"Grenzen überwinden durch gemeinsame Investition in die Zukunft"

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download ""Grenzen überwinden durch gemeinsame Investition in die Zukunft""

Transkrypt

1 Pokonywać granice poprzez wspólne inwestowanie w przyszłość "Grenzen überwinden durch gemeinsame Investition in die Zukunft" Raport z badania: Foresight regionalny: Branżowy rozwój Gorzowa Wielkopolskiego oraz Nowoczesne kadry gospodarki Wykonawca zlecenia: Wyższa Szkoła Biznesu w Gorzowie Wlkp. Zespół autorski: dr Katarzyna Cheba dr Joanna Hołub-Iwan Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska (Województwo Lubuskie) Brandenburgia

2 SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE Co to jest FORESIGHT? Uwarunkowania budowy scenariuszy wynikające z Narodowego Programu Foresight Polska II. FORESIGHT W OBSZARZE BRANŻOWY ROZWÓJ REGIONU Cel i zakres zadania Główne etapy realizacji badań Zastosowane metody badawcze ANALIZA DANYCH ZASTANYCH Sytuacja społeczno-gospodarcza województwa lubuskiego wybrane informacje Analiza taksonomiczna Współczynnik lokalizacji (location quotient) ANALIZA WYNIKÓW BADANIA EKSPERCKIEGO Ocena ogólna Rozwój branżowy północnej części województwa lubuskiego Potencjał innowacyjny i inwestycyjny branż Zasięg działania Rozwój branż innowacyjnych WNIOSKI III. FORESIGHT W OBSZARZE ROZWOJU RYNKU PRACY W UJĘCIU REGIONALNYM Założenia do realizacji projektu w obszarze rozwoju rynku pracy w ujęciu regionalnym Cel i zakres projektu Megatrendy w obszarze rynku pracy Wpływ uwarunkowań politycznych, ekonomicznych, społecznych i technologicznych na rynek pracy w przyszłości (analiza PEST) Specyfika lokalnego rynku pracy a foresight REALIZACJA ZADANIA METODĄ FORESIGHT Etapy realizacji zadania Uwarunkowania budowy scenariuszy wynikające z lokalnych dokumentów strategicznych wybrane informacje Wybór priorytetów badawczo-rozwojowych Analiza SWOT Tezy do badania metodą DELPHI WYNIKI BADANIA METODĄ DELPHI Strona2

3 3.1. Jakość kadr przyszłości Struktura kwalifikacji Niedopasowanie popytu i podaży Źródła przewagi konkurencyjnej Nowoczesne kształcenie - szkolenia SYNTEZA WYNIKÓW BADAŃ SCENARIUSZE ROZWOJU Wybór scenariuszy rozwoju Graficzna prezentacja scenariuszy Synteza Scenariusz przełomu/skoku Synteza Scenariusz pogłębiającej się niekorzystnej sytuacji V. WYKAZ LITERATURY VI. ZAŁĄCZNIKI Strona3

4 I. WPROWADZENIE Przedstawiony dokument jest raportem z badań przeprowadzonych w ramach projektu pt.: Viadukt innovativ. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Program Współpracy Transgranicznej Polska (województwo lubuskie) Brandenburgia Opracowanie zawiera wyniki dwóch etapów badań zrealizowanych od maja do lipca 2011 roku przez Wyższą Szkołę Biznesu w Gorzowie Wlkp. Przygotowane opracowanie podzielone jest na cztery części zawierające opis metodyki przeprowadzonych badań, celów badań, przebiegu i wyników poszczególnych etapów badania oraz opracowanych na tej podstawie scenariuszy rozwoju. Zasadnicza część raportu obejmuje trzy rozdziały, w których przedstawiono wyniki zrealizowanych etapów badań oraz przedstawiono scenariusze rozwoju w obszarze dotyczącym nowoczesnych kadr uwzględniające branżowy rozwój północnej części województwa lubuskiego. Podstawę do opracowania scenariuszy rozwoju stanowiły wyniki obu etapów badań dotyczące: branżowego rozwoju tej części województwa oraz nowoczesnych kadr gospodarki. Głównym celem badań przeprowadzonych w ramach pierwszego projektu była próba identyfikacji branż regionalnej gospodarki o możliwie największym potencjale rozwoju, mogących stanowić kluczowe branże dla rozwoju miasta Gorzowa Wielkopolskiego, wskazanie czynników oraz barier mogących mieć istotny wpływ na gospodarczy rozwój Gorzowa Wielkopolskiego, ustalenie priorytetów polityki publicznej dotyczących wspierania przedsiębiorczości, skutkujących wzrostem poziomu innowacyjności gospodarki. Wyniki pierwszego etapu badania oraz wyniki wcześniejszych badań dotyczących rynku pracy w Gorzowie Wielkopolskim, zrealizowane na przełomie maja i czerwca 2009 roku w ramach projektu Przedsiębiorczy Gorzów. Rozwiązania dla rynku pracy i szkolnictwa oraz priorytety wytypowane podczas prac panelowych stały się podstawą do sformułowania tez ocenianych w drugim badaniu eksperckim, a następnie dały podstawę do opracowania scenariuszy rozwoju uwzględniających oba zrealizowane badania. Do raportu dołączono również narzędzia badawcze wykorzystane w trakcie badania eksperckiego, w postaci formularzy badania ankietowego. Strona4

5 1. Co to jest FORESIGHT? Foresight to nowoczesny proces umożliwiających aktywną ingerencję w przyszłość, którego podstawą jest wykorzystanie nauki i technologii celem lepszego przygotowania się do wyzwań i zagrożeń, jakie niesie ze sobą rozwijająca się cywilizacja 1. Foresight zakłada docieranie do potrzebnych informacji w sposób systematyczny i przyszłościowy. Celem takiego sposobu zbierania informacji jest budowanie średnio- lub długookresowej wizji rozwojowej, która ma służyć, jako narzędzie podejmowania bieżących decyzji. Wykorzystanie foresightu, jako metody przewidywania przyszłości wymaga połączenia w jedną całość czterech elementów: intuicji, metody, analizy antycypacyjnej i rozwoju trendów 2. W związku z tym, że foresight nie jest metodą o charakterze stricte naukowym, w literaturze przedmiotu proponuje się, aby interpretacja tego terminu wskazywała, że jest to ogół działań, których celem jest wypracowanie możliwej do spełnienia, odpowiadającej założonym celom, dotyczącej realnych problemów wizji przyszłości wraz ze wskazaniem sposobów jej realizacji, wykorzystując w tym celu odpowiednio dobrane metody. Dobór metod a w szczególności elastyczność w doborze tych metod, które ostatecznie mają prowadzić do sformułowania wizji przyszłości np. w postaci technologicznych map rozwoju, analizy trendów i wpływów czy też powstania listy kluczowych dla analizowanego regionu technologii, badania to największa zaleta foresightu 3. Badania prowadzone w oparciu o techniki foresightu mogą mieć nieograniczony zasięg. Najczęściej wykorzystuje się je do badań o charakterze społecznym obejmujących takie dziedziny, jak: ekonomia, zarządzanie, prawo, administracja, edukacja, jak również technicznym dotyczących np.: inżynierii chemicznej, energetyki, infrastruktury czy też architektury. Dotychczas zrealizowane badania metodą foresightu to np.: Energetyka (Nornic H2 Energy Foresight Norwegia), Archeologia (Archology in Ireland Irlandia), Polityka bezpieczeństwa (PP30:Prospective Plan of the French Defense Policy in 30 years - Francja), Zagadnienia prawne (UK national Foresight: Cyber Trust and Crime Prevention Wielka Brytania), Ochrona zdrowia (The Impact of Biotechnology on Health - Hiszpania 4. 1 Por. Podręcznik dla beneficjentów Poddziałania Projekty badawcze w obszarze monitorowania i prognozowania rozwoju technologii (Foresight), Warszawa 2005, s. 6 2 Podręcznik s 7. 3 R. Popper, M. Keenan, M. Butter: EFMN 2005 Mapping Report, 2006, s Monitorowanie i prognozowanie (Foresight) priorytetowych, innowacyjnych technologii dla zrównoważonego rozwoju województwa mazowieckiego, raport nr 1, Warszawa, 2006, s Strona5

