Wykluczenie cyfrowe Strukturalne uwarunkowania korzystania z Internetu w Polsce i województwie mazowieckim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykluczenie cyfrowe Strukturalne uwarunkowania korzystania z Internetu w Polsce i województwie mazowieckim"

Transkrypt

1 Wykluczenie cyfrowe Strukturalne uwarunkowania korzystania z Internetu w Polsce i województwie mazowieckim

2 WYKLUCZENIE CYFROWE STRUKTURALNE UWARUNKOWANIA KORZYSTANIA Z INTERNETU W POLSCE I WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Dominika Czerniawska Warszawa 12 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO

3 Publikacja przygotowana i wydana w ramach projektu badawczego pt. Trendy rozwojowe i zmiany gospodarcze w regionie Projekt realizowany na podstawie umowy Nr UDA-POKL /1- o dofinansowanie Projektu Trendy rozwojowe i zmiany gospodarcze w regionie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytetu VIII. Regionalne kadry gospodarki, Działania 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, Poddziałania Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, zawartej w dniu r. pomiędzy Województwem Mazowieckim, w imieniu którego działa Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych, a firmą MGG Conferences Sp. z o.o. Koordynator projektu: Danuta Bluj, MGG Conferences Sp. z o.o. Kierownik merytoryczny zespołu badawczego: Dominik Batorski, Uniwersytet Warszawski ICM Tytuł publikacji: Wykluczenie cyfrowe. Strukturalne uwarunkowania korzystania z Internetu w Polsce i województwie mazowieckim Autor: Dominika Czerniawska, Uniwersytet Warszawski ICM Redakcja naukowa: Dominik Batorski, Uniwersytet Warszawski ICM Redakcja językowa: Elżbieta Michalak Projekt graficzny, szablon wydawniczy: Marta Gierych Skład i przygotowanie do druku: detep Maria Jakubowska, Copyright by Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych ISBN: Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-bez utworów zależnych 3. Polska Wydawca: MGG Conferences Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 43a m. 6, Warszawa

4 SŁOWO WSTĘPNE Polska w ostatnich dwóch dekadach doświadczyła głębokich zmian społeczno-gospodarczych. O ich dynamice i kierunku zadecydowało kilka czynników. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku kluczową rolę odegrały transformacja ustrojowa i rozwój gospodarki rynkowej. W ostatnim czasie istotne znaczenie zyskał proces integracji europejskiej dołączenie Polski do wspólnego rynku oraz napływ funduszy europejskich. Niebagatelny wpływ na sytuację gospodarczą kraju ma także otwarcie europejskiego rynku pracy dla Polaków, które wywołało silną falę emigracji zarobkowej. Coraz istotniejszym czynnikiem zmian staje się postępujący rozwój i upowszechnienie nowych technologii informacyjno-komunikacyjnych. Odmiennie niż w przypadku akcesji do Unii Europejskiej zmian tych nie wywołuje żadne pojedyncze wydarzenie. Są one związane z wprowadzaniem w życie zaawansowanych rozwiązań technicznych i mają bardzo subtelny charakter. Warto podać kilka przykładów zmian, jakie pociągają za sobą te rozwiązania. I tak nowe technologie przeprofilowują zapotrzebowania na kompetencje na rynku pracy. Cenione jeszcze do niedawna umiejętności tracą na wartości, a w ich miejsce pojawiają się inne, znacznie bardziej pożądane i cenne. Łatwiejszy przepływ informacji, a także obniżenie kosztów komunikacji i transportu na większe odległości przyczyniają się do zwiększenia zasięgu konkurencyjności firmy lokalne coraz częściej rywalizują z firmami z innych krajów, i to zarówno na rynkach regionalnych, jak i wychodząc na rynek globalny. Nowe technologie przyczyniają się do zmian w zakresie organizacji pracy. Wymuszają także tworzenie nowych modeli biznesowych. Zwiększająca się liczba produktów w postaci cyfrowej (m.in. treści, oprogramowanie), w połączeniu z łatwością ich kopiowania, sprawia, że coraz trudniej jest sprzedawać te dobra w formie konfekcjonowanej na nośnikach fizycznych. Tę formę obrotu wypierają modele oparte na sprzedaży usług (np. SaaS oprogramowanie jako usługa). Jako usługa oferowane zaczyna być nie tylko oprogramowanie, widoczne jest to również w przypadku sprzętu (np. leasing). Technologie informacyjno-komunikacyjne doprowadziły do epokowych przemian w komunikowaniu się, dając możliwość upowszechniania informacji bez pośrednictwa tradycyjnych mediów, a także wymiany informacji i komunikacji dwukierunkowej. Dzięki Internetowi firmy mogą tworzyć własne kanały komunikacji, skierowane bezpośrednio do obecnych i przyszłych klientów. Ten potencjał porozumiewania się każdego z każdym prowadzi też do innego zjawiska, a mianowicie malejącej roli pośredników. Doskonale ilustruje to rynek książki, gdzie sprzedaż elektroniczna szybko zyskuje kosztem tradycyjnych księgarni. Rośnie też liczba tytułów publikowanych w modelu self-publishing, bez udziału klasycznych wydawców. Podobnie tracą znaczenie pośrednicy instytucjonalni na przykład pośrednictwo pracy w coraz większym stopniu opiera się na wykorzystaniu Internetu, ograniczając tym samym rolę urzędów pracy. Zasygnalizowane przykłady zmian to tylko niewielki fragment złożonego i zmieniającego się dynamicznie kontekstu funkcjonowania firm, instytucji i organizacji oraz sposobu, w jaki mogą one 3

5 działać. Zmieniający się świat wymaga od działających w nim podmiotów wysokich zdolności adaptacyjnych. Jednym z najważniejszych narzędzi umożliwiających skuteczną adaptację jest niewątpliwie zrozumienie istoty zachodzących procesów. Do tej pory brakowało usystematyzowanej wiedzy o roli technologii informacyjno-komunikacyjnych w przemianach społeczno-gospodarczych w Polsce. Lukę tę wypełnia seria opracowań powstałych w wyniku projektu Trendy rozwojowe i zmiany gospodarcze w regionie, zrealizowanego w ramach poddziałania Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Celem projektu było usystematyzowanie wiedzy i wielu rozproszonych badań na temat wpływu rozwoju i upowszechnienia technologii informacyjno-komunikacyjnych na zmiany społeczno-gospodarcze. Tak powstała seria kilkunastu raportów tematycznych. Raporty zawierają zarówno analizy o charakterze diagnostycznym, jak i elementy prognostyczne, wskazujące już teraz na widoczne zjawiska i procesy, które w niedalekiej przyszłości mogą wydatnie zyskać na popularności i znaczeniu. Opracowania zawierają też rekomendacje dla różnego rodzaju podmiotów firm, urzędów i organizacji. Projekt realizowany jest w województwie mazowieckim i koncentruje się na tym regionie. Niemniej jednak autorzy często analizują dane dotyczące całej Polski, a także innych krajów. Jest to uzasadnione, ponieważ analizowane trendy mają bardziej ogólny, ponadregionalny charakter. Celem niniejszego raportu jest przeanalizowanie zjawiska wykluczenia cyfrowego w województwie mazowieckim. Technologie telekomunikacyjno-informacyjne odgrywają coraz większą rolę w codziennym życiu. Są coraz powszechniej wykorzystywane i w coraz większej liczbie sfer trudno jest bez nich funkcjonować. Korzystanie z nich staje się warunkiem uczestnictwa w wydarzeniach, dotarcia do informacji, zdobycia pracy, a osoby z różnych względów pozbawione takiej możliwości mają coraz większe trudności w codziennym funkcjonowaniu. Dominika Czerniawska analizuje społeczno-ekonomiczne uwarunkowania dostępności i korzystania z technologii informacyjno- -komunikacyjnych, jak też umiejętności i sposoby korzystania. Wskazuje na główne bariery hamujące upowszechnienie korzystania z nowych technologii oraz na konsekwencje takiego stanu rzeczy dla użytkowników i osób niekorzystających, zwraca także uwagę na grupy najbardziej zagrożone wykluczeniem cyfrowym. Autorka pokazuje, że wykluczenie cyfrowe jest istotnym problemem społecznym zarówno dla administracji publicznej, jak i dla firm, ponieważ dotyczy ich pracowników i klientów. Dominik Batorski kierownik merytoryczny projektu 4

6 SPIS TREŚCI Słowo wstępne 3 1. Wprowadzenie wykluczenie cyfrowe pierwszego i drugiego stopnia 6 2. Strukturalne uwarunkowania dostępu do technologii 7 3. Uwarunkowania dostępu do Internetu a miejsce zamieszkania 1 4. Strukturalne uwarunkowania korzystania z Internetu Dostęp a korzystanie Różnice w sposobach korzystania z Internetu i komputera Kompetencje korzystania i ich uwarunkowania strukturalne Społeczne wymiary korzystania z Internetu Podsumowanie 29 Bibliografia 31 O Autorze 32 O projekcie 33

