLA OŚWIATY Departament Funduszy Strukturalnych FUNDUSZE UNIJNE DLA ŚWIATY w nowej perspektywie finansowej UE 2014-2020 Fundusze unijne dla oświaty 1. Środki EFS dla edukacji w latach 2007-2013 2. olityka spójności

Bardziej szczegółowo

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r.

Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski. Warszawa, 26 maja 2015 r. Polska Cyfrowa impulsem do e-rozwoju Marta Grabowska, Uniwersytet Warszawski Warszawa, 26 maja 2015 r. Rozwój społeczny koncepcja Alvina Tofflera Trzecia fala Warszawa, 1997 Społeczeństwo agrarne * Społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy Nowa sytuacja gospodarki polskiej i europejskiej po kryzysie: Bussines as usual is impossible ( generuje nierównowagi finansowe, gospodarcze, środowiskowe i społeczne) Nowe

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r.

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r. Omówienie zasad składania wniosku w zakresie ogłoszonego konkursu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej konkursu w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013,

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE

Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE EDYTA BARACZ Informatyzacja administracji publicznej w Polsce w świetle polityki społeczeństwa informacyjnego UE Społeczeństwo informacyjne to typ społeczeństwa, którego kształtowanie się ściśle związane

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 SRWP Dokument implementacyjny w obszarze B+R Strategia Transportu RPOWP POWER POIR BP, JST Główne uwarunkowania kształtu projektu

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie

Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie Regionalny Program Operacyjny Województwo Dolnośląskie 1.Oś Priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje Zwiększone urynkowienie działalności badawczo-rozwojowej Zwiększona aktywność badawczo-rozwojowa

Bardziej szczegółowo