6 Proponowany w literaturze przedmiotu podział foresightu uwzględnia możliwość realizowania badań w ramach: Foresightu technologicznego Technology Foresight procesu polegającego na systematycznym przewidywaniu w długiej perspektywie dotyczącej nauki i techniki oraz ekonomii i społeczeństwa w powiązaniu z umiejętnością dobierania strategicznych technologii, które mogą przynieść wielkie społeczne i ekonomiczne korzyści; Foresightu regionalnego Regional Foresight czyli usystematyzowanego procesu gromadzenia wiedzy dotyczącej przyszłości w krótszym lub dłuższym okresie czasu mającego na celu zachęcanie do przyszłych działań na określonym obszarze geograficznym, obejmującego: oczekiwania, partycypację, sieciowanie, wizję oraz działanie; 5 Niektórzy autorzy wyróżniają także foresight branżowy. Należy jednak mieć świadomość, że znaczna część realizowanych obecnie foresightów ma charakter mieszany, co sprawia, że bardziej uzasadniony wydaje się podział uwzględniający poruszane w trakcie badań aspekty. Kierując się tym kryterium badania foresight można podzielić na 6 : Foresight przemysłowy; Foresight technologiczny; Foresight społeczny Foresight socjo-techniczny. Badania przeprowadzane w oparciu o techniki foresightu można podzielić również ze względu na zasięg terytorialny: Foresight regionalny; Foresight krajowy; Foresight transgraniczny; Foresight ponadnarodowy. W Polsce pierwszym projektem typu Foresight był uruchomiony w IV kwartale 2003 r. w ramach pierwszego etapu działalności Narodowego Programu Foresight, Pilotażowy Projket Foresight obejmujący obszar Zdrowia i życia. W ramach projektu zakończonego na początku 2005 r. badaniami objęto 11 paneli badawczych. Kolejne etapy realziowane w ramach Foresightu dotyczyły: Zrównoważonego rozwoju, Technologii informatycznych oraz Bezpieczeństwa. 5 Blueprints for Foresight Actions In the Regions: Agriblue. Sustainable Territorial Development of the Rural Areas of Europ, s J. Kuciński : Foresight na świecie. Wnioski dla Polski, prezentacja MS Powerpoint, Warszawa 2004, s. 5. Strona6

7 2. Uwarunkowania budowy scenariuszy wynikające z Narodowego Programu Foresight Polska 2020 W trakcie badań zrealizowanym w ramach Narodowego Programu Foresight Polska 2020 opracowano makroekonomiczne wizje rozwoju uwzględniające cztery następujące kluczowe czynniki: 1. Globalizacja uwzględnienie tego czynnika jest szczególnie istotne, ponieważ wiąże się z koniecznością nowego spojrzenia na zachodzące procesy ekonomiczne, których stabilność i trwałość w dobie globalizacji świata nie jest już tak oczywista. Co więcej możliwa jest sytuacja zakładająca rozpad aktualnego ładu światowego. Globalizacja jak i integracja w obrębie Unii Europejskiej może stanowić zarówno koło zamachowe jak i czynnik spowalniający przemiany zachodzące w obszarze polskiej gospodarki. 2. Reformy - dotyczące wielu dziedzin życia społeczno-gospodarczego niezbędne dla dalszego zrównoważonego rozwoju Polski. Oprócz samych reform i regulacji z nimi związanych niezwykle istotny jest sposób ich wprowadzania, który powinien zapewniać równowagę pomiędzy funkcją regulacyjną państwa a funkcjonowaniem rynku oraz wysoką sprawność działania zarówno instytucji publicznych jak i mechanizmów rynkowych. 3. Akceptacja społeczna reform obecna sytuacja w Polsce i na świecie wymaga wprowadzenia wielu trudnych reform, których wprowadzenie, szczególnie w początkowym okresie, może napotykać pewien opór społeczny i brak zrozumienia wywołany koncentracją na bieżących efektach nowych reform bez oceny przyszłych korzyści zauważalnych w długim okresie czasu. Oznacza to konieczność uzyskania poparcia społecznego dla nowych proponowanych rozwiązań. 4. Gospodarka oparta na wiedzy a w szczególności stworzenie takich możliwości transferu wiedzy i innowacji do gospodarki, które zapewni efektywność podejmowanych działań. Ścisłe powiązanie sfery badawczo-rozwojowej z potrzebami gospodarki, poszukiwanie rozwiązań pozostających w związku z realiami otoczenia zewnętrznego bądź wyprzedzających istniejące potrzeby. Ustalone w ten sposób czynniki, kluczowe dla rozwoju polskiej gospodarki, a tym samym przyszłego rynku pacy pozwoliły na sformułowanie w ramach Narodowego Programu Foresight Polska 2020 pięciu ogólnych scenariuszy, są to: Scenariusz Skoku cywilizacyjnego, Scenariusz Twardych dostosowań, Scenariusz Trudnych modernizacji, Scenariusz Słabnącego rozwoju, Scenariusz Zapaści. Strona7

8 II. FORESIGHT W OBSZARZE BRANŻOWY ROZWÓJ REGIONU 1. Cel i zakres zadania Głównym celem przeprowadzonych badań jest próba identyfikacji branż regionalnej gospodarki o możliwie największym potencjale rozwoju, mogących stanowić kluczowe branże dla rozwoju miasta Gorzowa Wielkopolskiego, wskazanie czynników oraz barier mogących mieć istotny wpływ na gospodarczy rozwój Gorzowa Wielkopolskiego, ustalenie priorytetów polityki publicznej dotyczących wspierania przedsiębiorczości, skutkujących wzrostem poziomu innowacyjności gospodarki. Etapy zrealizowanych badań wraz z ich celem, źródłem informacji oraz wskazaniem zastosowanej metody badania przedstawiają się następująco: Tabela 1. Schemat badawczo-analityczny Etap Cel Źródło informacji Metoda badania/ metody analizy danych I Identyfikacja kluczowych branż o największym potencjale rozwoju dla regionalnej gospodarki. Analiza porównawcza, dobór obszarów referencyjnych (analiza porównawcza na poziomie województwa, kraju, województw ościennych) Dane statystki publicznej Analiza danych zastanych: 1. Taksonomiczny miernik rozwoju 4. Wskaźnik lokalizacji II Weryfikacja doboru kluczowych branż. Identyfikacja czynników intensywnego rozwoju gospodarczego. Identyfikacja barier rozwoju gospodarczego. Opinie kluczowych ekspertów istotnych ze względu na podjętą problematykę badania. Badanie pierwotne z zastosowaniem techniki ankiety internetowej: 1. Analiza struktury 2. Analiza jakościowa Ustalenie priorytetów polityki publicznej. Źródło: opracowanie własne. Strona8

9 2. Główne etapy realizacji badań Etap 1. Analiza danych zastanych Do analizy regionalnej gospodarki, której celem była analiza przestrzennego zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Gorzowa Wielkopolskiego oraz wskazanie kluczowych branż ze względu na posiadany potencjał rozwojowy, zastosowano następujące metody analityczne: taksonomiczny miernik rozwoju; równanie (wskaźnik) lokalizacji (location quotient). W trakcie realizacji pierwszego zadania tego etapu badania, w ramach analizy przestrzennego zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego miasta Gorzowa Wielkopolskiego, zbudowano bank danych zawierający dostępne w statystyce publicznej, informacje statystyczne o 36 miastach na prawach powiatu, średniej wielkości od 50 do 150 tysięcy mieszkańców. Uwzględnienie w badaniu wszystkich miast na prawach powiatu tej wielkości pozwoliło na zbudowanie rankingu miast i wskazanie pozycji zajmowanej przez miasto Gorzów Wielkopolski. Podjęte badania miały na celu ustalenie dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego w przekroju terytorialnym oraz pozwoliły na wyodrębnienie miast o podobnym poziomie rozwoju w analizowanym obszarze. W ramach drugiego zadania, polegającego na wyznaczeniu wskaźnika lokalizacji, analizie poddane zostały następujące zmienne: liczbę podmiotów gospodarki narodowej ogółem prowadzących działalność w poszczególnych branżach (sekcja Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD); oraz w celu weryfikacji otrzymanych wyników - liczbę prywatnych podmiotów gospodarki narodowej prowadzących działalność w poszczególnych branżach (sekcja Polskiej Klasyfikacji Działalności PKD). Dane statystyczne analizowano w dwóch układach: dla poziomu województwa oraz obszaru referencyjnego Polski oraz dla miasta Gorzowa Wielkopolskiego i obszaru referencyjnego województwa lubuskiego. Taki sposób postępowania podyktowany był dostępnością danych statystycznych. Etap 2. Badanie eksperckie W ramach tego etapu przeprowadzono badanie pierwotne metodą Delphi w trakcie, którego pozyskano informacje od kluczowych informatorów, czyli osób dysponujących wiedzą dotyczącą możliwości rozwoju branż w Gorzowie Wielkopolskim. W szczególności byli to pracownicy naukowi gorzowskich uczelni, przedstawiciele instytucji otoczenia biznesu, menadżerowie firm funkcjonujących na terenie miasta oraz osoby reprezentujące urzędy, w szczególności ich gospodarcze wydziały. Taki sposób doboru ekspertów, osób posiadających wiedzę zgodną z postawionymi głównymi celami badania, którymi są: identyfikacja kluczowych branż dla rozwoju miasta oraz wskazanie głównych czynników mogących stymulować ich rozwój bądź tych, które Strona9

10 mogą stanowić największą przeszkodę rozwoju analizowanych branż, jest adekwatny i daje możliwość pozyskania rzetelnych i wiarygodnych informacji. Ekspertów do badania dobierano, w związku z tym, w sposób celowy; tylko taki dobór gwarantował poznanie opinii osób posiadających odpowiedni poziom wiedzy na temat badanych zjawisk i procesów. Badanie eksperckie zrealizowano w kwietniu 2011 roku. Badanie zrealizowano z wykorzystaniem techniki ankiety pocztowej, wysyłanej drogą elektroniczną i wypełnianej samodzielnie przez respondenta. Ostatecznie otrzymano ankiety od 36 ekspertów, co przy uwzględnieniu liczebności stworzonej pierwotnej bazy ekspertów wynoszącej 90 osób, oznacza, że otrzymano 40% odpowiedzi. Wynik ten w przypadku badań realizowanych techniką ankiety pocztowej, w tak krótkim czasie można uznać za satysfakcjonujący. Strukturę respondentów uczestniczących w badaniu, ze względu na typ reprezentowanej jednostki, przedstawiono na rysunku 1. Najliczniej reprezentowaną kategorię respondentów stanowią przedstawiciele biznesu, przedsiębiorcy bądź menadżerowie firm funkcjonujących przede wszystkim na terenie miasta Gorzowa Wielkopolskiego. 22% Uczelnia 56% 36 6% Instytucja otoczenia biznesu Jednostka samorządowa 17% Przedstawiciel biznesu Rysunek 1. Podział ekspertów uczestniczących w badaniu, ze względu na typ reprezentowanej jednostki. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników przeprowadzonych badań. Strona10

11 3. Zastosowane metody badawcze 1. Taksonomiczny miernik rozwoju Syntetyczna ocena jednostek społeczno-gospodarczych w ujęciu przekrojowym wymaga zastosowania specjalnych metod, które mogłyby być zastosowane w warunkach złożoności analizowanych zjawisk. Właściwa diagnoza stanu jednostek społeczno-gospodarczych wymaga zastosowania metod statystyczno-matematycznych umożliwiających porównywanie oraz badanie relacji pomiędzy badanymi jednostkami. Metodą umożliwiającą przeprowadzenie analiz w oparciu o zróżnicowany materiał statystyczny jest klasyfikacja obiektów społeczno-gospodarczych w oparciu o metody taksonomiczne 7. Do badania przestrzennego zróżnicowania poziomu życia mieszkańców miast średniej wielkości zastosowano taksonomiczny miernik rozwoju z i, wyznaczony w oparciu o zmienne ujednolicone poprzez przekształcenie destymulant w stymulanty. W badaniach wykorzystano dane dotyczące 36 miast średniej wielkości na prawach powiatu - od 50 do 150 tysięcy mieszkańców - zgromadzone w Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Analizie poddano dostępne informacje statystyczne z 2008 roku obejmujące 7 obszarów badawczych. Utworzony bank danych zawierał 45 cech diagnostycznych, natomiast do finalnego zbioru wytypowano 19 zmiennych. Wszystkie zmienne uwzględnione w badaniu miały postać wskaźników natężenia. Do wyboru reprezentantów poszczególnych grup zastosowano metodę parametryczną Z. Hellwiga 8. Do ostatecznego zbioru zmiennych diagnostycznych, który stał się podstawą do dalszych badań zakwalifikowano: 1. Ochrona zdrowia: x 1 śmiertelność niemowląt na 1000 urodzeń żywych, x 2 liczba zgonów na 1000 osób, x 3 liczba zgonów w wieku 1-59 lat na 1000 osób; x 4 liczba lekarzy dentystów na 10 tys. osób; 2. Rynek pracy, warunki i bezpieczeństwo pracy: x 5 liczba bezrobotnych zarejestrowanych na jedną ofertę pracy, x 6 liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy na 1000 pracujących, x 7 liczba pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia zw. z uciążliwością pracy na 1000 zatrudnionych, x 8 podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności; 3. Wynagrodzenia i dochody ludności: x 9 dochody budżetu miasta ogółem na 1 mieszkańca w zł., x 10 nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw na 1 mieszkańca w zł., x 11 produkcja sprzedana przemysłu na 1 mieszkańca (l. prac>9); 4. Warunki mieszkaniowe: x 12 - przeciętna powierzchnia mieszkania w m 2 na 1 osobę, x 13 mieszkania wyposażone w CO w % ogółu mieszkań zamieszkanych, x 14 mieszkania wyposażone w gaz w % ogółu mieszkań zamieszkanych; 7 Nowak E., Metody taksonomiczne w klasyfikacji obiektów społeczno-gospodarczych, PWE, Warszawa Hellwig Z., Wielowymiarowa analiza porównawcza i jej zastosowanie w badaniach wielocechowych obiektów gospodarczych, 1981, PWE, Warszawa. Strona11

12 5. Oświata i edukacja: x 15 liczba dzieci w wieku 3-6 lat na 100 miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego, x 16 - przeciętna liczba uczniów na 1 oddział w szkołach podstawowych; 6. Kultura i czas wolny: x 17 - czytelnicy bibliotek publicznych na 1000 osób; 7. Komunikacja i łączność: x 18 % wydatki ogółem na transport i łączność w wydatkach ogółem; x 19 drogi publiczne o twardej nawierzchni na 100 km 2 w km. Taksonomiczne mierniki rozwoju dla każdego z przyjętych siedmiu obszarów poziomu życia wyznaczono w oparciu o znormalizowane wartości cech diagnostycznych, na podstawie wzoru [Nowak 1990]: K 1 zi = z ki (1) K k= 1 gdzie: z i wartość taksonomicznego miernika rozwoju dla i-tego obiektu, z ki znormalizowana wartość k-tej cechy w i-tym obiekcie, K liczba rozpatrywanych cech. Średnia arytmetyczna wyznaczonego w ten sposób miernika jest równa jedności. Umożliwia to przeprowadzenie porównań rozwoju obiektów wielocechowych. Jeżeli dla badanego obiektu zachodzi nierówność: z i >1, to badany obiekt osiąga wyższy poziom rozwoju niż przeciętnie w całym zbiorze obiektów. W przypadku, gdy z i <1, to badany obiekt osiąga niższy poziom rozwoju niż przeciętnie w zbiorze porównywanych jednostek [Nowak 1990]. 3. Współczynnik lokalizacji (location quotient) Współczynnik lokalizacji pozwala ocenić stopień koncentracji przestrzennej badanego zjawiska względem wskazanego obszaru referencyjnego. Dzięki temu możliwe jest wskazanie branż, w których już dzisiaj potencjał województwa lubuskiego oraz miasta Gorzowa Wielkopolskiego jest największy. Umożliwia on również wskazanie różnic w dynamice rozwoju poszczególnych sektorów. Podstawą do analizy potencjału rozwojowego branż w oparciu o współczynnik lokalizacji jest przyjęcie założenia o ujednoliceniu lokalnej konsumpcji oraz jednakowego poziomu produktywności w obu porównywanych obszarach, czyli w tym wypadku w województwie lubuskim i kraju, oraz w Gorzowie Wielkopolskim i województwie lubuskim. Wykorzystanie współczynnika lokalizacji pozwala na określenie, jaki jest stosunek udziału sekcji w gospodarce regionalnej do udziału sekcji w obszarze referencyjnym w następujący sposób [Hoower 1984]: gdzie: t t E ib Eir LQ = / t t (2) Eb Er t E ib - wartość zmiennej w sektorze i, w obszarze badanym b, w danym okresie t, t E b - wartość zmiennej we wszystkich sektorach w obszarze badanym b, w danym okresie t, Strona12

13 t E ir - wartość zmiennej w sektorze i, w obszarze referencyjnym r, w danym okresie t, t E r - wartość zmiennej we wszystkich sektorach w obszarze referencyjnym r, w danym okresie t. Wartość LQ>1 oznacza, że w obszarze badanym koncentracja firm zarejestrowanych w danej sekcji jest wyższa, niż średnio w obszarze przyjętym za referencyjny. Może to powodować powstawanie nadwyżek określonych dóbr i usług, które po zaspokojeniu popytu lokalnego mogą być eksportowane poza granice analizowanego obszaru. Wartość LQ<1 oznacza potencjalny niedobór pewnych rodzajów działalności, które aby zaspokoić popyt lokalny muszą być sprowadzone z zewnątrz. Wartość LQ=1 (ponieważ wskaźnik rzadko przyjmuje wartość 1, dopuszcza się standardowe odchylenie ± 0,15) oznacza, że rozkład analizowanej zmiennej w obszarze badanym przebiega bardzo podobnie względem rozkładu tej zmiennej w obszarze referencyjnym. Do przedstawienia trendu oraz prognozy przebiegu zmiennej służy wskaźnik lokalizacji, który wylicza się według wzoru: LQ = LQ t gdzie: LQ t+1 ostatni rok analizowanego okresu, LQ t pierwszy rok analizowanego okresu. LQ + 1 t LQ t (3) Strona13

14 4. ANALIZA DANYCH ZASTANYCH 4.1. Sytuacja społeczno-gospodarcza województwa lubuskiego wybrane informacje Trendy zmian demograficznych Zgodnie z przyjętymi założeniami prognozy ludności w Polsce na lata , zmiany w intensywności urodzeń i zgonów spowodują utrzymywanie się dodatniego przyrostu naturalnego (różnica między liczbą urodzeń i zgonów) do 2013 roku. W kolejnych latach wraz z postępującymi niekorzystnymi zmianami w strukturze ludności według wieku oraz zmniejszaniem się liczebności kobiet w wieku rozrodczym przewidywany jest ujemny przyrost naturalny, który z każdym kolejnym rokiem prognozy będzie się pogłębiał. W przypadku województwa lubuskiego prognoza demograficzna przedstawia się następująco: Tabela 2. Prognoza liczby ludności województwa lubuskiego w latach Rok Rejon woj. lubuskie Miasta Wsie tys. % (2007=100) tys. % (2007=100) tys. % (2007=100) ,99 100,15% 639,06 99,24% 370,92 101,75% ,16 100,17% 637,91 99,06% 372,25 102,11% ,33 100,18% 636,89 98,90% 373,44 102,44% ,30 100,18% 635,82 98,74% 374,48 102,73% ,21 100,17% 634,80 98,58% 375,42 102,98% ,92 100,14% 633,71 98,41% 376,21 103,20% ,57 100,11% 632,68 98,25% 376,88 103,39% ,04 100,06% 631,64 98,09% 377,41 103,53% ,35 99,99% 630,56 97,92% 377,79 103,63% ,64 99,92% 629,55 97,77% 378,09 103,72% ,59 99,81% 628,33 97,58% 378,27 103,77% ,24 99,68% 626,90 97,35% 378,34 103,79% ,55 99,51% 625,26 97,10% 378,29 103,77% ,54 99,31% 623,41 96,81% 378,13 103,73% ,22 99,08% 621,36 96,49% 377,85 103,65% ,60 98,82% 619,14 96,15% 377,46 103,55% ,70 98,53% 616,73 95,77% 376,97 103,41% ,56 98,22% 614,18 95,38% 376,38 103,25% ,18 97,89% 611,47 94,96% 375,71 103,06% ,61 97,53% 608,65 94,52% 374,95 102,86% ,88 97,16% 605,73 94,07% 374,14 102,63% ,97 96,78% 602,72 93,60% 373,25 102,39% ,94 96,38% 599,62 93,12% 372,32 102,13% ,79 95,97% 596,46 92,63% 371,33 101,86% ,57 95,55% 593,26 92,13% 370,31 101,58% Źródło: Strona14

15 Według prognoz GUS, ujemny przyrost naturalny na koniec okresu prognostycznego będzie dotyczył wszystkich województw. W 2025 roku liczba ludności województwa lubuskiego będzie stanowiła 99,08% liczby z roku W końcu 2035 r. ludność województwa lubuskiego osiągnie poziom 963,57 tys. mieszkańców, co stanowi 95,55% stanu z roku Uwzględniając podział na obszary miejskie i wiejskie, w województwie lubuskim podobnie jak w innych województwach, wyraźnie zarysowują się istotne różnice w przebiegu procesów demograficznych. W 2035 r. mieszkańcy miast będą stanowili 92,13% stanu z roku 2007, podczas gdy mieszkańcy wsi 101,58%. W związku z tym, że prognoza ludności na lata uwzględnia jedynie dane w ujęciu województw, poniżej zaprezentowano dane wynikające z wcześniejszej prognozy GUS na lata Tabela 3. Prognoza liczby ludności GUS na lata , według stanu na dzień 31 XII Rok Województwo ogółem Rejon Powiaty Gorzowski Międzyrzecki Słubicki Strzeleckodrezdenecki Sulęciński M. Gorzów Wlkp Źródło: Strona15

16 Trendy zmian ekonomicznych 9 Gospodarką światową i finansami międzynarodowymi w latach zachwiał globalny kryzys gospodarczy, którego skutki we wszystkich dziedzinach życia społecznogospodarczego odczuwane są do dziś. Konsekwencją tej niekorzystnej sytuacji było pogorszenie średnio- i długookresowych prognoz gospodarczych na nadchodzącą dekadę, a w szczególności na najbliższe pięciolecie do roku 2015, przy jednoczesnym zwiększeniu marginesu błędu i niepewności wyznaczanych prognoz. Mimo tych niekorzystnych tendencji, rok 2010 w wielu krajach odnotowany został, jako rok odbudowy w zakresie produkcji wymiany międzynarodowej czy w procesach dotyczących rynku pracy. Nadal jednak można się spodziewać kolejnych wtórnych wstrząsów finansowych i gospodarczych a nawet zagrożenia niewypłacalnością niektórych państw. Co więcej przewiduje się kolejny okres spowolnienia gospodarczego w drugiej połowie obecnej dekady 10. W wyniku kryzysu światowego nastąpiło przejęcie roli lokomotyw wzrostu gospodarczego przez kraje rozwijające się, dynamiczne gospodarczo i demograficznie i o rynkach wschodzących, takie jak Chiny i Indie. Tabela 4. Zmiany PKB w świecie i wybranych krajach w latach i 2015 (ceny stałe, w %) Wyszczególnienie 2009 udział w produkcji światowej zmiany roczne (%) Świat 100,0-0,6 4,8 4,2 1,6 Unia Europejska 22,7-4,1 1,7 1,7 2,2 - obszar euro 15,1-4,1 1,7 1,5 1,7 USA 20,4-2,6 2,6 2,3 2,6 Chiny 12,6 9,1 10,5 9,6 9,5 Japonia 6,0-5,2 2,8 1,5 1,7 Indie 5,1 5,7 9,7 8,4 8,1 Niemcy 4,0-4,7 3,3 2,0 1,3 Wielka Brytania 3,1-4,9 1,7 2,0 2,6 Rosja 3,0-7,9 4,0 4,3 4,0 Brazylia 2,9-0,2 7,5 4,1 4,1 Polska 1,0 1,7 3,4 3,7 4,3 Źródło: Prognoza kształtowania się wskaźników realizacji celów rozwojowych wyznaczonych w podstawowych dokumentach strategicznych kraju, Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur, X Na podstawie danych GUS oraz opracowania Stan i prognoza koniunktury gospodarczej, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, luty Na podstawie: Prognoza kształtowania się wskaźników realizacji celów rozwojowych wyznaczonych w podstawowych dokumentach strategicznych kraju, Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur, X PKB według parytetu siły nabywczej (PSN) dla lat prognozy MFW. Strona16

17 Na przyszłość Polski, kraju o średniej wielkości i przeciętnym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego wpływ będą miały poza Europą i światem, przede wszystkim losy najbliższych sąsiadów. Powodzenie wielu nowych przedsięwzięć zależeć będzie od pozycji Unii Europejskiej na arenie międzynarodowej. Główne trendy ekonomiczne mogące w istotny sposób wpływać na sytuację gospodarczą Polski to: 1. Zmiany kierunków specjalizacji i wymiany międzynarodowej. 2. Przyspieszenie zmian w obszarze naukowo informacyjno - technicznym, gospodarki opartej na wiedzy. 3. Liberalizacja i wzrost obrotów międzynarodowych, usługowych i kapitałowych. Przepływ pracowników, informacji i wiedzy. 4. Przyśpieszenie ogólnego wzrostu społeczno-gospodarczego, ale również wzrost ryzyka i zróżnicowania tego wzrostu. 5. Relokacja produkcji do krajów wschodzących gospodarczo. 6. Rosnąca integracja gospodarcza i finansowa. 7. Osłabienie dynamiki demograficznej, starzenie się społeczeństw krajów europejskich, także Polski. Kształtowanie się PKB Trendy zmian PKB dla Polski obejmują krótki horyzont czasowy tj. lata Począwszy od II kwartału 2010 roku obserwuje się przyśpieszenie tempa wzrostu gospodarczego Polski. Według szacunków IBnGR 12, mimo obniżenia dynamiki wzrostu Produktu Krajowego Brutto w pierwszym kwartale 2011 roku, nadal można mówić o utrzymaniu się względnie korzystnej koniunktury gospodarczej. Na tempo wzrostu gospodarczego wpływ miał wzrost popytu krajowego przy neutralnym wpływie popytu zagranicznego. Podobna sytuacja obserwowana była w całym poprzednim roku. Według IBnGR tempo wzrostu spożycia ogółem w I kwartale 2011 wyniosło 3,0%, przy czym tempo spożycia indywidualnego rosło nieco szybciej (23,1%). Według prognoz Instytutu tempo wzrostu Produktu Krajowego Brutto w 2011 roku będzie niemal identyczne jak w roku poprzednim i wyniesie 3,7%. Natomiast w 2012 roku prognozowany jest wzrost PKB w Polsce do poziomu 4,1%. 12 Raport Stan i prognoza koniunktury gospodarczej, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, 4 maja 2011r. Strona17