7 ➊ WPROWADZENIE WYKLUCZENIE CYFROWE PIERWSZEGO I DRUGIEGO STOPNIA Technologie telekomunikacyjno-informacyjne odgrywają coraz większą rolę w życiu codziennym. Wykorzystywane są w pracy, konsumpcji, spędzaniu czasu wolnego, w nauce, kulturze i rozrywce. Dostęp do technologii umożliwia dotarcie do informacji, coraz częściej też decyduje o uczestnictwie w różnych wydarzeniach, a w wielu gałęziach gospodarki jest warunkiem znalezienia pracy. Wraz ze wzrostem znaczenia technologii coraz istotniejsze staje się pytanie, kto z nich korzysta, w jakim stopniu i z jakich powodów. Ważne jest również to, jaka część populacji wykorzystuje nowe technologie. Przekłada się to bowiem na popyt na sprzęt i usługi, na większą innowacyjność, a także konkurencyjność gospodarki. Wzrastająca rola technologii informacyjno-komunikacyjnych powoduje, że osobom, które z nich nie korzystają, może być trudniej funkcjonować we współczesnym świecie, gdzie coraz więcej spraw ma swój wymiar cyfrowy. Dlatego też zagadnienie niekorzystania z nowoczesnych technologii staje się niebagatelnym problemem społecznym, istotnym zarówno dla administracji publicznej, jak i dla firm, ponieważ dotyczy ich pracowników oraz klientów obecnych i potencjalnych. Celem niniejszego opracowania jest analiza zjawiska wykluczenia cyfrowego w województwie mazowieckim. Przedstawimy w nim społeczno-ekonomiczne uwarunkowania dostępności i korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz sposoby ich wykorzystania. Wskażemy na główne bariery utrudniające powszechność dostępu i korzystania oraz na konsekwencje ich istnienia dotykające użytkowników i osoby niekorzystające z technologii. Pierwsza fala badań dotycząca korzystania z komputerów i Internetu koncentrowała się na dostępności tych technologii, przy czym istotny był nieskrępowany dostęp do nich. Jak wykazano, pozostawał on w ścisłym związku z czynnikami społeczno-ekonomicznymi, takimi jak wiek, wykształcenie, zarobki, miejsce zamieszkania. Z czasem jednak problem dostępu stał się istotny tylko dla pewnej części populacji. Przyczyny tego były różne: ograniczenia finansowe, infrastrukturalne, także przyczyny psychologiczne, a więc kwestia motywacji lub odpowiednich kompetencji. Jak pokazują analizy z wielu krajów, w tym również z Polski, ograniczenia w dostępie do technologii telekomunikacyjno-informacyjnych spowodowane są głównie czynnikami miękkimi, a więc właśnie brakiem potrzeby, motywacji lub odpowiednich kompetencji. W tej grupie czynników najważniejsza okazała się motywacja (Dijk, van 4). Ograniczenia finansowe i infrastrukturalne, choć nadal istnieją, dotyczą coraz mniejszej grupy osób (Batorski, Zając 1). Ograniczenia w dostępie do technologii związane są z pierwszą falą wykluczenia cyfrowego. Od pewnego czasu wiele mówi się o drugiej fali tego zjawiska. Kiedy dostępność technologii staje się powszechna, znaczenia nabiera przede wszystkim jej jakość oraz sposób wykorzystywania. Umiejętność korzystania z nowych technologii umożliwia na nieznaną wcześniej skalę dotarcie do wiedzy, usług, informacji, jak też różne formy uczestnictwa/zaangażowania w wydarzenia kulturalne, polityczne i inne. Jak pokazują badania, także sposób korzystania z technologii ma związek z cechami społeczno-

8 -ekonomicznymi. Z ogromnych możliwości, jakie oferuje Internet, częściej korzystają grupy znajdujące się na wyższych szczeblach drabiny społecznej (por. Haan, de 4; Batorski 5; Dijk, van 6). Demograficzne i socjoekonomiczne uwarunkowanie płynności wykorzystywania Internetu i komputera to następny, obecnie bardzo ważny, problem związany z korzystaniem z nowych technologii komunikacyjnych (Hargittai 2). Wcześniejsze nadzieje na uczynienie z Internetu narzędzia włączenia grup pozbawionych dostępu do wiedzy, instytucji, wydarzeń musiały zostać zweryfikowane. Drugi stopień wykluczenia cyfrowego dotyczy jakości dostępnej technologii. Badacze dowodzą, że jakość technologii, którą dysponujemy, jest związana z kompetencjami, jakie dzięki niej możemy zdobyć. Lepsze technologie sprawiają, że ich użytkownicy mogą poświęcić więcej czasu na zdobywanie i doskonalenie umiejętności, wykorzystywanych później do konsumpcji i produkcji treści w Internecie (Schraide 11; Davison, Cotten 3). Różnice w sposobie korzystania z technologii oraz powiązane z nimi różnice w kompetencjach i celach jej wykorzystania to obecnie zasadnicze pytanie w badaniach nad wykluczeniem cyfrowym. ➋ STRUKTURALNE UWARUNKOWANIA DOSTĘPU DO TECHNOLOGII Dostęp do technologii pozostaje w związku z przynależnością do określonych grup społeczno-ekonomicznych. W województwie mazowieckim 68,5% gospodarstw domowych ma przynajmniej jeden komputer (w tym 41,7% komputer przenośny), a 62,9% dostęp do Internetu. Większość gospodarstw (5,7%) posiada stałe łącze, 14,7% dostęp przez sieć komórkową. Wykres 1. Internet w gospodarstwach domowych ze względu na miejsce zamieszkania w województwie mazowieckim 9 Odsetek gospodarstw domowych z dostępem do Internetu ,6 7, ,6 1,7 55,5 38,5 13,1 68,4 52,4 33,7 77,6 58,8 47,6 Warszawa Obszary miejskie Obszary wiejskie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej

9 Dostęp do Internetu jest związany z miejscem zamieszkania. W Warszawie ponad ¾ gospodarstw domowych ma taki dostęp, natomiast na obszarach wiejskich województwa mazowieckiego jest to mniej niż połowa. Od 7 roku obserwujemy znaczący przyrost dostępności sieci na wsi, przy czym jest on znacznie szybszy niż w Warszawie i innych miastach województwa. Jak zauważono, znacznie częściej dostęp do Internetu mają rodziny posiadające dzieci. Ten związek jest bardzo widoczny. Wykres 2. Dostęp do Internetu ze względu na typ gospodarstwa domowego w województwie mazowieckim Nierodzinne wieloosobowe Nierodzinne jednoosobowe Wielorodzinne Rodziny niepełne Małżeństwa z 3 i więcej dzieci Małżeństwa z 2 dzieci Małżeństwa z 1 dzieckiem Małżeństwa bez dzieci Mazowieckie Kraj Odsetek gospodarstw domowych w województwie mazowieckim Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Dostęp do Internetu w gospodarstwie domowym nadal jest związany z dochodami. W gospodarstwach o dochodzie najniższym występuje on najrzadziej. Różnica pomiędzy najzamożniejszymi a najuboższymi pod względem dostępności Internetu w domu jest bardzo widoczna i w ostatnich latach nie uległa znaczącej poprawie. 8

10 Wykres 3. Dostęp do Internetu w przedziałach dochodu na jednostkę konsumpcyjną w województwie mazowieckim 1 Odsetek gospodarstw domowych w województwie mazowieckim ,9 34,7 24,2 11,1 83,2 63, 38,2 23,4 9,4 72,9 51,3 36, Najniższy dochód 2. kwartyl 3. kwartyl Najwyższy dochód Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Jeśli przyjrzeć się najważniejszym powodom braku łącza Internetowego w gospodarstwach domowych, to widać wyraźnie, że powody finansowe, również wśród rodzin mniej zamożnych, w tym wypadku odgrywają drugorzędną rolę. O wiele ważniejszy jest brak potrzeby lub brak umiejętności, czyli miękkie czynniki. Brak możliwości technicznych, tj. operatorów oferujących dostęp do sieci na danym obszarze, podawany jest sporadycznie. Wykres 4. Powody braku dostępu do Internetu z uwzględnieniem podziału na dochody na jednostkę konsumpcyjną w gospodarstwach domowych w województwie mazowieckim Internet nie jest nam potrzebny Brak odpowiedniego sprzętu Brak odpowiednich umiejętności korzystania Koszty dostępu są zbyt duże Inny powód Wystarczające możliwości korzystania z Internetu gdzie indziej Brak możliwości technicznych korzystania z łącza stałego Internet może być szkodliwy, np. może demoralizować dzieci, zabierać czas Względy prywatności lub bezpieczeństwa Internet nie ma nic ciekawego do zaoferowania 4 4,8 2,7,5 2,1 2,8 1,5 1 1,3,5,2,4,6, ,4 17,5 27,1 3. i 4. kwartyl dochodów 1. i 2. kwartyl dochodów 1 3 Odsetek gospodarstw domowych nieposiadających dostępu do Internetu Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. 9

11 ➌ UWARUNKOWANIA DOSTĘPU DO INTERNETU A MIEJSCE ZAMIESZKANIA Jak stwierdzono, dostępność komputerów i Internetu w gospodarstwach domowych zależna jest od miejsca zamieszkania, dochodów, typu gospodarstwa domowego. Istotne są także różnice dotyczące jakości dostępnej infrastruktury. Widać je w sposobie dostarczania Internetu w zależności od miejsca zamieszkania. Mieszkańcy Warszawy najczęściej korzystają z usług telewizji kablowych, w dalszej kolejności ze stałego łącza od dostawcy telefonii stacjonarnej lub mobilnej. Na obszarach miejskich poza Warszawą dostawcy są podobni, choć najczęściej jest to dostawca telefonii stacjonarnej, a dopiero w dalszej kolejności telewizji kablowej i telefonii komórkowej. Na obszarach wiejskich struktura dostawców Internetu jest odmienna. Widoczne jest przeważające znaczenie dostawców telefonii stacjonarnej, a następnie mobilnej. Przez telewizję kablową Internet praktycznie nie jest tam dostarczany. Wykres 5. Dostawca Internetu ze względu na miejsce zamieszkania w województwie mazowieckim Dostęp wdzwaniany Inne Dostęp do Internetu przez komórkę (modem w komórce) Inne stałe łącze (np. sieć lokalna, sąsiedzka) Stałe łącze u innego operatora telefonii stacjonarnej (Netia, Dialog itp.) Stały dostęp przez sieć komórkową Stałe łącze u operatora telefonii stacjonarnej neostrada Stałe łącze poprzez dostawcę telewizji kablowej,4 1,2,2 6,7 3,7 2,8 2,2 5,6 11,1 11,1 6,3 13,5 1,8 8,7 25,7 16,7 22,9 2 23,8 Obszary wiejskie Obszary miejskie bez Warszawy Warszawa 42,1 36,2 49, Odsetek gospodarstw domowych w województwie mazowieckim posiadających dostęp do Internetu Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. Szybkość łącza jest zróżnicowana ze względu na miejsce zamieszkania. Najszybsze łącza występują w Warszawie, na obszarach wiejskich jest to sporadyczne. Wyraźna różnica zaczyna się pojawiać w łączach powyżej 2 Mb/s. Na obszarach wiejskich częściej występują łącza słabsze 512 kb/s i 1 Mb/s, które w Warszawie ma tylko 6-7% gospodarstw domowych. 1

12 Wykres 6. Prędkość łącza ze względu na miejsce zamieszkania w województwie mazowieckim Trudno powiedzieć Większa niż Mb/s 2,4 9,1 7,3 8,9 14,1 11-Mb/s 7-1Mb/s 6Mb/s 2Mb/s 1Mb/s 512 kb/s do 144 kb/s 4, 8,9 5,2 9,2 11,8 8,7 7,3 7,6 14,4 6,7,4 1,5,4 19,9 21,4 25,7 21,7 27,5 19, 33,7 Obszary wiejskie Obszary miejskie bez Warszawy Warszawa Odsetek gospodarstw domowych w województwie mazowieckim posiadających dostęp do Internetu Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. ➍ STRUKTURALNE UWARUNKOWANIA KORZYSTANIA Z INTERNETU Z Internetu korzysta obecnie nieco ponad 6% mieszkańców województwa mazowieckiego. Korzystanie to jest jednak bardzo zróżnicowane w poszczególnych grupach społeczno-demograficznych. Należy zaznaczyć, że płeć nie odgrywa większej roli, jeśli chodzi o uwarunkowanie korzystania z Internetu. W województwie mazowieckim z Internetu korzysta zbliżony odsetek kobiet i mężczyzn, z niewielką przewagą kobiet, które stanowią 52,6% użytkowników komputerów. W skali całego kraju sytuacja przedstawia się podobnie: przewaga kobiet wśród użytkowników komputerów jest niewielka i wynika z większej liczby kobiet w całej populacji. Płeć nie różnicuje pod względem korzystania z komputera i Internetu mieszkańców województwa mazowieckiego po wyłączeniu Warszawy. Korzystanie z komputera i Internetu jest w dużym stopniu uzależnione od wieku. Z Internetu najczęściej korzystają osoby młode. W najmłodszej grupie do 24 r.ż. z Internetu w województwie mazowieckim korzystało 94% osób. O kilka punktów procentowych mniej (87%) użytkowników Internetu znajdziemy w następnej grupie wiekowej lata. W kolejnej grupie lata w województwie mazowieckim korzystają z Internetu ponad trzy na cztery osoby. Jest to o 4 p. proc. więcej niż w skali kraju. Przewaga województwa mazowieckiego utrzymuje się także w grupie lat, lecz tutaj z Internetu korzysta mniej niż co druga osoba. W najstarszych grupach wiekowych odsetek użytkowników wynosi: 24% w grupie 6-64 lata i 13% wśród osób powyżej 65. r. ż. 11

13 Należy zauważyć, że w województwie mazowieckim w niskim stopniu przybywa internautów w najstarszych grupach wiekowych. W latach 9-11 wśród osób między 6. a 64. rokiem życia takiego wzrostu nie odnotowano. Jest to również jedyna grupa, w której odsetek internautów w porównaniu do całego kraju jest niższy. Wykres 7. Użytkownicy Internetu w poszczególnych grupach wiekowych w województwie mazowieckim i w Polsce oraz przyrost użytkowników pomiędzy 9 a 11 r. Odsetek osób w wieku Kraj: 11 Mazowieckie: 11 Kraj: zmiana 9-11 Mazowieckie: zmiana do 24 lat lata lata lat 6-64 lata 65+ lat Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Korzystanie z Internetu zróżnicowane jest pomiędzy grupami społeczno-zawodowymi. Najczęściej korzystają z niego uczniowie i studenci 97%. Pod tym względem województwo mazowieckie nie różni się od całego kraju. Drugą w kolejności grupą najczęściej korzystającą z sieci są prywatni przedsiębiorcy. W województwie mazowieckim stanowią oni prawie 86%, czyli o 5 p. proc więcej niż w całym kraju. W 82,5% użytkownikami Internetu są pracownicy sektora publicznego, a w ponad ¾ pracownicy sektora prywatnego. Z Internetu stosunkowo często korzystają bezrobotni. Odsetek internautów w tej kategorii jest wyższy niż odsetek osób korzystających z Internetu w ogóle w skali województwa mazowieckiego. W przypadku innych biernych zawodowo użytkowników Internetu jest to ponad połowa. Rzadziej niż co piąty emeryt, rolnik i rencista mieszkający w województwie mazowieckim korzysta z Internetu. Różnica między mazowieckim a całym krajem jest widoczna zwłaszcza w przypadku rolników i wynosi 1 p. proc. Pomiędzy 9 a 11 rokiem spadek odsetka użytkowników Internetu widoczny był wśród prywatnych przedsiębiorców i rencistów. Spadki te są jednak niewielkie. Największy wzrost odnotowano wśród bezrobotnych i innych biernych zawodowo. Wynosił on odpowiednio: 25 p. proc i prawie 15 p. proc. Tendencja ta jest zgodna z obserwacjami z całego kraju. Wzrost użytkowników zwłaszcza wśród osób bezrobotnych jest bardzo ważnym i pozytywnym zjawiskiem. 12

14 Wykres 8. Użytkownicy Internetu w poszczególnych grupach społeczno-ekonomicznych w 11 r. wraz z przyrostem użytkowników w latach 9-11 Odsetek osób w wieku ,1 3,4 2,9 Uczniowie i studenci 85,7 82, ,9 Prywatni przedsiębiorcy Kraj: 11 Mazowieckie: 11 Kraj: zmiana 9-11 Mazowieckie: zmiana ,3 3 76,1 73 7,2 3 6,5 Pracownicy sekt. prywatnego Pracownicy sekt. publicznego 63, ,4 21,7 Bezrobotni 55, ,6 12,5 Inni bierni zawodowo ,4 19,2 17,8 5,7 4,7 -,7 4,1 3-6,2 Emeryci Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Rolnicy Renciści Korzystanie z Internetu jest mocno zróżnicowane ze względu na poziom wykształcenia. Jak pokazano w analizie znaczenia statusu społeczno-zawodowego, grupą najczęściej korzystającą z Internetu są uczniowie i studenci. W województwie mazowieckim 97% osób z tej grupy korzysta z sieci (dokładnie tyle samo, ile w całym kraju). W zdecydowanej większości z Internetu korzystają osoby z wykształceniem wyższym i policealnym. W przypadku województwa mazowieckiego stanowi to 86,8% osób. Odsetek ten jest praktycznie taki sam w skali kraju. W województwie mazowieckim wśród osób z wykształceniem średnim 62,1% korzysta z Internetu. Jest to prawie o 6 p. proc. mniej niż w całym kraju. W tej grupie nastąpił wyraźny wzrost pomiędzy rokiem 9 a 11 o 8 p. proc. Różnice pomiędzy województwem mazowieckim a całym krajem pojawiają się przy porównaniu korzystania z Internetu wśród osób posiadających wykształcenie zasadnicze zawodowe/gimnazjum i podstawowe/niższe. W grupie osób z wykształceniem zawodowym, mimo wzrostu o 8 p. proc. pomiędzy rokiem 9 a 11, z Internetu korzysta mniej niż 35% osób. Różnica pomiędzy całym krajem a omawianym województwem wynosi ponad 15 p. proc. Wśród osób o najniższym poziomie wykształcenia w województwie mazowieckim z Internetu korzysta niecałe 6% osób. Jest to 7,8 p. proc. mniej niż w skali kraju. Wzrost między 9 a 11 rokiem wyniósł tu tylko 1 p. proc. 13

15 Wykres 9. Użytkownicy Internetu w poszczególnych kategoriach wykształcenia w 11 wraz ze zmianą odsetka w latach 9-11 Odsetek osób w wieku ,6 97,1 Kraj: 11 Mazowieckie: 11 Kraj: zmiana 9-11 (w p. proc,) Mazowieckie: zmiana 9-11 (w p. proc,) 86,3 86, ,1 5,2 34,7 13,6 5,8 8,3 7,7 3,4 1,8 1,1 2,9 2,4 7,3 7,3 3,7 Uczniowie i studenci Wyższe i policealne Średnie Zasadnicze zawodowe/ gimnazjum Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Podstawowe i niższe ➎ DOSTĘP A KORZYSTANIE Jak pokazano, dostęp do technologii teleinformatycznych jest zróżnicowany pod względem miejsca zamieszkania, dochodów, typu gospodarstwa. Przy czym stwierdzić należy, że wzrost dostępności jest widoczny i stabilny. Do najważniejszych powodów nieposiadania Internetu należą powody miękkie: brak potrzeby i brak kompetencji. Wzrost dostępności jest równoczesny ze wzrostem odsetka użytkowników Internetu. Obecnie odsetek gospodarstw domowych posiadających Internet jest wyższy niż odsetek samych użytkowników. Zestawienie tych dwóch informacji prowadzi do stwierdzenia, że stosunkowo duża grupa osób mających dostęp do Internetu w domu nie korzysta z niego. W województwie mazowieckim w 11 roku było to % spośród posiadających w domu komputer podłączony do sieci. Tak wysoki odsetek osób mających dostęp, ale nie korzystających z Internetu wskazuje, że sam dostęp nie jest wystarczający i dla części osób nie stanowi problemu. Ważniejsze są kompetencje i motywacja do korzystania. 14

16 Wykres 1. Posiadanie dostępu do komputera i Internetu w domu i korzystanie z tych technologii w województwie mazowieckim 9 Odsetek mieszkańców województwa mazowieckiego ,8 69,4 7,9 62,2 62,7 59,1 59,5 56,4 52,3 53,1 52,5 44, ,9 43,2 4,1 3,6 23,1 28,7 19, Posiadanie Internetu w domu Posiadanie komputera w domu Korzystanie z Internetu Korzystanie z komputera Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej ➏ RÓŻNICE W SPOSOBACH KORZYSTANIA Z INTERNETU I KOMPUTERA Obecnie coraz istotniejsze w badaniach nad wykluczeniem cyfrowym staje się pytanie nie o sam dostęp do technologii, ale o sposoby jej wykorzystania. Jak wskazują polskie i zagraniczne badania, Internet wykorzystywany jest w sposób bardzo zróżnicowany (Batorski 5). Pierwszym wymiarem są różnice w konsumowanych treściach. Internet jako narzędzie poszukiwania pracy czy wykorzystywania funkcji ekonomicznych (bankowość internetowa, zakupy przez Internet) związany jest ze statusem społeczno-ekonomicznym i zarobkami (Batorski 6). Wykorzystanie funkcji ekonomicznych prowadzi do oszczędności czasu i pieniędzy (Mclaren, Zaappala 2), co może pogłębiać istniejące już różnice. Dodatkowo biegłość w obsłudze komputera pomaga odnaleźć się na rynku pracy po przemianie, która nastąpiła pod wpływem nowych technologii. Internet zmienił również sposób dystrybucji informacji i wiedzy. Jak pokazują badania, możliwości z tym związane są wykorzystywane w nierównym stopniu. Szybciej i skuteczniej do potrzebnych informacji docierają osoby lepiej wykształcone, młodsze, zamożniejsze (Hargittai 2). Inni korzystają z funkcji komunikacyjnych i rozrywki (Batorski 5; Bauerlin 8). 15 Widoczne są także podziały związane z wykorzystaniem narzędzi komunikacyjnych: osoby o niższym statusie korzystają z innych portali społecznościowych niż osoby o wyższym statusie (Batorski 11, boyd 7). Osoby o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym lepiej radzą sobie też z realizacją celów, do których wykorzystują Internet, podczas gdy osoby o niższym statucie realizują to w okrężny sposób (Cho i in. 3). Wyższy status sprzyja częstszemu wykorzystywaniu Internetu do zdobywania informacji wzbogacającej kapitał społeczny i kulturowy poprzez odwiedzanie stron politycznych, rządowych, związanych ze zdrowiem i rozwojem kariery (Hagratti i in. 8). Co więcej, osoby z wyższych szczebli drabiny społecznej częściej są producentami treści w Internecie (Schraide 11; Hargitta, Walejko, 8).

17 Jak pokazują badania, duże znaczenie w korzystaniu z technologii ma również otoczenie społeczne, które może w sposób negatywny naznaczyć korzystanie z technologii (Rojas i in. 4). Sprawne posługiwanie się Internetem pozostaje w ścisłym związku z posiadaniem bądź zdobyciem określonych kompetencji. Dotyczy to przede wszystkim sprawnego poszukiwania informacji, jej oceny i wykorzystania. Drugi zestaw kompetencji to umiejętność nawiązywania kontaktów i ich podtrzymywania bądź zrywania (Batorski 5). Dzięki takim kompetencjom jednostki mogą odciąć się od niechcianych lub zagrażających interakcji, a zarazem nawiązać te pożądane, takie jak kontakty z ekspertami (umiejętność zadania odpowiednich pytań), kontakty z urzędami itp. Takie kompetencje są wypadkową wiedzy technicznej (służącej np. zablokowaniu poczty przychodzącej z niechcianego adresu) i kompetencji kulturowych (np. poznania socjodialektu). ➐ KOMPETENCJE KORZYSTANIA I ICH UWARUNKOWANIA STRUKTURALNE Dla analizy zjawiska wykluczenia cyfrowego zasadnicze znaczenie mają konsekwencje korzystania z nowych technologii oraz to, co one zmieniają w życiu użytkowników. Dlatego też niezwykle ważne są kompetencje osób korzystających z komputerów i Internetu, czyli to, co potrafią one zrobić i co faktycznie robią za pomocą technologii. Te umiejętności również pozostają w zależności od czynników społeczno-ekonomicznych. Wraz ze wzrostem liczby użytkowników nie wzrasta wyraźnie intensywność korzystania z komputera. W województwie mazowieckim, z wyłączeniem Warszawy, średni czas korzystania z komputera w tygodniu poprzedzającym badanie wyniósł 14,8 godz. W Warszawie był znacznie dłuższy 25,5 godz. Również intensywność korzystania z Internetu nie wzrasta wraz ze wzrostem liczby użytkowników. Wykres 11. Intensywność korzystania z komputera w województwie mazowieckim a miejsce zamieszkania 3 26,3 25,34 25,6 Średnia liczba godzin korzystania z komputera w tygodniu ,5 19,52 14,79 15,48 13,68 14,44 16,38 15,92 15,7 15,66 14,8 14 Warszawa Mazowieckie bez Warszawy Kraj Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej

18 Przyglądając się kompetencjom osób korzystających z komputera, należy stwierdzić, że generalnie potrafią one wykonać najprostsze czynności, takie jak kopiowanie pliku i folderu bądź fragmentów pliku. Odsetek użytkowników komputerów posiadających tylko te podstawowe kompetencje nieznacznie maleje. Analizując posiadanie bardziej zaawansowanych kompetencji, trzeba zauważyć, że ma je mniej niż połowa użytkowników. Mimo wzrostu odsetka użytkowników nie można zaobserwować równoległego wzrostu kompetencji. Analizując wszechstronność wykonywanych czynności w województwie mazowieckim, trzeba też zwrócić uwagę na średnią liczbę wykonywanych czynności. W 11 roku było to 2,41 mniej niż w 9 (2,65) i mniej niż w 7 (2,55). Na wykresie 12 przedstawiono informację dotyczącą odsetka użytkowników komputerów, którzy wykonują więcej czynności niż średnia (przynajmniej 3 czynności). Jak można zauważyć, odsetek takich osób maleje. Jeśli przeanalizujemy odsetek osób o najwyższych kompetencjach (5 lub 6 czynności), których w 1 roku było 15,3%, i porównamy go z tą samą kategorią w latach poprzednich, okaże się, że grupa osób o najwyższych kompetencjach także nieznacznie maleje (w 7 16,2%, w 9 18,5%). Aż 23% użytkowników komputerów deklaruje niewykonywanie żadnej z wymienionych czynności. Wykres 12. Kompetencje w korzystaniu z w województwie mazowieckim Odsetek osób w wieku 16+ korzystających z komputera w województwie mazowieckim ,7 75,2 75,1 71,5 7,4 67,7 55, ,2 49,5 44,5 44,5 42,4 38,2,4 31, ,2 4,3 9,2 8, Kopiowanie lub prznoszenie pliku albo folderu Kopiowanie, wycinanie i wklejanie wybranych fragmentów dokumentu Wykorzystanie podstawowych funkcji matematycznych w arkuszu kalkulacyjnym Tworzenie elektronicznej prezentacji Instalowanie nowych urządzeń (np. drukarki, modemu, skanera) Pisanie programu komputerowego z użyciem j zyka programowania Wykonuje więcej niż średnia liczba czynności Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Sposób korzystania z komputera zależy od uwarunkowań społeczno-ekonomicznych. Kompetencje w korzystaniu z tego narzędzia pozostają w związku z miejscem zamieszkania. W Warszawie jest zdecydowanie więcej osób o kompetencjach wyższych niż przeciętne. W innych miastach oraz na wsiach jest ich mniej, ale różnica pomiędzy tymi dwoma kategoriami nie jest tak znaczna. Istotny wydaje się spadek osób o wyższych kompetencjach na obszarach miejskich, w tym w Warszawie. 17

19 Wykres 13. Posiadacze najwyższych kompetencji w korzystaniu z komputera ze względu na miejsce zamieszkania w województwie mazowieckiem 7 62,6 63,1 6 57,1 Odsetek użytkowników komputerów wykonujących liczbę czynności większą niż średnia ,2 43,9 51,6 45,7 41,1 4,7 Warszawa Obszary miejskie bez Warszawy Obszary wiejskie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Kompetencje związane z wykorzystaniem komputera są bardzo silnie związane z wiekiem. Wśród osób młodszych jest wyraźnie więcej osób o wyższych kompetencjach. W starszych grupach wiekowych odsetek osób kompetentnych jest mniejszy i, co ważne, spada. Można więc powiedzieć, że wzrost liczby użytkowników w tych grupach nie idzie w parze z podwyższaniem kompetencji. Wykres 14. Posiadacze najwyższych kompetencji w korzystaniu z komputera ze względu na wiek w województwie mazowieckiem 8 Odsetek użytkowników komputerów wykonujących liczbę czynności na komputerze większą niż średnia ,3 57,3 49, 32,8 24,3 62,2 61,7 52,2 42,8 29,8 67,8 57,5 45, 38, 17,8 do Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej

20 Zauważono, że osoby o najwyższych dochodach mają też większe kompetencje w obsłudze komputerów niż inni. Prawie 65% takich osób potrafi wykonać więcej niż średnią liczbę czynności. Co istotne, w grupach o niższych dochodach ta zależność nie jest już tak oczywista. Większymi kompetencjami charakteryzują się również osoby z 3. kwartyla dochodów, a użytkownicy komputerów z najniższymi dochodami i z dochodami z 2. kwartyla mają kompetencje zbliżone. Oprócz grupy najzamożniejszej można zaobserwować spadek kompetencji w korzystaniu z komputera. Jest to związane z ciągłym powiększaniem się grupy użytkowników. Wykres 15. Grupy osób posiadające najwyższe kompetencje w korzystaniu z komputera ze względu na dochody w województwie mazowieckiem 8 Odsetek użytkowników komputerów wykonujących liczbę czynności na komputerze większą niż średnia ,7 52,2 46,5 4, 67,4 64,4 49,5 47,1 44,8 36,1 35, 35,2 Najniższy dochód 2. kwartyl 3. kwartyl Najwyższy dochód Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Kompetencje korzystania z komputera są bardzo silnie związane z wykształceniem. Im wyższe wykształcenie, tym większy odsetek użytkowników komputerów o wysokich kompetencjach. Spadek odsetka osób o wysokich kompetencjach można zaobserwować we wszystkich grupach. Grupy, w których zaobserwowano najwyższy odsetek osób o wysokich kompetencjach, to uczniowie i studenci oraz pracownicy sektora publicznego i prywatnego, a także prywatni przedsiębiorcy. W tych grupach nie ma dużych wahań, jeśli chodzi o odsetek osób bardziej kompetentnych. W pozostałych grupach poziom wykorzystania narzędzi komputerowych jest o wiele niższy. Najsłabiej wypadają grupy rolników, rencistów i emerytów, lepiej natomiast bezrobotni i inni bierni zawodowo. Co ważne, w dwóch ostatnich grupach widać systematyczny wzrost odsetka osób o wyższych kompetencjach. 19

21 Wykres 16. Grupy osób posiadające najwyższe kompetencje w korzystaniu z komputera ze względu na wykształcenie w województwie mazowieckiem 8 Odsetek użytkowników komputerów wykonujących liczbę czynności na komputerze większą niż średnia ,5 6,4 41,9 43,1 23,2, 6,5 36,6 19,1 Podstawowe/niższe i zasadnicze zawodowe Średnie Wyższe i policealne Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Wykres 17. Grupy osób posiadające najwyższe kompetencje w korzystaniu z komputera ze względu na status społeczno zawodowy w województwie mazowieckiem Uczniowie i studenci Prywatni przedsiębiorcy Pracownicy sekt. publicznego Pracownicy sekt. prywatnego Bezrobotni Inni bierni zawodowo Rolnicy Renciści Emeryci 22,7 17,2 1,4 17,3 15,5 13, 5,6 6,1 5,6 4,2 8, 8,2 3,3 2,8 2,6 4,3 43,5 41,2 38,9 4,7 35,9 34,8 36,6 31,9 65,1 67,1 65, Odsetek użytkowników komputera wykonujących liczbę czynności na komputerze większą niż średnia Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 7-11.

22 Jak udało się pokazać, kompetencje związane z korzystaniem z komputera maleją mimo rosnącej grupy użytkowników. Są one również zależne od statusu społeczno-ekonomicznego. Kompetencje te są bardzo silnie związane z wiekiem i wykształceniem, ale już w mniejszym stopniu z dochodami. Jak widać, większe kompetencje mają też osoby pracujące lub uczące się. Co ważne, w ostatnich latach wzrasta odsetek osób o większych kompetencjach wśród bezrobotnych i innych biernych zawodowo. Obok kompetencji związanych z korzystaniem z komputerów rozwijają się także kompetencje związane z wykorzystaniem Internetu. Średnia liczba czynności wykonanych (kiedykolwiek lub w ostatnim tygodniu) przez osoby korzystające z Internetu w województwie mazowieckim w 11 roku wyniosła 12,3. Jest to więcej niż w 7 (1,5) i 9 roku (11,2). Analizując związek pomiędzy kompetencjami korzystania z Internetu, wzięto pod uwagę odsetek użytkowników Internetu, którzy wykonali więcej niż średnią liczbę czynności. Kompetencje w korzystaniu z Internetu pozostają w związku z miejscem zamieszkania. Analizując poszczególne czynniki społeczno-ekonomiczne i ich powiązania z kompetencjami internetowymi, trzeba zwrócić uwagę na systematyczny wzrost osób z wyższymi kompetencjami na terenach wiejskich. Od 7 roku wyniósł on 1 p. proc. Natomiast w miastach, w tym również w Warszawie, odsetek osób o wyższych kompetencjach maleje, a w przypadku miast poza Warszawą jest obecnie mniejszy niż na terenach wiejskich. Wykres 18. Grupy posiadające kompetencje w korzystaniu z Internetu wyższe niż przeciętne ze względu na miejsce zamieszkania w województwie mazowieckim 7 Odsetek internautów wykonujących liczbę czynności w Internecie większą niż średnia ,1 57,8 5,9 44, ,3 41,2 34,4 36, Warszawa Obszary miejskie bez Warszawy Obszary wiejskie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Kompetencje są ściśle związane z wiekiem użytkowników. Wśród najmłodszych mieszkańców województwa mazowieckiego większe niż przeciętne kompetencje ma 65% osób, w grupie lat, czyli w grupie osób w wieku produkcyjnym, większe niż średnie kompetencje ma tylko 3% użytkowników. Różnice pomiędzy młodszymi i starszymi użytkownikami komputerów są znaczne i cały czas się utrzymują. 21

23 Wykres 19. Grupy posiadające kompetencje w korzystaniu z Internetu wyższe niż przeciętne ze względu na wiek w województwie mazowieckim Odsetek internautów wykonujących liczbę czynności w Internecie większą niż średnia ,5 53,8 37,5 25,9 21,8 66,1 62, 44,8 29,1 16,7 64,7 63,3 43,8 29,6 17,5 do Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Analiza kompetencji internautów i ich związku z zamożnością (kwartyle dochodów wyliczone dla poszczególnych lat w województwie mazowieckim) potwierdza, że najwyższe kompetencje mają osoby najzamożniejsze, jednak drugą grupą są osoby z 2. kwartyla dochodów. Większa różnica w kompetencjach istnieje pomiędzy 1. i 3. kwartylem dochodów a 2. i 4. kwartylem. Kompetencje w korzystaniu z Internetu są więc w sposób nieregularny związane z dochodami. Wykres. Grupy posiadające kompetencje w korzystaniu z Internetu wyższe niż przeciętne ze względu na dochody w województwie mazowieckim 7 Odsetek internautów wykonujących liczbę czynności w Internecie większą niż średnia ,7 47,6 46,4 45,7 43, 42,4 36,6 41,4 57,4 51,9 43, 39,5 Najubożsi 2. kwartyl 3. kwartyl Najzamożniejsi Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej

24 Kompetencje korzystania z Internetu są mocno związane z wykształceniem. Najwyższe kompetencje mają osoby najlepiej wykształcone. W tej grupie obserwuje się stały wzrost liczby osób o wyższych kompetencjach. Wyższe niż przeciętne kompetencje wśród osób najsłabiej wykształconych ma 26,8% użytkowników komputerów. Co wydaje się istotne, spada odsetek osób z większymi kompetencjami w grupie z wykształceniem średnim. W 11 roku w tej grupie większe kompetencje miało niecałe 4% użytkowników Internetu, co stanowi prawie o 5 p. proc. mniej niż w 9 roku. Wykres 21. Grupy posiadające kompetencje w korzystaniu z Internetu wyższe niż przeciętne ze względu na wykształcenie w województwie mazowieckim 7, Odsetek internautów wykonujących liczbę czynności w Internecie większą niż średnia 6, 5, 4, 3,, 1, 48,2 38,6 24,2 54, 44,8 3,7 58,7 39,3 26,8 Podstawowe, niższe, zasadnicze zawodowe Średnie Wyższe i policealne, Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Kompetencje korzystania z Internetu są zróżnicowane ze względu na grupę społeczno-ekonomiczną. Największe umiejętności wykazują uczniowie i studenci. Wysokie kompetencje mają też pracownicy sektora publicznego i prywatnego oraz bezrobotni (57% bezrobotnych w województwie mazowieckim ma kompetencje wyższe niż przeciętne). W przypadku analizy kompetencji w grupach społeczno-ekonomicznych należy zwrócić uwagę na stagnację wzrostu kompetencji wśród pracowników sektorów publicznego i prywatnego. Spadek kompetencji widoczny jest wśród prywatnych przedsiębiorców oraz innych osób biernych zawodowo. Wyraźny wzrost z kolei zauważono wśród osób bezrobotnych i rencistów. Stosując bardziej restrykcyjne kryterium wykonania danej czynności w minionym tygodniu, ale jako granicę przyjmując połowę czynności (1 z, czyli o 2 mniej niż w przypadku średniej liczby czynności wykonanych przez Internet w 12 r.), należy stwierdzić, że różnorodność aktywności wykonywanych na co dzień jest mała i jeszcze silniej powiązana z czynnikami społeczno-ekonomicznymi. 23

25 Wykres 22. Grupy, gdzie internauci posiadają kompetencje większe niż przeciętne ze względu na grupę społeczno-ekonomiczną w województwie mazowieckim Uczniowie i studenci Bezrobotni Pracownicy sekt. prywatnego Renciści Pracownicy sekt. publicznego Prywatni przedsiębiorcy Inni bierni zawodowo Rolnicy Emeryci 8,8 57,5 57, 46,7 34,8 54,8 55,9 44,4 48,5 47,9 31,6 47,4 43,9 49,2 41,7 53,4 46,3 37,3 44,8 33,3 26,7 22,2 38,5 16,1 15,3 63,6 64, Odsetek internautów wykonujących liczbę czynności w Internecie większą niż średnia Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej Ponad połowę czynności, o które zapytano respondentów, wykonywało 34,4% osób do 24. roku życia i 32,8% osób w wieku lat. W następnej kategorii wiekowej (35-44 lata) takich osób było mniej niż %. Wśród osób powyżej 6. roku życia jest to mniej niż 1%. Duże znaczenie w sposobie korzystania z Internetu ma wykształcenie. Osoby z wykształceniem wyższym lub policealnym w 27,2% zadeklarowały wykonywanie przynajmniej połowy czynności. W przypadku osób z wykształceniem średnim było to 15,2%. W sposób mniej zróżnicowany z Internetu korzystają osoby z niższym wykształceniem: zawodowym/gimnazjalnym 5,9%, podstawowym/niższym mniej niż 1%. Bardziej różnorodne czynności wykonują osoby aktywne zawodowo, pracujące w sektorze publicznym i prywatni przedsiębiorcy oraz pracujący w sektorze prywatnym. W większym zakresie Internet eksplorują jedynie uczniowie i studenci. Ponad połowę wymienionych czynności wykonywało ostatnio 33,4% osób z tej grupy. Wśród grup, które korzystają z Internetu aktywnie (ponad % osób wykonywało przynajmniej połowę czynności), znajdują się również pracownicy sektora publicznego (,6%), pracownicy sektora prywatnego (25,5%) oraz bezrobotni (21,1%). Najniższy odsetek korzystających różnorodnie odnotowano wśród rolników (2,6%), emerytów (poniżej 1%) i rencistów (5,9%). Należy stwierdzić, że kompetencje mieszkańców województwa mazowieckiego w zakresie korzystania z komputerów i Internetu w porównaniu do całego kraju nie różnią się w sposób znaczny. Biorąc pod uwagę wszystkie województwa i tylko województwo mazowieckie, widać, że więcej niż połowę czynności wykonuje niewiele ponad 16% użytkowników komputerów. Wzrost odsetka użytkowników komputerów i Internetu nie jest równoznaczny z podnoszeniem kwalifikacji. Zwiększanie znaczenia technologii komunikacyjno-informacyjnych w codziennym funkcjo- 24

26 nowaniu będzie wymuszał zdobywanie coraz większych kompetencji w tym zakresie. Istotny staje się już nie tylko sam fakt korzystania z tych technologii, ale również sposób, w jaki z nich korzystamy, oraz zakres kompetencji przez nas posiadanych. Obok działań ukierunkowanych na zwiększanie odsetka osób korzystających z komputera i Internetu należy pamiętać o działaniach skoncentrowanych na podwyższaniu kompetencji, również wśród osób już korzystających z tych technologii. ➑ SPOŁECZNE WYMIARY KORZYSTANIA Z INTERNETU Według istniejących badań wykluczenie cyfrowe związane jest również z wykluczeniem na innych poziomach. Korzystanie z technologii w coraz większym stopniu wykazuje zależność od sytuacji społeczno-zawodowej użytkowników i osób z nich niekorzystających. W tej części opracowania przeanalizujemy związek między korzystaniem z sieci a aktywnością społeczną mieszkańców województwa mazowieckiego. Tym samym uwidocznione zostanie znaczenie i konsekwencje zjawiska wykluczenia cyfrowego. Jak pokazano wcześniej, widoczny jest wpływ miejsca zamieszkania, wykształcenia, zamożności, statusu społeczno-ekonomicznego na to, czy korzystamy z komputera i Internetu, oraz na to, jak korzystamy z tych technologii. Jedną z najważniejszych i najczęściej wykorzystywanych funkcji Internetu, obok zdobywania różnego rodzaju informacji, jest komunikacja. Respondenci korzystający z Internetu powszechnie deklarują regularne wykorzystanie tej technologii do komunikacji (podjęli tę aktywność w tygodniu poprzedzającym badanie). W województwie mazowieckim 69,5% internautów wysyła i odbiera e, 38,8% korzysta z komunikatorów,,1% telefonuje przez Internet, 69,1% internautów korzysta z portali społecznościowych (w skali kraju jest to 68%). Wykres 23. Utrzymywanie kontaktów z rodziną, przyjaciółmi i znajomymi a korzystanie z Internetu 12 Średnia liczba osób, z którymi utrzymuje się kontakty (wśród mieszkańców woj. mazowieckiego) ,67 7,5 1,22 9,2 4,8 5,3 Rodzina Przyjaciele Znajomi Internauci Nieinternauci Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. Pomiędzy użytkownikami Internetu a osobami niekorzystającymi z sieci widoczne są też różnice w liczbie osób, z którymi podtrzymuje się znajomość. Jeśli wziąć pod uwagę kontakty 25

27 rodzinne, różnice te są mniejsze, jednak w przypadku przyjaciół i znajomych są już duże. Jak pokazują wcześniejsze analizy, korzystanie z Internetu ma ograniczony wpływ na wzrost liczby znajomych, jednak różnice te nie są wynikiem innych czynników wpływających na liczbę znajomych, takich jak np. wiek (Batorski 11). Osoby korzystające z Internetu inaczej spędzają czas wolny. Jeśli porówna się uczestniczenie w wydarzeniach kulturalnych osób korzystających i niekorzystających z Internetu, widać wyraźną różnicę pomiędzy pierwszą a drugą grupą. Wykres 24. Uczestniczenie w życiu kulturalnym i towarzyskim a korzystanie z Internetu 3 2,8 Średnia deklarowana liczba uczestniczenia w wydarzeniach 2,5 2 1,5 1,5,9 1,85,17,27 1,3 Kino, teatr, koncert Restauracja, kawiarnia, pub Spotkanie towarzyskie Internauci Nieinternauci Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. Jeśli porówna się różnice nie tyle w intensywności, ile w samym fakcie uczestniczenia w jednym z tych wydarzeń, można będzie zobaczyć wielką przewagę internautów nad nieinternautami. Prawie połowa internautów w miesiącu poprzedzającym badanie była w kinie, teatrze lub na koncercie. W przypadku osób niekorzystających z Internetu jest to mniej niż 1 na 1. Podobnie duża różnica jest widoczna w przypadku odwiedzin restauracji, kawiarni lub pubu 57,5% internautów było w takich miejscach przynajmniej raz, w przypadku nieinternautów jest to 9,5% osób. Najpopularniejszą formą aktywności wśród nieinternautów były spotkania towarzyskie. Przynajmniej raz uczestniczyło w nich 38% osób. W przypadku internautów odsetek ten wyniósł 79%. Różnice w uczestniczeniu w życiu kulturalnym między internautami a nieinternautami są także wypadkową innych cech, takich jak wiek, zamożność, miejsce zamieszkania. Różnice między tymi dwiema grupami osób dotyczą nie tylko intensywności korzystania, lecz także samego faktu korzystania. Z drugiej strony internauci mniej czasu poświęcają na telewizję: 1-3 godziny tygodniowo. Grupa ta to 6% internautów. Znacznie mniej (22,2%) internautów spędza przed telewizorem więcej niż 3 godziny tygodniowo. Analogicznie grupa spędzająca najwięcej czasu przed telewizorem wśród nieinternautów stanowi prawie 4%. Można powiedzieć, że jeśli internauci oglądają telewizję, robią to zdecydowanie mniej intensywnie niż 26

28 osoby niekorzystające z Internetu. Różnice między czasem poświęconym na telewizję przez osoby mieszkające w województwie mazowieckim i osoby w całym kraju nie są znaczące. Wykres 25. Powszechność uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych i towarzyskich wśród internautów i nieinterneutów Odsetek osób uczestniczących w wydarzeniu przynajmniej raz w ciągu miesiąca poprzedzającego badanie ,1 57,5 49,2 Internauci 37,8 8,8 9,5 Nieinternauci Kino, teatr, koncert Restauracja, kawiarnia, pub Spotkanie towarzyskie Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. Wykres 26. Intensywność oglądania telewizji wśród internautów i nieinternautów Odsetek internautów/nieinternautów spędzających czas na oglądaniu telewizji 1% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% % 1% % 21,4 18,4 29,5 21,6 1,2 12, 29,4 3,8 22,1 17,6 26,3 24, ,5 12,2 12,4 6,8 7,2 2,5 5,4 2,2 4,2 Mazowieckie: nieinternauci Mazowieckie: internauci Kraj: nieinternauci Kraj: internauci Więcej niż 4 godziny 3-4 godziny 2-3 godziny 1-2 godziny Do godziny Nie ogląda telewizji Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Diagnozy społecznej 11. Podsumowując, można stwierdzić, że internauci i nieinternauci różnią się w sposobie spędzania czasu wolnego. Osoby korzystające z tej technologii częściej uczestniczą w wydarzeniach 27

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW

Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce. dr Dominik Batorski, ICM UW Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce dr Dominik Batorski, ICM UW Plan wystąpienia Wykluczenie cyfrowe co to jest? dlaczego jest to zjawisko ważne? kogo dotyczy? jakie są powody wykluczenia? co się robi

Bardziej szczegółowo

Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu

Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu Rozwój społeczeństwa informacyjnego na Mazowszu w świetle Raportu dr Dominik Batorski Uniwersytet Warszawski 1 Plan wystąpienia 1. Badania Porównanie województwa Mazowieckiego z innymi województwami Zróżnicowanie

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjno-komunikacyjne w gospodarstwach domowych województwa mazowieckiego

Technologie informacyjno-komunikacyjne w gospodarstwach domowych województwa mazowieckiego Technologie informacyjno-komunikacyjne w gospodarstwach domowych województwa mazowieckiego TECHNOLOGIE INFORMACYJNO- KOMUNIKACYJNE W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Dominika Czerniawska

Bardziej szczegółowo

mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji

mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji 2011 Wykluczenie cyfrowe mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji Paweł Zakrzewski Warszawa, 1 lipca 2011 Źródło: Prezentacja pt. Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce, dr Dominik

Bardziej szczegółowo

Stan rozwoju społeczeństwa informacyjnego w województwie opolskim oraz rekomendacje na lata 2011-2015

Stan rozwoju społeczeństwa informacyjnego w województwie opolskim oraz rekomendacje na lata 2011-2015 Stan rozwoju społeczeństwa informacyjnego w województwie opolskim oraz rekomendacje na lata 2011-2015 Studium wpływu inwestycji w rozwiązania TIK w przedsiębiorstwach i jednostkach sektora publicznego

Bardziej szczegółowo

Społeczne uwarunkowania i konsekwencje korzystania z Internetu

Społeczne uwarunkowania i konsekwencje korzystania z Internetu Społeczne uwarunkowania i konsekwencje korzystania z Internetu dr Dominik Batorski Uniwersytet Warszawski 1 Plan wystąpienia 1. Badania Diagnoza Społeczna 2. Uwarunkowania korzystania z internetu 3. Zmiany

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przemysłu Materiały na konferencję prasową w dniu 26 listopada 2007 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Wykorzystanie technologii informacyjno-telekomunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania na temat czytania dzieciom

Wyniki badania na temat czytania dzieciom Wyniki badania na temat czytania dzieciom Maj 2007 O badaniu Badanie przeprowadzone zostało w drugiej połowie marca 2007 roku metodą ankiety internetowej Ankieta podzielona była na kilka części pytania

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia NR 148/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 148/2015 ISSN 2353-5822 Wybrane wskaźniki położenia materialnego a stabilność zatrudnienia Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

E-lementarz Internetu. Warszawa, 03.11.2009 r.

E-lementarz Internetu. Warszawa, 03.11.2009 r. E-lementarz Internetu Warszawa, 03.11.2009 r. E-lementarz Internetu Największa akcja edukacyjna dla osób, które nie korzystają z Internetu 1 milion darmowych egzemplarzy bez żadnych warunków Wydarzenie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu @ charakterystyka ekonomiczna gospodarstw rolnych Mazowsza

Wykorzystanie Internetu @ charakterystyka ekonomiczna gospodarstw rolnych Mazowsza POLSKA AKADEMIA NAUK Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława awa Leszczyckiego Konrad Ł.. CZAPIEWSKI Wykorzystanie Internetu @ charakterystyka ekonomiczna gospodarstw rolnych

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014 Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2011-2014 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, grudzień 2014 r. Spis treści 1. Cel i zakres analizy... 2 2. Internet... 3 2.1. Posiadanie

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ankiet internetowych w badaniach ewaluacyjnych

Wykorzystanie ankiet internetowych w badaniach ewaluacyjnych Wykorzystanie ankiet internetowych w badaniach ewaluacyjnych Dr III Regionalna Konferencja Ewaluacyjna, Rzeszów, 11 czerwca 2010 Projekt finansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Perception of the data protection and privacy issues by children and youth

Perception of the data protection and privacy issues by children and youth Projekt Postrzeganie zagadnień związanych z ochroną danych i prywatnością przez dzieci i młodzież Perception of the data protection and privacy issues by children and youth Prezentacja wybranych wyników

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Posiadanie telefonu stacjonarnego, telefonu komórkowego i internetu.

Posiadanie telefonu stacjonarnego, telefonu komórkowego i internetu. IMAS International Wrocław Posiadanie telefonu stacjonarnego, telefonu komórkowego i internetu. Wrocław, marzec 2008 IMAS International Polska, 53-238 Wrocław, ul. Ostrowskiego 30, tel.: 071 339 04 31

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Notatka informacyjna Kwiecień 2008; http://www.stat.gov.pl, e mail: obslugaprasowa@stat.gov.pl Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Badania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw Główny Urząd

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Korzystanie z telefonów komórkowych NR 125/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Korzystanie z telefonów komórkowych NR 125/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 125/2015 ISSN 2353-5822 Korzystanie z telefonów komórkowych Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE CYFROWE UśYTKOWNIKÓW SYSTEMÓW E-ZDROWIA

KOMPETENCJE CYFROWE UśYTKOWNIKÓW SYSTEMÓW E-ZDROWIA ZAŁĄCZNIK B Anna Gontarek-Janicka 1 KOMPETENCJE CYFROWE UśYTKOWNIKÓW SYSTEMÓW E-ZDROWIA SPIS TREŚCI WSKAZÓWKI METODYCZNE DO PRZEPROWADZENIA BADAŃ... 2 REZULTATY I PRODUKTY... 2 ZAWARTOŚĆ KWESTIONARIUSZA...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

SOCIAL DIAGNOSIS 2011 OBJECTIVE AND SUBJECTIVE QUALITY OF LIFE IN POLAND

SOCIAL DIAGNOSIS 2011 OBJECTIVE AND SUBJECTIVE QUALITY OF LIFE IN POLAND CONTEMPORARY ECONOMICS Quarterly of University of Finance and Management in Warsaw Volume 5 Issue 3 September 2011 SPECIAL ISSUE SOCIAL DIAGNOSIS 2011 OBJECTIVE AND SUBJECTIVE QUALITY OF LIFE IN POLAND

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym

Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Informacja na temat wyników Badania 6- i 7-latków na starcie szkolnym Sześcioletnie i siedmioletnie dzieci kończą pierwszą klasę z takim samym poziomem umiejętności. Na pójściu do szkoły najbardziej zyskują

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji ruchowej w 2012 r.

Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji ruchowej w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Uczestnictwo Polaków w sporcie i rekreacji

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Kowalska Katarzyna Bayer Filip Szwejkowski kl.2cl. 30.09.2013 r.

Agnieszka Kowalska Katarzyna Bayer Filip Szwejkowski kl.2cl. 30.09.2013 r. Opracowanie wyników ankiety przeprowadzonej w czerwcu 213 przez klasę 1cL na temat korzystania z usług telekomunikacyjnych: telefonii komórkowej, stacjonarnej oraz Internetu przez uczniów Gimnazjum i Akademickiego

Bardziej szczegółowo

ROADSHOW2016. Wprowadzenie. Rynek telekomunikacji w Polsce. Marcin Bieńkowski. kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com

ROADSHOW2016. Wprowadzenie. Rynek telekomunikacji w Polsce. Marcin Bieńkowski. kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com Wprowadzenie Rynek telekomunikacji w Polsce Marcin Bieńkowski kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com Rynek telekomunikacyjny w Polsce W 2014 r. łączna wartość polskiego rynku telekomunikacyjnego wyniosła

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r.

Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 20.10.2015 r. Opracowanie sygnalne Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2015 r. Przedsiębiorstwa Od 2012 r. odsetek dużych przedsiębiorstw posiadających dostęp do Internetu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI

Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Warszawa, listopad 2010 BS/147/2010 WYDATKI RODZICÓW NA EDUKACJĘ DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Polacy o ślubach i weselach

Polacy o ślubach i weselach K.052/12 Polacy o ślubach i weselach Warszawa, sierpień 2012 roku Zwolenników poglądu, że pary po ślubie są szczęśliwsze od par, które żyją bez ślubu, jest znacznie mniej niż osób, które nie wierzą w ślub

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Kowalska Katarzyna Bayer Filip Szwejkowski kl.2cl. 30.09.2013 r.

Agnieszka Kowalska Katarzyna Bayer Filip Szwejkowski kl.2cl. 30.09.2013 r. Opracowanie wyników ankiety przeprowadzonej w czerwcu 213 przez klasę 1cL na temat korzystania z usług telekomunikacyjnych: telefonii komórkowej, stacjonarnej oraz Internetu przez uczniów i Liceum Akademickiego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014 + Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 21-214 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, sierpień 215 r. [mld MB] Poniższe zestawienia powstały w oparciu

Bardziej szczegółowo

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE?

JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? JAKIE ZNAMY JĘZYKI OBCE? Warszawa, październik 2000! Większość, niecałe trzy piąte (57%), Polaków twierdzi, że zna jakiś język obcy. Do braku umiejętności porozumienia się w innym języku niż ojczysty przyznaje

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012 Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012 Warszawa, styczeń 2013 r. 1. Wstęp... 3 2. Telefonia stacjonarna... 4 2.1. Posiadanie telefonu stacjonarnego... 4 2.2. Średnie miesięczne

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku Biuro Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji KRAJOWA RADA RADIOFONII I TELEWIZJI Departament Programowy Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku ANALIZA

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki słuchalności i audytorium programów radiowych w 2012 r. Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk DEPARTAMENT MONITORINGU

Wskaźniki słuchalności i audytorium programów radiowych w 2012 r. Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk DEPARTAMENT MONITORINGU Wskaźniki słuchalności i audytorium programów radiowych w 2012 r. Analiza i opracowanie Monika Trochimczuk DEPARTAMENT MONITORINGU WARSZAWA 2013 odsetek osób słuchających radia Dane o wskaźnikach słuchalności

Bardziej szczegółowo

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT 60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT Około 60% firm z sektora MŚP w Polsce korzysta z usług IT. 30% zatrudnia własnych pracowników odpowiedzialnych za informatykę. Rośnie liczba wykorzystywanych komputerów

Bardziej szczegółowo

Ile czasu rodzice poświęcają swoim dzieciom?

Ile czasu rodzice poświęcają swoim dzieciom? 092/04 Ile rodzice poświęcają swoim dzieciom? Warszawa, grudzień 2004 r. Polacy posiadający dzieci w wieku 6-18 lat mają dla nich więcej niż 10 lat temu. Większość rodziców chodzi z dziećmi do rodziny

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

CZWORONOŻNI PRZYJACIELE NASZYCH DOMOSTW

CZWORONOŻNI PRZYJACIELE NASZYCH DOMOSTW CZWORONOŻNI PRZYJACIELE NASZYCH DOMOSTW *Prawie 45% gospodarstw domowych w Polsce posiada psa, a 27% gospodarstw co najmniej jednego kota. *Najwięcej psów i kotów posiadają osoby o niższym statusie społeczno-ekonomicznym.

Bardziej szczegółowo

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta 1 2 3 4 Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta tak ściśle przestrzenna i komunikacyjna, jak

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/39/2011 WZROST STANDARDU WYPOSAŻENIA GOSPODARSTW DOMOWYCH

Warszawa, kwiecień 2011 BS/39/2011 WZROST STANDARDU WYPOSAŻENIA GOSPODARSTW DOMOWYCH Warszawa, kwiecień 2011 BS/39/2011 WZROST STANDARDU WYPOSAŻENIA GOSPODARSTW DOMOWYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Informacja o badaniu Badanie na temat preferencji Polaków dotyczących płci osób odpowiedzialnych za zarządzanie finansami oraz ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC

Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC A A A Umiejętności Polaków - wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych PIAAC dr Agnieszka Chłoń-Domińczak oraz Zespół badawczy PIAAC, Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 20 listopada

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa, 27.01.2016 r. Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia Informacja została opracowana na podstawie wyników badania modułowego Nietypowe formy

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA

Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA Warszawa, październik 2012 BS/133/2012 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WAKACYJNE I PRACA ZAROBKOWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku

Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku Uniwersytety Trzeciego Wieku wstępne wyniki badania Departament Badań Społecznych i Warunków Życia GUS Urząd Statystyczny w Gdańsku UNIWERSYTETY TRZECIEGO WIEKU WSTĘPNE WYNIKI BADANIA ZA ROK 2014/2015

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce

Kryteria wyboru operatorów usług telefonicznych przez abonentów w Polsce Roman Nierebiński Opisano czynniki, wpływające na wybór operatora usług telefonii stacjonarnej i komórkowej. Wskazano najczęściej wybieranych operatorów telefonicznych oraz podano motywy wyboru. telekomunikacja,

Bardziej szczegółowo

Na co Polacy wydają pieniądze?

Na co Polacy wydają pieniądze? 047/04 Na co Polacy wydają pieniądze? Warszawa, czerwiec 2004 r. Przeciętne miesięczne wydatki gospodarstwa domowego w Polsce wynoszą 1694 zł, a w przeliczeniu na osobę 568 zł. Najwięcej w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Potrzeba realizacji działania 8.3 PO IG w gminie Knyszyn

Potrzeba realizacji działania 8.3 PO IG w gminie Knyszyn 2010 Potrzeba realizacji działania 8.3 PO IG w gminie Knyszyn Radosław Oryszczyszyn Instytut Socjologii UwB 2010-03-03 Wykluczenie cyfrowe Technologie teleinformatyczne odgrywają kluczową rolę w zaspokajaniu

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia

Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia Główne pytania badawcze Czy uczestnictwo w zajęciach dodatkowych ma znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski

Kompetencje cyfrowe Polaków. dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Kompetencje cyfrowe Polaków dr Justyna Jasiewicz Uniwersytet Warszawski Plan wystąpienia kompetencje cyfrowe dostęp do nowych technologii w Polsce ICT w gospodarstwach domowych Bariery korzystanie z nowych

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting

nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting nielegalne ściąganie plików z Internetu Raport ConQuest Consulting metodologia o badaniu Badanie dotyczące nielegalnego ściągania plików z Internetu w Polsce było przeprowadzane w okresie od 14 do 24 maja

Bardziej szczegółowo

Analiza cen usług stacjonarnego dostępu do Internetu w Polsce

Analiza cen usług stacjonarnego dostępu do Internetu w Polsce Analiza cen usług stacjonarnego dostępu do Internetu w Polsce Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, maj 2015 r. Spis treści Spis treści... 1 1. Cel i zakres analizy... 2 2. Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane Dzieci aktywne online Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane październik 2007 Raport Dzieci aktywne online został opracowany na potrzeby I Międzynarodowej Konferencji

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Rynek telewizyjny w 2014 roku

Rynek telewizyjny w 2014 roku Rynek telewizyjny w 204 roku Analiza i opracowanie Justyna Reisner Departament Monitoringu Warszawa 205 Wprowadzenie WPROWADZENIE Prezentowana analiza została przeprowadzona na podstawie telemetrycznego

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Wakacje w mieście. Raport badawczy

Wakacje w mieście. Raport badawczy Wakacje w mieście Raport badawczy Spis treści Slajdy Metodologia badania 3 Czas wolny podczas wakacji 4-12 Możliwości darmowego spędzania czasu wolnego 13-25 Struktura demograficzna 26-29 Kontakt 30 Metodologia

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej.

Informacja o sytuacji osób niepełnosprawnych na lokalnym rynku pracy oraz zrealizowanych w 2011 roku programach aktywizacji zawodowej. POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGORZELCU CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ 59-900 Zgorzelec, ul. Pułaskiego 14 Telefon/fax 75 77 55 605; 75 77 55 606 e-mail: wrzg@praca.gov.pl; http://pup.zgorzelec.ibip.pl Informacja

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W LEGNICY Z FILIĄ W CHOJNOWIE ANALIZA EFEKTYWNOŚCI I SKUTECZNOŚCI SZKOLEŃ ZA 2014 ROK

POWIATOWY URZĄD PRACY W LEGNICY Z FILIĄ W CHOJNOWIE ANALIZA EFEKTYWNOŚCI I SKUTECZNOŚCI SZKOLEŃ ZA 2014 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W LEGNICY Z FILIĄ W CHOJNOWIE ANALIZA EFEKTYWNOŚCI I SKUTECZNOŚCI SZKOLEŃ ZA 214 ROK KWIECIEŃ 215 Zgodnie z 84 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 214

Bardziej szczegółowo

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Paweł Grygiel O pracach domowych czyli, czy więcej znaczy lepiej?

Paweł Grygiel O pracach domowych czyli, czy więcej znaczy lepiej? Paweł Grygiel O pracach domowych czyli, czy więcej znaczy lepiej? Dlaczego zadawać? 1. utrwalanie w pamięci nabytej wiedzy, 2. lepsze zrozumienia materiału 3. kształtują umiejętność krytycznego myślenia

Bardziej szczegółowo

Zaufanie do instytucji finansowych

Zaufanie do instytucji finansowych Zaufanie do instytucji finansowych Warszawa, kwiecień 2002 roku Bankom państwowym ufa 68% Polaków. Nie ufa im 17% osób. W porównaniu z rokiem ubiegłym różnica między pozytywnymi a negatywnymi opiniami

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 629-35-69, 628-37-04 UL. ŻURAWIA, SKR. PT. 24 INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 693-46-92, 625-76-23 00-503 WARSZAWA E-mail: sekretariat@cbos.pl

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014 Znajomość problemów związanych z używaniem alkoholu, środków psychoaktywnych i infoholizmu wśród dzieci i młodzieży oraz potrzeb pogłębienia wiedzy przez osoby dorosłe w tym zakresie Raport z badań przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Lublin, wrzesień 2013 r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

BIURO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI DEPARTAMENT PROGRAMOWY. (na podstawie badania Radio Track, SMG/KRC Millward Brown)

BIURO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI DEPARTAMENT PROGRAMOWY. (na podstawie badania Radio Track, SMG/KRC Millward Brown) BIURO KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI DEPARTAMENT PROGRAMOWY ANALIZA DANYCH RADIOMETRYCZNYCH POD KĄTEM MODELU SŁUCHANIA RADIA Z UWZGLĘDNIENIEM WSKAŹNIKÓW DEMOGRAFICZNYCH (na podstawie badania Radio

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE

Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE Warszawa, luty 2010 BS/15/2010 DOBROCZYNNOŚĆ W POLSCE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 3 października 2008 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014

Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Światowe Badanie Klientów Usług Ubezpieczeniowych 2014 Ogólne informacje na temat badania 30 50 Krajów Pytań Liczba klientów 24 000 11 000 500 EMEIA W 2014 roku firma doradcza EY przeprowadziła badanie

Bardziej szczegółowo