PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY"

Transkrypt

1 WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ FARMACEUTYCZNY z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY DLA STUDENTÓW II ROKU Kierunek ANALITYKA MEDYCZNA Rok akademicki 2015 /

2 Opracowanie edytorskie i druk: Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Zam.... / 2015 nakład 60 egz. tel. (22)

3 WSTĘP Przewodnik dydaktyczny wprowadza studentów w tok pracy II roku na Wydziale Farmaceutycznym i Oddziale Medycyny Laboratoryjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Zgodnie z programem ministerialnym, studentów II roku obowiązują następujące przedmioty: Analiza instrumentalna, biochemia, biologia molekularna, chemia fizyczna, fizjologia, higiena i epidemiologia, immunologia, psychologia, socjologia, technologia informacyjna, język angielski. Oddany do użytku studentów II roku przewodnik dydaktyczny szczegółowo przedstawia organizację Zakładów, które prowadzą zajęcia z wyżej wymienionych przedmiotów, cele i formy nauczania, regulamin oraz piśmiennictwo w zakresie podręczników i czasopism naukowych. Przewodniczącą Rady Pedagogicznej II roku jest dr Zofia Suchocka z Katedry Biochemii i Chemii Klinicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO Z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ Prof. dr hab. Piotr Wroczyński 1

4 Spis treści Wstęp... 1 Władze Uczelni Analiza instrumentalna Biochemia Biologia molekularna Chemia fizyczna Fizjologia Higiena i epidemiologia Immunologia Język angielski Psychologia Socjologia Technologia informacyjna

5 WŁADZE WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO REKTOR - prof. dr hab. MAREK KRAWCZYK PROREKTOR ds. DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZYCH - prof. dr hab. MAREK KULUS PROREKTOR ds. NAUKI I WSPÓŁPRACY Z ZAGRANICĄ - prof. dr hab. SŁAWOMIR MAJEWSKI PROREKTOR ds. KLINICZNYCH, INWESTYCJI I WSPÓŁPRACY Z REGIONEM - prof. dr hab. SŁAWOMIR NAZAREWSKI PROREKTOR ds. KADR - prof. dr hab. RENATA GÓRSKA DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ - prof. dr hab. PIOTR WROCZYŃSKI Prodziekan ds. dydaktyczno-wychowawczych - dr hab. AGNIESZKA PIETROSIUK Prodziekan ds. nauki - dr hab. MAGDALENA BUJALSKA-ZADROŻNY Prodziekan ds. Oddziału Medycyny Laboratoryjnej - prof. dr hab. GRAŻYNA NOWICKA DZIEKANAT WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO z ODDZIAŁEM MEDYCYNY LABORATORYJNEJ ul. Banacha 1 (pok. 06 i 010); Warszawa, tel./fax , , ; oraz (Analityka medyczna) Pracownicy Dziekanatu: Kierownik Dziekanatu Zastępca Kierownika Godziny przyjęć w Dziekanacie: poniedziałek, czwartek - godz wtorek, środa - godz piątek - nieczynne - mgr Katarzyna Stańczyk - Wiesław Urbanik - mgr Małgorzata Pyzel (Analityka medyczna) - mgr Wioleta Widłak (Analityka medyczna) - mgr Anna Artymiuk - mgr inż. Małgorzata Kośmider-Bucka - mgr Aneta Markucińska - Anna Ołtuszewska - mgr Beata Spychalska - mgr inż. Joanna Sypuła - mgr Grzegorz Wasztewicz 3

6 4

7 Analiza instrumentalna ZAKŁAD BIOANALIZY I ANALIZY LEKÓW Warszawa, ul. Banacha 1, tel Kierownik Zakładu: Odpowiedzialni za dydaktykę: dr hab. Piotr Wroczyński dr hab. Piotr Wroczyński dr Piotr Kalny (kierownik ćwiczeń) Roczny wymiar wykładów i ćwiczeń: 60 godz. (wykłady 15, ćwiczenia 45). Miejsce wykładów sale wykładowe w gmachu Wydziału Farmaceutycznego, ul. Banacha 1. Miejsce ćwiczeń Zakład Analizy Leków. Godziny przyjęć w sprawach studenckich: codziennie, CEL NAUCZANIA I ZAKRES PRZEDMIOTU Program przerabiany jest w semestrze letnim. Przedmiot obejmuje omówienie różnych metod i technik stosowanych w analizie chemicznej, dając studentom podstawowe wiadomości w zakresie ich podstaw teoretycznych, a także konkretnych zastosowań w badaniu próbek rzeczywistych różnego pochodzenia. PROGRAM NAUCZANIA 1. Temat wykładów 1. Wprowadzenie do instrumentalnych metod analizy chemicznej 2. Metody spektroskopii UV-Vis 3. Metody spektrofluorymetryczne 4. Spektroskopia w podczerwieni 5. Spektrometria atomowa i spektrometria mas 6. Metody polarymetryczne i refraktometryczne 7. Elektrochemia metody potencjometryczne 8. Elektrochemia metody konduktometryczne i polarograficzne 9. Metody chromatograficzne 10. Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC). 2. Tematy ćwiczeń laboratoryjnych 1. Spektrofotometria UV 2. Spektrofotometria w zakresie widzialnym 3. Oznaczenia spektrofluorymetryczne 4. Absorpcyjna spektrometria atomowa (ASA) 5. Elektroforeza 6. Chromatografia cienkowarstwowa (TLC) 7. Wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) 8. Oznaczania konduktometryczne 9. Pehametria 10. Potencjometria wyznaczania pk aminokwasów 11. Badania polarymetryczne i refraktometryczne 12. Ćwiczenia rachunkowe. METODY ORGANIZACJI PRACY W trakcie ćwiczeń z przedmiotu studenci poznają różne metody analityczne oraz wykonują indywidualne zadania analityczne zgodnie z tematami ćwiczeń. 5

8 FORMY KONTROLI I OCENY WYNIKÓW NAUCZANIA Szczegółowe warunki zaliczenia przedmiotu oraz terminy wykonywanych ćwiczeń i repetytoriów są podane na tablicy ogłoszeń. Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie ćwiczeń i repetytoriów (obejmujących tematy wykładów i ćwiczeń system punktowy) oraz zdanie egzaminu w letniej sesji egzaminacyjnej. LITERATURA ZALECANA 1. Skrypt: Suchocki P. Wprowadzenie do instrumentalnych metod analizy chemicznej. Część I. Podstawowe zasady stosowane w metodach analizy instrumentalnej. WUM, Skrypt: Suchocki P. Wprowadzenie do instrumentalnych metod analizy chemicznej. Część II. Spektrofotometria UV-Vis. WUM, Skrypt: Suchocki P. Wprowadzenie do instrumentalnych metod analizy chemicznej. Część III. Spektroskopia w podczerwieni. WUM, Cygański A. Chemiczne metody analizy ilościowej. WNT, wyd. IV, Cygański A.: Metody spektroskopowe w chemii analitycznej, wyd. IV rozszerzone WNT, Kocjan R.: Chemia analityczna. Tom 2. Podręcznik dla studentów. Analiza instrumentalna. Wydawnictwo Lekarskie, PZWL, Przewodnik ISO nr 30 (ISO Guide 30: 1992). 8. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna, tom 3, wyd. 10, zm., PWN, Warszawa Witkiewicz Z.: Podstawy chromatografii. WNT, Szczepaniak W.: Metody instrumentalne w analizie chemicznej. Wydanie: V, Wydawnictwo Naukowe PWN,

9 Biochemia KATEDRA BIOCHEMII I CHEMII KLINICZNEJ WUM Zakład Biochemii i Chemii Klinicznej Warszawa, ul. Banacha 1, Sekretariat tel/fax.(022) , Kierownik Katedry: Prof. dr hab. Grażyna Nowicka Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Jacek Łukaszkiewicz Godziny przyjęć w sprawach studenckich: Wt. i Pt Osoba odpowiedzialna za dydaktykę: prof. dr hab. Grażyna Nowicka Kierownik ćwiczeń: dr Zofia Suchocka tel. (022) Roczny wymiar wykładów: 30 godzin Roczny wymiar ćwiczeń: 75 godzin Ćwiczenia odbywają się na terenie Katedry Biochemii i Chemii Klinicznej, w sali im. Profesora Włodzimierza Bicza. Wykłady: Lokalizację oraz terminarz wykładów podaje do wiadomości Dziekanat w planie zajęć na zimowy II roku studiów. 1. CEL NAUCZANIA I ZAKRES PRZEDMIOTU: poznanie i zrozumienie chemicznego podłoża procesów fizjologicznych i patologicznych w stopniu, który podczas nauczania chemii klinicznej oraz biochemii klinicznej umożliwi ocenę prawidłowości działania szlaków metabolicznych u poszczególnych pacjentów na podstawie wyników badań laboratoryjnych. zapoznanie z wybranymi zagadnieniami enzymologii: wyrobienie w studencie nawyku samokształcenia w zakresie biochemii. 2. PROGRAM NAUCZANIA: Tematyka wykładów: Lp. bloku (Ilość godzin) 1 2 Struktura i funkcje biologiczne białek. 2 2 Enzymy 3 2 Struktura i funkcje błon biologicznych 4 2 Utlenianie biologiczne 5 4 Kierunki przemian regulacja metabolizmu węglowodanów oraz ich znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. 6 4 Metabolizm lipidów. 7 4 Biosynteza kwasów nukleinowych i białek. 8 2 Katabolizm białek. 9 4 Hormony Biotransformacja substancji egzogennych i endogennych Biochemia a medycyna i farmacja. Leki jako modyfikatory metabolizmu. 7

10 Tematyka ćwiczeń: Lp Zagadnienia Białka I. A. Budowa, właściwości aminokwasów peptydów i białek oraz metody ich rozdziału prezentacja multimedialna. B. Zasady doboru i obsługi pipet automatycznych (ćwiczenie praktyczne). Białka II. A. Metoda biuretowa oznaczania białka całkowitego w surowicy krwi B. Rejestracja widma produktu reakcji. C. Dobór pomiarowej długości fali. Forum dyskusyjne 1 Hemoglobina i mioglobina budowa i funkcja. Budowa, klasyfikacja oraz funkcje enzymów. Białka III. A. Metody oznaczania białka cd. Oznaczanie białka w świetle UV. B. Zasady wykonywania buforów. Monitorowanie metabolizmu leków z wykorzystaniem metody HPLC jako sposób na oznaczenie obok siebie substratu i metabolitu wówczas, kiedy ich maksima absorbancji nie różnią się od siebie. Forum dyskusyjne 2. Utlenianie biologiczne. Monitorowanie metabolizmu leków z wykorzystaniem metody HPLC. cd. Forum dyskusyjne 3 Metabolizm węglowodanów przebieg i regulacja. Kinetyka reakcji enzymatycznej na przykładzie paraoksonazy. Wyznaczanie parametrów kinetycznych reakcji enzymatycznej (K M i V max ). Wpływ inhibitorów na aktywność enzymu, wyznaczanie typu inhibicji dla reakcji podlegającej kinetyce Michaelisa-Menten. Forum dyskusyjne 4 Trawienie oraz przemiany podstawowe lipidów. Synteza i rozpad triglicerydów oraz fosfolipidów. Synteza cholesterolu, witaminy D oraz hormonów steroidowych. Sprawdzian praktycznego wykorzystania umiejętności nabytych w trakcie ćwiczeń z biochemii. Forum dyskusyjne 5 Lipoliza w tkance tłuszczowej przebieg i regulacja hormonalna. Metabolizm lipoprotein. Sprawdzian wiedzy z zakresu podstaw teoretycznych wykonywanych ćwiczeń, obliczeń biochemicznych i praktycznego wykorzystania w laboratorium biochemicznym oznaczonych (maksima absorbancji) lub wyliczonych parametrów (K M, V max, równanie prostej, współczynnik determinacji R 2 ). Forum dyskusyjne 6 Metabolizm aminokwasów. Forum dyskusyjne 7 Biosynteza i degradacja hemu. Porfirie. Udział hemoprotein w metabolizmie. Metabolizm barwników żółciowych. Metabolizm nukleotydów purynowych i pirymidynowych. Dna moczanowa oraz biochemiczne podstawy jej występowania i terapii. Kamica moczowa jako wynik zaburzenia metabolizmu puryn. Forum dyskusyjne 8 Współzależność przemian metabolicznych oraz zasady ich regulacji. Forum dyskusyjne 9 Regulacja hormonalna metabolizmu węglowodanów oraz lipidów jako podstawa homeostazy energetycznej. 8

11 3. METODY ORGANIZACJI PRACY: Dla uzyskania odpowiednich kompetencji diagnosty laboratoryjnego w dziedzinie biochemii studenci mają do dyspozycji: wykłady ćwiczenia laboratoryjne fora dyskusyjne samokształcenie do tego celu oprócz obowiązkowego podręcznika Biochemia Harpera służą opracowane przez doświadczonych pracowników Katedry 3 pozycje, które kierują samokształceniem studenta stymulując go do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na pytania dotyczące zagadnień biochemicznych szczególnie ważnych w pracy diagnosty laboratoryjnego: skrypt pt. Biochemia w pytaniach część I (zbiór ponad 500 przykładowych pytań testowych bez odpowiedzi) Przewodnik dydaktyczny do zajęć z biochemii zawierający zbiór zagadnień, które będą dyskutowane na forach dyskusyjnych, spis wymaganych wzorów oraz wprowadzenie teoretyczne (na stronie internetowej Zakładu Biochemii i Chemii Klinicznej: Instrukcje z komentarzem do ćwiczeń laboratoryjnych z biochemii skrypt dla studentów II roku studiów kierunku analityki medycznej WUM. 5. FORMY KONTROLI I OCENA WYNIKÓW NAUCZANIA: Ocena wyników nauczania odbywa się systemem punktowym i obejmuje: Rodzaj (liczba zajęć) Maksymalna liczba punktów Minimalna ilość punktów niezbędnych do zaliczenia Fora dyskusyjne (9) 9 x 4 = Kartkówki z wzorów (4) 4 x 1 = 4 4 Kolokwia (4) 4 x 15 = Ćwiczenia laboratoryjne (7) 7 x 2 = 14 8 Kartkówki z zakresu ćwiczeń 7 x 2 = 14 7 Test zaliczeniowy z ćwiczeń laboratoryjnych (1) 12 8 Łącznie Ocena z forum dyskusyjnego, które mają charakter repetytoriów oraz dyskusji jest wystawiana na podstawie: dobrowolnego udziału studenta w zespołowych dyskusjach panelowych, odpowiedzi na pytania indywidualnie zadane studentowi przez asystenta. prezentacji multimedialnych prezentujących wybrane zagadnienia. 5.2 Ocena z ćwiczeń laboratoryjnych jest wystawiana na podstawie: znajomości zagadnień związanych z tematyką i wykonaniem bieżącego ćwiczenia (kartkówka przed ćwiczeniem oraz dyskusja uzyskanych wyników); właściwego wykonania ćwiczenia, zgodnie z dostarczoną instrukcją, zawartą w pozycji pt. Instrukcje z komentarzem do ćwiczeń laboratoryjnych z biochemii skrypt dla studentów II roku studiów kierunku analityki medycznej WUM., wydanym przez zespół nauczający biochemii (przewodnik do nabycia w Oficynie wydawniczej WUM), poprawności opisu, terminowości zaliczenia ćwiczeń u asystenta prowadzącego. Po zakończeniu pełnego cyklu ćwiczeń przeprowadza się egzamin praktyczny oraz testowy sprawdzian wiadomości z zakresu zagadnień objętych programem ćwiczeń laboratoryjnych w tym umiejętność dokonywania obliczeń z uwzględnieniem rozcieńczenia próbki podczas oznaczenia. 9

12 5.3 Kartkówki ze znajomości wzorów chemicznych (zakres podany na stronie internetowej Zakładu Biochemii i Chemii Klinicznej: -studentow-ii-roku). W przypadku niedostatecznej znajomości wzorów student jest zobowiązany zaliczyć w/w kartkówkę przed przystąpieniem do kolokwium, którego zaliczenie zależy m.in. od znajomość tych wzorów. Zestaw obowiązujących wzorów podani w Przewodniku dydaktycznym do zajęć z biochemii Kolokwia Po wysłuchaniu odpowiednich wykładów i przedyskutowaniu zagadnień z nimi związanych w ramach forum odbywa się kolokwium testowe (test wielokrotnej odpowiedzi). Wiedza z biochemii egzekwowana jest w ramach 4 kolokwiów. Obowiązuje system oceny punktowej (zasady w powyższej tabeli). Aby uzyskać ocenę dostateczną należy poprawnie odpowiedzieć na min 60% pytań (nie odejmuje się punktów za nieprawidłowe odpowiedzi, sumuje się jedynie punkty za odpowiedzi poprawne). ZAKRES MATERIAŁU OBOWIĄZUJĄCEGO DO KOLOKWIÓW Zagadnienia referowane na ćwiczeniu 1 w ramach prezentacji multimedialnej + forum dyskusyjne 1 Kolokwium I: oraz wykłady z zakresu białek i enzymów. Wzory koenzymów i grup prostetycznych oraz witamin jako prekursorów koenzymów. Zagadnienia forów dyskusyjnych 2 i 3 Kolokwium II: oraz wykłady z zakresu bioenergetyki i węglowodanów. Zagadnienia forów dyskusyjnych 4 i 5 Kolokwium III: oraz wykłady z zakresu lipidów. Zagadnienia forów dyskusyjnych 6 9 Kolokwium IV: oraz pozostałe wykłady Kolokwia poprawkowe Studentowi, który w przewidzianym terminie nie zaliczył kolokwiów, tzn. nie uzyskał z każdego z nich minimum 10 punktów, przysługuje prawo do zdawania kolokwium poprawkowego w terminie wyznaczonym przez Zakład. Przy ocenie kolokwiów poprawkowych obowiązuje system oceny punktowej, identyczny jak w przypadku I terminu kolokwium. Punkty uzyskane na kolokwium poprawkowym są wpisywane jako ocena końcowa z aktualnie zaliczanego kolokwium. Student może uzyskać tylko jeden termin każdego z kolokwiów poprawkowych. Nieobecność na kolokwium, nawet spowodowana chorobą, potwierdzoną zwolnieniem lekarskim nie jest podstawą do przyznania automatycznie dodatkowego terminu kolokwium w najbliższym tygodniu po powrocie na zajęcia. Terminy kolokwiów poprawkowych przewidziane są w styczniu 2014 roku. W przypadku niezaliczenia kolokwium(ów) w terminie poprawkowym studentowi przysługuje prawo do zdawania kolokwium wyjściowego. Kolokwium wyjściowe Dodatkową możliwością zaliczenia zajęć z biochemii jest kolokwium wyjściowe. Jego termin ustala Zakład. Kolokwium prowadzone oraz oceniane jest przez komisję wyznaczoną przez Kierownika Katedry. Odbywa się pod koniec semestru zimowego, po zakończeniu zajęć z biochemii. Do kolokwium wyjściowego może zostać dopuszczony student, który uzyska pozytywną opinię asystenta prowadzącego zajęcia. W przypadku, gdy kolokwium wyjściowe odbywa się podczas trwania sesji egzaminacyjnej lub po jej zakończeniu, wymagana jest uprzednio pisemna zgoda Kierownika Katedry oraz Dziekana Oddziału Medycyny Laboratoryjnej na przystąpienie do niego. Konieczne jest także napisanie podania do Dziekana z prośbą o warunkowe dopuszczenie do sesji egzaminacyjnej z niezaliczoną biochemią). Student może uzyskać tylko jeden termin kolokwium wyjściowego. Stu- 10

13 dent, który zdał kolokwium wyjściowe może przystąpić do egzaminu z biochemii wyłącznie w okresie sesji egzaminacyjnej, w terminach zatwierdzonych przez Radę Pedagogiczną. 5.5 Egzamin Warunki dopuszczenia do egzaminu z biochemii Warunkiem zaliczenia zajęć z biochemii oraz dopuszczenia do egzaminu z tego przedmiotu jest uzyskanie sumarycznie co najmniej 77 punktów oraz osiągnięcie wymaganych minimów punktowych z poszczególnych składowych (patrz punkt 5). Zaliczenie ćwiczeń z biochemii (łącznie: forów dyskusyjnych oraz ćwiczeń laboratoryjnych) jest potwierdzane wpisem do indeksu oraz karty egzaminacyjnej (podpis Kierownika Katedry). Wpis należy uzyskać przed sesją egzaminacyjną. Brak w/w wpisu uniemożliwia przystąpienie do egzaminu. Testowy egzamin z biochemii odbywa się w zimowej sesji egzaminacyjnej w terminach uzgodnionych na posiedzeniu Rady Pedagogicznej II roku kierunku Analityki Medycznej. Nieobecność na egzaminie uważa się za usprawiedliwioną, jeżeli student lub jego pełnomocnik, najpóźniej w ciągu 3 dni od wyznaczonego terminu egzaminu, dostarczy do Katedry zwolnienie lekarskie i okaże je kierownikowi ćwiczeń. Dla osób chorych w okresie sesji egzaminacyjnej, zostanie wyznaczony specjalny termin zdawania egzaminu, na początku sesji poprawkowej. W przypadku niezaliczenia egzaminu w terminie wyznaczonym dla chorych, student jest obowiązany przystąpić do egzaminu poprawkowego jeszcze w czasie trwania tej samej sesji egzaminacyjnej. W dniu egzaminu student powinien stawić się z indeksem oraz kartą egzaminacyjną z wpisem potwierdzającym zaliczenie przedmiotu. Egzamin w terminie zerowym Student, który w trakcie trwania zajęć uzyskał co najmniej 110 punktów oraz zaliczył wszystkie kolokwia w I terminie na ocenę co najmniej dobrą, może ubiegać się o możliwość zdawania egzaminu ustnego w terminie 0, wyznaczonym przez Kierownika Katedry, w okresie poprzedzającym sesję egzaminacyjną. Termin ten jest traktowany formalnie jako pierwszy termin egzaminu (nie jest dodatkowym terminem egzaminu). 6. LITERATURA OBOWIĄZKOWA 1. Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Peter A. Mayes, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera, PZWL Warszawa 2012 wydanie 6 lub nowsze. 2. Zofia Suchocka, Jadwiga Piwowarska: Instrukcje z komentarzem do ćwiczeń laboratoryjnych z biochemii skrypt dla studentów II roku studiów kierunku analityki medycznej WUM. Wyd. Oficyna Wydawnicza WUM 2014 r. (lub nowsze). 4. Zofia Suchocka: Biochemia w pytaniach Skrypt dla studentów II roku kierunku analityki medycznej WUM. Wyd. Oficyna Wydawnicza WUM 2014 r. (lub nowsze). 7. LITERATURA ZALECANA Jako źródło pomocnicze do przygotowania dyskusji z zakresu białek i enzymów oraz budowy kwasów nukleinowych: 1. B.D. Hames, N.M. Hooper, J.D. Houghton: Krótkie wykłady Biochemia. PWN Warszawa 2010 (lub nowsze). 2. Jeremy M. Berg, John L.Tymoczko, Lubert Stryer Biochemia, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2013 (lub nowsze). 3. Tuner P.C., McLennau A.G., Bates A.D., White M.R.H.: Krótkie wykłady. Biologia Molekularna. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009 (lub nowsze). 11

14 Biologia molekularna ZAKŁAD BIOLOGII MOLEKULARNEJ KATEDRY FARMACJI STOSOWANEJ I BIOINŻYNIERII Warszawa, ul. Banacha 1, tel/fax , Kierownik Katedry: prof. dr hab. Maciej Małecki Osoba odpowiedzialna za dydaktykę: mgr Agnieszka Zajkowska Godziny przyjęć w sprawach studenckich: ustalane i podane do wiadomości studentów na pierwszym wykładzie Roczny wymiar wykładów i ćwiczeń: 45 godzin wykłady 15 godz. ćwiczenia 30 godz. Miejsce wykładów: sale wykładowe Wydziału Farmaceutycznego Miejsce seminariów i ćwiczeń: sale ćwiczeniowe Katedry Farmacji Stosowanej i Bioinżynierii Liczba punktów ECTS: 5 CEL NAUCZANIA I ZAKRES PRZEDMIOTU Celem prowadzenia kursu jest zapoznanie studentów z molekularnymi podstawami biologii komórki głównie w zakresie funkcjonowania genów oraz białek. Przekazywane informacje dotyczą biologii komórek prawidłowych, jak i nowotworowych. W sposób szczególny omawiane są zagadnienia związane z molekularnymi podstawami cyklu komórkowego, apoptozy, nowotworzenia. Kurs biologii molekularnej obejmuje również zapoznanie studentów ze współczesnymi osiągnięciami dyscyplin biomedycznych w zakresie metod, technik i technologii omówienia innowacyjnych metod terapii chorób terapii genowej, oraz metod wykorzystywanych w diagnostyce molekularnej. W zakresie ćwiczeń laboratoryjnych kurs biologii molekularnej uczy studentów wybranych metod molekularnych związanych z DNA, RNA oraz białkiem izolacja, ocena ilościowa, jakościowa, identyfikacja, amplifikacja. PROGRAM NAUCZANIA Tematy wykładów: 1. Genomy, transkryptomy, proteomy. 2. Niekodujące cząsteczki RNA. 3. Molekularne podstawy cyklu komórkowego. 4. Molekularne podstawy kancerogenezy. 5. Terapia genowa. 6. Metody biologii molekularnej w farmacji i diagnostyce medycznej. Tematy ćwiczeń: 1. DNA genomowe izolacja z materiału biologicznego, ocena jakości, ilości, amplifikacja wybranych sekwencji metodą PCR, analiza elektroforetyczna uzyskanych produktów. 2. DNA plazmidowe izolacja z materiału biologicznego, ocena jakości, ilości, trawienie enzymami restrykcyjnymi, analiza elektroforetyczna uzyskanych produktów. 3. RNA izolacja z materiału biologicznego, ocena jakości, ilości, analiza elektroforetyczna. 4. Białka izolacja z materiału biologicznego, ocena ilości, analiza elektroforetyczna, barwienie białek w żelach poliakrylamidowych. 12

15 METODY ORGANIZACJI PRACY Wykłady odbywają się w semestrze zimowym w wymiarze 3-4 godzin tygodniowo. Ćwiczenia odbywają się raz w tygodniu (4 ćwiczenia x 7,5 godz.). FORMY KONTROLI I OCENA WYNIKÓW NAUCZANIA 1. Wykonanie i zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych. 2. Egzamin w formie pisemnego testu końcowego, odbywa się w sesji egzaminacyjnej. Minimum zaliczeniowe 60%. Warunkiem dopuszczenia studenta do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych. LITERATURA OBOWIĄZKOWA 1. Węgleński P.: Genetyka molekularna, PWN, Turner P.C, McLennan A.G., Bates A.D., White M.R.H.: Biologia molekularna. Krótkie wykłady. Wydanie trzecie, Wydawnictwo naukowe PWN, 2013 (copyright 2011). LITERATURA ZALECANA 1. Brown T.A.: Genomy, PWN, Krzakowski M.: Onkologia Kliniczna tom I i II, Borgis Wydawnictwo Medyczne, Warszawa

16 Chemia fizyczna ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ Warszawa, ul. Banacha 1, tel.: (22) Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Iwona Wawer Osoba odpowiedzialna za dydaktykę: dr Agnieszka Zielińska Przyjęcia w sprawach studenckich: środa g Roczny wymiar zajęć: 45 godzin, semestr letni wykład: 15 godz. (sala wykładowa na Wydziale Farmaceutycznym) ćwiczenia: 30 godz. (laboratorium Zakładu, sale seminaryjne). Liczba punktów ECTS: 3 CEL NAUCZANIA I ZAKRES PRZEDMIOTU Chemia fizyczna dla Oddziału Analityki Medycznej obejmuje następujące ogólne działy: termodynamikę, kinetykę, statykę, elektrochemię, właściwości roztworów, równowagi fazowe oraz zjawiska powierzchniowe. Znajomość podstaw chemii fizycznej jest niezbędna do zrozumienia mechanizmów procesów chemicznych i biochemicznych oraz zjawisk fizycznych, z którymi studenci spotykają się w dalszym toku studiów i w pracy zawodowej. PROGRAM NAUCZANIA Wykłady 1. Termodynamika i równowaga chemiczna Właściwości gazów doskonałych Pierwsza zasada termodynamiki. Termochemia Druga zasada termodynamiki Entalpia swobodna DG, energia swobodna DF Stan i stała równowagi reakcji chemicznej 2. Równowagi fazowe, właściwości mieszanin Przemiany fazowe substancji czystych Układy dwuskładnikowe i trójskładnikowe Właściwości koligatywne roztworów 3. Elektrochemia Roztwory elektrolitów Ogniwa elektrochemiczne Procesy elektrodowe i elektrochemiczne Zjawiska elektrokinetyczne 4. Kinetyka reakcji chemicznych Szybkość, cząsteczkowość i rząd reakcji Teoria kompleksu aktywnego Reakcje elementarne, następcze, odwracalne i enzymatyczne Kataliza homogeniczna 5. Procesy na granicy faz Napięcie powierzchniowe i międzyfazowe Adsorpcja Kataliza heterogeniczna 6. Makrocząsteczki i koloidy Lepkość Oddziaływania hydrofilowe i hydrofobowe Właściwości elektryczne koloidów 14

17 7. Podstawy magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) Zjawisko rezonansu Efekt przesłaniania i przesunięcie chemiczne Rozszczepienie spinowo-spinowe Zastosowania rezonansu protonowego i węglowego. Ćwiczenia rachunkowe (5 godz. w grupach po ok. 15 os.) I i II zasada termodynamiki Termochemia Równowagi fazowe Kinetyka chemiczna Równowaga chemiczna. Ćwiczenia laboratoryjne (25 godz. w zespołach 2-os.): Adsorpcja Wyznaczanie izotermy adsorpcji w układzie węgiel aktywny wodny roztwór kwasu octowego Lepkość koloidów Wyznaczanie punktu izoelektrycznego wodnego roztworu żelatyny metodą pomiaru jego lepkości Napięcie powierzchniowe Wyznaczanie izotermy adsorpcji Gibbsa metodą pomiaru napięcia powierzchniowego w układzie wodny roztwór kwasu propionowego powietrze. Równowaga chemiczna Pomiar stałej równowagi J2 + J J3 metodą spektrofotometryczną Równowaga ciecz-para Badanie równowagi ciecz-para nasycona w układzie homoazeotropowym (heksan-aceton) Prawo podziału Wyznaczenie współczynnika podziału kwasu organicznego w układzie toluen-woda Kinetyka Kinetyka reakcji pierwszego rzędu: badanie kinetyki reakcji rozkładu nadtlenku wodoru w roztworach wodnych katalizowanego jonami Fe3+ Kompleksometria Wyznaczanie składu związków kompleksowych w roztworach wodnych siarczanu miedzi (II) i etylenodiaminy metodą spektrofotometryczną Przewodnictwo Wyznaczanie stałej dysocjacji słabego kwasu metodą konduktometryczną SEM Wyznaczanie wartości funkcji termodynamicznych reakcji elektrodowej. Wyznaczanie wartości stopnia dysocjacji kwasu octowego metodą potencjometryczną. METODYKA ZAJĘĆ I OCENA WYNIKÓW NAUCZANIA Ćwiczenia laboratoryjne wykonywane są w grupach dwuosobowych. Przed każdymi zajęciami studenci zdają kolokwium wejściowe, które dopuszcza do wykonania ćwiczenia. Wyniki uzyskane z pomiarów są samodzielnie opracowywane przez studentów po zajęciach. Łączna ocena z ćwiczenia obejmuje kolokwium wejściowe oraz ocenę ze sprawozdania. Warunkiem zaliczenia laboratorium jest zaliczenie wszystkich ćwiczeń, a więc zaliczenie kolokwiów, prawidłowe wykonanie ćwiczeń i zaliczenie sprawozdań. Ćwiczenia rachunkowe obejmują rozwiązywanie zadań obliczeniowych z wybranych działów. Zajęcia zaliczane są na podstawie obecności i kolokwium końcowego. Dokładne informacje na temat warunków zaliczenia pracowni i ćwiczeń rachunkowych zamieszczone są w regulaminie wywieszonym w gablocie Zakładu. Na zakończenie semestru studenci przystępują do egzaminu pisemnego. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie laboratorium i ćwiczeń rachunkowych. LITERATURA OBOWIĄZKOWA: 1. Farmacja fizyczna, praca zbior. pod red. T.W. Hermanna, PZWL Ćwiczenia laboratoryjne z chemii fizycznej. Skrypt dla studentów Farmacji i Analityki Medycznej. Oficyna wydawnicza WUM. 3. A.G. Whittaker, A.R. Mount, Chemia fizyczna. Krótkie wykłady, PWN LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA: 4. P. T. Atkins, Podstawy chemii fizycznej, PWN K. Pigoń, Z. Róziewicz, Chemia fizyczna, PWN

18 Fizjologia Zakład Fizjologii i Patofizjologii Człowieka, Laboratorium Fizjologii i Patofizjologii Człowieka Centrum Badań Przedklinicznych i Technologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, ul. Banacha 1B, Warszawa ; pokój FC01; tel.: (48) ; - kierownik zakładu: profesor dr hab. med. Paweł Szulczyk, - godziny przyjęć w sprawach studenckich, kierownik zakładu: piątki , adiunkt Grzegorz Witkowski: środa , adiunkt Ewa Nurowska: do 15.00, sekretariat rozpatruje sprawy studenckie we wtorki w godzinach od do 15.00: tel.: begin_of_the_skype_highlighting begin_of_the_skype_highlightingend_of_the_skype_highlighting; fax: , - osoba odpowiedzialna za dydaktykę: adiunkt Ewa Nurowska, - roczny wymiar wykładów i ćwiczeń: wykłady 30 godzin, ćwiczenia/seminaria 45 godzin, - liczba punktów ECST 7, - wykłady: wykłady odbywają się w czwartki w godzinach w dniach 1, 8, 15, 22, 29 października i 5, 12,19 listopada oraz od 8.15 do w dniach 26 listopada, 3, 10, 17, grudnia i 7, 14, 21 stycznia, wykłady odbywają się w sali im. Prof. Jakuba Derynga, ul. Banacha 1, - miejsce i czas odbywania ćwiczeń i seminariów jest podane na stronie internetowej Zakładu. Cel nauczania i zakres przedmiotu Celem nauczania fizjologii jest zapoznanie studentów z mechanizmami funkcjonowania organizmu człowieka na poziomie molekularnym, komórkowym i systemowym. Zakres nauczania obejmuje m. in. układ nerwowy, krążenia, oddechowy, pokarmowy, moczowy, płciowy i hormonalny człowieka. Program nauczania: - tematy wykładów: 1. Fizjologia błon komórkowych. Klasyfikacja kanałów jonowych. Kanały jonowe kontrolowane przez potencjał, wtórne przekaźniki cytoplazmatyczne oraz bodźce czuciowe. Mechanizm powstawania potencjału błonowego spoczynkowego oraz potencjału czynnościowego. 2. Mechanizm przekazywania sygnału w obszarze pojedynczej komórki nerwowej. Przekazywanie informacji w obrębie neuronu. Mechanizmy odpowiedzialne za przekazywanie informacji między dendrytami i wzgórkiem aksonu. Przekazywanie informacji wzdłuż aksonu. 3. Fizjologia synaps nerwowych Przekazywanie informacji między neuronami. Mechanizm działania synapsy chemicznej. Klasyfikacje synaps nerwowych ze względu na uwalniany neurotransmiter, receptor, strukturę i mechanizm działania. Receptory jonotropowe ze szczególnym uwzględnieniem synapsy nerwowo-mięśniowej. 4. Mechanizmy przekazywania informacji między komórkami. Mechanizm działania i znaczenie funkcjonalne receptorów metabotropowych. Synapsy elektryczne. Mechanizmy przekazywania informacji między komórkami niezależne od synaps nerwowych. 5. Fizjologia układu autonomicznego. Struktura układu współczulnego. Struktura układu przywspółczulnego. Efektory układu autonomicznego. Regulacja odruchowa funkcji efektorów układu autonomicznego. 6. Fizjologia układu czuciowego. Funkcja układu czuciowego. Struktura układu czuciowego. Klasyfikacje receptorów czuciowych. Klasyfikacja dróg czuciowych. Kora czuciowa. 16

19 7. Fizjologia układu ruchowego. Ogólny schemat układu ruchowego. Pojęcie wspólnej końcowej drogi układu ruchowego. Odruchowa kontrola motoneuronów. Kontrola motoneuronów przez drogi ruchowe zstępujące. Fizjologia jąder podkorowych. Fizjologia móżdżku. 8. Fizjologia układu hormonalnego. Podwzgórze i przysadka. Hormony tarczycy. Hormony przytarczyc. Hormony nadnerczy. Hormony trzustki. 9. Fizjologia serca. Układ bodźco-przewodzący serca. Mechanizm powstawania potencjałów rozrusznikowych. Potencjały czynnościowe komórek mięśnia sercowego. Sprzężenie elektromechaniczne w komórkach mięśnia sercowego. 10. Kontrola funkcji serca przez układ autonomiczny oraz przez odruchy neuronalne. Kontrola funkcji układu bodźco-przewodzącego serca i komórek roboczych mięśnia sercowego przez układ autonomiczny współczulny i przywspółczulny. Kontrola układu bodźco-przewodzącego serca i komórek roboczych mięśnia sercowego przez odruch z baroreceptorów tętniczych, odruch z chemoreceptorów tętniczych, odruchy z receptorów sercowych, odruch z receptorów bólowych. 11. Fizjologia układu naczyniowego. Kontrola mięśniówki gładkiej naczyń układu krążenia przez układ autonomiczny współczulny i przywspółczulny. Kontrola mięśniówki gładkiej naczyń przez hormony. Kontrola mięśniówki gładkiej naczyń przez czynniki uwalniane miejscowo. Kontrola mięśni gładkich układu naczyniowego przez odruch z baroreceptorów tętniczych, odruch z chemoroceptorów tętniczych, odruchy z receptorów sercowych, odruch z receptorów czuciowych bólowych. 12. Fizjologia układu pokarmowego. Funkcje przewodu pokarmowego. Regulacja funkcji efektorów układu pokarmowego: mięśniówki gładkiej i gruczołów przez układ autonomiczny i hormonalny. Mechanizm powstawania potencjału błonowego i potencjałów czynnościowych komórek mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Sprzężenie elektromechaniczne w komórkach mięśni gładkich. 13. Fizjologia układu pokarmowego. Funkcja i regulacja działania żołądka. Funkcja i regulacja działania trzustki. Hormony trzustki. Funkcja i regulacja wydzielania żółci. Regulacja krążenia trzewnego. 14. Fizjologia układu oddechowego. Receptory czuciowe układu oddechowego. Regulacja funkcji efektorów autonomicznych układu oddechowego: mięśniówki gładkiej i gruczołów dróg oddechowych. Kontrola odruchowa funkcji przepony i mięśni międzyżebrowych. Struktura i funkcja centralnego generatora oddechowego. 15. Fizjologia nerek i płynów ustrojowych. Fizjologia nerek. Równowaga kwasowo-zasadowa. Równowaga wodno-elektrolitowa. - tematy ćwiczeń/seminariów 1. Fizjologia komórki. Fizjologia krwi. Fizjologia i regulacja procesu krwiotworzenia. Fizjologia i regulacja procesu krzepnięcia krwi. Transport substancji odżywczych i metabolitów przez krew. Demonstracja komputerowa transportu substancji odżywczych i metabolitów przez krew. 2. Fizjologia komórek pobudliwych. Funkcja i klasyfikacja kanałów jonowych. Mechanizm powstawania potencjału spoczynkowego i czynnościowego. Fizjologia propagacji potencjału czynnościowego wzdłuż aksonu. Demonstracja komputerowa mechanizmów działania kanałów jonowych i potencjałów czynnościowych. 3. Mechanizmy przekazywania informacji między komórkami. Mechanizm skurczu mięśni. Przekazywanie informacji na drodze chemicznej: synaptycznej, parakrynowej, endokrynowej, za pośrednictwem fermonów. Klasyfikacja synaps nerwowych. Budowa i mechanizm działania synapsy nerwowo-mięśniowej. Blokery i aktywatory synapsy nerwowo-mięśniowej. Sprzężenie elektrochemiczne. Potencjały czynnościowe mięśni poprzecznie prążkowanych. Sprzężenie elektromechaniczne. Mechanizm skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych. Elektromiogram. Regulacja siły skurczu mięśni poprzecznie prążkowanych. Demonstracja oceny siły mięśniowej w skali Lovett a. Komputerowa demonstracja mechanizmu działania złącza nerwowo-mięśniowego i modelu ślizgowego skurczu mięśnia poprzecznie prążkowanego. 4. Fizjologia układu czuciowego. Klasyfikacje receptorów czuciowych. Klasyfikacje dróg czuciowych ośrodkowych. Budowa kory czuciowej. Badanie czucia dyskryminacji przestrzennej 17

20 bodźca, badanie czucia powierzchniowego i głębokiego. Badanie rozmieszenia receptorów czuciowych na powierzchni skóry przy pomocy włosów von Frey a. Struktura i funkcja narządów zmysłów: smaku i węchu. 5. Fizjologia narządów zmysłów. Struktura i funkcja narządów zmysłów: wzrok, słuch, narząd równowagi. Demonstracja przewodzenia kostnego i powietrznego. Odruch źrenic na światło i nastawność anatomia, fizjologia, znaczenie diagnostyczne odruchu. Oglądanie dna oka przy pomocy oftalmoskopu. Demonstracja złudzeń wzrokowych, kolorów dopełniających, istnienia plamki ślepej. Badanie dominacji oka. Demonstracja komputerowa anatomii i fizjologii narządu słuchu. 6. Układ ruchowy. Funkcja i klasyfikacja odruchów neuronalnych. Odruch na rozciąganie. Odruch z ciałek ścięgnistych Golgiego. Funkcja alfa i gamma motoneuronów. Klasyfikacja i funkcja dróg ruchowych rdzeniowych. Struktura i funkcja jąder podkorowych. Struktura i funkcja móżdżku. Objawy uszkodzenia móżdżku. Fizjologia kory ruchowej. Demonstracja i badanie odruchów rdzeniowych. Demonstracja prób móżdżkowych. 7. Seminarium sprawdzające pierwsze (pierwsza połowa ćwiczeń). Układ autonomiczny (druga połowa ćwiczeń). Struktura układu autonomicznego. Receptory czuciowe (własne) układu autonomicznego. Regulacja funkcji układu autonomicznego. Efektory układu autonomicznego. Przekaźnictwo zwojowe i obwodowe w układzie autonomicznym. Regulacja funkcji mięśniówki gładkiej dróg oddechowych, naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego, pęcherza moczowego przez układ autonomiczny. Regulacja funkcji gruczołów wydzielania zewnętrznego przez układ autonomiczny. Demonstracja i wyjaśnienie mechanizmu powstawania białego i czerwonego dermografizmu. Demonstracja odruchu źrenicznego na światło. Zasada działania wariografu. 8. Układ hormonalny. Podwzgórze, przysadka mózgowa, szyszynka, tarczyca, przytarczyce, grasica, trzustka, nadnercza, jądra, jajniki. 9. Fizjologia serca. Struktura i funkcja układu bodźcoprzewodzącego serca. Elektrofizjologia komórek układu bodźcoprzewodzącego serca. Potencjały czynnościowe komórek mięśnia sercowego. EKG. Sprzężenie elektromechaniczne w komórkach mięśnia serca. Unerwienie układu bodźcoprzewodzącego i mięśnia sercowego przez układ autonomiczny współczulny i przywspółczulny. Regulacja funkcji mięśnia sercowego przez odruch z baroreceptorów tętniczych, chemoreceptorów tętniczych i receptorów czuciowych mięśnia sercowego. Praca mechaniczna mięśnia sercowego. Autoregulacyjna odpowiedź mięśnia sercowego na obciążenie. Rejestracja EKG. Demonstracja niemiarowości oddechowej. Komputerowa demonstracja mechanizmu powstawania potencjału czynnościowego w komórkach mięśnia sercowego i szerzenia się pobudzenia w mięśniu sercowym 10. Fizjologia układu krążenia. Biofizyka przepływu krwi. Struktura i organizacja naczyń krwionośnych. Regulacja nerwowa, regulacja miejscowa i autoregulacja mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych. Mikrokrążenie. Regulacja układu krążenia przez odruch z baroreceptorów tętniczych i odruch z chemoreceptorów tętniczych. Odrębność regulacji mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych wieńcowych, nerkowych, mięśniowych, płucnych i układu pokarmowego. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi. Osłuchiwanie serca. 11. Fizjologia układu pokarmowego. Ogólna struktura układu pokarmowego człowieka. Mechanizm rozdrabniania i absorbcji substancji pokarmowych. Struktura, funkcja i mechanizmy kontroli działania żołądka. Regulacja i rola wydzielania trzustkowego. Regulacja i rola wydzielania żółci. Struktura, funkcja, kontrola funkcji jelita cienkiego i jelita grubego. 12. Fizjologia układu oddechowego. Objętości i pojemności oddechowe. Opór i podatność w układzie oddechowym. Dyfuzja gazów w pęcherzykach płucnych. Nerwowa kontrola układu oddechowego: regulacja funkcji mięśnia przeponowego i mięśni międzyżebrowych przez nerwy somatyczne, regulacja funkcji mięśniówki gładkiej i gruczołów dróg oddechowych przez nerwy układu autonomicznego. Odruchowa kontrola mięśni oddechowych poprzecznie prążkowanych, mięśniówki gładkiej i gruczołów dróg oddechowych. Pojęcie centralnego generatora oddechowego. Komputerowa prezentacja cyklu oddechowego, demonstracja zmian ciśnienia zewnątrzopłucnowego i wewnątrzopłucnowego w czasie cyklu oddechowego. Spirometria. 18

21 13. Fizjologia nerek. Anatomia czynnościowa nerek. Struktura i funkcja nefronu. Mechanizmy tworzenia i zagęszczania moczu. Demonstracja komputerowa mechanizmu filtracji kłębuszkowej i mechanizmu funkcjonowania nefronu. 14. Równowaga kwasowozasadowa. Równowaga wodnoelektrolitowa. 15. Seminarium sprawdzające II (pierwsze 2 godziny ćwiczeń). Fizjologia cyklu menstruacyjnego. Zmiany w organizmie matki w czasie ciąży i porodu (drugie 2 godziny ćwiczeń). KOLOKWIUM WYJŚCIOWE EGZAMIN Metody organizacji pracy oraz formy kontroli i ocena wyników nauczania Regulamin zajęć studenckich 1. Warunkiem zaliczenia ćwiczeń i dopuszczenia do egzaminu z przedmiotu jest zaliczenie wszystkich zajęć dydaktycznych. Maksymalna ilość usprawiedliwionych nieobecności (zwolnienie lekarskie lub karta informacyjna ze szpitala) w ciągu semestru 2. Usprawiedliwione nieobecności na zajęciach należy zaliczyć u asystenta prowadzącego zajęcia. Zaliczanie przedmiotu i przystąpienie do egzaminu w przypadku braku usprawiedliwienia nieobecności lub przy większej liczbie nieobecności usprawiedliwionych jest uzależnione od decyzji Dziekanatu. 2. Studenci zobowiązani są do odbywania zajęć we własnych grupach dziekańskich. Odrabianie zajęć z inną grupą jest ograniczone do sytuacji wyjątkowych i możliwe w uzasadnionych przypadkach po uprzednim uzyskaniu pisemnej zgody kierownika Zakładu. 3. Adiunkci Zakładu prowadzą dyżury dydaktyczne, w wyznaczonych godzinach, w trakcie których studenci mogą uzyskać dodatkowe informacje oraz odbyć konsultacje dotyczące zajęć z przedmiotu. 4. Studenci są zobowiązani do przygotowania się do aktualnych zajęć aby w pełni wykorzystać czas ćwiczeń i seminariów. Stopień przygotowania do ćwiczeń i seminariów może być sprawdzany w formie pisemnej (test lub pytania otwarte). 5. W semestrze zostaną przeprowadzone dwa seminaria sprawdzające w formie pisemnej (test lub pytania otwarte). 6. Podstawą dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń i seminariów oraz uzyskanie pozytywnej oceny z 2 seminariów sprawdzających. 7. Studenci, którzy nie uzyskali zaliczenia ćwiczeń i seminariów w celu dopuszczenia do egzaminu muszą zaliczyć kolokwium wyjściowe. 8. Studenci, którzy zaliczyli zajęcia dydaktyczne i uzyskali średnią ocenę z seminariów sprawdzających co najmniej 4.8 i mogą przystąpić do egzaminu w terminie zerowym po uprzednim uzgodnieniem terminu egzaminu z sekretariatem Zakładu. 9. Egzamin z przedmiotu w pierwszym terminie odbywa się w sesji zimowej w formie testowej lub zastosowania pytań otwartych. 10. W czasie testów obowiązuje zakaz używania telefonów komórkowych i fotografowania książeczek testowych i kart odpowiedzi. Literatura 1. Skrypt dla studentów farmacji i analityki medycznej: Fizjologia Człowieka pod redakcją Pawła Szulczyka i Magdaleny Okarskiej-Napierała. 2. Podręcznik Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, pod redakcją: Władysław Traczyk, Andrzej Trzebski. 3. Podręcznik: Fizjologia Człowieka, Autor: Stanisław Konturek. 19

22 Higiena i epidemiologia Zakład Badania Środowiska Wydziału Farmaceutycznego WUM w Warszawie ul. Banacha 1, Warszawa, tel. (22) ; FAX (22) kierownik: prof. dr hab. Grzegorz Nałęcz-Jawecki Osoba odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: prof. dr hab. Grzegorz Nałęcz-Jawecki Kierownik ćwiczeń: mgr Beata Świętochowska Godziny przyjęć w sprawach studenckich: codziennie Roczny wymiar zajęć 30 godzin, w tym: Wykłady: 10 godzin Seminaria: - Ćwiczenia: 20 godzin. Wykłady odbywają się w sali wykładowej Wydziału Farmaceutycznego WUM, ćwiczenia w sali ćwiczeniowej Zakładu Badania Środowiska, ul. Banacha 1, gmach II, piętro 2. Cel nauczania i zakres przedmiotu: Celem nauczania przedmiotu jest zapoznanie studentów z oddziaływaniem zdrowotnym czynników środowiska naturalnego i zmienionego działalnością człowieka na organizm i populacje oraz oceną jakości zdrowotnej stanu środowiska i możliwościami działań profilaktycznych. Ma to na celu stworzenie podstaw do kompleksowego ujmowania zagadnień ochrony zdrowia niezbędnych absolwentom kierunku analityka medyczna. Tematyka wykładów 1. Czynniki i elementy środowiska 2. Zanieczyszczenie środowiska związane z działalnością człowieka 3. Higiena elementów środowiska powietrza, wody, gleby 4. Higiena środowiska zamieszkania 5. Higiena środowiska pracy choroby zawodowe 6. Wpływ zanieczyszczeń środowiska na zdrowie ludzi 7. Podstawy epidemiologii planowanie i strategia badań epidemiologicznych 8. Środowiskowe czynniki ryzyka chorób nowotworowych. Tematyka ćwiczeń 1. Badanie wybranych czynników środowiska pracy 2. Biokontrola obciążeń chemicznych środowiska biotesty 3. Zastosowanie podstawowych technik epidemiologicznych w celu wykrycia i oceny czynników ryzyka powodujących wystąpienie danej jednostki chorobowej; sposoby obliczania Ryzyka Względnego i Przypisanego 4. Zaprojektowanie badania epidemiologicznego oceniającego wpływ czynników środowiskowych i swoistych czynników etiologicznych na konkretne jednostki chorobowe. Efekty nauczania oceniane są na podstawie bieżącej realizacji ćwiczeń praktycznych, indywidualnych prezentacji na ćwiczeniach oraz wyniku pisemnego zaliczenia końcowego. 20

23 Piśmiennictwo obowiązujące: 1. Nałęcz-Jawecki G. [red.]. A. Bonisławska, B. Świętochowska, K. Demkowicz-Dobrzański. Higiena i Epidemiologia. Zakład Badania Środowiska, Akademia Medyczna w Warszawie, Jędrychowski W. Epidemiologia wprowadzenie i metody badań. PZWL, Warszawa, Jędrychowski W. Epidemiologia w medycynie klinicznej i zdrowiu publicznym. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Piśmiennictwo zalecane: 1. Jethon Z., Grzybowski A. [red.]. Medycyna zapobiegawcza i środowiskowa. PZWL, Warszawa, Walker C.H., Hopkin S.P., Sibly R.M., Peakall D.B. Podstawy ekotoksykologii. PWN, Warszawa, Nałęcz-Jawecki G., Bonisławska A., Skrzypczak A., Demkowicz-Dobrzański K., Ekotoksykologia. Zakład Badania Środowiska, WUM,

24 Immunologia Zakład Immunologii, Centrum Biostruktury ul. Banacha 1a, blok F, Warszawa, tel.: , Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Jakub Gołąb Godziny przyjęć w sprawach studenckich: Dni powszednie godz.: Osoba odpowiedzialna za dydaktykę: jak wyżej Opiekun zajęć: dr Magdalena Winiarska Roczny wymiar wykładów i ćwiczeń: 10 ćwiczeń po 2 godziny oraz egzamin w sesji zimowej 5 wykładów po 2 godziny Miejsce wykładów i ćwiczeń: Budynek Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Cel nauczania i zakres przedmiotu: Celem nauczania immunologii jest zapoznanie studentów z funkcją układu odpornościowego, mechanizmami odpowiedzi immunologicznej i zastosowaniem przeciwciał, cytokin i komórek należących do układu odpornościowego w celach diagnostycznych i terapeutycznych. Program nauczania: Tematy wykładów: 1. Najważniejsze funkcje układu odpornościowego. Budowa przeciwciał. 2. Komponenty nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. 3. Jak powstaje różnorodność przeciwciał i receptorów limfocytów T rozpoznających antygen. 4. Główny układ zgodności tkankowej i prezentacja antygenów. 5. Perspektywy terapii chorób alergicznych. 6. Odporność przeciwzakaźna. Zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS). 7. Zastosowanie przeciwciał monoklonalnych w diagnostyce i terapii. 8. Immunologia transplantacyjna. 9. Immunologia nowotworów i terapia genowa. 10. Mechanizmy lekooporności w nowotworach. Tematy seminariów: 1. Wprowadzenie do immunologii. Definicje podstawowe. Komórki układu odpornościowego. Typy odpowiedzi immunologicznej. Narządy limfatyczne. Rola szczepień ochronnych. 2. Odporność nieswoista. Elementy nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. Układ dopełniacza. Receptory rozpoznające wzorce (PRR ang. pattern recognition receptors). Funkcja komórek żernych. Krążenie leukocytów. Podstawowe właściwości cytokin. 3. Przeciwciała. Struktura przeciwciał. Klasy przeciwciał i ich rola biologiczna. Zjawisko przełączania klas przeciwciał. Źródła różnorodności przeciwciał. Przeciwciała monoklonalne: metody wytwarzania i zastosowanie w medycynie. 4. Laboratoryjne techniki immunologiczne. Testy diagnostyczne wykorzystujące przeciwciała (ELISA test immunoenzymatyczny, Western blot, immunoprecypitacja, mikroskopia immunofluorescencyjna). Miejsce technik immunologicznych w badaniach naukowych, diagnostyce i terapii chorób człowieka. 22

25 5. Indukcja odpowiedzi immunologicznej. Główny układ zgodności tkankowej (MHC). Układ MHC człowieka. Prezentacja antygenu przy udziale cząsteczek MHC klasy I i II. Rozpoznanie antygenu i aktywacja limfocytów T i B. Mechanizmy cytotoksyczności limfocytów. 6. Nadwrażliwość i reakcje alergiczne. Typy nadwrażliwości (typ I, II, III i IV). Alergeny. Mechanizmy reakcji alergicznych. Immunoterapia alergenem. Nowoczesne trendy w terapii chorób alergicznych. 7. Zjawiska autoimmunizacyjne. Regulacja odpowiedzi immunologicznej. Autoantygeny. Mechanizmy efektorowe w chorobach autoimmunizacyjnych. Przegląd wybranych chorób o podłożu autoimmunizacyjnym. Trendy w terapii chorób autoimmunizacyjnych. 8. Normy immunologiczne. Pierwotne i wtórne niedobory odporności. Diagnostyka funkcji układu odpornościowego. Pierwotne niedobory odporności. Wtórne niedobory odporności. AIDS patogeneza, profilaktyka, diagnostyka i terapia. 9. Immunologia transplantacyjna. Rodzaje przeszczepów: autologiczne (autogeniczne), izogeniczne (syngeniczne), allogeniczne, ksenogeniczne. Dobór dawcy i biorcy narządów. Prezentacja antygenów transplantacyjnych bezpośrednia i pośrednia. Reakcje odrzucania przeszczepów (odrzucanie nadostre, ostre i przewlekłe). Hamowanie odrzucania przeszczepów. Leczenie immunosupresyjne. Charakterystyka przeszczepów różnych narządów. 10. Immunologia nowotworów. Antygeny związane z nowotworem. Zjawiska sprzyjające progresji nowotworu. Przeciwnowotworowa odpowiedź immunologiczna. Nowoczesne metody diagnostyki i terapii chorób nowotworowych. Metody organizacji pracy: Kurs składa się z 10 wykładów i 10 seminariów. Na wykładach przedstawiane są najnowsze osiągnięcia w wybranych dziedzinach immunologii. Studenci proszeni są o wcześniejsze zapoznanie się z tematami poszczególnych seminariów. Szczegółowy plan seminariów dostępny jest w gablotach w Zakładzie Immunologii i w budynku Wydziału Farmacji oraz na stronie internetowej Zakładu Immunologii (http://immunologia.wum.edu.pl/). Na seminariach studenci zachęcani są do aktywnej dyskusji z prowadzącym zajęcia. Formy kontroli i ocena wyników nauczania: Podstawą zaliczenia przedmiotu Immunologia jest egzamin testowy przeprowadzany w sesji zimowej. Obejmuje on 30 pytań (15 jednokrotnego i 15 wielokrotnego wyboru) i trwa 45 minut. Aby zostać dopuszczonym do egzaminu, należy być obecnym na 8 z 10 seminariów. Literatura obowiązkowa: 1. Immunologia pod redakcją J. Gołąba, M. Jakóbisiaka, W. Laska i T. Stokłosy. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012 r. Literatura zalecana: 1. Immunologia podstawowe zagadnienia i aktualności, autor: W. Lasek, Wydawnictwo Naukowe PWN, wyd. III, Warszawa 2014 r. 23

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2012/2013 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : PULMONOLOGIA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : BIOCHEMIA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Pulmonologii, Alergologii i Onkologii Pulmonologicznej 1. Adres jednostki: Adres: ul. Szamarzewskiego 84, 60-569 Poznań

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla III/IV roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla III/IV roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla III/IV roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : NIETYPOWE TECHNIKI BADAŃ INTERNISTYCZNYCH 2. NAZWA

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego

Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego Aktualizacja informacji do przewodnika dydaktycznego, na rok akademicki 2011/2012 - Studenci VI roku Wydziału Lekarskiego Przedmiot : MEDYCYNA RODZINNA 1. Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej 60 355 Poznań

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CECHA

KARTA PRZEDMIOTU CECHA KARTA PRZEDMIOTU CECHA OPIS PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu BIOCHEMIA I BIOFIZYKA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla I ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : BIOLOGIA MOLEKULARNA 2. NAZWA JEDNOSTKI realizującej

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia

A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia regulamin zajęć prowadzonych w Samodzielnej Pracowni Neurotoksykologii i Diagnostyki Środowiskowej A. opis przedmiotu, zawierający efekty kształcenia Opis przedmiotu kształcenia Nazwa modułu/przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k18-2012-S Pozycja planu: B18 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów V roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nefrologia 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 S E M E S T R II Tydzień 1 24.02-28.02 2 03.03-07.03 3 10.03-14.03 Wykłady

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. BIOCHEMIA BIOCHEMISTRY Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Prof. dr hab. Maria Filek Zespół dydaktyczny dr Anna Barbasz dr Elżbieta Rudolphi-Skórska dr Apolonia Sieprawska

Bardziej szczegółowo

Karta Opisu Przedmiotu

Karta Opisu Przedmiotu Politechnika Opolska Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Specjalność Forma studiów Semestr studiów Fizjoterapia Praktyczny Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku Kod przedmiotu/ modułu* Wydział

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 3 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. FIZJOLOGIA ZWIERZĄT ANIMAL PHYSIOLOGY Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr Waldemar Szaroma Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki, Prof. UP Dr Agnieszka Greń Dr

Bardziej szczegółowo

Biochemia SYLABUS A. Informacje ogólne

Biochemia SYLABUS A. Informacje ogólne Biochemia A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Neurophysiology

KARTA KURSU. Neurophysiology KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Neurofizjologia Neurophysiology Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki Prof. dr hab. Peter Massanyi Dr

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Neurofizjologia Neurophysiology Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Dr hab. Grzegorz Formicki Prof. dr hab. Peter Massanyi Dr

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS

KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS Załącznik nr 5b do Uchwały nr 21/2013 Senatu KARTA PRZEDMIOTU / SYLABUS Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek fizjoterapia Profil kształcenia x ogólnoakademicki praktyczny inny jaki. Nazwa jednostki realizującej

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI. Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra EKONOMIKI TURYSTYKI Kierunek: TURYSTYKA I REKREACJA SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjologia pracy i wypoczynku

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Anatomia Kod przedmiotu: 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Zarys anatomii Rok akademicki: 2012/2013 Kod: EIB-1-370-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność:

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW DZIEKANAT I WYDZIAŁU LEKARSKIEGO S Y L A B U S. Rok akademicki: 2015/2016

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW DZIEKANAT I WYDZIAŁU LEKARSKIEGO S Y L A B U S. Rok akademicki: 2015/2016 WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW DZIEKANAT I WYDZIAŁU LEKARSKIEGO S Y L A B U S Rok akademicki: 2015/2016 Kierunek: Specjalność: Rok studiów, semestr: Tryb studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CECHA

KARTA PRZEDMIOTU CECHA KARTA PRZEDMIOTU CECHA OPIS PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu FIZJOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: 60-569 Poznań, ul, Szamarzewskiego 82/84 Tel. /Fax: 61/8549383, 61/8549356 Strona WWW: www.hematologia.ump.edu.pl

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) I rok, 2 semestr Przedmiot kształcenia treści kierunkowych dr Józef Ratajczyk

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) I rok, 2 semestr Przedmiot kształcenia treści kierunkowych dr Józef Ratajczyk SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Patologia ogólna Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

NZ.1.10. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów. Wybrane procesy biochemiczne. Selected biochemical processes

NZ.1.10. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów. Wybrane procesy biochemiczne. Selected biochemical processes Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE NZ.1.10. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Fizjologia Kod przedmiotu: 4 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Biologia eksperymentalna i środowiskowa Nazwa Nazwa w j. ang. Wybrane problemy biologii molekularnej kwasy nukleinowe Selected problems of molecular biology

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Postępy w terapii cukrzycy typu 1 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu (kierunku) Pielęgniarstwo Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonarne Specjalność: Ścieżka dyplomowania: Nazwa

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3

Samokształcenie (Sk) Zajęcia praktyczne (W) (Ć) (L) (S) (Zp) laboratoryjne III 30 35 15 3 Kod przedmiotu: IOZRM-L-3k23-2012-S Pozycja planu: B23 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Nazwa przedmiotu Kierunek studiów Poziom studiów Profil studiów Forma studiów Specjalność - Jednostka

Bardziej szczegółowo

NZ.1.4. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów

NZ.1.4. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny Forma studiów Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE NZ.1.4. PROFIL KSZTAŁCENIA praktyczny TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016

REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016 REGULAMIN ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU: PSYCHOLOGIA rok akademicki 2015/2016 (opracowany na podst. Opisu Modułu Kształcenia oraz Regulaminu Studiów w Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach, stanowiący Załącznik

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu WSPÓŁCZESNA EKOLOGIA I OCHRONA

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3.

Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Biologiczne podstawy człowieka 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/I 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6. LICZBA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Praktyczne ćwiczenia z ultrasonografii 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nefrologia Kod modułu LK.3.E.008 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Specjalności:

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Podstawy zdrowego żywienia Nazwa w j. ang. Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Mgr inż. Ewelina Trojanowska Zespół dydaktyczny Mgr inż. Ewelina Trojanowska Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Rehabilitacji U.M. w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: 28 Czerwca 1956 nr 135/147 Tel. /Fax: 61 8310-217 / 61 8310-173

Bardziej szczegółowo

wykłady sala wykładowa ćwiczenia kliniczne Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113

wykłady sala wykładowa ćwiczenia kliniczne Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, 90 549 Łódź, ul. Żeromskiego 113 Sylabus Wydział: Nauk o Zdrowiu Kierunek studiów: Ratownictwo Medyczne 3 letnie licencjackie studia zaoczne Rok Studiów: 2 Semestr: zimowy i letni (03 i 04) Przedmiot: Podstawy chorób wewnętrznych Liczba

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin

WYDZIAŁ LEKARSKI II. Poziom i forma studiów. Osoba odpowiedzialna (imię, nazwisko, email, nr tel. służbowego) Rodzaj zajęć i liczba godzin WYDZIAŁ LEKARSKI II Nazwa kierunku Nazwa przedmiotu Jednostka realizująca Rodzaj przedmiotu Obszar nauczania Cel kształcenia Biotechnologia, specjalność Biotechnologia medyczna Poziom i forma studiów I

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015

STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015 Nazwa przedmiotu: BIOFIZYKA Kierownik jednostki realizującej zajęcia z przedmiotu: Wydział: Kierunek studiów: STANDARDOWY SYLABUS PRZEDMIOTU na rok akademicki 2014/2015 Opis przedmiotu kształcenia- Program

Bardziej szczegółowo

Zakład Nauk Humanistycznych w Medycynie

Zakład Nauk Humanistycznych w Medycynie Zakład Nauk Humanistycznych w Medycynie REGULAMIN ODBYWANIA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH DLA STUDENTÓW OBOWIĄZUJĄCYCH W ZAKŁADZIE NAUK HUMANISTYCZNYCH W MEDYCYNIE WYDZIAŁU NAUK O ZDROWIU POMORSKIEGO UNIWERSYTETU

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29)

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) 1. Informacje ogólne koordynator modułu

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Wykłady R I / S I 14 R I / S II. Prof. zw. dr hab. n. med. Paweł Piotr Liberski Prowadzący Forma Nazwisko i imię prowadzącego

Liczba godzin Wykłady R I / S I 14 R I / S II. Prof. zw. dr hab. n. med. Paweł Piotr Liberski Prowadzący Forma Nazwisko i imię prowadzącego KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW IV ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW IV ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW IV ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : BIOSTATYSTYKA 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia. obowiązkowy X fakultatywny kierunkowy X podstawowy polski X angielski inny

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia. obowiązkowy X fakultatywny kierunkowy X podstawowy polski X angielski inny Nazwa modułu/przedmiotu Protetyka stomatologiczna 2 Wydział Kierunek studiów Specjalności Poziom studiów Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Lekarsko-Stomatologiczny lekarsko-dentystyczny jednolite

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/201 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Fizjologia zwierząt SYLABUS A. Informacje ogólne

Fizjologia zwierząt SYLABUS A. Informacje ogólne Fizjologia zwierząt SYLABUS A. Informacje ogólne Elementy sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod przedmiotu Język przedmiotu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : FAKULTET DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA PRZY ŁÓŻKU CHOREGO 2. NAZWA

Bardziej szczegółowo

W roku akademickim 2014/2015 zajęcia koordynuje dr hab. n. med. Jolanta Kucharska-Mazur.

W roku akademickim 2014/2015 zajęcia koordynuje dr hab. n. med. Jolanta Kucharska-Mazur. REGULAMIN Zajęć z przedmiotu Wieloczynnikowe aspekty uzależnień dla studentów Fizjoterapii II roku studiów I stopnia stacjonarnych. Regulamin obowiązuje od roku akademickiego 2014/15. Rodzaje zajęć: Wykłady

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Genetyka. Kod przedmiotu: 6 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Tematyka / treść ćwiczeń

Tematyka / treść ćwiczeń Współczesne trendy w dietoterapii Wydział Nauk Medycznych Kierunek: Dietetyka Stopień studiów I rok studiów III semestr 5 zimowy forma studiów stacjonarne rok akademicki 2015/2016 wymiar godzin ćwiczeń:

Bardziej szczegółowo

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego

Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Sylabus Wydział: Wojskowo Lekarski Kierunek studiów: Lekarski Rok Studiów: 4 Semestr: zimowy (07) Przedmiot: Choroby wewnętrzne choroby układu moczowego Forma zajęć: wykłady sala wykładowa, ul. Żeromskiego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII

ĆWICZENIA Z BIOCHEMII ĆWICZENIA Z BIOCHEMII D U STUDENTfiW WYDZIAŁU LEKARSKIEGO Pod redakcją Piotra Laidlera, Barbary Piekarskiej, Marii Wróbel WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO ĆWICZENIA Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW WYDZIAŁU

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 1 Standardy nauczania dla kierunku studiów: analityka medyczna STUDIA ZAWODOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia zawodowe na kierunku analityka medyczna trwają nie mniej niż 3 lata (6 semestrów).

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań

Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6. Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Kod przedmiotu/modułu MK_39 Punkty ETCS: 6 Nazwa przedmiotu: Immunopatologia Jednostka: Zakład Immunologii Katedry Immunologii Klinicznej, ul. Rokietnicka 5d, 60-806 Poznań Osoba odpowiedzialna za przedmiot:

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I. Przepisy ogólne

ROZDZIAŁ I. Przepisy ogólne REGULAMIN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH DLA STUDENTÓW OBOWIĄZUJĄCY W SAMODZIELNEJ PRACOWNI OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ WYDZIAŁU NAUK O ZDROWIU POMORSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO W SZCZECINIE Obowiązuje od 01 października

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r.. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Farmakologia Kod przedmiotu: 21 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok OAM Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Błąd gruby, systematyczny, przypadkowy, dokładność, precyzja, przedział

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego.

Zaawansowany. Zaliczenie trzeciego semestru z chirurgii i pielęgniarstwa chirurgicznego. Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Zbadaj się sam, czyli predyspozycje genetyczne do częstych chorób

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej

Zaawansowany. Podstawowa wiedza z zakresu biologii ogólnej na poziomie szkoły średniej 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Patologia Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy Wymagania wstępne Zaawansowany

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Farmakologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Farmakologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod AF modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Farmakologia Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład PODSTAWY FIZJOLOGII CZŁOWIEKA Basics Human Physiology Forma studiów: studia

Bardziej szczegółowo

Rodzaj zajęć: ćwiczenia audytoryjne/laboratoryjne, Liczba godzin: 18,

Rodzaj zajęć: ćwiczenia audytoryjne/laboratoryjne, Liczba godzin: 18, Przedmiot: Sieci elektryczne, Rodzaj zajęć: ćwiczenia audytoryjne/laboratoryjne, Liczba godzin: 18, Kierunek studiów: Rok studiów: Semestr: Prowadzący zajęcia: Elektrotechnika, IV, letni, mgr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

W - 10 C- 15 L- 0 P- 0 Ps- 0 GBUN 5

W - 10 C- 15 L- 0 P- 0 Ps- 0 GBUN 5 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu (kierunku) Kosmetologia Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonarne Specjalność: Ścieżka dyplomowania: Nazwa

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Podstawy toksykologii. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Podstawy toksykologii. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Podstawy toksykologii Basis of toxicology Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator Dr hab. Grzegorz Formicki Zespół dydaktyczny Prof. dr bab Peter Massanyi Dr hab. Grzegorz Formicki

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Ratownictwo

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom pierwszy Sylabus modułu: Metody biotechnologiczne w ochronie środowiska (1BT_27)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom pierwszy Sylabus modułu: Metody biotechnologiczne w ochronie środowiska (1BT_27) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom pierwszy Sylabus modułu: Metody biotechnologiczne w ochronie środowiska (1BT_27) 1. Informacje ogólne koordynator

Bardziej szczegółowo

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61

Spis tre 1. Podstawy immunologii 11 2. Mechanizmy immunopatologiczne 61 Spis treści Przedmowa do wydania polskiego 6 Przedmowa do wydania pierwszego oryginalnego 6 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego 7 Przedmowa do wydania drugiego oryginalnego zmienionego i uaktualnionego

Bardziej szczegółowo

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna

1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć Seminaria 1. Układ odpornościowy. Odporność humoralna Ludzki układ odpornościowy Składowe i mechanizmy odporności wrodzonej Składowe i mechanizmy odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Biochemia i biofizyka Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2013/2014 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2013/2014 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2013/2014 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Rehabilitacja kardiologiczna 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek ) realizującej

Bardziej szczegółowo

Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r.

Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r. Wykaz Ebook dostępnych w bibliotece WSNoZ zakupionych w 2012 r. 1. Refleksoterapia stóp. Porady lekarza rodzinnego 2. Refleksoterapia. Stopy, uszy. Encyklopedia zdrowia 3. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012

Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012 Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Nauk o Zdrowiu Sylabus 2011/2012 1. Nazwa jednostki realizującej przedmiot (adres, telefon, e-mail): Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Katedra Diagnostyki Laboratoryjnej

Bardziej szczegółowo

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie Podstawy chemii dr hab. Wacław Makowski Wykład 1: Wprowadzenie Wspomnienia ze szkoły Elementarz (powtórka z gimnazjum) Układ okresowy Dalsze wtajemniczenia (liceum) Program zajęć Podręczniki Wydział Chemii

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Regulamin zajęć audytoryjnych Sieci elektryczne

Regulamin zajęć audytoryjnych Sieci elektryczne Przedmiot: Rodzaj zajęć: Kierunek studiów: Rok studiów: Semestr: Prowadzący zajęcia: Urządzenia i Sieci Elektryczne, ćwiczenia audytoryjne, Elektrotechnika, III, V (zimowy), mgr inż. Andrzej Makuch 1.

Bardziej szczegółowo