18 Tabela 5. Roczne i kwartalne prognozy wybranych wskaźników makroekonomicznych WYSZCZEGÓLNIENIE I II III IV PKB % r/r 4,3 3,8 3,6 3,3 3,8 3,7 4,1 PKB % k/k 1,0 0,9 0,9 0,8 x x x Wartość dodana: w przemyśle w budownictwie w usługach rynkowych Popyt krajowy spożycie ogółem w tym: indywidualne inwestycje Produkcja sprzedana: przemysłu budownictwa % r/r % r/r % r/r % r/r % r/r % r/r % r/r % r/r % r/r 7,0 12,6 3,2 4,3 3,0 3,1 5,1 9,2 18,8 6,9 9,4 2,8 4,0 3,1 3,2 6,5 9,0 12,9 6,9 7,5 2,6 4,2 3,0 3,0 7,5 8,9 9,5 6,8 7,2 2,2 4,3 2,9 2,9 8,0 8,3 8,7 9,2 3,8 1,5 4,3 3,4 3,2-1,2 9,8 3,5 7,0 8,5 2,7 4,2 3,0 3,1 7,1 9,0 11,3 7,5 11,8 2,9 3,8 3,8 3,9 8,1 10,0 12,6 Źródło: Raport Stan i prognoza koniunktury gospodarczej, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, 4 maja 2011r. Struktura i skala działalności gospodarczej w regionie 13 W województwie lubuskim w końcu grudnia 2010 r., w rejestrze REGON zarejestrowanych było podmiotów gospodarki narodowej, tj. o 4,6% więcej niż rok wcześniej, przy czym wzrost liczby podmiotów odnotowano we wszystkich powiatach największy w strzelecko-drezdeneckim (o 7,8%), zielonogórskim (o 7,3%) oraz gorzowskim (o 6,8%). Pod względem potencjału przemysłowego województwo lubuskie zalicza się do regionów średnio zindustrializowanych. Przemysł skoncentrowany jest głównie w dużych miastach: w Gorzowie Wielkopolskim, Zielonej Górze, Żarach, Nowej Soli oraz w Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Dominuje przemysł elektromaszynowy, chemiczny, drzewny, spożywczy, przemysł lekki oraz materiałów budowlanych. Znaczny, bo prawie 30% jest udział lubuskich firm branży produkcji materiałów podłogowych z drewna w produkcji krajowej, produkcji obuwia 19%, produkcji mebli 10%. Wśród większych firm duże znaczenie mają zakłady reprezentujące branże: chemiczną, celulozowo-papierniczą, elektroniczną oraz drzewną. 13 Na podstawie danych GUS oraz opracowania Podmioty gospodarki narodowej wpisane do rejestru REGON w województwie lubuskim, stan na koniec 2010, Lubuski Ośrodek Badań Regionalnych, Zielona Góra Strona18

19 4.2. Analiza taksonomiczna Na podstawie zebranych informacji opisujących poziom życia ludności mieszkańców miast średniej wielkości wyznaczono taksonomiczny miernik rozwoju, a następnie podzielono miasta na cztery grupy; dwie pierwsze grupy o wartościach utworzonego miernika powyżej średniej oraz dwie kolejne o wartościach poniżej średniej. Im większą wartość przyjmuje wyznaczony wskaźnik, tym wyższym poziomem rozwoju (biorąc pod uwagę ujęte w badaniu czynniki), charakteryzuje się badany obiekt, w tym wypadku miasto. W przypadku, gdy wartości wyznaczonego wskaźnika są wyższe od 1 oznacza to, że badane miasto osiąga wyższy poziom rozwoju niż przeciętnie w całym zbiorze badanych miast. Natomiast wartości poniżej 1 oznaczają, że badany obiekt miasto, osiągnęło niższy poziom rozwoju niż średnio w zbiorze porównywanych jednostek. Wyniki grupowania miast przedstawiono poniżej (tabela 6). Rozkład wartości współczynnika z i charakteryzuje się niewielką asymetrią prawostronną, co oznacza, że w analizowanym okresie przeważały niższe niż średnia wartości taksonomicznego miernika rozwoju. Zarówno w grupie miast o najwyższym poziomie życia ludności jak i przypadku miast zaliczonych do grupy o najniższej wartości tego miernika znalazła się taka sama liczba obiektów. Gorzów Wielkopolski znalazł w drugiej grupie typologicznej, do której zaliczono miasta o wyższym poziomie rozwoju niż przeciętnie w całym zbiorze badanych miast. Strona19

20 Tabela 6. Wyniki grupowania miast syntetyczny miernik rozwoju Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Chełm, 2. Tychy, 3. Opole 4. Leszno, 5. Płock, 6. Dąbrowa Górnicza, 7. Jaworzno, 8. Zamość, 9. Tarnów, 10. Ostrołęka, 11. Gorzów Wlkp., 12. Żory, 13. Legnica, 14. Nowy Sącz, 15. Mysłowice 16. Zielona Góra, 17. Piekary Śląskie, 18. Konin, 19. Koszalin, 20. Siedlce, 21. Siemianowice Śląskie, 22. Włocławek, 23. Jelenia Góra, 24. Chorzów, 25. Jastrzębie-Zdrój, 26. Przemyśl, 27. Kalisz, 28. Piotrków Trybunalski, 29. Rybnik, 30. Grudziądz, 31. Elbląg, 32. Słupsk, 33. Suwałki 34. Ruda Śląska, 35. Łomża, 36. Biała Podlaska Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,47 0,15 0,17 0,37 Dodatkowo przedstawiono również wyniki grupowania miast dla każdego z siedmiu analizowanych obszarów (tabele 7-13). Strona20

21 Tabela 7. Wyniki grupowania miast ochrona zdrowia Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Zamość, 2. Jelenia Góra, 3. Nowy Sącz, 4. Ostrołęka, 5. Siedlce 6. Zielona Góra, 7. Opole, 8. Przemyśl, 9. Suwałki, 10. Tarnów, 11. Żory, 12. Płock, 13. Koszalin, 14. Gorzów Wlkp., 15. Kalisz, 16. Konin, 17. Łomża, 18. Piotrków Trybunalski 19. Włocławek, 20. Chełm, 21. Mysłowice, 22. Chorzów, 23. Elbląg, 24. Biała Podlaska, 25. Rybnik, 26. Dąbrowa Górnicza, 27. Leszno, 28. Tychy, 29. Grudziądz, 30. Legnica, 31. Jastrzębie Zdrój 32. Słupsk, 33. Ruda Śląska, 34. Piekary Śląskie, 35. Siemianowice Śląskie, 36. Jaworzno Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,32 0,21 0,14 0,09 Strona21

22 Tabela 8. Wyniki grupowania miast rynek pracy, warunki i bezpieczeństwo pracy Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Chełm, 2. Opole, 3. Piekary Śląskie 4. Legnica, 5. Leszno, 6. Gorzów Wlkp., 7. Biała Podlaska, 8. Mysłowice, 9. Jaworzno, Siemianowice Śląskie Tychy, 12. Jelenia Góra, 13. Zamość, 14. Dąbrowa Górnicza, 15. Kalisz, 16. Przemyśl, 17. Siedlce, 18. Słupsk, 19. Tarnów, 20. Włocławek, 21. Grudziądz, 22. Koszalin, 23. Konin, 24. Zielona Góra, 25. Ostrołęka, 26. Piotrków Trybunalski, 27. Łomża, 28. Ruda Śląska, 29. Rybnik, 30. Chorzów, 31. Nowy Sącz, 32. Suwałki, 33. Żory, 34. Płock, 35. Jastrzębie Zdrój, 36. Elbląg. Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 3,86 0,35 0,34 Strona22

23 Tabela 9. Wyniki grupowania miast wynagrodzenia i dochody ludności Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Tychy, 2. Dąbrowa Górnicza, 3. Płock, 4. Włocławek, 5. Konin, 6. Ostrołęka, 7. Rybnik, 8. Opole, 9. Chorzów, 10. Mysłowice, 11. Leszno, 12. Gorzów Wlkp., 13. Siemianowice Śląskie, 14. Tarnów, 15. Legnica, 16. Nowy Sącz, 17. Zielona Góra, 18. Jaworzno, 19. Kalisz, 20. Koszalin, 21. Piotrków Trybunalski, 22. Jastrzębie Zdrój, 23. Słupsk, 24. Suwałki, 25. Elbląg, 26. Siedlce, 27. Jelenia Góra, 28. Żory, 29. Ruda Śląska, 30. Grudziądz, 31. Zamość, 32. Chełm 33. Przemyśl, 34. Łomża, 35. Piekary Śląskie Biała Podlaska - Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,92 0,46 0,44 Strona23

24 Tabela 10. Wyniki grupowania miast warunki mieszkaniowe Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp Zielona Góra, 2. Koszalin, 3. Żory, 4. Tychy, 5. Leszno, 6. Nowy Sącz, 7. Tarnów, 8. Ostrołęka, 9. Jelenia Góra, 10. Jastrzębie Zdrój, 11. Legnica, 12. Zamość, 13. Gorzów Wlkp., 14. Opole, 15. Siedlce, 16. Słupsk, 17. Elbląg, 18. Dąbrowa Górnicza, 19. Grudziądz, 20. Mysłowice, 21. Piotrków Trybunalski, 22. Płock, 23. Kalisz, 24. Włocławek, 25. Siemianowice Śląskie, 26. Chełm, 27. Rybnik, 28. Ruda Śląska, 29. Chorzów, 30. Przemyśl, 31. Piekary Śląskie, 32. Konin, 33. Jaworzno, 34. Suwałki, 35. Łomża, 36. Biała Podlaska. Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,17 0,15 0,77 Strona24

25 Tabela 11. Wyniki grupowania miast oświata i edukacja Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Tarnów, 2. Koszalin, 3. Opole, 4. Leszno, 5. Mysłowice, 6. Płock, 7. Dąbrowa Górnicza, 8. Konin, 9. Chełm, 10. Jaworzno, 11. Jelenia Góra, 12. Gorzów Wlkp., 13. Tychy, 14. Słupsk, 15. Zielona Góra, 16. Kalisz, 17. Rybnik, 18. Żory, 19. Chorzów, 20. Ruda Śląska, 21. Przemyśl, 22. Zamość, 23. Siedlce, 24. Łomża, 25. Jastrzębie Zdrój, 26. Legnica, 27. Elbląg, 28. Ostrołęka, 29. Siemianowice Śląskie, 30. Biała Podlaska 31. Piekary Śląskie, 32. Włocławek, 33. Piotrków Trybunalski, 34. Grudziądz, 35. Nowy Sącz, 36. Suwałki, Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,17 0,09 0,10 0,10 Strona25

26 Tabela 12. Wyniki grupowania miast kultura i czas wolny Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Jaworzno, 2. Płock, 3. Leszno, 4. Jastrzębie Zdrój, 5. Piotrków Trybunalski, 6. Siedlce, 7. Nowy Sącz, 8. Gorzów Wlkp., 9. Zamość, 10. Tarnów, 11. Zielona Góra, 12. Dąbrowa Górnicza, 13. Ostrołęka, 14. Chełm 15. Koszalin, 16. Rybnik, 17. Słupsk, 18. Legnica, 1. Tychy, 2. Konin, 3. Przemyśl, 4. Mysłowice, 5. Opole, 6. Żory, 7. Suwałki, 8. Elbląg, 9. Łomża, 10. Siemianowice Śląskie, 11. Włocławek, 12. Piekary Śląskie 13. Grudziądz, 14. Chorzów, 1. Ruda Śląska, 2. Kalisz, 3. Jelenia Góra, 4. Biała Podlaska 0,34 0,23 0,24 0,61 Strona26

27 Tabela 13. Wyniki grupowania miast komunikacja i łączność Grupa Miasta Charakterystyki opisowe liczba Nazwa Rozstęp 1. Żory, 2. Jaworzno, 3. Grudziądz, 4. Chorzów, 5. Siemianowice Śląskie, 6. Leszno, 7. Chełm 8. Zamość, 9. Elbląg, 10. Kalisz, 11. Przemyśl, 12. Ostrołęka, 13. Tarnów, 14. Jastrzębie Zdrój, 15. Tychy, 16. Ruda Śląska, 17. Piekary Śląskie, 18. Konin, 19. Płock, 20. Legnica, 21. Koszalin, 22. Włocławek, 23. Nowy Sącz, 24. Zielona Góra, 25. Rybnik, 26. Jelenia Góra, 27. Suwałki, 28. Mysłowice, 29. Siedlce, 30. Piotrków Trybunalski, 31. Łomża, 32. Gorzów Wlkp., 33. Słupsk, 34. Opole, 35. Dąbrowa Górnicza, 36. Biała Podlaska Źródło: opracowanie własne. R oznacza rozstęp, czyli różnicę pomiędzy wartością maksymalną i minimalną. 0,57 0,26 0,28 0,58 Strona27

28 Wnioski: 1. Gorzów Wielkopolski został zaliczony na podstawie syntetycznego miernika rozwoju do drugiej grupy typologicznej, w której znalazły się miasta, które osiągały wyższy poziom rozwoju niż przeciętnie w całym zbiorze badanych miast. Gorzów Wielkopolski zajął 11 pozycję wśród 36 analizowanych miast średniej wielkości. 2. Do budowy syntetycznego miernika rozwoju wykorzystano dane obejmujące siedem różnych obszarów, w tym: ochronę zdrowia, rynek pracy i bezpieczeństwo pracy, wynagrodzenia i dochody ludności, warunki mieszkaniowe, oświata i edukacja, kultura i czas wolny, komunikacja i łączność. 3. Pozycja Gorzowa Wielkopolskiego w zbudowanym rankingu była, więc wypadkową pozycji zajmowanych przez miasto w poszczególnych poddanych analizie obszarach: w obszarze związanym z ochroną zdrowia Gorzów Wielkopolski sklasyfikowano na pozycji 14; w obszarze związanym rynkiem pracy, bezpieczeństwem i warunkami pracy na pozycji 6; w obszarze związanym z wynagrodzeniami i dochodami ludności na pozycji 12; w obszarze związanym z warunkami mieszkaniowymi na pozycji 13; w obszarze związanym z oświatą i edukacją na pozycji 12; w obszarze związanym z kulturą i czasem wolnym na pozycji 8; w obszarze związanym z komunikacją i łącznością na pozycji 32. Strona28

29 4.3. Współczynnik lokalizacji (location quotient) Głównym celem tego etapu badania było wskazanie kluczowych gałęzi gospodarki regionalnej oraz ocena stopnia koncentracji przestrzennej analizowanych branż względem obszaru przyjętego za obszar referencyjny. Wykorzystanie w tym celu wskaźnika lokalizacji pozwala na ustalenie, które branże już dziś są kluczowe dla badanego obszaru, w tym wypadku województwa lubuskiego oraz miasta Gorzowa Wielkopolskiego oraz tych, dla których dystans w stosunku do obszaru referencyjnego jest największy. Współczynnik lokalizacji pozwala również na ocenę dynamiki zmian poszczególnych poddawanych ocenie sektorów gospodarki. W trakcie projektowania tego etapu badania przyjęto, że jedną z miar rozwoju gospodarczego jest liczba podmiotów gospodarczych w związku, z czym właśnie tę zmienną przyjęto, jako zasadniczy wskaźnik na potrzeby niniejszej analizy. Liczba podmiotów gospodarczych prowadzących działalność na danym terenie może być dla potencjalnych inwestorów sygnałem wskazującym na istnienie sprzyjających warunków dla nowych, planowanych inwestycji. Koncentracja podmiotów reprezentujących różne branże gospodarki może sprzyjać ich integracji pionowej i poziomej, zaś dywersyfikacja działalności daje podstawy do uodparniania regionalnej gospodarki na niekorzystne czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Przyjmuje się również, że wysoki poziom przedsiębiorczości jest związany z rozwojem społeczno-gospodarczym. Informacje o liczbie podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na terenie województwa lubuskiego przedstawiono w dwóch wymiarach: z uwzględnieniem wszystkich podmiotów prowadzących działalność zarówno w sektorze publicznym jak i prywatnym oraz oddzielnie tylko w odniesieniu do sektora prywatnego. Analizę przeprowadzono oddzielnie dla województwa lubuskiego, przyjmując za obszar referencyjny liczbę wszystkich podmiotów w poszczególnych branżach prowadzących działalność na terenie kraju oraz dodatkowo dla miasta Gorzowa wielkopolskiego, dla którego przyjęto za obszar referencyjny województwo lubuskie. Szczegółowe wyniki przeprowadzonej analizy dla danych obejmujących podmioty gospodarki narodowej ogółem przedstawiono w tabeli 14. Strona29

30 Tabela 14. Wyniki analizy z zastosowaniem współczynnika lokalizacji dla zmiennej podmioty gospodarki narodowej wpisane do rejestru REGON wg. sekcji PKD 2004 w latach 2000 i 2009 dla województwa lubuskiego i Polski Sekcje PKD Obszar referencyjny Polska woj. lubuskie Współczynnik lokalizacji - LQ Zmiana LQ A ,50 1,30 0,19 B ,46 0,53-0,07 C ,99 0,97 0,02 D ,84 0,81 0,03 E ,23 1,22 0,01 F ,99 0,85 0,14 G ,01 1,06-0,05 H ,99 1,08-0,09 I ,96 0,99-0,03 J ,96 0,99-0,03 K ,07 1,04 0,03 L ,92 1,00-0,09 M ,89 0,86 0,03 N ,95 1,09-0,14 O, P, Q ,99 1,03-0,04 Ogółem Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych GUS. Sekcje, które cechuje wyższy poziom koncentracji (wartość współczynnika lokalizacji powyżej 1) w województwie lubuskim w porównaniu do kraju ogółem ze względu na liczbę podmiotów gospodarczych ogółem to: Rolnictwo (sekcja A); Zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę (sekcja E). Otrzymane wyniki wskazują, że w sekcjach tych na terenie województwa lubuskiego zarejestrowanych jest proporcjonalnie więcej firm niż w kraju ogółem, co oznacza, że w odniesieniu do tych branż możliwa jest nadwyżka ilości produkowanych towarów i usług, Strona30

31 które po zaspokojeniu popytu regionalnego, mogą być wyeksportowane poza teren województwa. Niższy poziom koncentracji niż w kraju ogółem, a więc w konsekwencji możliwość wystąpienia trudności z zaspokojeniem regionalnego popytu dotyczy takich branż jak: Rybactwo (sekcja B); Przetwórstwo przemysłowe (sekcja D); Edukacja (sekcja M). Wartość wskaźnika lokalizacji do w/w sekcji przyjmuje wartość poniżej 1, co oznacza, że na terenie województwa lubuskiego znajduje się mniej podmiotów prowadzących działalność we wskazanych sekcjach w porównaniu z sytuacją w kraju ogółem. W związku z tym w przypadku tych branż może zaistnieć konieczność importowania dóbr i usług spoza województwa lubuskiego. W odniesieniu do pozostałych sekcji mamy do czynienia ze zbliżonym do poziomu krajowego rozkładem zmiennej (LQ przyjmuje wartość 1 ± 0,15), co oznacza, że stopień koncentracji mierzony liczbą podmiotów gospodarczych nie odbiega znacząco od stopnia koncentracji tych sekcji w kraju ogółem. Graficzną prezentację wartości współczynnika lokalizacji przedstawiono na kolejnym rysunku. 1,6 1,5 1,4 1,2 1 0,8 0,99 0,84 1,23 0,99 1,01 0,99 0,96 0,96 1,07 0,92 0,89 0,95 0,99 0,6 0,4 0,46 0,2 0 A B C D E F G H I J K L M N O, P, Q Rysunek 2. Wartości wspołczynnika lokalizacji ze względu na ilość zarejestrowanych podmiotów gospodarczych ogółem w 2009 roku. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników przeprowadzonych badań. Kolejny etap badania dotyczył oceny dynamiki wyznaczonego współczynnika lokalizacji, obliczony dla roku 2009 w porównaniu z rokiem Strona31

32 Dynamika zmian w ostatnich 10 latach okazała się największa w odniesieniu do takich branż, jak: Rolnictwo (sekcja A); Budownictwo (sekcja F); Ochrona zdrowia i pomoc społeczna (sekcja N). Pierwsze dwie wymienione sekcje charakteryzowały się dodatnią dynamiką zmian. Można w związku z tym przyjąć, że branże te to branże o dużych możliwościach rozwoju, jeżeli chodzi o liczbę podmiotów gospodarczych. Natomiast w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą zarejestrowanych, jako sekcja M (ochrona zdrowia i pomoc społeczna) odnotowano dość wysoką ujemną dynamikę zmian. 0,25 0,2 0,15 0,1 0,05 0-0,05 A B C D E F G H I J K L M N O, P, Q -0,1-0,15-0,2 Rysunek 3. Dynamika zmian współczynnika lokalizacji ze względu na ilość zarejestrowanych podmiotów gospodarczych ogółem w 2009 roku w porównaniu do roku Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników przeprowadzonych badań. Strona32

33 Podobną analizę przedstawiono również dla miasta Gorzowa Wielkopolskiego przyjmując za obszar referencyjny województwo lubuskie. Wyniki tego etapu badania przedstawiono poniżej. Tabela 15. Wyniki analizy z zastosowaniem współczynnika lokalizacji dla zmiennej - podmioty gospodarki narodowej wpisane do rejestru REGON wg. sekcji PKD 2004 w latach 2000 i 2009 dla miasta Gorzowa Wielkopolskiego i województwa lubuskiego. Sekcje PKD woj. lubuskie Powiat m. Gorzów Wlkp. Współczynnik lokalizacji - LQ Zmiana LQ A ,29 0,26 0,03 B ,46 0,23 0,23 C ,50 0,39 0,11 D ,84 0,82 0,02 E ,88 0,87 0,01 F ,09 1,17-0,08 G ,93 0,84 0,08 H ,92 0,76 0,16 I ,20 1,06 0,14 J ,37 1,45-0,08 K ,19 1,52-0,33 L ,38 0,51-0,14 M ,90 0,86 0,04 N ,07 1,04 0,03 O, P, Q ,95 1,11-0,15 Ogółem Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS. Strona33

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań

Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań Kondycja mieszkalnictwa społecznego (komunalnego i socjalnego) w Polsce Wybrane wyniki badań Opracowanie: dr Maciej Dębski Mieszkalnictwo a bezdomność 1. Bezdomność rozwiązywana na poziomie polityki społecznej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8

Miasto ZIELONA GÓRA WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W ZIELONEJ GÓRZE. Powierzchnia w km² 58 2014. Województwo 2014 56,8 URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 58 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2038 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto ZIELONA GÓRA Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4

Miasto SIEDLCE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W WARSZAWIE. Powierzchnia w km² 32 2014. Województwo 2014 61,4 URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE Powierzchnia w km² 32 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2404 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SIEDLCE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto TYCHY WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 82 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 82 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1572 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto TYCHY LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W GDAŃSKU Powierzchnia w km² 43 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2160 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto SŁUPSK LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE Powierzchnia w km² 46 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1374 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto PRZEMYŚL LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU Projekt FORESIGHT Mazovia KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU mgr Krzysztof Mieczkowski Specjalista Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów Warszawa, 12 czerwca 2007 Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY WE WROCŁAWIU Powierzchnia w km² 293 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2167 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto WROCŁAW LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2

Miasto BYTOM WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W KATOWICE. Powierzchnia w km² 69 2014. Województwo 2014 58,2 URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICE Powierzchnia w km² 69 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2481 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto BYTOM LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W

Bardziej szczegółowo

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010

Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Inwestycje zagraniczne w Małopolsce 2009-2010 Plan prezentacji 1. Metody badań 2. Dynamika napływu inwestycji 3. Typy inwestycji 4. Struktura branżowa inwestycji

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Powierzchnia w km² 102 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 2893 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto BIAŁYSTOK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający Unia Europejska Publikacja Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej 2, rue Mercier, 2985 Luxembourg, Luksemburg Faks: +352 29 29 42 670 E-mail: ojs@publications.europa.eu Informacje i formularze

Bardziej szczegółowo

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009

Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna. Instytut Technologii Drewna Poznań, 25.06.2009 SEMINARIUM Drzewnictwo nowe nurty w technice i technologii Instytut Technologii DrewnaInstytut Technologii Drewna 1 Projekt: Foresight w drzewnictwie scenariusze rozwoju badań naukowych w Polsce do 2020

Bardziej szczegółowo

PBS DGA Spółka z o.o.

PBS DGA Spółka z o.o. Raport powstał w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Publikację przygotował: PBS DGA Spółka z o.o. Małopolskie Obserwatorium Gospodarki Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim w nowej perspektywie finansowej LRPO 2013-2020

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim w nowej perspektywie finansowej LRPO 2013-2020 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim w nowej perspektywie finansowej LRPO 2013-2020 Strategia Uczelni w powiązaniu z kluczowymi inwestycjami regionalnymi. Utworzenie parku naukowo-przemysłowego

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Miasto: Piotrków Trybunalski

Miasto: Piotrków Trybunalski Miasto: Piotrków Trybunalski Powierzchnia w km2 w 2013 r. 67 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1129 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76881 76404 75903 Ludność w

Bardziej szczegółowo

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Agnieszka Szkudlarek Instytut Nauk Społeczno-Ekonomicznych luty 2011 Metodologia prognoz System badao i prognoz regionalnych Region-Stat

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Dąbrowa Górnicza Powierzchnia w km2 w 2013 r. 189 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 657 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 126079 124701 123994 Ludność w

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8

Miasto: Jelenia Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 2909997 55,8 Miasto: Jelenia Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 109 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 751 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 84015 82846 81985 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4

Miasto: Zielona Góra. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1021470 55,4 Miasto: Zielona Góra Powierzchnia w km2 w 2013 r. 58 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2030 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 118950 119023 118405 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Raport podstawowe informacje Podstawą do niniejszej prezentacji jest Raport przygotowany przez Instytut EUROTEST z Gdańska, Badanie ankietowe

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Piekary Śląskie Powierzchnia w km2 w 2013 r. 40 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1429 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 58022 57502 57148 Ludność w wieku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI

Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI URZĄD STATYSTYCZNY W ZIELONEJ GÓRZE Powierzchnia w km² 86 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1448 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto GORZÓW WIELKOPOLSKI LUDNOŚĆ WEDŁUG

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Łomża Powierzchnia w km2 w 2013 r. 33 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1920 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 63240 62812 62711 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6

Miasto: Jaworzno. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 4599447 56,7 50,9 52,8 53,6 Miasto: Jaworzno Powierzchnia w km2 w 2013 r. 153 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 614 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 94831 94305 93708 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6

Miasto: Siedlce. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 5316840 60,1 51,7 54,7 57,6 Miasto: Siedlce Powierzchnia w km2 w 2013 r. 32 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 2396 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 76303 76393 76347 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY.

MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY. MRB TO KOMPENDIUM WIEDZY O AKTUALNEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ POLSKI I BRANŻY BUDOWLANEJ. A PONADTO NAJBARDZIEJ AKTUALNE, WIARYGODNE I RZETELNE PROGNOZY. CHCESZ WIEDZIEĆ: JAK KSZTAŁTUJĄ SIĘ PROGNOZY NAJWAŻNIEJSZYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości.

Analiza wpływu czynników miko i makroekonomicznych na rynek nieruchomości. TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH INŻYNIERSKICH studia stacjonarne pierwszego stopnia ROK AKADEMICKI REALIZACJI PRACY 2015/2016 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego Doradztwo na rynku Promotor

Bardziej szczegółowo

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1

Miasto: Opole. WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010. Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97. Miasto 2012 2013. Województwo 2013 1004416 54,5 50,4 53,7 56,1 Miasto: Opole Powierzchnia w km2 w 2013 r. 97 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1244 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 122656 121576 120146 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 IDENTYFIKACJA POTENCJAŁU I ZASOBÓW DOLNEGO ŚLĄSKA W OBSZARZE NAUKA I TECHNOLOGIE NA RZECZ POPRAWY JAKOŚCI ŻYCL4 (QUALITY OF LIFE) ORAZ WYTYCZENIE PRZYSZŁYCH

Bardziej szczegółowo

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński 2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 7-13 W publikacji

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014

WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 URZĄD STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Powierzchnia w km² 84 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1351 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Miasto WŁOCŁAWEK Województwo 2014 LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski

Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski Projekt badawczy Społeczno-gospodarcze i przestrzenne kierunki zmian regionalnego oraz lokalnych rynków pracy województwa śląskiego SGP WSL Człowiek najlepsza inwestycja Dr Sławomir Sitek Uniwersytet Śląski

Bardziej szczegółowo

Miasto OPOLE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W OPOLU. Powierzchnia w km² 97 2014. Województwo 2014 55,6. w wieku produkcyjnym 53,7 56,1 58,4

Miasto OPOLE WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 W OPOLU. Powierzchnia w km² 97 2014. Województwo 2014 55,6. w wieku produkcyjnym 53,7 56,1 58,4 URZĄD STATYSTYCZNY W OPOLU Powierzchnia w km² 97 2014 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km² 1238 WYBRANE DANE STATYSTYCZNE 2012 2013 2014 Województwo 2014 Miasto OPOLE LUDNOŚĆ WEDŁUG PŁCI I WIEKU W 2014

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010

WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto: Elbląg Powierzchnia w km2 w 2013 r. 80 Gęstość zaludnienia w osobach na 1 km2 w 2013 r. 1540 WYBRANE DANE(a) STATYSTYCZNE 2010 Miasto 2012 2013 Ludność 124883 123659 122899 Ludność w wieku nieprodukcyjnym

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

ARSZA ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO

ARSZA ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Roczniki statystyczne ROCZNIK STATYSTYCZNY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO 2015 ISSN 1509-9652 obj. ok. 380 str., form. B5 cena: 28.00 zł ISSN 1730-265X WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE 2015 PODREGIONY, POWIATY, GMINY

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r.

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. Opole 2013 Województwo opolskie przyjazne mieszkańcom i przedsiębiorcom HIERARCHICZNY UKŁAD PIĘCIU POZIOMÓW PLANOWANIA

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W KONINIE KONIN PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU POZNAŃ 2013

URZĄD MIEJSKI W KONINIE KONIN PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU POZNAŃ 2013 URZĄD MIEJSKI W KONINIE KONIN 213 PODSTAWOWE DANE STATYSTYCZNE URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU POZNAŃ 213 OPRACOWANIE: WIELKOPOLSKI OŚRODEK BADAŃ REGIONALNYCH DZIAŁ ANALIZ Magdalena Bryza, Wanda Nowara,

Bardziej szczegółowo

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający

Sekcja I: Instytucja zamawiająca/podmiot zamawiający Unia Europejska Publikacja Suplementu do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej 2, rue Mercier, 2985 Luxembourg, Luksemburg Faks: +352 29 29 42 670 E-mail: ojs@publications.europa.eu Informacje i formularze

Bardziej szczegółowo

Raport o rynku pracy w województwie śląskim

Raport o rynku pracy w województwie śląskim Raport o rynku pracy w województwie śląskim Katowice Marzec 2013 I. Wnioski Realizacja programu inwestycji publicznych, który proponuje Sojusz Lewicy Demokratycznej w programie Nowa strategia dla Polski,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035

Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035 Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035 Krzysztof Kwaśniewski Instytut Nauk Społeczno-Ekonomicznych kwiecień 2013 1 Plan

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Podlaskiego Regionalnego Planu Działań na rzecz Zatrudnienia na 2013 r.

Sprawozdanie z realizacji Podlaskiego Regionalnego Planu Działań na rzecz Zatrudnienia na 2013 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku Sprawozdanie z realizacji Podlaskiego Regionalnego Planu Działań na rzecz Zatrudnienia na 2013 r. Białystok, marzec 2014 r. 1. Podstawa opracowania sprawozdania z realizacji

Bardziej szczegółowo

Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż

Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż Annals of Warsaw Agricultural University SGGW Forestry and Wood Technology No 56, 25: Kondycja ekonomiczna drzewnych spółek giełdowych na tle innych branż SEBASTIAN SZYMAŃSKI Abstract: Kondycja ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii

Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób nowotworowych oraz opinie konsultantów krajowych i wojewódzkich na temat rozwoju onkologii IV posiedzenie Zespołu do spraw Bezpieczeństwa Zdrowotnego przy Wojewodzie

Bardziej szczegółowo

Aneks 2 do Miejskiego Zeszytu Statystycznego Nr 19

Aneks 2 do Miejskiego Zeszytu Statystycznego Nr 19 Aneks 2 do Miejskiego Zeszytu Statystycznego Nr 19 TABLICA 6.11.A. ZASOBY MIESZKANIOWE W PŁOCKU I W WYBRANYCH MIASTACH W ROKU 2011 Źródło: www.stat.gov.pl; Bank Danych Lokalnych: Gospodarka Mieszkaniowa,

Bardziej szczegółowo

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r.

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r. Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020 Białystok, 7 grudnia 2012 r. PKB na mieszkańca (średnio 2006-2008) PKB na mieszkańca* *indeks EU27 = 100

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo