Training Back up Linking up

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Training Back up Linking up"

Transkrypt

1 Training Back up Linking up Commerce Trade Unions in New Member States and Candidate Countries Opis programu, Analiza, Streszczenie

2 Inicjatorzy i partnerzy programu Informacja o blogu: Wydawca: Gewerkschaft der Privatangestellten, Druck, Journalismus, Papier Alfred-Dallinger-Platz 1, 1034 Wien Treść: Abteilung Europa, Konzerne, Internationale Beziehungen; Mag. a Novka Piljic Redakcja: Abteilung Europa, Konzerne, Internationale Beziehungen; Sabrina Drizhal Layout: GPA-djp Marketing, Anita Schnedl Fotografie: Fotolia, GPA-djp, Willi Denk, Nurith Wagner-Strauss, von den ProjektpartnerInnen DVR , ZVR Stan z X września 2013/polnisch Seite 2

3 PRZEDMOWA Franz Georg Brandtner przewodniczący federalnego sektora handlu w GPA-djp W dziedzinie handlu istotną rolę odgrywają więzi transgraniczne. Prawie w każdym kraju rynek opanowany jest przez koncerny międzynarodowe. W koncernach tych dyrekcja i kierownictwo regionalne utrzymują stałą łączność dzięki najnowocześniejszym technikom komunikacji i częstym spotkaniom. Ten krąg osób ma dostęp do danych ekonomicznych i parametrów obrotu za jednym naciśnięciem guzika. Bariery językowe w obrębie menedżmentu usuwa się nie żałując wysokich nakładów finansowych. Warunki ramowe w zakładowych i ponadzakładowych organizacjach reprezentujących w poszczególnych krajach interesy pracobiorców są znacznie trudniejsze. Współpraca członków rad zakładowych w koncernach ogranicza się na ogół do płaszczyzny europejskich rad zakładowych. Wskutek istotnych różnic prawnych między poszczególnymi państwami zakładanie rad zakładowych i uznawanie praw związków zawodowych do reprezentowania pracobiorców jest utrudnione, względnie prawie niemożliwe. Na trudności napotykają również negocjacje taryf branżowych. Bariery językowe są przeszkodą w bieżącej pracy. Z tego względu zrealizowany program ma wielkie znaczenie dla pracobiorców i związków zawodowych uczestniczących państw. Wykorzystując pracę nad programem stworzono sieć powiązań, a przezwyciężając granice językowe zapewniono wzajemną wymianę informacji i wiedzy o niespotykanej jakości i zakresie. Program stworzył podstawy skutecznej transgranicznej współpracy dla dobra reprezentowanych koleżanek i kolegów w przyszłości. W tym miejscu pragnę serdecznie podziękować kierowniczce programu, pani mgr Novce PILJIC za wysoki profesjonalizm koncepcji i organizacji. Życzymy dalszych sukcesów! Franz Georg Brantner Seite 3

4 SPIS TREŚCI Treść Wstęp Przedmowa Franza Georga Brantnera...3 Przedmowa Manfreda Wolfa...5 Wprowadzenie... 6 O dialogu społecznym w nowych państwach członkowskich i kandydackich UE...6 Krótki opis programu "Szkolenia, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci dla związków zawodowych pracowników handlu w nowych krajach członkowskich i kandydackich UE"... 8 Najważniejsze działania w ramach programu Najlepsze praktyki austriackie partnerstwo społeczne Postępowanie przy negocjacjach w sprawie układów zbiorowych Sytuacja wyjściowa Przygotowanie negocjacji Prowadzenie/Zakończenie negocjacji Ocena negocjacji Europejskie porozumienie ramowe (z koncernami międzynarodowymi) Elementy porozumienia Prawa podstawowe Praca trwa! Wypowiedź Clemensa Rodego, eksperta programu Wyniki ankiety o negocjacjach taryfowych Informacja o blogu internetowym Podziękowania Dane o sieci Związki zawodowe i ich adresy kontaktowe Seite 4

5 PRZEDMOWA Manfred Wolf zastępca kierownika działu ekonomicznego w GPA-djp Nasza wspólna podróż studyjna przez kraje europejskie wyraźnie pokazała różnorodność wytworzonych przez lata kultur działania związków zawodowych i partnerów społecznych. Ale nawet przy największej różnorodności można stwierdzić pewne podobieństwa. Tam gdzie istnieją silne struktury związkowe i funkcjonujący dialog społeczny, wyniki ekonomiczne są z zasady lepsze, a rządy dysponują dodatkową możliwością przeciwdziałania kryzysowym zjawiskom w dziedzinie ekonomii i polityki rynku pracy. Również wyniki warsztatów wymownie wykazały, że dialog społeczny jako podwalina Europy, dążącej do zharmonizowania wymiaru społecznego i gospodarczego, jest podstawą przetrwania idei integracji naszego kontynentu. Europejczycy ujrzą we wspólnej Europie sensowną perspektywę dopiero wówczas, gdy ich przeważająca większość będzie miała zapewnioną pracę, dobrobyt i zabezpieczenie społeczne. Do realizacji projektu Europa trzeba czegoś więcej niż tylko swobody handlu i przemieszczania się oraz wolnego rynku konieczna jest wewnętrzna gotowość prostego człowieka do udziału w tworzeniu i realizacji tego projektu. Dla wykształtcenia się takiej postawy nieodzowne jest jednak zaspokojenie potrzeby bezpiecznego bytu, pracy, sprawiedliwego wynagrodzenia i zabezpieczenia społecznego krótko mówiąc pewność, że wspólna Europa oznacza zapewnienie elementarnych potrzeb życiowych. A właśnie tej pewności brakuje wspólna Europa zbyt często staje się przedmiotem neoliberalnych eksperymentów. Wszyscy decydenci muszą zrozumieć, że społeczne koszty następstw takiej polityki są nie do zaakceptowania przez szerokie masy i w efekcie zagrażają naszemu wspólnemu projektowi i jego instytucjom, pozbawiając Europę pokoju społecznego, który z takim trudem wywalczono. Nasza broszura stanowi zachętę do alternatywnych strategii, funkcjonującego dialogu społecznego w całej Europie, stabilnych stosunków pracy, zabezpieczenia społecznego i gospodarki ukierunkowanej na zapewnienie powszechnego dobrobytu. Jest to model i wymiar wspólnej Europy w oparciu o odpowiedzialną społecznie gospodarkę rynkową zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju. Dziękujemy wszystkim uczestnikom, którzy swoją pracą podczas warsztatów i swoim wkładem umożliwili wydanie broszury, inicjując prekursorskie kierunki myślenia. Dzięki temu powstało nowe ważne narzędzie dla tych, którzy uważają tworzenie i rozszerzanie społecznego wymiaru Europy za swoje ważne zadanie. Manfred Wolf Seite 5

6 WPROWADZENIE DO PROJEKTU WPROWADZENIE O DIALOGU SPOŁECZNYM W NOWYCH PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH I KANDYDACKICH UE W całej Europie w sektorze handlowym zatrudnionych jest 32,8 mln osób. W nowych krajach członkowskich i w krajach kandydujących do UE dialog między przedstawicielami pracobiorców i pracodawców utrudniony jest przez czynniki różnego rodzaju. Z jednej strony pracownicy zatrudnieni w handlu są słabo zorganizowani w związkach zawodowych, z drugiej zaś przedstawiciele pracodawców nie tworzą stowarzyszeń, nie ma zatem warunków do prowadzenia skutecznego dialogu. W Austrii natomiast funkcjonuje szczególnie wykształcony system, w którym stowarzyszenia gospodarcze, reprezentujące interesy swoich członków współpracują zarówno ze sobą jak i z przedstawicielami rządu. Współpraca ta była podstawowym warunkiem odbudowy państwa po drugiej wojnie światowej, a następnie stała się podstawą dalszego wzrostu gospodarczego i pokoju społecznego. Austria jest zatem żywym i sprawdzonym przykładem najlepszych praktyk w zakresie dalszego rozwijania europejskiego modelu ekonomiczno-społecznego. Partnerstwo społeczne nie ogranicza się tylko do określania stosunków pracy, lecz obejmuje właściwie wszystkie aspekty polityki gospodarczej i społecznej. Z tego względu w Unii Europejskiej Austria uchodzi za wzorowy przykład wszechstronnej i skoordynowanej reprezentacji interesów partnerów społecznych. W trakcie rozszerzania Unii Europejskiej na Europę Środkową i Wschodnią austriackie grupy przedsiębiorców intensywnie angażowały się w działalność w nowych państwach członkowskich UE. Również dwa największe w Austrii przedsiębiorstwa handlu detalicznego: BILLA (należąca do koncernu REWE) i SPAR utworzyły w nowych państwach członkowskich firmy zależne o dużym znaczeniu. Ponieważ w nowych państwach członkowskich dialog społeczny na płaszczyźnie przedsiębiorstwa odgrywa dużą rolę i służy jako przykład, stworzenie dobrze funkcjonującego partnerstwa społecznego ma wielkie znaczenie dla kształtowania się przyszłych stosunków pracy. W Europie Środkowej i Wschodniej umowy taryfowe, warunki pracy, uregulowania dotyczące czasu pracy itp. określane są częściej bezpośrednio w przedsiębiorstwach, a nie na płaszczyźnie branżowej, regionalnej czy nawet krajowej. Tym istotniejsze staje się zatem praktyka kształtowania stosunków pracy w międzynarodowych przedsiębiorstwach, gdyż służą one za wzór dla rynków pracy nie tylko w danym kraju, lecz również poza jego granicami. Z tego względu nieodzowna staje się współpraca przedstawicieli pracowników (związków zawodowych i członków rad zakładowych) w obrębie koncernu. Dotychczasowe doświadczenia pokazały, że sprawna, owocna i transgraniczna reprezentacja interesów pracowniczych uzależniona jest od całego szeregu uwarunkowań, których nie można stworzyć w krótkim czasie. Należy do nich przykładowo tworzenie trwałych i funkcjonujących relacji zaufania i komunikowania się między przedstawicielami związków zawodowych z różnych państw. Praca przedstawicielstw interesów pracowniczych koncentruje się palących problemach, takich jak uregulowania dotyczące czasu pracy, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, negocjowanie układów zbiorowych, pogodzenie pracy z życiem prywatnym itp. Seite 6

7 Z wprowadzeniem w roku 1989 nowego systemu ekonomicznego w państwach, które niedawno stały się członkami UE, zakres pracy związkowej bardzo się zmienił. Wspaniałą okazją do przyswojenia sobie nowej wiedzy i poznania praktycznych przykładów są wspólnie prowadzone seminaria i warsztaty dokształcające. Szczególnie cenne są przy tym doświadczenia naszych kolegów z tzw. starych państw członkowskich. Dotychczas nowe kraje członkowskie i kraje kandydackie uczestniczyły jedynie w znikomym stopniu w europejskim dialogu społecznym. Ma to szereg przyczyn: z jednej strony nasi koledzy w tych krajach nie mają doświadczenia w prowadzeniu takiej formy dialogu społecznego, a z drugiej zaś potencjalnym uczestnikom dialogu brakuje określonej wiedzy, aby kompetentnie i skutecznie przejąć ważną funkcję przedstawiciela pracobiorców. Ponadto w nowych krajach członkowskich i kandydackich doświadczenia w dialogu społecznym na płaszczyźnie krajowej są we wszystkich sektorach dość podobne, zatem działania transgraniczne stanowią jedyną możliwość nauki i wymiany wiedzy. Jeżeli uświadomimy sobie przy tym trudne położenie finansowe związków zawodowych, staje się jasne, że związki zawodowe pracowników handlu w tych państwach nie są w stanie własnymi siłami zrealizować opisywanych działań. Bez wsparcia Komisji Europejskiej i związkowców z innych państw prawdopodobnie nie doszłoby w najbliższym czasie do postępu w nawiązywaniu negocjacji ani na płaszczyźnie krajowej, ani europejskiej. Wypowiedź Renata Burianová Przewodniczącej OSPO, Republika Czeska "Naszym zdaniem konieczne jest komunikowanie z EuroCommerce poświęcone problemom w poszczególnych państwach, np. w sprawie godzin otwarcia lub pracy w niepełnym wymiarze godzin. Jeżeli dojdzie do aktywnej komunikacji między partnerami społecznymi na płaszczyźnie europejskiej, komunikacja między partnerami społecznymi na płaszczyźnie krajowej przebiegnie znacznie łatwiej" Seite 7

8 PROGRAM Szkolenia, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci dla związków zawodowych pracowników handlu w nowych krajach członkowskich i kandydackich UE Program Szkolenia, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci zrealizowano w okresie od września 2012 do września 2013 roku przy udziale najważniejszych związków zawodowych wielkopowierzchniowego handlu detalicznego w Europie Środkowej i Wschodniej oraz w Turcji z dofinansowaniem przez Dyrekcję Generalną ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (pozycja budżetowa Programy kształceniowe i informacyjne na rzecz organizacji pracobiorców ). Odpowiedzialność za program i jego koordynację przejął związek zawodowy pracowników prywatnych wraz ze związkiem zawodowym pracowników poligrafii, dziennikarzy i branży papierniczej (GPA djp), zrzeszony w federacji austriackich związków zawodowych (ÖGB). Partnerzy programu przyczynili się do jego sukcesu w szczególności poprzez przejmowanie zadań administracyjnych oraz udział w jego realizacji. Program ukierunkowany był na sektor handlu. Ponieważ w sektorze handlu większość zatrudnionych stanowią kobiety, a znaczna część zatrudnionych pracuje w niepełnym wymiarze godzin, często występują trudności w pogodzeniu pracy zawodowej i obowiązków rodzinnych. W ramach programu można było się skoncentrować na tych problemach, charakterystycznych dla pracy w handlu. Wnioskodawcą/promotorem był związek zawodowy pracowników prywatnych wraz ze związkiem zawodowym pracowników poligrafii, dziennikarzy i branży papierniczej (GPA djp), zrzeszony w federacji austriackich związków zawodowych (ÖGB). ÖGB jest ponadpartyjną nadrzędną organizacją zrzeszającą wszystkie austriackie związki zawodowe. OD SAMEGO POCZĄTKU W PRACACH NAD PROGRAMEM UCZEST- NICZYLI: partnerzy i inni przedstawiciele związków zawodowych z nowych krajów członkowskich i kandydackich UE Fundacja im. Friedricha Eberta z biurami programu dla Europy Południowo-Wschodniej w Belgradzie i Stambule Konfederacja europejskich związków zawodowych UNI Europa Handel jako związkowa organizacja nadrzędna zrzeszonych pracobiorców w sektorze handlu była partnerem programu aktywnie uczestniczącym we wszystkich działaniach. Czechy: OSPO związek zawodowy pracowników handlu Słowacja: OZPOCR związek zawodowy pracowników handlu i turystyki Polska: NSZZ Solidarność Sekretariat Krajowy Banków, Handlu i Ubezpieczeń Turcja: TURK KOOP-IS członkowie tego związku zawodowego pracują nie tylko w handlu, lecz również w służbie publicznej i w biurach, w sumie dla 118 różnych pracodawców. Seite 8

9 Skuteczna działalność przedstawicieli pracobiorców łączy się z wielorakimi i skomplikowanymi wyzwaniami. Aby im sprostać, w zrealizowanym programie przewidziano cały szereg kursów i szkoleń. W nowych krajach członkowskich i w krajach kandydujących do UE dialog między przedstawicielami pracobiorców i pracodawców utrudniony jest przez czynniki różnego rodzaju. Z jednej strony pracownicy zatrudnieni w handlu są słabo zorganizowani w związkach zawodowych, z drugiej zaś przedstawiciele pracodawców nie tworzą stowarzyszeń, nie ma zatem warunków do prowadzenia skutecznego dialogu. Dzięki wspólnym warsztatom i seminariom realizowany program wspierał kolegów z nowych krajów członkowskich w ich dążeniu do zainicjowania ogólnokrajowego dialogu społecznego w sektorze handlu oraz do rozszerzenia udziału swoich krajów w unijnym dialogu społecznym. Przeprowadzone działania wzorowały się na modelu austriackim, który dotychczas odnosił same sukcesy. Seminaria i szkolenia realizowano w podobny sposób, jak to ma miejsce w wypadku negocjatorów układów zbiorowych z ramienia GPA-djp, z koniecznym dopasowaniem do specyfiki programu. Działania programu pomogły organizacjom pracobiorców w sprostaniu wyzwaniom polityki zatrudnienia i polityki społecznej zarówno na płaszczyźnie krajowej jak i unijnej (Strategia Europa 2020). Seminaria i warsztaty kierowały się inicjatywą Agenda nowych kompetencji i nowych możliwości zatrudnienia należącą do strategii 2020 na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Cel programu zawarty jest w jego nazwie Szkolenia, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci. Szkolenia: udostępnianie wiedzy i praktycznych przykładów w ramach warsztatów Wymiana doświadczeń: wsparcie partnerskich związków zawodowych przez utrzymywanie kontaktów i stałą wymianę oraz możliwość szkoleń również po zakończeniu programu Tworzenie sieci: stworzenie sieci związków zawodowych pracowników handlu w Europie Środkowej i Wschodniej w ramach realizacji programu oraz utrzymanie współpracy w przyszłości. Program skierowany był do koleżanek i kolegów, biorących udział w negocjacjach układów zbiorowych i porozumień europejskich z przedstawicielami pracodawców. Wymienialiśmy się wiedzą i doświadczeniem, uczyliśmy się nowych praktyk, rozwijaliśmy wspólne strategie i opracowaliśmy zasady postępowania przy negocjacjach układów zbiorowych (przygotowanie prowadzenie zakończenie). W ten sposób przedstawiciele pracobiorców zyskali możliwość wzbogacenia stosunków panujących w biznesie o elementy socjalne, a zarazem poprawy położenia pracowników. Ankieta dzięki odpowiedziom uczestniczących związków zawodowych na kwestionariuszu ustalono obecną sytuację w nowych krajach członkowskich. Na tej podstawie można było dobrać odpowiedni rodzaj szkoleń; Dwa spotkania partnerów programu wykorzystano na prace organizacyjne, wstępne i końcowe; Cztery międzynarodowe warsztaty na każdym spotkaniu poruszano jeden do dwóch tematów, które przerabiano w ramach warsztatów. Ich wynikiem było opracowanie zasad postępowania przy negocjacjach układów zbiorowych, względnie koncepcji działań na miarę konkretnych warunków danego kraju; Opracowanie zasad postępowania przy negocjacjach układów zbiorowych, obejmujących przygotowanie i przeprowadzenie negocjacji oraz wykorzystanie ich wyników; Materiały organizacyjne dla partnerskich związków zawodowych; Broszura podsumowywująca program i prezentująca jego wyniki/produkty; Stworzenie sieci związkowcy uczestniczący w programie mieli cały rok na wzajemne poznanie się, co stwarza dobrą podstawę do wymiany, wzajemnego wsparcia i współpracy w przyszłości; Kolejne coroczne spotkania organizowane będą za każdym razem przez inny związek zawodowy. Seite 9

10 NAJWAŻNIEJSZE DZIAŁANIA Najważniejsze działania w ramach programu Sposób realizacji programu opisuje już jego nazwa miały miejsce szkolenia, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci : Szkolenia: udostępnianie wiedzy i praktycznych przykładów w ramach warsztatów Wymiana doświadczeń: wsparcie partnerskich związków zawodowych przez utrzymywanie kontaktów i stałą wymianę oraz możliwość szkoleń również po zakończeniu programu Tworzenie sieci: stworzenie sieci związków zawodowych pracowników handlu w Europie Środkowej i Wschodniej w ramach realizacji programu oraz utrzymanie współpracy w przyszłości. W ramach najważniejszych działań te trzy punkty programowe realizowano z różnorodną intensywnością; poza tym zajmowano się kolejno różnymi produktami programu (por. Partnerstwo społeczne, Negocjacje układów zbiorowych, Europejskie Porozumienia Ramowe, Ankieta dotycząca negocjacji taryfowych ). Istotny był przy tym fakt, że opracowanie tych produktów nie stanowiło głównego celu, lecz było podporządkowane celom szkoleń, wymiany doświadczeń i tworzenia sieci : międzynarodowe warsztaty w Wiedniu w dniach 8 9 listopada 2012 r. ponadnarodowe warsztaty w Stambule w dniach lutego 2013 r. oraz spotkanie dwustronne Austria Turcja w Stambule dnia 22 lutego 2013 r. ponadnarodowe warsztaty w Pradze w dniach czerwca 2013 r Podczas warsztatów omawiano każdorazowo aktualną sytuację w dziedzinie dialogu społecznego (lub brak tego dialogu) i jego warunków ramowych (lub warunków nawiązania) w następujących krajach: Słowacja, Serbia, Czarnogóra, Republika Serbska, Chorwacja, Polska, Węgry, Rumunia, Turcja, Republika Czeska, Austria. Seite 10

11 Reasumując, sprawozdania z różnych krajów dają w dużym uproszczeniu następujący obraz: wzrasta bezrobocie; prawo pracy często zmieniane jest na niekorzyść pracobiorców; negocjacje układów zbiorowych nie odbywają się lub odbywają się pod dużą presją; werbowanie nowych członków jest utrudnione przez pracę w niepełnym wymiarze godzin, przez prekaryjne stosunki służbowe oraz przez utrudniony dostęp do zakładów i stałe zmniejszanie się liczby personelu. Sukcesy odnotowuje się raczej w międzynarodowych przedsiębiorstwach (stopień zorganizowania w ich filiach dochodzi do 40%), lecz również w filiach międzynarodowych przedsiębiorstw nasi koledzy potrzebują wsparcia rad zakładowych z macierzystych krajów tych koncernów. Poza tym w myśl obowiązującego ustawodawstwa związki zawodowe we wszystkich nowych krajach członkowskich i krajach kandydackich muszą wykazać się bardzo wysoką reprezentatywnością, aby móc negocjować układy zbiorowe. Ponieważ w wielu krajach pracobiorcy nie chcą zakładać własnych zrzeszeń (ani tego nie muszą), związkowcom brak zorganizowanego partnera do negocjacji na płaszczyźnie krajowej i branżowej. Na ogół zawiera się zatem umowy w pojedynczych zakładach. Powszechnym problemem jest również brak analiz, wiedzy eksperckiej i fachowego wsparcia. Wypowiedź Aziz Hacisalihoğlu Przewodniczącego KOOP-IS, Istanbul (Turcja) "Aby związek zawodowy miał w danej branży prawo do prowadzenia negocjacji układów zbiorowych, jego członkami musi być co najmniej 10% zatrudnionych w tej branży. Warunek ten jest znacznym utrudnieniem nawet dla związków zawodowych, które zdołały przezwyciężyć tę barierę, a w wypadku nowo założonych związków zawodowych uniemożliwia on im zajęcie się swoim głównym zadaniem, jakim są układy zbiorowe. Seite 11

12 AUSTRIACKIE PARTNERSTWO SPOŁECZNE Nalepsze praktyki austriackie partnerstwo społeczne 1. W Austrii funkcjonuje szczególnie wykształcony system, w którym stowarzyszenia gospodarcze, reprezentujące interesy swoich członków współpracują zarówno ze sobą jak i z przedstawicielami rządu. Współpraca ta była podstawowym warunkiem odbudowy państwa po drugiej wojnie światowej, a następnie stała się podstawą dalszego wzrostu gospodarczego i pokoju społecznego. 2. Ów system partnerstwa społeczno-ekonomicznego, zwany zwykle w skrócie partnerstwem społecznym opiera się na zasadzie dobrowolności ukształtowane przez lata wspólne działania stowarzyszeń reprezentujących interesy partnerów społecznych są w dużym stopniu nieformalne i nieregulowane przez ustawy. 3. Partnerstwo społeczne nie ogranicza się do regulowania stosunków pracy również układy zbiorowe z zasady zawierane są przez odpowiednią jednostkę izby gospodarczej reprezentującą pracodawców oraz przez federację austriackich związków zawodowych reprezentującą pracobiorców. Układy zbiorowe obejmują szacunkowo od 90 do 95% wszystkich pracobiorców zatrudnionych w gospodarce prywatnej. 4. Osobliwość rozwiązania austriackiego polega na tym, że partnerstwo społeczne obejmuje praktycznie wszystkie dziedziny polityki ekonomicznej i społecznej. To właśnie z tego względu Austria uważana jest za wzorowy przykład korporacjonizmu, czyli szerokiego i skoordynowanego godzenia interesów wszystkich grup społecznych. 5. Cztery wielkie organizacje federacja austriackich związków zawodowych (ÖGB), austriacka izba gospodarcza (WKÖ), federalna izba pracownicza (BAK) i austriacka izba rolnicza (LK) nie zajmują się jedynie reprezentacją interesów w wąskim sensie tego pojęcia, a więc negocjacją rozwiązań taryfowych, lobbingiem i usługami dla swoich członków, lecz również w wieloraki sposób zakorzenione są w systemie politycznym Austrii. 6. Federacja ÖGB zorganizowana jest zgodnie z prawem o stowarzyszeniach; trzy wymienione izby są samorządnymi organizacjami publicznoprawnymi, a członkostwo w nich jest regulowane ustawowo. 7. Istota partnerstwa społecznego polega na tym, że te cztery duże organizacje uznają wspólne długoplanowe cele polityki społecznej i gospodarczej oraz podzielają przekonanie, że cele te można sprawniej osiągnąć dzięki współpracy i skoordynowanemu działaniu wielkich grup społecznych opartemu na dialogu, a nie na otwartym rozgrywaniu konfliktów. 8. Partnerstwo społeczne nie oznacza jednak negowania sprzeczności interesów. Jest to raczej metoda godzenia sprzecznych interesów społeczno-ekonomicznych poprzez dążenie do wspólnego rozwiązywania problemów z korzyścią dla wszystkich zainteresowanych oraz dzięki gotowości do kompromisu. 9. Od 1957 roku współpraca tych organizacji w dużym stopniu odbywa się w ramach komisji parytetowej, w skład której wchodzą ważni przedstawiciele rządu i czterech organizacji reprezentujących interesy partnerów społecznych. Seite 12

13 10. Komisja parytetowa dzieli się na cztery podkomisje: radę ds. społeczno-ekonomicznych, podkomisję do spraw międzynarodowych, podkomisję do spraw płac oraz podkomisję do spraw konkurencji i cen. 11. O ile w minionych latach wielkie znaczenie miał nadzór nad cenami i zwalczanie inflacji, o tyle obecnie komisja parytetowa jest zinstytucjonalizowaną płaszczyzną negocjacji między partnerami społecznymi a rządem. Tu w szczególnie ważnych sprawach omawia się zarówno wspólne strategie i środki działania czy ewentualne konflikty jak i zalecenia rady ds. społeczno-ekonomicznych. 12. Rada do spraw ekonomiczno-społecznych to gremium, który na zlecenie przewodniczących organizacji reprezentujących interesy partnerów społecznych lub na życzenie rządu prowadzi podstawowe badania nad zagadnieniami z dziedziny polityki społeczno-ekonomicznej oraz opracowuje wspólne i jednomyślnie zalecenia dla partnerów społecznych. Dla przeprowadzenia takich badań tworzy się z reguły grupy robocze z udziałem ekspertów ze wszystkich dziedzin nauki oraz osób zajmujących się tymi dziedzinami w praktyce. Wiedzę ekspertów można w ten sposób wykorzystać na potrzeby gremium zbliżonego do kręgów politycznych, aby wypracować wspólne podstawy, sprecyzować dane i fakty oraz przyczynić się do rzeczowej dyskusji ekonomicznopolitycznej. 13. Partnerzy społeczni zakorzenieni są w systemie politycznym Austrii w wieloraki sposób: Ustawodawstwo Stowarzyszeniom przysługuje m.in. prawo opiniowania projektów ustaw, zgłaszania propozycji do ciał ustawodawczych, prawo formułowania projektów ustaw leżących w głównym obszarze zainteresowania partnerów społecznych (prawo społeczne, prawo pracy itp.) Administracja Partnerzy społeczni uczestniczą w licznych komisjach, radach i innych gremiach, zajmujących się np. sprawami uczniów zawodu, kontrolą warunków pracy, wystawianiem zaświadczeń o pochodzeniu towaru, polityką konkurencji i prawem konkurencji, polityką rynku pracy, polityką wobec konsumentów oraz działają w instytucjach udzielających dotacji. Sądownictwo Partnerzy społeczni zgłaszają propozycje nominowania ławników w sądach pracy i spraw socjalnych oraz wyłaniają ze swego grona ławników tzw. sądu kartelowego zajmującego się prawem kartelowym i prawem konkurencji. W polityce społecznej (ubezpieczeniach społecznych) ważnym obszarem działania organizacji reprezentujących partnerów społecznych jest nominowanie swoich przedstawicieli w zakładach ubezpieczeń emerytalnych, zdrowotnych i wypadkowych, które są samorządnymi korporacjami publicznoprawnymi. Do zadań partnerstwa społecznego zalicza się też nieformalne prowadzenie negocjacji i rozwiązywanie problemów w dziedzinach, w których organizacje zrzeszające partnerów społecznych mają szczególne doświadczenie, jak np. w dziedzinie prawa pracy, prawa socjalnego, jak również prawa rodzinnego i prawa o działalności gospodarczej, gdzie wypracowanie zgody na płaszczyźnie partnerów społecznych jest konieczne dla uzyskania rzeczowego rozwiązania na płaszczyźnie politycznej. 14. Cele współpracy partnerów społecznych określono w licznych porozumieniach. Aktualnie współpracę ta opiera się na porozumieniu partnerów społecznych z 23 listopada 1992 roku. W porozumieniu tym partnerzy społeczni przede wszystkim znacznie rozszerzyli cele swojej współpracy postanowili zajmować się nie tylko problemami pełnego zatrudnienia, stabilizacji cen i wzrostu gospo- Seite 13

14 darczego, lecz również zapewnieniem międzynarodowej konkurencyjności gospodarki austriackiej, szerokiego udziału w integracji międzynarodowej, a w szczególności integracji europejskiej, intensyfikacji umiędzynarodowienia austriackiej gospodarki, wspieraniem uzdolnień i umiejętności ludzi, zachowaniem i doskonaleniem przyjaznego środowiska pracy oraz sprostaniem wyzwaniom polityki wobec środowiska. 15. Dzięki intensywnemu włączeniu organizacji reprezentujących partnerów społecznych w życie polityczne, organizacje te rozwinęły głębokie poczucie odpowiedzialności przy podejmowaniu decyzji politycznych. Są one bowiem świadome, że wywierają wpływ nie tylko na swoich członków, lecz również na całą gospodarkę i społeczeństwo. Partnerzy społeczni pragną wykorzystać pokój społeczny jako istotną przewagę w konkurencji międzynarodowej, a swoją współpracą średnioterminowo zharmonizować oczekiwania podmiotów gospodarczych i politykę gospodarczą, aby przyczynić się do stabilizacji rozwoju gospodarczego. 16. Partnerstwo społeczne w Austrii charakteryzuje się też szczególnym rodzajem kultury dialogu i negocjacji oraz wykazywaną przez partnerskie stowarzyszenia gotowością do wypracowania zewnętrznego i wewnętrznego kompromisu, a także reprezentowania najróżniejszych interesów z uwzględnieniem średnioterminowych wspólnych celów oraz ogólnych interesów społecznych. Wymaga to jednak stałej gotowości do prowadzenia rozmów, a także bieżącej wymiany informacji (źródło: / Über die Sozialpartnerschaft) Wypowiedź Jozef Zadnan Przewodniczącego OZPOCR, Słowacja Największe problemy w koncernach wielonarodowych lekceważenie kompetencji organizacji zakładowych zmniejszanie się liczby zatrudnionych wysoka liczba nadgodzin, do których zobowiązani są pracownicy praca prekarna (praca na czas określony, praca okresowa, praca w dni wolne od pracy, praca zmianowa i nocna, praca w niepełnym wymiarze godzin, zatrudnienie w agencjach pracy itd.) niskie płace Na płaszczyźnie UNI propozycja porozumienia z poszczególnymi wielonarodowymi spółkami umożliwienie i uproszczenie procesu komunikacji na płaszczyznach krajowych. Seite 14

15 POSTĘPOWANIE Postępowanie przy negocjacjach w sprawie układów zbiorowych Utrzymujący się kryzys gospodarczy stanowi poważne wyzwanie dla dialogu między pracobiorcami, pracodawcami a rządami. Dnia r. komisarz UE ds. zatrudnienia, spraw społecznych i integracji László Andor oświadczył: "W obecnej sytuacji zmniejszonego popytu makroekonomicznego, rosnących podatków i cięć w wydatkach publicznych dialog społeczny znajduje się pod coraz większą presją. Jeśli mamy wyjść z tego kryzysu, zachowując korzyści płynące z europejskiego modelu społecznego, potrzebujemy wzmocnienia roli partnerów społecznych na wszystkich szczeblach. Dobrze ustrukturyzowany dialog społeczny jest również niezbędny, aby stawić czoło wyzwaniu, jakie stanowią zmiany demograficzne, aby stworzyć lepsze warunki pracy i osiągnąć lepszą spójność społeczną. Dialog społeczny w Europie Środkowo-Wschodniej jest obecnie znacznie słabszy, należy go zatem wzmocnić. SYTUACJA Jacy partnerzy biorą udział w negocjacjach, zależy od tego, czy mamy do czynienia z modelem dwustronnym (pracodawcy i pracobiorcy) czy też z modelem trójstronnym (pracodawcy, pracobiorcy i przedstawiciele rządu) oraz od tego, czy układ zbiorowy negocjowany jest na szczeblu krajowym, branżowym czy na szczeblu przedsiębiorstwa. Pracodawca jest zawsze stroną negocjacji, wszystko zależy od tego, czy wykazuje on gotowość do negocjacji w sprawie układu zbiorowego, czy też nie. W negocjacjach na szczeblu branżowym czołowi przedstawiciele pracodawców muszą być członkami zrzeszenia. Negocjacje na szczeblu przedsiębiorstwa prowadzi sam pracodawca. Skład przedstawicieli pracobiorców różni się w zależności od kraju. Przedstawicielami pracobiorców mogą być wybrani członkowie rad zakładowych, zakładowe związki zawodowe, krajowe związki zawodowe lub kilka związków zawodowych występujących wspólnie. O tym, kto jest powołany do reprezentowania pracobiorców w negocjacjach w sprawie układu zbiorowego stanowi ustawodawstwo krajowe. Seite 15

16 PRZYGOTOWANIE NEGOCJACJI Po wyjaśnieniu tej kwestii i po wyrażeniu przez strony negocjacji gotowości do podjęcia rozmów należy przestrzegać określonych zasad, zależnych od kraju, w którym negocjacje są prowadzone. W niniejszym tekście koncentrujemy się na przygotowaniach przedstawicieli pracobiorców. Partnerzy negocjacji są wiadomi i gotowi do podjęcia rozmów. Należy podać nazwiska osób wchodzących w skład zespołu negocjacyjnego. Od początku określa się, kto przejmuje prowadzenie negocjacji. Każdy członek zespołu ma określone zadania. Przed rozpoczęciem rozmów należy przy wsparciu ekspertów zewnętrznych utworzyć zespół i ustalić odpowiednią strategię. Na wstępie należy zgromadzić istotne informacje i badania, które mogą okazać się pomocne podczas rozmów: dane statystyczne, analizy branżowe, ekspertyzy specjalistów w dziedzinie gospodarki i socjologii. Przydatne jest również wsparcie prawnika. Wszystkie istotne informacje należy przeanalizować, aby mogły stanowić stabilną podstawę żądań pracowniczych. Pomocne może okazać się również badanie opinii członków (związku zawodowego). Żądania wobec pracodawców winny być jasno zdefiniowane. Żądania te muszą odzwierciedlać strukturę pracobiorców, aby zapewnić poprawę sytuacji i podwyżkę zarobków wszystkich grup pracobiorców (kobiet, młodzieży, starszych pracowników, osób zatrudnianych w niepełnym wymiarze godzin, uczniów zawodu). Żądania należy doręczyć stronie reprezentującej pracodawców w sposób przewidziany przepisami. Po otrzymaniu żądań strona reprezentująca pracodawców powinna w wyznaczonym terminie udzielić odpowiedzi stronie reprezentującej pracobiorców. W niektórych krajach jednak kultura negocjacji przewiduje przedstawienie żądań dopiero w trakcie pierwszych rozmów. PRZEPROWADZENIE NEGOCJACJI Negocjacje ustne odbywają się w wyznaczonym terminie. Przerwy między rozmowami muszą zapewnić dostateczną ilość czasu, umożliwiającą naradzenie się zespołów negocjacyjnych obu stron i porozumienie z członkami (związku zawodowego/zrzeszenia). Podczas negocjacji niezbędna jest komunikacja w obrębie zespołu negocjacyjnego oraz komunikacja z członkami (związku zawodowego). Seite 16

17 ZAKOŃCZENIE NEGOCJACJI Partnerzy negocjacji ogłaszają wspólnie zawarcie umowy zbiorowej. Zgłoszenie układu zbiorowego następuje zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym kraju. PRZEBIEG POSTĘPOWANIA przygotowanie podstaw do podjęcia decyzji ankieta rady zakładowej uchwalenie katalogu żądań podjęcie negocjacji kolejna runda negocjacji zawarcie układu zbiorowego redakcja i druk tekstu układu zbiorowego Ba VT VT VT opublikowanie katalogu żądań opublikowanie stanu negocjacji ewentualne akcje, działania, konferencje rady zakładowej opublikowanie wyników, materiały informacyjne, werbunek nowych członków analiza postępowania, przygotowanie kolejnej rundy Ba doświadczenia związane z realizacją przez radę zakładową Seite 17

18 POROZUMIENIE RAMOWE Europejskie porozumienie ramowe Globalnie działające przedsiębiorstwa opracowały globalne strategie traktowania pracowników, a zatem również pracownicy potrzebują globalnych strategii postępowania wobec przedsiębiorstw. Zgodnie ze statystykami Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) około międzynarodowych koncernów zatrudnia obecnie ponad 90 milionów osób. Oznacza to, że na całym świecie co dwudziesta osoba czynna zawodowo pracuje w firmie międzynarodowej. Firmy międzynarodowe odpowiadają pośrednio za miliony miejsc pracy oraz kształtują środowisko ekonomiczne, społeczne i ekologiczne na wszystkich kontynentach. UNI Global działa na rzecz zawierania globalnych porozumień, dających pracownikom zatrudnionym w międzynarodowych przedsiębiorstwach możliwość wpływu oraz zapewniających im równe traktowanie. W dobie globalizacji zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia. Gospodarka znajduje się w kryzysie, a pracownicy dźwigają niewspółmiernie wysoką część obciążeń spowodowanych tą sytuacją. Rozwiązania na rzecz wyjścia z kryzysu muszą obejmować strategię zatrudnienia, która stworzy stabilne i odpowiednio opłacane miejsca pracy połączone z wystarczającymi świadczeniami socjalnymi oraz zapewni pracownikom prawo do prowadzenia rokowań w sprawie zawierania układów taryfowych. Konieczna jest transgraniczna międzynarodowa współpraca miejscowych i krajowych związków zawodowych, aby pracownicy mogli przedstawiać swoje racje, a międzynarodowe przedsiębiorstwa mogły w dobrej wierze prowadzić w każdym kraju, w którym działają, negocjacje ze swoimi pracownikami. Na płaszczyźnie europejskiej zawierane są europejskie porozumienia ramowe. Tylko w ten sposób można zapewnić wszystkim zatrudnionym w przedsiębiorstwie działającym transgranicznie taką samą pozycję wyjściową wobec krajowego zarządu przedsiębiorstwa w rozmowach dotyczących swobody zrzeszania się, przedstawicielstw pracowniczych, praw człowieka, ochrony pracowników i poszanowania godności ludzkiej w pracy. Za pośrednictwem międzynarodowych porozumień ramowych europejska federacja związków zawodowych UNI Europa we współpracy z krajowymi przedstawicielstwami pracowników i zarządami międzynarodowych koncernów reguluje standardy obowiązujące we wszystkich krajach i działa na rzecz zapewnienia praw podstawowych dla wszystkich pracowników przedsiębiorstwa. ELEMENTY POROZUMIENIA Strony porozumienia : UNI Europa i przedsiębiorstwo Przedsiębiorstwo i UNI Europa podkreślają obopólne zainteresowanie we wzroście i zrównoważonym rozwoju przedsiębiorstwa oraz w utrzymywaniu dobrych relacji między pracodawcami a pracownikami w oparciu o uznane na arenie międzynarodowej konwencje o prawach człowieka i prawach pracy oraz w oparciu o zasady zrównoważonego rozwoju modeli społecznych. Seite 18

19 Przedsiębiorstwo i UNI Europa zobowiązują się do współpracy na rzecz realizacji wspólnych interesów, aby zawrzeć konkretne porozumienia dotyczące godnych warunków pracy i prawa do związków zawodowych oraz specjalnych zobowiązań dotyczących aktywnej kontroli przestrzegania tych norm na wszystkich rynkach, na których dane przedsiębiorstwo działa. Obie strony zobowiązują się zatem: do poszukiwania skutecznych sposobów podtrzymywania stałego dialogu między stronami w celu wspierania wspólnych interesów oraz do wspierania i realizacji zasad i wartości zawartych w uznanych na arenie międzynarodowej konwencjach dotyczących praw człowieka i praw pracy, a także ujętych w normach zrównoważonego rozwoju modeli społecznych. PRAWA PODSTAWOWE UNI Europa i przedsiębiorstwo wspierają prawa podstawowe określone w konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy, w szczególności w celu przestrzegania następujących zasad: Wolność wyboru miejsca pracy i zawodu Zakaz pracy obowiązkowej i przymusowej (Konwencja MOP nr 105). Zakaz dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu Wszystkim pracownikom należy zapewnić równość szans i równe traktowanie oraz jednakowe wynagrodzenie za pracę jednakowej wartości (Konwencje MOP nr 100 i 111). Zakaz pracy dzieci Wolno zatrudniać wyłącznie pracowników w wieku przewyższającym wiek, w którym ustaje obowiązek szkolny (Konwencje MOP nr 138 i 182). Wolności związkowe i prawo do organizowania się i do rokowań dla zawierania układów taryfowych Wszystkim pracownikom przysługuje prawo do zakładania i przystępowania do związków zawodowych (Konwencja MOP nr 87) oraz prawo do prowadzenia negocjacji układów zbiorowych (Konwencja MOP nr 98). Przedsiębiorstwo zobowiązuje się do nieuzależniania zatrudnienia pracownika od warunku, że nie przystąpi on do związku zawodowego lub przestanie należeć do związku zawodowego (Konwencja MOP nr 98). Seite 19

20 Przedsiębiorstwo zobowiązuje się do niewydalania pracownika i do niekrzywdzenia go we wszelki inny sposób z powodu jego przynależności do związku zawodowego lub udziału w działalności związkowej. (Konwencja MOP nr 98). Przedsiębiorstwo uznaje prawo związków zawodowych do reprezentowania pracowników i prowadzenia rokowań dla zawierania układów taryfowych dotyczących warunków zatrudnienia reprezentowanych przez te związki pracowników, tzn.: rokowań dotyczących układów zbiorowych (Konwencja MOP nr 98); wspólnego omawiania procedur regulacyjnych; prowadzenia negocjacji i wysłuchania opinii w sprawie miejsc pracy i podnoszenia kwalifikacji, w obszarze objętym działalnością związków zawodowych. Czas pracy Przedsiębiorstwo uznaje, że czas pracy należy uzgadniać z odpowiednimi związkami zawodowymi. Czas pracy winien odpowiadać co najmniej wymogom właściwego prawodawstwa krajowego, konwencjom międzynarodowym i normom dotyczącym danej gałęzi przemysłu (Konwencja MOP nr 1, 47 oraz zalecenie nr 116). Ochrona pracy i zdrowia Przedsiębiorstwo zobowiązuje się do stworzenia bezpiecznego, zdrowego środowiska pracy odpowiadającego zasadom zrównoważonego rozwoju (Konwencja MOP nr 155). W tym zakresie należy wspierać stosowanie dobrych praktyk z dziedziny BHP, zapewnić wyposażenie w odpowiednie środki bezpieczeństwa oraz stosowne szkolenie w tej dziedzinie. Stosowane praktyki winny odpowiadać konwencjom MOP, normom ochrony pracy i zdrowia oraz odpowiednim kodeksom postępowania. Wzajemny szacunek w miejscu pracy Przedsiębiorstwo dąży do realizacji polityki wzajemnego szacunku w miejscu pracy. Przedsiębiorstwo i UNI Europa zobowiązują się do prowadzenia stałego dialogu odnośnie przedmiotowego porozumienia. Rozpowszechnianie porozumienia ramowego Przedsiębiorstwo zobowiązuje się do rozpowszechniania kopii niniejszego porozumienia w ramach swojej struktury organizacyjnej, a UNI Europa roześle kopie porozumienia do wszystkich zrzeszonych w niej związków zawodowych działających w przedsiębiorstwie. Seite 20

21 UNI Europa i przedsiębiorstwo zobowiązują się również do zapewnienia przekładu niniejszego porozumienia na wszystkie języki, w których porozumiewają się zatrudnieni w przedsiębiorstwie. Kooperanci Przedsiębiorstwo zobowiązuje się do świadomego nie korzystania z usług firm dostawczych i kooperantów, które działając w sposób umyślny nie przestrzegają zasad niniejszego porozumienie. Okres ważności porozumienia/ Wypowiedzenie Podpisy stron porozumienia Wypowiedź Alfred Bujara Przewodniczącego Solidarność, Polska "Lecz podstawowym problemem tej branży był i jest fakt, że związki zawodowe nie mają partnera do rozmów. Pracodawcy, w szczególności koncerny, bronią się wszelkimi środkami przed powołaniem zespołu negocjacyjnego, który reprezentowałby stronę pracodawcy w negocjacjach układów zbiorowych. W obrębie handlu detalicznego w Polsce dialog społeczny raczej się pozoruje niż rzeczywiście prowadzi. Chociaż spotkania odbywają się regularnie, nie prowadzą one do konkretnych wyników." Seite 21

22 INNE PLANOWANE PROJEKTY Praca trwa! CLEMENS RODE, EKSPERT PROGRAMU Zadaniem programu było przede wszystkim wsparcie przedstawicieli pracobiorców w ich negocjacjach ze zrzeszeniami pracodawców poprzez dopasowane szkolenia, wymianę wiedzy i doświadczeń oraz tworzenie sieci. Celem programu było stworzenie podstawy dialogu społecznego poprzez przygotowanie organizacji reprezentujących interesy pracobiorców do skutecznego, samodzielnego i aktywnego działania zarówno na szczeblu krajowym (negocjacje układów zbiorowych) jak i międzynarodowym (negocjacje w przedsiębiorstwach międzynarodowych i w ramach Europejskiego Dialogu Społecznego). W programie brali udział uczestnicy ze starych i nowych państw unijnych oraz z państw kandydackich w nadziei, że doprowadzi to do zmian w jednym z największych sektorów gospodarki europejskiej oraz średnioterminowo uspołeczni stosunki pracy. Ponieważ sektor handlu charakteryzuje się częściowo dość specyficznymi problemami, nasz program koncentrował się właśnie na nich. Dla wzajemnego wsparcia i utrzymywania sieci powiązań również po zakończeniu programu niezwykle ważne jest, żeby osoby uczestniczące działały w takim samym lub podobnym środowisku pracy. Zapewni to trwałość i dalszy rozwój sieci powiązań. Materiały organizacyjne można wykorzystywać również w przyszłości. Zasady postępowania przy negocjacjach układów zbiorowych można doskonalić, uzupełniać i wykorzystywać w poszczególnych krajach. Wzór umowy w międzynarodowym przedsiębiorstwie jest podstawą dalszych opracowań i pożytecznym narzędziem pracy dla przedstawicieli pracobiorców w ich transgranicznej działalności. Międzynarodowa sieć powiązań między uczestniczącymi związkowcami zainicjowana w ramach programu zapewni poza tym trwałe oddziaływanie wyników i doświadczeń. Sieć będzie istniała również po zakończeniu programu będzie się ona umacniać i rozszerzać dzięki kolejnym osobistym spotkanium lub innym formom komunikacji. Planujemy również coroczne spotkania związków zawodowych pracowników handlu w celu zacieśniania sieci i wzajemnego wspierania się. Dokonania programu rozpowszechniane będą drogą szerokiego udostępniania jego wyników i dokumentów wśród zainteresowanych grup docelowych (związków zawodowych, przedstawicieli pracobiorców, zespołów negocjacyjnych). W państwach uczestniczących w programie rozpowszechnienie to już nastąpiło. Dzięki działaniom programu zdobyta wiedza przekazana została również zespołom negocjacyjnym, które nie były objęte programem, a mianowicie związkowcom z państw bałkańskich nie mających statusu członkowskiego ani kandydackiego UE. Koszty ich udziału nie obciążyły środków przeznaczonych na program kilka oficjalnie uczestniczących związków zawodowych pokryło te koszty ze środków własnych. Seite 22

23 OCENA RÓŻNYCH KWESTIONARIUSZY Ankieta dotycząca układów taryfowych w krajach uczestniczących w projekcie przeprowadzona w październiku 2012 roku Wprowadzenie: faby opracować realistyczne produkty programu unijnego ukierunkowanego na wielkopowierzchniowy handel detaliczny (materiały organizacyjne, zasady postępowania przy negocjacjach układów zbiorowych, wzory umów itp.) potrzebowaliśmy informacji o strukturze i problemach negocjacji dotyczących taryf i układów zbiorowych w państwach będących partnerami projektu Austrii, Polsce, Słowacji, Czechach i Turcji. W projekcie uczestniczyły też fakultatywnie Czarnogóra i Rumunia. Ankietę przeprowadzono w październiku 2012 roku. Pierwsze podsumowanie wyników przedłożono dnia 8 listopada 2012 r. podczas spotkania roboczego w Wiedniu ( Dialog Wiedeński ) W ankiecie uczestniczyły następujące związki zawodowe (pytanie 1) Nazwa związku zawodowego Państwo Federacja związków zawodowych 1. GPA-djp Austria (A) 2. OSPO Związek zawodowy handlowców Czarnogóry Związek zaw.pracowników handlu Czarnogóry Sekcja pracowników handlu NSZZ "Solidarność" Federacja związków zaw. pracowników handlu Republika Czeska (CZ) Czarnogóra (ME) Czarnogóra (ME) Polska (PL) Rumunia (RO) Federacja austriackich związków zawodowych (ÖGB) CMKOS Federacja związków zawodowych Czarnogóry (CTU) Unia wolnych związków zaw. Czarnogóry (UTU) NSZZ "Solidarność" CNS Cartel Alfa 7. OZPOCR Słowacja (SK) KOZ SR 8. TURK KOOP-IS Trade Union Turcja (TK) TURK-IS Wyniki ankiety przedstawiono w tabelach poniżej. Seite 23

24 Pytanie 2. Umowy taryfowe zawierane są w naszym kraju na następujących płaszczyznach: Możliwe w myśl ustawy Płaszczyzna dominująca Państwo A CZ ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK A CZ ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK? zakład / filia X X X X X X X X X X Przedsiębiorstwo / koncern ogólnokrajowy X X X X nie X branża (regionalnie) branża (ogólnokrajowo) X X X X X X X X nie Na innej płaszczyźnie (podać jakiej): X X X X Na płaszczyźnie wektorowej (układ zbiorowy o wyższej randze) X X Ogólnokrajowe powszechne układy taryfowe X Porozumienia grupowe X Czarnogóra 1: Federacja związków zawodowych Czarnogóry (CTU) informuje: Wszyscy pracownicy w Czarnogórze objęci są powszechnym układem taryfowym, będącym dodatkowym układem zbiorowym. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której nie zawarto układu taryfowego ani na płaszczyźnie branżowej ani zakładowej. Jeżeli istnieje branżowy układ taryfowy, stosuje się go w wypadkach, gdy nie zawarto zakładowego układu taryfowego. Ogólnokrajowych negocjacji taryfowych dla całej branży nie uważa się obecnie za skuteczne. Czarnogóra 2: Unia wolnych związków zawodowych Czarnogóry (UTU) informuje: Na płaszczyźnie lokalnych zakładów zawierane są układy zbiorowe, sektorowe układy zbiorowe i układy zbiorowe z pracodawcami. Również na płaszczyźnie krajowej zawierane są sektorowe układy zbiorowe i układy zbiorowe z pracodawcami. Seite 24

25 Pytanie 3. Umowy taryfowe dotyczą następujących spraw: Państwo A CZ Grupy taryfowe, grupy wynagrodzeń, wysokość wynagrodzeń, odprawy/odszkodowania, Ogólne warunki ramowe stosunku pracy ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK X X X X nie X X X X X X X X X Czas pracy, urlop, dni świąteczne, czas wolny od pracy X X X X X X X X Zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy X X X X X X X Prawa związków zawodowych i członków rad zakładowych X X X X Inne sprawy (podać jakie): X X X X Premie jubileuszowe Emerytury - dodatkowe wypłaty X X Komisje dyscyplinarne X Czas wolny na kształcenie Zaliczanie urlopów wychowawczych Prace związane z remanentami X X X Warunki ramowe dialogu społecznego X Czarnogóra: Warunki ramowe stosunku pracy oraz prawa związków zawodowych i członków komisji zakładowych są również zdefiniowane w prawie pracy. Seite 25

26 Pytanie 4. Negocjacje dotyczące układów zbiorowych, porozumień zakładowych oraz płac minimalnych prowadzi: Układy zbiorowe Porozumienia zakładowe Państwo A CZ ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK A CZ ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK krajowy związek branżowy X X X X X X X X konsultacje rada zakładowa X X X X instytucje państwo-we: Ministerstwo Pracy, inspektorat pracy X X X X X X X X X X X X zakładowy związek zawodowy konsultacje inne (podać jakie): partnerzy społeczni wspólnie członkowie rad za-kładowych i sekreta-rze związków zawodowych wspólnie eksperci ds. nego-cjacji taryfowych autoryzowani przez związki zawodowe X X X X Negocjacje dotyczące płac minimalnych Państwo A CZ ME 1 CTU ME 2 UTU PL RO SK TK krajowy związek branżowy X X X rada zakładowa X zakładowy związek zawodowy X X instytucje państwo-we: Ministerstwo Pracy, inspektorat pracy X X X inne (podać jakie): X X partnerzy społeczni wspólnie X X Betriebsräte und Gewerkschaftssekretäre gemeinsam Autorisierte TV-Experten aus Gewerkschaften Seite 26

27 Austria: Przedstawiciele rad zakładowych i sekretarze ds. gospodarczych związku zawodowego GPAdjp negocjują układy zbiorowe z przedstawicielami pracodawców (reprezentanci pracodawców i funkcjonariusze izby gospodarczej (WKO)) Czarnogóra: Ministerstwo Pracy staje się partnerem negocjacji, jeżeli dotyczą one ogólnokrajowego powszechnego układu taryfowego. Polska: Krajowy związek branżowy może zawierać układy taryfowe, lecz pracodawcy nie są zainteresowani negocjacjami na tej płaszczyźnie. Zakładowe związki zawodowe zawierają porozumienia zakładowe o przepisach dotyczących pracy, taryfach płacowch i o funduszu socjalnym przedsiębiorstwa. Wysokość płac minimalnych wyznacza krajowa Trójstronna Komisja ds. Społeczno-Gospodarczych pod kierownictwem Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej. Słowacja: Płace minimalne ustalane są trójstronnie przez partnerów społecznych. Jeżeli nie dojdą oni do porozumienia, stosuje się ustawowy sposób wyliczania. Płace minimalne można również zastrzec w układach zbiorowych. Pytanie 5. Proszę wymienić do pięciu sieci detalicznych, w których zawarto w Twoim kraju układy zbiorowe: Austria (A) Czechy (CZ) Czarnogóra ME 1 CTU Czarnogóra ME 2 UTU Polska (PL) Rumunia (RO) Słowacja (SK) Turcja (TK) We wszystkich zedsiębiorstwach handlo-wych w Austrii stosuje się branżowy układ zbiorowy. Tesco Merkator A.D. Zetatrans Nie zawarto żadnego (poza spółdzielniami) Metro Tesco Migros Billa Bar Kod Izbor Bar Carrefour Metro Tansaş Spar PKB Herceg Novi Cement Montenegro Real Billa Şok Ahold Put Gross A.D. Štampa Selgros Carrefour Praktiker Globus Plus Komerc Žitoprodukt Bricostore Coop Jednota Real Austria: Wszyscy bez wyjątku zatrudnieni w sektorze handlu objęci są układami zbiorowymi. W zakładach członkowie rad zakładowych zawierają porozumienia zakładowe. Polska: Na poziomie zakładów układy zbiorowe zawarto wyłącznie ze spółdzielniami. Seite 27

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z inicjatywy największych agencji zatrudnienia działających wówczas

Bardziej szczegółowo

Co n a s w y r ó ż n i a

Co n a s w y r ó ż n i a Kim jesteśmy Centrum Prawa Żywnościowego to profesjonalny ośrodek doradczo- -badawczy specjalizujący się w dziedzinie prawa żywnościowego. Stanowi ono fachowe zaplecze eksperckie dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK

ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK ANNA WOLNIEWICZ-GLAPIAK adwokat kancelaria: tel. (61) 851 90 14; 0-602 44 16 42 61-730 Poznań, ul. Młyńska 12a/8 Poznań, dnia 15 lutego 2006 roku OPINIA PRAWNA I. Cel opinii. Celem wydania niniejszej opinii,

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia...

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2011 z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami działającymi

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Globalna umowa ramowa. Norsk Hydro ASA. IMF i ICEM oraz Fellesforbundet i IndustriEnergi

Globalna umowa ramowa. Norsk Hydro ASA. IMF i ICEM oraz Fellesforbundet i IndustriEnergi Globalna umowa ramowa między Norsk Hydro ASA a IMF i ICEM oraz Fellesforbundet i IndustriEnergi w sprawie kształtowania dobrych relacji w miejscu pracy w oddziałach spółki Norsk Hydro ASA na całym świecie.

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Negocjacje płacowe ze związkami zawodowymi w praktyce

Negocjacje płacowe ze związkami zawodowymi w praktyce Negocjacje płacowe ze związkami zawodowymi w praktyce Piotr Janczyk Kraków, 7 czerwca 2006 1 Zakres działania związków zawodowych 2 Do zakresu działania zakładowej organizacji związkowej należy w szczególności:

Bardziej szczegółowo

FORMY UCZESTNICTWA OBYWATELI W ŻYCIU PUBLICZNYM Związki zawodowe

FORMY UCZESTNICTWA OBYWATELI W ŻYCIU PUBLICZNYM Związki zawodowe Związki zawodowe Związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy, powołaną do reprezentowania i obrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Cechy związków zawodowych DOBROWOLNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE. z dnia 2013 r.

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE. z dnia 2013 r. z dnia 18 czerwca 2013 r. Zatwierdzony przez. UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE z dnia 2013 r. w sprawie nawiązaniawspółpracypartnerskiej między Gminą Skwierzyna a Zdołbunowską Radą Miejską (Ukraina)

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PROGRAMOWA KOALICJI CSR WATCH POLSKA

DEKLARACJA PROGRAMOWA KOALICJI CSR WATCH POLSKA DEKLARACJA PROGRAMOWA KOALICJI CSR WATCH POLSKA Powstanie nieformalnej, ogólnopolskiej, niezależnej Koalicji CSR Watch Polska, odpowiada na potrzebę utworzenia w Polsce platformy organizacji społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r.

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2015 z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014

Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 Program współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w Gminie Przytoczna na rok 2014 I. CEL GŁÓWNY I CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU 1. Celem głównym

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010

UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010 UCHWAŁA Nr XLIII/40/2010 RADY GMINY JEDLIŃSK z dnia 28 października 2010r. w sprawie uchwalenia Programu współpracy Gminy Jedlińsk z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Strategianormalizacji europejskiej

Strategianormalizacji europejskiej Strategianormalizacji europejskiej wg rozporządzenia UE Spotkanie CBT 24.09.2014 Jolanta Kochańska Z-ca Prezesa PKN ds. Normalizacji Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1025/2012 z dnia

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH

AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH L 290/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 20.10.2012 AKTY PRZYJĘTE PRZEZ ORGANY UTWORZONE NA MOCY UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH DECYZJA RADY STOWARZYSZENIA UE-LIBAN NR 2/2012 z dnia 17 września 2012 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy zmieniającej ustawę o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz ustawę o społeczno-zawodowych organizacjach rolników ma na celu stworzenie możliwości przekazania

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E

MINISTERSTWO FINANSÓW S P R A W O Z D A N I E MINISTERSTWO FINANSÓW Pełnomocnik Rządu do Spraw Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską S P R A W O Z D A N I E za okres od dnia 26 stycznia do dnia 31 marca 2009 r. z działalności Pełnomocnika

Bardziej szczegółowo

Program Bałtyk 2015-2020

Program Bałtyk 2015-2020 Program Bałtyk 2015-2020 Realizowany w ramach Inicjatywy Odpowiedzialny Transport 2014-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zapraszamy do przystąpienia do Programu Bałtyk. Program stanowi platformę wymiany

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LESKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2016

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LESKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2016 - projekt PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU LESKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2016 SPIS TREŚCI Rozdział I Rozdział II Rozdział III

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FEDERACJI NIEZALEŻNYCH SAMORZĄDNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH PRZEMYSŁU LEKKIEGO. na IX Kadencję

PROGRAM FEDERACJI NIEZALEŻNYCH SAMORZĄDNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH PRZEMYSŁU LEKKIEGO. na IX Kadencję PROGRAM FEDERACJI NIEZALEŻNYCH SAMORZĄDNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH PRZEMYSŁU LEKKIEGO na IX Kadencję Polska znajduje się w grupie krajów Unii Europejskiej o najwyższej stopie ubóstwa wśród osób pracujących.

Bardziej szczegółowo

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Liliana Budkowska Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Na podstawie art. 14 ust.

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 Załącznik do uchwały Nr / / 2014 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia. Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 PROJEKT Wstęp Samorząd Powiatu Chełmińskiego realizuje

Bardziej szczegółowo

Regulamin prac Komisji ds. BHP i Bezpieczeństwa Procesowego Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego

Regulamin prac Komisji ds. BHP i Bezpieczeństwa Procesowego Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego Regulamin prac Komisji ds. BHP i Bezpieczeństwa Procesowego Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego 1. Postanowienia ogólne 1. Ustala się regulamin prac Komisji ds. BHP i Bezpieczeństwa Procesowego powołanej

Bardziej szczegółowo

K O D E K S E T Y K I. Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin

K O D E K S E T Y K I. Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin K O D E K S E T Y K I Polskiego Stowarzyszenia Wyceny Złóż Kopalin Spis treści (E1) PRZEPISY OGÓLNE... 5 (E2) NIEZALEŻNOŚĆ GK/TZK... 5 (E3) KWALIFIKACJE GK/TZK... 6 (E4) ETYKA CZŁONKA STOWARZYSZENIA...

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej Katarzyna Wolska-Wrona Biuro Pełnomocniczki Rządu do Spraw Równego Traktowania Footer Text 12/3/2013 1 Postęp

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI.64.2015 RADY GMINY ŚNIADOWO. z dnia 26 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR XI.64.2015 RADY GMINY ŚNIADOWO. z dnia 26 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR XI.64.2015 RADY GMINY ŚNIADOWO z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Śniadowo z organizacjami pozarządowymi i podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo,

Newsletter 01/2015. Szanowni Państwo, Newsletter 01/2015 Szanowni Państwo, Z przyjemnością prezentujemy pierwszy newsletter poświęcony podsumowaniu działań Krajowej Platformy Współpracy na Rzecz Integracji w roku 2014. Ubiegły rok obfitował

Bardziej szczegółowo

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Do udziału w projektach finansowanych w ramach 7. Programu Ramowego zachęca się przede wszystkim przedsiębiorstwa które są zainteresowane nawiązaniem współpracy

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 21/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 18 marca 2015 r. P R O J E K T WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju Jesteśmy jedną z dziesięciu największych agencji pracy i doradztwa personalnego w Polsce. Na rynku działamy od 2006 r. Kapitał firmy

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci

Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci propaguje działania zmierzające do poprawy jakości systemów kształcenia i szkolnictwa zawodowego oraz dostosowania rynku edukacyjnego do wymogów rynku

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych Model administracji publicznej i organizacji Czym jest Model? Systemowe podejście do z organizacjami pozarządowymi 1 Kto jest odbiorcą Modelu? Poziom krajowy: organy administracji państwowej Poziom regionalny:

Bardziej szczegółowo

1 Lekcja organizacyjna

1 Lekcja organizacyjna NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu ekonomika rolnictwa na podstawie programu nr TA/PZS1/PG/2012 klasa 2TA l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia Zakres podstawowy

Bardziej szczegółowo

" Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu

 Równość płci w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu " Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Konferencja Bogusława Niewęgłowska Społeczna odpowiedzialność według specjalistów zarządzania i ekonomistów Milton Friedman uważa, że odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Integracja osób niepełnosprawnych

Integracja osób niepełnosprawnych Integracja osób niepełnosprawnych Europejska strategia równych szans Komisja Europejska Równe szanse dla równych praw Europejska wartość dodana Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych (ERON) w 2003 r. skłonił

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ JEDENASTY UKŁADY ZBIOROWE PRACY Rozdział I Przepisy ogólne. Art. 238.

DZIAŁ JEDENASTY UKŁADY ZBIOROWE PRACY Rozdział I Przepisy ogólne. Art. 238. DZIAŁ JEDENASTY UKŁADY ZBIOROWE PRACY Rozdział I Przepisy ogólne Art. 238. Ilekroć w przepisach działu jest mowa o: 1) ponadzakładowej organizacji związkowej - należy przez to rozumieć organizację związkową

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020 Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Młodzież w działaniu 2007-2013 Erasmus+ Młodzież

Bardziej szczegółowo

EPSU, UNI Europa, ETUCE, HOSPEEM, CEMR, EFEE, EuroCommerce, CoESS

EPSU, UNI Europa, ETUCE, HOSPEEM, CEMR, EFEE, EuroCommerce, CoESS EUROPEJSKI DIALOG SPOŁECZNY: MIĘDZYSEKTOROWE WYTYCZNE DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY I NĘKANIU ZE STRONY OSÓB TRZECICH W SYTUACJACH ZWIĄZANYCH Z PRACĄ EPSU, UNI Europa, ETUCE, HOSPEEM, CEMR, EFEE,

Bardziej szczegółowo

Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska)

Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska) Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska) zwani dalej Stronami WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE Reprezentowane przez Marszałka

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU

RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU Ewelina Ciaputa RAPORT Z BADAŃ EWALUACYJNYCH EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTW/ORGANIZACJI/INSTYTUCJI W RAMACH PROJEKTU ZIELONA INICJATYWA GOSPODARCZA. PARTNERSTWO NA RZECZ EFEKTYWNOŚCI EKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Oś IV Leader w okresie 2007-2013

Oś IV Leader w okresie 2007-2013 Oś IV Leader w okresie 2007-2013 Wymogi formalno-prawne LGD, kryteria dostępu i ocena potencjału LGD Adam Futymski Wybrane zapisy Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW

Bardziej szczegółowo

www.wkds.pl Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość...

www.wkds.pl Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość... Kontakty do wszystkich 16 Wojewódzkich Komisji Dialogu Społecznego znajdują sie na stronie: www.wkds.pl Wojewódzka Komisja Dialogu Społecznego Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość... Broszura

Bardziej szczegółowo

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji

w Europejskim Konkursie Dobrych Praktyk Partnerstwo dla prewencji Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla Ciebie. Dobre dla firmy Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy Partnerstwo dla prewencji www.healthy-workplaces.eu ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA WNIOSKÓW

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20 ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009 2015. Bezpieczne i przyjazne miejsca pracy Dialog z partnerami społecznymi

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009 2015. Bezpieczne i przyjazne miejsca pracy Dialog z partnerami społecznymi Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009 2015 Bezpieczne i przyjazne miejsca pracy Dialog z partnerami społecznymi Miejsce pracy główne cele strategiczne Wypracowanie i

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, I UE W ZAKSIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych SCHEMAT 1. ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI Międzynarodowa Organizacja Pracy

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Paneuropejskie badanie dotyczące spraw pozwoleń i finansowania projektów biogazowych

Paneuropejskie badanie dotyczące spraw pozwoleń i finansowania projektów biogazowych Inteligentna Energia dla Europy Projekt BiogasIN Paneuropejskie badanie dotyczące spraw pozwoleń i finansowania projektów biogazowych Kwestionariusz dla dostawców urządzeń, projektantów, inwestorów i operatorów

Bardziej szczegółowo

UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA

UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA UPRAWNIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH W ZAKRESIE ZBIOROWEGO PRAWA PRACY SZKOLENIA Kancelaria Prawna REGULUS Warszawa Październik 2008 1 CZĘŚĆ I INFORMACJE WPROWADZAJĄCE 2 Podstawową do rozpatrywania uprawnień

Bardziej szczegółowo

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy.

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Warunki świadczenia pracy Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Nie ma jedynej właściwej formy wykonywania pracy. Wyłącznie od zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO OPINIA PRAWNA Warszawa, dnia 23 czerwca 2015r. I. Zleceniodawca opinii Opinia prawna została sporządzona na zlecenie Krajowego Związku Zawodowego Geologów Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO NR 1 XXIII WALNEGO ZEBRANIA DELEGATÓW KRAJOWEJ SEKCJI BRANŻY METALOWCÓW NSZZ SOLIDARNOŚĆ Z DNIA 15.05.2013

STANOWISKO NR 1 XXIII WALNEGO ZEBRANIA DELEGATÓW KRAJOWEJ SEKCJI BRANŻY METALOWCÓW NSZZ SOLIDARNOŚĆ Z DNIA 15.05.2013 STANOWISKO NR 1 W sprawie: przywrócenia ustawy o negocjacyjnym kształtowaniu wynagrodzeń Solidarność ponownie zwracają się do Komisji Krajowej NSZZ Solidarność z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej,

Bardziej szczegółowo

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania Najczęściej zadawane pytania dotyczące konkursu nr POWR.02.19.00-IZ.00-00-004/15 Wzmocnienie procesu konsultacji społecznych i monitoringu społecznego w zakresie działań prowadzonych przez jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE W TRAKCIE SPOTKANIA INFORMACYJNEGO W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 6.1.1 PO KL (konkurs zamknięty nr 1/PO KL/6/E.1.1/12 na projekty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Cele i efekty..3 3. Postanowienia ogólne.4 4. Formy współpracy..5 5. Zasady współpracy.7

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 22.1.2010 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0402/2008, którą złożyła Pavlina Radkova (Bułgaria) w sprawie godnego życia dla jej niepełnosprawnego dziecka

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto należeć do ZNP?

Dlaczego warto należeć do ZNP? Dlaczego warto należeć do ZNP? ZWIĄZEK NAUCZYCIELSTWA POLSKIEGO to największy i najstarszy związek zawodowy pracowników oświaty i wychowania w Polsce. ZNP liczy obecnie 300 tysięcy osób zatrudnionych w

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo