Determinanty standardu nowobudowanych mieszkań w wybranych krajach europejskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Determinanty standardu nowobudowanych mieszkań w wybranych krajach europejskich"

Transkrypt

1 Determinanty standardu nowobudowanych mieszkań w wybranych krajach europejskich M i c h a ł T. Wi l c z e k 68 Świat Nieruchomości

2 Wstęp Mieszkaniu, budynkowi, w którym się ono znajduje oraz jego otoczeniu stawia się określone wymagania. Z jednej strony mogą one mieć charakter obowiązkowy; ujęte są wtedy w przepisach lub występują w postaci norm. Ich realizacja jest niezbędna w nowym budownictwie lub przy modernizacji budownictwa istniejącego. Z drugiej strony mogą one mieć charakter nieobowiązkowy. Występują wówczas w postaci różnorodnych zaleceń opracowanych przez grupy specjalistów z danej dziedziny. Ich stosowanie powinno zwiększać standard mieszkaniowy w określonym zakresie. Obowiązkowe i nieobowiązkowe warunki stawiane mieszkaniu występują w budownictwie mieszkaniowym każdego kraju, jak również są opracowywane przez różne specjalistyczne organizacje międzynarodowe. Poniżej przedstawiono regulacje kształtujące wybrane elementy standardu mieszkaniowego funkcjonujące w niektórych krajach europejskich oraz o charakterze międzynarodowym. W zakresie jakości szczególnie aktywny jest Komitet Techniczny Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej: ISO/TC Quality Assurance i ISO/TC 69 Statistics. Efektem prac ISO/TC-176 były wydane w roku 1987 normy serii 9000, w których skład weszły w pierwszym wydaniu: ISO 8402, ISO 9000, ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003 oraz ISO Normy te opisywały terminologię, założenia budowy systemów jakości, trzy modele systemu do stosowania w organizacjach oraz wytyczne do rozbudowy i doskonalenia systemu jakości. Normy Świat Nieruchomości 69

3 te zostały przetłumaczone na język polski i wydane jako seria PN-EN w 1993 r. W 1994 r. nastąpiła pierwsza nowelizacja norm (w Polsce w 1996), w której doprecyzowano niektóre wymagania, a także wprowadzono nowe pojęcia oraz poszerzono strukturę. Dostrzeżenie zmian, jakie zaszły w sposobie działania organizacji oraz chęć dostosowania norm do zastosowań innych niż produkcyjne spowodowało, że kolejna nowelizacja nie stanowiła prostego rozwinięcia poprzedniej wersji normy, lecz jej struktura została dostosowana do procesów zachodzących w organizacji. Jednocześnie zlikwidowano niektóre normy ograniczając serię do trzech podstawowych: ISO 9000, ISO 9001 oraz ISO R. Karaszewski: TQM teoria i praktyka, Dom Organizatora, Toruń 2001 oraz A. Iwasiewicz: Zarządzanie jakością, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Wielkość i skład mieszkania Problematyką wielkości i składu mieszkania w zależności od wielkości rodziny w nim zamieszkującej zajmuje się wiele organizacji i instytutów badawczych. Za podstawowe wytyczne w tym zakresie przyjmuje się opracowanie połączonych komisji Międzynarodowej Federacji Mieszkalnictwa i Urbanistyki Międzynarodowej Unii Organizacji Rodzinnych (Union Internatnle des Organismes Familiaux et Federation Internationale de l Habitation et de l Urbanisme). Komisje te opracowały i przedstawiły w kwietniu 1957 r. zestaw zaleceń zwany Kartą Kolońską (tablica 1.). Zalecenia te są następujące: 1. w każdym mieszkaniu jest nie wykorzystywany do spania pokój dzienny, 2. liczba pokoi sypialnych pozwala na rozdzielenie dzieci według płci, Tablica 1. Karta Kolońska. Minimalny standard mieszkań rodzinnych, 1957 r. Skład rodziny pokój dzienny z wnęką jadalnianą razem kuchnia pokój rodziców pokój pokój pokój łazienka wyposażenie 1 WUX WUX WUX WUX WUX WUX WUX WUX WUX umywalnia wyposażenie 1 U U U U U+U U+U WC 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 1,2 składzik 1,5 1,5 1, ,5 2,5 2,5 łączna powierzchnia 2 51,5 56,5 60,5 69,2 76,2 80,2 86,7 93,7 97,7 typ mieszkania 3 2/3 2/4 3/4 3/5 3/6 4/6 4/7 4/8 5/8 1 Poszczególne litery oznaczają: W- wanna, U - umywalka, X - ustęp spłukiwany 2 bez pomieszczeń uznanych za niekonieczne oraz powierzchni komunikacyjnej, której minimum określono na 6 m 2 3 typ mieszkania określony wskaźnikiem wydolności : - pierwsza cyfra - liczba pokoi sypialnych w mieszkaniu - druga cyfra - maksymalna liczba osób w danym mieszkaniu Źródło: W. Litterer-Marwege: Standard mieszkaniowy w miastach Polski, Arkady, Warszawa 1959, s w jednym pokoju sypia najwyżej dwoje dzieci, 4. rodzice mają pokój sypialny do swojej wyłącznej dyspozycji, 5. gospodarstwa dwuosobowe i większe mają mieszkania z kuchnią, 6. w kuchni nikt nie sypia. Zalecenia te zostały w 1971 r. zmodyfikowane w Brukseli, głównie w zakresie powierzchni mieszkania niezbędnej dla poszczególnych typów rodzin (tablica 2.) Zagospodarowanie przestrzeni mieszkania w budownictwie społecznym było przedmiotem zaleceń Komitetu Ekonomicznego ONZ w początku lat 90-tych XXw. (tablica 3). Ponadto w wielu krajach tworzy się nieobowiązkowe zalecenia, które są pomocne przy projektowaniu i realizacji nowego budownictwa mieszkaniowego. Na przykład w RFN zalecenia takie, opracowane na podstawie badań empirycznych, dotyczą powierzchni niektórych pomieszczeń w mieszkaniu 2. Między innymi dotyczą one kuchni. Wielkość kuchni zaleca się projektować w zależności od funkcji, które ma ona spełniać w mieszkaniu 3 : ÎÎ wyłącznie gotowanie, pomywanie i pie- czenie: 5-6 m 2, ÎÎ jak wyżej + urządzenia kuchenne: 8-10 m 2, ÎÎ jak wyżej + powierzchnia przeznaczona do jedzenia: m 2. Niemiecki Instytut Norm (DIN) zestawił normy budowlane dotyczące kuchni, łazienki i WC 4 : ÎÎ DIN dotyczy powierzchni zaj- mowanych przez przedmioty, odległości i powierzchni niezbędnych dla poruszania się w mieszkaniach, ÎÎ DIN dotyczy kuchni, łazienki i WC - przedstawia podstawowe plany związane z układem i rozmieszczeniem urządzeń, 2 Zalecenia te, opracowane przez różne instytuty badawcze, zestawiono w RWE Energie Bau Handbuch. Energie Verlag Heidelberg Ibidem. 4 Ibidem. 70 Świat Nieruchomości

4 Tablica 2. Korekta zaleceń kolońskich.(zalecenie UFO oraz IFHPI), Bruksela 1971r. Skład rodziny typ mieszkania 2/3 2/4 3/4 3/5 3/6 4/6 4/7 4/8 5/8 łączna powierzchnia 51,5 56,5 60,5 69,2 76,2 80,2 86,7 93,7 97,7 Źródło: Komunikat SARP, dodatek 1/3 Warszawa 1972 r. Tablica 3. Standard przestrzenny charakterystycznych typów mieszkań w wielorodzinnym społecznym budownictwie mieszkaniowym zalecany przez Komitet Ekonomiczny ONZ dla Europy Pomieszczenia w mieszkaniu Powierzchnia [m 2 ] Pokój ogólny (Living-room) Sypialnia rodziców Sypialnia 2 dzieci Sypialnia 1 dziecka 8 10 Kuchnia z jadalnią Kuchnia robocza 8 10 Łazienka 3,3 WC z natryskiem 1,5 WC bez natrysku 1,2 Spiżarnia 1 1,5 Schowek 0,6 1 Źródło: ECE compendium of model provisions for building regulations: residential buildings, United Nations, Nowy York Genewa, maj 1991 r. ÎÎ DIN dotyczy wyposażenia kuchni, zawiera miary koordynujące dla mebli i urządzeń kuchennych. 2. Typ zabudowy mieszkaniowej, otoczenie i sieci towarzyszące mieszkaniu Typ zabudowy mieszkaniowej, a także otoczenie i sieci towarzyszące mieszkaniu uwarunkowane są historycznie, ale ich zmiany związane są z różnego rodzaju planami zagospodarowania terenu, planami urbanistycznymi i planami zabudowy. Poniżej przedstawiono sytuację w tym względzie w kilku wybranych krajach europejskich. Podłoże angielskiego prawa urbanistycznego tworzą: ÎÎ Miejskie i Krajowe Prawo Planowania (Town and Country Planning Act) sięgające 1903 r., gruntownie znowelizowane w 1947r., a obecnie rozdzielone na poszczególne kraje, tj. dla Anglii i Walii Town and Country Planning Act z 1990 r., dla Irlandii Północnej Planning (Norther Ireland) Order 1991, a dla Szkocji Town and Country Planning (Scotland) Act z 1997 r. ÎÎ Gminne Prawo Ziemskie (Local Government, Planning and Land Act) z 1980 r., wielokrotnie nowelizowane, ostatnia nowelizacja 2008r., ÎÎ Prawo Mieszkaniowe (Housing Act) z 2004 r. Według tych aktów prawnych urzędy planowania hrabstw (country planning authorities) przygotowują plan strukturalny (structure plan), który zatwierdzany jest przez odpowiednie ministerstwa i który jest następnie podstawą do tworzenia planów miejscowych (local plans). Plany miejscowe uszczegóławiają plany strukturalne. Działanie to leży to w kompetencji władz lokalnych (district planning authorities). Plany miejscowe zatwierdzane są przez urzędy planowania hrabstw. Istnieją trzy rodzaje planów miejscowych: ÎÎ district plan (plan lokalny) - określający zabudowę powierzchni, obejmujący większe obszary, ÎÎ action area plan - dotyczący przedsięwzięć, które mają być realizowane w okresie najbliższych 10 lat, ÎÎ subject plan - przedstawiający pojedyncze, niewielkie przedsięwzięcia, przygotowywany jest w zależności od potrzeb. Nowo powstałą formą jest unitary development plan (plan rozwoju okręgu), który ze względu na swój zakres, należy umiejscowić pomiędzy planem strukturalnym a planami miejscowymi. Obejmuje on swoim zakresem rozwój i wykorzystanie powierzchni hrabstw. W wymienionych powyżej planach ujęte są zezwolenia na realizację przedsięwzięć budowlanych. We Francji podstawy prawne planowania przestrzennego ujęte są w Code de l Urbanisme (Kodeks Urbanistyki). Składa się on z trzech części: ÎÎ ustawodawczej (partie législative), ÎÎ zarządzającej (partie réglementaire), ÎÎ zezwalającej (partie Arretés a caractére réglementaire). Część ustawodawcza Code de l Urbanisme zawiera tematy zasadnicze, część zarządzająca zawiera przepisy wykonaw- Świat Nieruchomości 71

5 cze, a część zezwalająca zawiera wskazówki uzupełniające o charakterze formalnym (na przykład wzory formularzy lub szkice planów). Podstawowymi instrumentami francuskiego prawa urbanistycznego są Program Przewodni (schéma directeur) i Plan Wykorzystania Gruntu. Program Przewodni obejmuje duże miasta wraz z otoczeniem, a Plan Wykorzystania Gruntu obejmuje gminę lub kilka gmin powiązanych ze sobą. Ponadto wyróżnić można jeszcze: ÎÎ schema de secteur (Programy Sektorowe) - w ramach Planu Przewodniego, ÎÎ secteurs sauvegardés (Unowocześnienia Sektorowe) - w ramach Planów Wykorzystania Gruntu. Przestrzeganie zaleceń zawartych w Planach Wykorzystania Gruntu jest dla gmin ÎÎ etude d impact (załącznikówopisujących ingerencję w środowisko naturalne). Reglement dzieli grunty na kategorie. Do 1982 r. określał również granicę gęstości zabudowy (plafond légal de densité). Obecnie Plany Wykorzystania Gruntu nie zawierają ograniczeń dotyczących gęstości zabudowy. Kodeks podlega systematycznie modyfikacjom. Ostatnia wersja skonsolidowana dostępna jest z datą 8 kwietnia 2008r. 5 W Holandii prawne ramy planowania przestrzennego tworzą: ÎÎ prawo przestrzenne (Wet op de Ruimtelijke Ordening), aktualnie obowiązujące wprowadzono 1 stycznia 2008 r., ÎÎ przepisy wykonawcze (techniczne) związane z prawem przestrzennym strukturalny (structuurplan) i plan celowy (bestemingsplan). Structuurplan jest długoterminowym planem rozwoju gminy. Bestemingsplan funkcjonuje najniżej w hierarchii planów przestrzennych w Holandii i jest jedynym planem o bezpośrednim powiązaniu z ludnością. Składa się on z: ÎÎ jednego lub większej ilości planów określających przeznaczenie powierzchni wraz z niezbędnymi wyjaśnieniami, ÎÎ opisu korzyści wynikających z konkretnego wykorzystania powierzchni, ÎÎ wyjaśnień dotyczących przeprowadzonych badań i uzyskanych wyników. W Holandii nie istnieją ogólnie obowiązujące zasady regulujące planowanie urbanistyczne. Dlatego plany celowe mają szczególne znaczenie. Mają one często cha- obowiązkowe, w przeciwieństwie do Planu Przewodniego. Plany Wykorzystania Gruntu określają przydatność gruntów (coéfficients d occupation des sols) dla różnych rodzajów budownictwa. Zawierają one opis: ÎÎ zones urbaines (stref zurbanizowanych), ÎÎ zones naturelles (stref środowiska naturalnego). Plany Wykorzystania Gruntu składają się z: ÎÎ documents graphiques (planów graficznych), ÎÎ reglement (zaleceń, których należy przestrzegać w poszczególnych strefach), - rapport des presentation (opisu), (Besluit op de Ruimtelijke Ordening), aktualne obowiązują od lipca 2008r., ÎÎ prawo odnowienia miast i wsi (Wet op de stads- en dorpsvernieuwing), przepisy ustawy z 5 września 1984 r. wygasły 1 lipca 2008 r., nowe zaproponowano 20 stycznia 2008 r., ÎÎ przepisy wykonawcze (techniczne) związane z prawem odnowienia miast i wsi (Besluit op de stads- en dorpsvernieuwing), obowiązujące w okresie jak wyżej, nowe zaproponowano 30 marca 2008 r. Według powyższych regulacji plany narodowe, regionalne i gminne są rozpatrywane na tym samym poziomie. Gminy tworzą plan 5 rakter małego kodeksu budowlanego, jednak różnego w każdej gminie. Holenderskie prawo urbanistyczne nie określa górnej granicy gęstości zabudowy. Jest to regulowane pośrednio. Holenderskie prawo mieszkaniowe Woningwet 6 zmusza gminy do tworzenia planów budowlanych zgodnych z Dutch practical guidelines. Gęstość i wielkość zabudowy ustala się poprzez: ÎÎ określenie linii wytyczającej obrys czę- ści szczytowych domów, ÎÎ określenie powierzchni niezbędnej w celu ochrony pożarowej, 6 Prawne regulacje problematyki mieszkaniowej w Holandii istnieją od 22 czerwca 1901; od dłuższego już czasu jest aktualizowane co dziesięć lat; obecnie obowiązujące prawo zostało uchwalone 1 kwietnia Świat Nieruchomości

6 ÎÎ określenie układu budynków i centrów handlowych, ÎÎ określenie powierzchni gruntów, któ- rych nie wolno zabudowywać. 3. Warunki biologiczne i fizyczne mieszkania Warunki biologiczne, jakie musi spełniać mieszkanie wynikają między innymi z wymagań zdrowotnych stawianych mieszkaniu. Podstawowe zasady zdrowego mieszkania sformułował C.R.A. Winslow - przewodniczący Komitetu Higieny Mieszkań Amerykańskiego Publicznego Stowarzyszenia Zdrowia. Według tych zaleceń mieszkaniu stawia się m.in. następujące wymagania: ÎÎ dostarczanie powietrza wystarczająco czystego chemicznie, ÎÎ utrzymanie środowiska termicznego, które powinno zapobiec zbytecznej stracie ciepła przez ciało ludzkie, ÎÎ ochrona przed nadmiernym hałasem, ÎÎ zapewnienie urządzeń sanitarnych takiego rodzaju, które minimalizują niebezpieczeństwo przenoszenia zakażenia itp. Kwestie ochrony powietrza w krajach Unii Europejskiej regulowane są w szczególności przez następujące akty prawne: ÎÎ dyrektywę 2001/80/WE z dnia 23 paź- dziernika 2001 r., dotyczącą ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznych spalania paliw, ÎÎ dyrektywę 2001/81/WE, z dnia 23 paź- dziernika 2001 r. w sprawie krajowych pułapów emisji dla niektórych zanieczyszczeń powietrza, ÎÎ dyrektywę 2000/69/WE z dnia 16 li- stopada 2000r., dotyczącą wartości dopuszczalnych dla benzenu i tlenku węgla w otaczającym powietrzu, ÎÎ dyrektywę 96/61/WE z 24 września 1996r., dotyczącą zintegrowanego zapobiegania i kontroli zanieczyszczeń, ÎÎ dyrektywę 99/32/WE z dnia 26 kwiet- nia 1999 r., dotyczącą redukcji zawartości siarki w paliwach płynnych, ÎÎ dyrektywę 94/63/WE z dnia 20 grud- nia 1994 r., dotyczącą kontrolowania emisji lotnych związków organicznych powstałych wskutek magazynowania benzyny i jej dystrybucji z terminali do stacji obsługi. Głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego są procesy spalania, w tym spalania odpadów. W Dyrektywie 2000/76/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2000 r., w sprawie spalania odpadów, zawarte zostały warunki prowadzenia termicznego procesu unieszkodliwiania odpadów. Kwestia nadmiernego hałasu objęta jest regulacją Dyrektywy 2002/49/WE. Według niej żaden mieszkaniec UE nie może być narażony na hałas o poziomie zagrażającym zdrowiu lub jakości życia. Poziomy dyspozycji na hałas LAeq w porze nocnej: ekspozycja populacji na hałas o poziomie powyżej 65 db powinna zostać zlikwidowana; pod żadnym pozorem nie wolno dopuścić na ekspozycję na hałas o poziomie powyżej 85 db 7. Dopuszczalny poziom hałasu w terenie zabudowanym w porze dziennej wynosi 60 db (od 6.00 do 22.00); w porze nocnej - 50 db. Warunki biologiczne i fizyczne mieszkania regulują m.in. przepisy budowlane. Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich w sprawie zbliżania ustaw i aktów wykonawczych państw członkowskich w sprawie wyrobów budowlanych (89/106/EEC) dotyczy 8, zgodnie ze swoim tytułem, jedynie wyrobów budowlanych. Wymagania odnoszące się do budynków, określane w aktach prawnych w rodzaju naszego Prawa budowlanego i towarzyszących mu rozporządzeniach administracji państwowej, nie są przedmiotem unifikacji europejskiej, jakkolwiek Wymagania Podstawowe, zawarte w Załączniku nr 1 do 7 Dyrektywa 2002/49/WE 8 Za W. Kukulski: Dyrektywa Rady Wspólnot Europejskich w sprawie zbliżania ustaw i aktów wykonawczych Państw Członkowskich dotyczących wyrobów budowlanych 89/106/ ECE, Przegląd Budowlany, nr 2/1995 oraz M. Sochacki: Kierunki przekształceń strukturalnych w budownictwie mieszkaniowym, Referat na II Konferencję Naukową pt. Reformowanie Mieszkalnictwa w Polsce, IGM, Warszawa 1995, s.13. Dyrektywy, mają wpływ na porządkowanie tych przepisów. Obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby nie stanowiły zagrożenia dla higieny lub zdrowia mieszkańców lub sąsiadów, w szczególności w wyniku 9 : ÎÎ wydzielania się gazów toksycznych, ÎÎ obecności szkodliwych cząstek lub ga- zów w powietrzu, ÎÎ emisji niebezpiecznego promieniowa- nia, ÎÎ zanieczyszczenia lub zatrucia wody lub gleby, ÎÎ nieprawidłowego usuwania ścieków, dymu lub odpadów w postaci stałej lub ciekłej, ÎÎ obecności wilgoci w częściach obiek- tów lub na powierzchniach wewnętrznych obiektów. System będący przedmiotem Dyrektywy obejmuje trzy poziomy 10 : ÎÎ ustalenia techniczne, do których nale- żą normy i aprobaty techniczne, ÎÎ dokumenty atestujące zgodność wy- robów z ustaleniami technicznymi w postaci certyfikatów zgodności wydawanych przez akredytowane (w skali europejskiej) jednostki certyfikujące lub deklaracji zgodności wydawanych przez samych producentów, ÎÎ oznakowanie zgodności, w postaci znaku CE. Obecnie trwają prace nad rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającym zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych 11. Prace te poprzedziły przeprowadzone przez Komisję Europejską konsultacje publiczne z zainteresowanymi stronami (tzn. przemysłem, organami administracji 9 Dyrektywa 89/106 Rady Wspólnot Europejskich. Załącznik nr 1, Wymagania Podstawowe nr 3: Higiena, zdrowie i środowisko. 10 W. Kukulski, S. Wierzbicki, K. Woźniak: O zapewnianiu jakości wyrobów budowlanych. Inżynieria i Budownictwo nr 12/1995, s Konsultacje wniosku prowadzone są od 18 maja 2008r w Grupie Roboczej ds. Harmonizacji Technicznej Rady, z udziałem przedstawicieli Komisji Europejskiej (Cion), delegacji państw członkowskich (MS), pod przewodnictwem przedstawiciela aktualnej Prezydencji. Świat Nieruchomości 73

7 publicznej, notyfikowanymi jednostkami, zapleczem naukowo-badawczym budownictwa), które pozwoliły na sformułowanie następujących wniosków 12 : ÎÎ istnieje pilna potrzeba zharmonizowania ram prawnych, ponieważ stosowanie zasady wzajemnego uznawania uznaje się za niewystarczające dla spełnienia swobodnego obrotu wyrobami budowlanymi i ich stosowania; ÎÎ istnieje konieczność wprowadzenia większej przejrzystości w odniesieniu do podstawowych elementów dyrektywy 89/106/EWG (DWB), w tym do ogólnej koncepcji opartej na właściwościach użytkowych, w odróżnieniu do koncepcji normatywnej, zawartości i statusu (obligatoryjnego lub dobro- 12 wolnego) oznakowania CE, uznawania wiarygodności oznakowania CE przez władze krajowe oraz użytkowników wyrobów budowlanych oraz roli, jaką odgrywają normy i europejskie aprobaty techniczne; ÎÎ istnieje potrzeba uproszczenia systemów atestacji zgodności wyrobów budowlanych poprzez zmniejszenie ich liczby; ÎÎ istnieją obawy, co do skutków DWB dla małych i średnich przedsiębiorstw; należy odpowiednio traktować wyroby produkowane nieseryjnie (tzn. jednostkowo); ÎÎ istnieje potrzeba zwiększenia wiarygodności całego systemu, w szczególności poprzez uściślenie kryteriów wyznaczania i notyfikowania jednostek biorących udział w atestacji zgodności wyrobów budowlanych oraz poprawę koordynacji nadzoru rynkowego nad tymi wyrobami. Celem przedłożonego przez Komisję Europejską wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych jest 13 : ÎÎ uczynienie przepisów prawa unijnego mniej uciążliwymi, łatwiejszymi w stosowaniu, a zatem bardziej skutecznymi, przy poszanowaniu dalekosiężnych celów polityki UE; ÎÎ zapewnienie wiarygodności danych dotyczących właściwości użytkowych wyrobów budowlanych; 13 Ibidem. 74 Świat Nieruchomości

8 Tablica 4. Przepisy regulujące procedury budowlane w wybranych krajach przedmiot Państwo Wielka Brytania Francja Niemcy Dania Holandia prawo budowlane Building Act Spinetta Law Muster Building Act- Bygningsreglement Housing Act Woningwet przepisy techniczne Building Regulations Code de l Construction et de l Habitation Bauordnung Building Reulations for Small Buildings Bygningsreglement for småhuse Building Decree Bouwbesluit cele zdrowie, bezpieczeństwo, pomyślność i komfort osobisty zdrowie, bezpieczeństwo (np. ogniowe), komfort, oszczędność energii bezpieczeństwo publiczne, zdrowie, ład, ogólny komfort bezpieczeństwo ogniowe, ogólne bezpieczeństwo, zdrowie zdrowie, bezpieczeństwo, użyteczność, oszczędność energii normy British Standards Normes Français Deutsche Industrie Normen Danish Standards Dutch Standards wskazówki pratyczne Approved Documents Dutch practical guidelines planowanie przestrzenne Town and Country Planing Act Code de l Urbanisme Baugezetsbuch Planning Act Lov om Planlaegning Spatial planning Act Wet od de Ruimteliijke Ordening Źródło: H. Visscher: Building control in five European Countries, Netherland Journal of Housing and the Built Environment, Vol. 9, Nr 2/1994. oraz F.M. Meijer, H.J. Visscher, L. Sheridan: Building regulations in Europe, Part I A comparsion of the systems of building control in eight European countries. Housing and Urban Policy Studies Vol. 23/2002, s ÎÎ zapewnienie zgodności przepisów w zakresie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych z wieloma dziedzinami polityki Wspólnoty, w tym strategią lizbońską oraz dążeniem do prostszego i lepiej stanowionego prawa. 4. Stan techniczny nowobudowanych budynków mieszkalnych Elementy wpływające na stan techniczny nowobudowanych budynków mieszkalnych w pięciu krajach europejskich: Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech, Danii i Holandii przedstawiono w tablicy 4. Wszystkie wymienione kraje uwzględniały podobne czynniki wyjściowe w formułowaniu regulacji technicznych dla budownictwa (nie tylko mieszkaniowego) i materiałów budowlanych. Przyczyny tworzenia takich przepisów wiązały się pierwotnie z bezpieczeństwem, głównie przeciwpożarowym oraz ochroną zdrowia. Później dołączono przepisy dotyczące dobrego samopoczucia mieszkańców, następnie komfortu osobistego, użyteczności i wreszcie ostatnio oszczędności energii. Przedmioty zainteresowania są te same, niemniej systemy przepisów budowlanych i sformułowanie wymagań różnią się między poszczególnymi państwami znacząco. Przepisy te można rozpatrywać z punktu widzenia: ÎÎ obszaru ich oddziaływana, rozróżniając oddziaływanie jednolite, o charakterze ogólnopaństwowym, jednolite ogólnopaństwowe z możliwymi odchyleniami lokalnymi oraz lokalne; ÎÎ sformułowania, rozróżniając szerokie, ogólne, szerokie, wykorzystujące opisy czynności oraz wąskie, określające niezbędne warunki do spełnienia; ÎÎ relacji do norm, rozróżniając takie przepisy, które czynią bezpośrednie odniesienia do norm w przepisach jako rezultat formalnych wymagań, takie, które nie odnoszą się no norm, które jednak są określone, oraz takie, które charakteryzuje brak formalnych określeń. Obszar oddziaływania Jednolite (ogólnopaństwowe) przepisy dają korzyść z efektu skali. Szerszy obszar operacyjny pozwala na bezpośrednie zastosowanie w przepisach budowlanych jednolitej dokumentacji, instrumentów pomocniczych (na przykład programów komputerowych), norm, certyfikatów i aprobat technicznych. Stąd też we wszystkich omawianych krajach przepisy budowlane zostały sformułowane jednolicie. Anglia i Walia stosują te same przepisy, ale różnią się one nieco od używanych w Szkocji i Irlandii Północnej. Każdy z czterech krajów Wielkiej Świat Nieruchomości 75

9 Brytanii stworzył swoje własne przepisy narodowe, nie ma jednak w nich swobody na adaptacje lokalne 14. Również Dania 15 i Holandia 16 stosują przepisy ogólnopaństwowe. W Niemczech 17 większość przepisów jest ustanowiona przez każdy kraj związkowy na bazie modelu federalnego. Większość systemów regulacyjnych poszczególnych krajów związkowych jest zgodna z Musterbauordnung. Dla określonych elementów, np. dla nośników energii przepisy stworzono na poziomie federalnym. Na poziomie municypalnym możliwe jest tworzenie wyjątków od regulacji federalnych. We Francji 18 przepisy budowlane są jednolite i mają charakter ogólnopaństwowy. lanych, aby dać korzystającym z nich tyle swobody, ile to tylko możliwe. W Holandii od momentu wprowadzenia Building Decree ( Bouwbesluit ) 19 przepisy budowlane formułowane są jako obowiązkowe warunki do spełnienia. Podobnie duński system regulacyjny zgodnie z zaleceniami Danish Building Inspectorate bazuje na stosowaniu jak największej ilości obowiązkowych warunków do spełnienia. Relacja do norm Normy budowlane opisują specyfikacje techniczne i metody określania materiałów budowlanych i sposoby budowania. Normy w pzepisach budowlanych odnoszących się do metod wyboru. Podstawowe regulacje dotyczące oszczędności energii, ogrzewania i wentylacji wewnętrznej w mieszkaniu, obowiązujące w nowym budownictwie w RFN zawarte są w ustawie Gesetz zur Einsparung von Energie in Gebäuden (EnEG) z 22 czerwca 1976 r. z ostatnią aktualizacją z dn. 1 września 2005 r. Regulacje dotyczące izolacji ścian, przepuszczalności termicznej okien i drzwi zewnętrznych oraz dachów w nowym budownictwie mieszkaniowym i modernizacji starej zabudowy określone zostały w ustawie Wärmerschutzverordnung z 24 lutego 1982 r. wprowadzonej w życie 1 czerwca 1984 r. Sformułowanie przepisów Dla prawidłowego i obiektywnego wprowadzania w życie przepisów jest niezmiernie ważne, by były one sformułowane w sposób prosty i jasny. W Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech wprowadzane przepisy mają charakter funkcjonalny, towarzyszą im opisy wyjaśniające cel stawianych wymagań. W krajach tych występuje tendencja do takiego formułowania przepisów budow- 14 Billington M.: The Maual to the Building Regulations, Stationery Office, Na podstawie Building Regulations, Ministry of Construction and Housing, Kopenhaven Na podstawie Besluit op de Ruimtelijke Ordening z 2008 r. 17 Na podstawie Review of European Building Regulations and Technical Provisions, Institute of Building Control Na podstawie Code de l Urbanisme, Paris budowlane są w omawianych krajach dokumentami prawa cywilnego. W Wielkiej Brytanii British Standards (BS) posiadają status oficjalny, jednak rprzepisy budowlane nie odnoszą się bezpośrednio do BS. Dokumentem, który podaje przykłady rozwiązań zgodnych z BS jest Approved Documents. Normes Françaises (NF) we Francji są obowiązujące dla sektora publicznego. Dodatkowo, NF są często obowiązkowym warunkiem stawianym inwestorom przez kompanie ubezpieczeniowe. Zgodnie z regulacjami niemieckimi muszą być przestrzegane Zasady Sztuki Budowlanej. W Danii i Holandii czynione są bezpośrednie odniesienia do norm narodowych 19 To jest od 01 października Obecnie obowiązujące wprowadzono w 2003 r. Ustawa ta została następnie znowelizowana 19 maja 1993 r. Według znowelizowanej ustawy straty cieplne w nowym budownictwie mają być zmniejszone o około 30%. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 1995 r. Regulacje dotyczące temperatury pomieszczeń przeznaczonych do przebywania ludzi, w tym dla mieszkań, reguluje norma DIN Unormowania dotyczące wilgotności w mieszkaniach zawiera norma DIN 4108 z listopada 1991 r. Dzienne nasłonecznienie oraz oświetlenie wewnętrzne pokoi określa norma DIN 5034 z grudnia 1981 r. Z kolei norma DIN 1946 określa wartości związane z powietrzem i wentylacją w mieszkaniu. Normy związane z wytrzymałością mechaniczną i statecznością - mające wpływ na stan techniczny budynku - również stanowią przedmiot ujednoliceń międzynarodowych. W Europie od 1975 r. prowadzony jest program tworzenia zbioru zharmonizowanych 76 Świat Nieruchomości

10 reguł technicznych dotyczących projektowania konstrukcji, tzw. Eurokodów. W pierwszym okresie wprowadzania do zbioru norm krajowych mają być one alternatywą dla zasad krajowych, a następnie te zasady zastąpić. Projekty EC przygotowuje komitet techniczny CEN/TC 250 Eurokody Konstrukcyjne 20. W przypadkach, gdy normy dotyczą problematyki wymagającej uzgodnień w skali międzynarodowej, opracowywane są w dwóch etapach 21 : ÎÎ prenormy europejskie ENV - weryfikowane przez kraje CEN przez okres około trzyletni (wprowadzeniu ENV do próbnego stosowania towarzyszy opracowanie krajowego dokumentu zamieszczającego niezbędne informacje umożliwiające posługiwanie się ENV w warunkach krajowych), ÎÎ normy europejskie EN opracowywane na podstawie uwag zgłoszonych do ENV. Zasadniczą cechą EC jest rozróżnienie w tekście zasad, od których nie może być odstępstw oraz reguł stosowania, gdzie dopuszcza się inne ustalenia. Te drugie podawane są w formie wskazówek dotyczących ewentualnych zmian w krajowych dokumentach stosowania, stanowiących integralną część krajowych wersji ENV. Podobnie jak EN, również EC wykorzystują w szerokim zakresie normy ISO. Dotyczy to zarówno podstaw wymagań kodyfikacyjnych jak też metod badań oraz właściwości materiałów konstrukcyjnych. Eurokody obejmują szeroki zakres tematyczny, w tym między innymi 22 : podstawy projektowania konstrukcji betonowych, stalowych, drewnianych, murowanych, zespolonych stalowo-betonowych, aluminiowych, itd. Wprowadzanie Eurokodów jest kolejnym krokiem na drodze ujednolicania europejskiego rynku budowlanego. 20 Normalizacja w zakresie projektowania konstrukcji budowlanych. 21 Ibidem. 22 Ibidem. Dr Mi c h a ł T. Wi l c z e k Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Katedra Inwestycji i Nieruchomości Determinanty standardu nowobudowanych mieszkań w wybranych krajach europejskich (Streszczenie) Determinants of the newly built dwellings standards in chosen European countries (Summary) Obowiązkowe i nieobowiązkowe warunki stawiane mieszkaniu występują w budownictwie mieszkaniowym każdego kraju, jak również są opracowywane przez różne specjalistyczne organizacje międzynarodowe. W artykule przedstawiono regulacje kształtujące wybrane elementy standardu mieszkaniowego funkcjonujące w niektórych krajach europejskich oraz o charakterze międzynarodowym. Omówiono regulacje dotyczące wielkości i składu mieszkania, typu zabudowy mieszkaniowej, otoczenia i sieci towarzyszących mieszkaniu, określające warunki biologiczne i fizyczne mieszkania oraz kształtujące stan techniczny nowobudowanych budynków mieszkalnych. Obligatory and not obligatory conditions imposing dwellings are present in house building in all countries and also worked out by various specialist international organizations. The article shows regulations, which form chosen elements of dwellings standards in some European countries, as well as those of international character. The regulations, concerning size and composition of dwelling, type of building of dwelling-houses, surroundings and networks which accompany dwelling, as well as qualifying biological and physical conditions of dwelling and modeling technical condition of newly built living quarters are also described. Świat Nieruchomości 77

PLAN DZIAŁANIA KT 278 ds. Wodociągów i Kanalizacji

PLAN DZIAŁANIA KT 278 ds. Wodociągów i Kanalizacji Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 278 ds. Wodociągów i Kanalizacji STRESZCZENIE KT 278 obejmuje swoim zakresem dziedzinę budowy, modernizacji i eksploatacji systemów wodociągowych i kanalizacyjnych. KT 278 zajmuje

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY

IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY IMPLEMENTACJA EUROKODÓW KONSTRUKCYJNYCH DO ZBIORU POLSKICH NORM: HISTORIA I STAN OBECNY Janusz Opiłka POLSKI KOMITET NORMALIZACYJNY Warszawa, 30 czerwca 2010 GENEZA PROGRAMU EUROKODÓW 1975 r. Komisja Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji

PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji STRESZCZENIE KT ds. Wentylacji i Klimatyzacji obejmuje swoim zakresem systemy wentylacji i klimatyzacji w budynkach mieszkalnych zamieszkania

Bardziej szczegółowo

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania.

Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Jakość materiałów budowlanych w Polsce. Systemy oceny, atesty, polskie normy. Badania. Polskie przepisy wprowadzające uregulowania UE - OBSZAR REGULOWANY - budownictwo Ustawa Prawo Budowlane z dnia 7 lipca1994

Bardziej szczegółowo

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce

OKucIA MEMO BUDOWLANE OZnAcZOne ce MEMO OKUCIA BUDOWLANE OZNACZONE CE Oznakowanie CE: Dlaczego? GŁÓWNE CELE Oznakowanie CE definiuje jasne i konkretne cele bezpieczeństwa. Cele które są korzystne zarówno dla producentów, pośredników jak

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku.

W 1975 r. przyjęcie przez Komisję Wspólnoty Europejskiej programu opracowywania eurokodów Eurokody rozpoczęto opracowywać od lat 80. ubiegłego wieku. Marina Lapina Eurokody zestaw Norm Europejskich (EN) podających zasady projektowania i wykonania konstrukcji oraz sposoby weryfikacji cech wyrobów budowlanych o znaczeniu konstrukcyjnym. europejskie normy

Bardziej szczegółowo

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie

fizyka budowli zużycie energii w budownictwie fizyka budowli Karolina Kurtz-Orecka dr inż., arch. Wydział Budownictwa i Architektury Katedra Dróg, Mostów i Materiałów Budowlanych 1 zużycie energii w budownictwie TRANSPORT WYDOBYCIE PRODUKCJA SKŁADOWANIE

Bardziej szczegółowo

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej. "Konstrukcje budowlane. Nowe wymagania, technologie i materiały - przykłady rozwiązań w praktyce". Aktualne i planowane zmiany w przepisach, w tym techniczno-budowlanych. Projektant, a zasady wiedzy technicznej.

Bardziej szczegółowo

Przekaźnik programowalny MSS

Przekaźnik programowalny MSS zgodności Prez es te Se ch kc n i je cz ne KL UB zgodności Władz e 12 Aktywni osób członkowie około 20 osób Komitet naukowy 9 osób Członkowie Klubu ponad 600 osób Cele działalności Klubu: zgodności budowa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PODSTAWOWE W TECHNICE BUDOWLANEJ

WYMAGANIA PODSTAWOWE W TECHNICE BUDOWLANEJ WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA Wydział Architektury 02-061 Warszawa, ul. Wawelska 14 Barbara Dłużewska Kajetan Woźniak WYMAGANIA PODSTAWOWE W TECHNICE BUDOWLANEJ Warszawa 2008 r. Wymagania podstawowe

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią

System Zarządzania Energią System Zarządzania Energią Seminarium w ramach Forum ISO 14000 24.03.2011, Warszawa Andrzej Ociepa Główny Specjalista Ekoekspert, Warszawa, Stowarzyszenie Polskie Forum ISO 14000 Definicja systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie UE nr 305/2011 (CPR) -odpowiedzi na często zadawane pytania

Rozporządzenie UE nr 305/2011 (CPR) -odpowiedzi na często zadawane pytania Sebastian Wall Rozporządzenie UE nr 305/2011 () -odpowiedzi na często zadawane pytania Materiał opracowano w najlepszej wierze na podstawie dokumentów Unii Europejskiej, dostępnych wytycznych państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 17 kwietnia 2012 r.

STANOWISKO KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 17 kwietnia 2012 r. STANOWISKO KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko instalacji i urządzeń do spalania paliw o małej mocy poprzez wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć

Znak CE dla akceleratorów medycznych. Jan Kopeć Znak CE dla akceleratorów medycznych Szkoła Fizyki Akceleratorów Medycznych, Świerk 2007 Znaczenie znaku CE dla wyrobów medycznych Znak CE, który producent umieszcza na wyrobie medycznym oznacza spełnienie

Bardziej szczegółowo

ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE

ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE ProjRozp_Swiad_uzasad_ES_08.09 UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie metodologii obliczania charakterystyki energetycznej budynku i lokalu mieszkalnego lub części budynku

Bardziej szczegółowo

Obszar oddziaływania obiektu

Obszar oddziaływania obiektu M A Ł O P O L S K A O K R Ę G O WA I Z B A A R C H I T E K T Ó W R P O K R Ę G O WA R A D A I Z B Y Obszar oddziaływania obiektu W myśl znowelizowanego Art. 20 Prawa budowlanego, od 28 czerwca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. Ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową

Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Normy zharmonizowane z dyrektywą maszynową Alicja Gach Dyrektor Wydziału Certyfikacji Polski Komitet Normalizacyjny 1 Normy zharmonizowane z dyrektywą 2006/42/WE W sektorze maszyn normy opracowują: - CEN

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne dla rozwoju infrastruktury i środowiska Nowelizacja ustawy Prawo Wodne Danuta Drozd Kierownik Zespołu ds. Funduszy Europejskich Katarzyna Cichowicz, Katarzyna Brejt 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

ZKP gwarancją jakości

ZKP gwarancją jakości dr inż. Jadwiga Szuba Zielonogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. gwarancją jakości kruszyw dla ich użytkowników Państwa członkowskie Unii Europejskiej zobowiązane są do stosowania ujednoliconych

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY SZKOLENIOWE

WARSZTATY SZKOLENIOWE WARSZTATY SZKOLENIOWE Z ZAKRESU EKSPLOATACJI MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ORAZ DYREKTYWY BUDOWLANEJ szk ol en ia wa rs ztat y ku r sy Oferta warsztatów szkoleniowo-doradczych z zakresu eksploatacji maszyn

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Usługi w miejscu zakwaterowania i w okolicy (<15 km)

Usługi w miejscu zakwaterowania i w okolicy (<15 km) NORMY OCENY JAKOŚCI Zakwaterowanie na terenach wiejskich Wersja 1.0b - zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne EuroGites w 2005 r. Blok 1 Wyposażenie 1.1 Lokalny styl budownictwa z elementami typowymi dla

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Petycji 2009 20.03.2009 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0858/2007, którą złożył Paul Stierum (Holandia), w sprawie problemów związanych z przywozem pojazdów z Niemiec

Bardziej szczegółowo

Schiedel Pustaki wentylacyjne

Schiedel Pustaki wentylacyjne 215 Spis treści Strona Krótka charakterystyka 217 Konstrukcja i obszary zastosowania 218 Projektowanie 219 221 Przykłady systemów wentylacji 222 Program dostawczy i elementy wyposażenia 223 216 Krótka

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 28.5.2014 L 159/41 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 574/2014 z dnia 21 lutego 2014 r. zmieniające załącznik III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji

PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji Barbara Dobosz PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji Seminarium ITB -Wyroby budowlane Rozporządzenie Nr 305/2011 ustanawiające

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Dz.U.04.195.2011 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie systemów oceny zgodności, wymagań, jakie powinny spełniać notyfikowane jednostki uczestniczące w ocenie zgodności,

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji

PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji Barbara Dobosz PRAKTYCZNE ASPEKTY DEKLARACJI WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH WYROBU BUDOWLANEGO Część II zasady przygotowania i zawartość deklaracji Seminarium ITB -Wyroby budowlane Rozporządzenie Nr 305/2011 ustanawiające

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r.

Dyrektywa weszła w życie 8 lipca 2010 r. ( 20 dni po opublikowaniu). Warunkowość ex ante - Dyrektywa 2010/31/UE. Kraków, 5-6 lipca 2012 r. Ministerstwo Transportu, Budownictwa I Gospodarki Morskiej Ministry of Transport, Construction and Maritime Economy Efektywność energetyczna oraz racjonalne wykorzystanie zasobów energetycznych w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Sie wodociągowa Rury z żeliw sferoidalnego, kształtki i łączniki

Sie wodociągowa Rury z żeliw sferoidalnego, kształtki i łączniki Nowa norma EN 545:2010 Początek nowej ery Sieć wodociągowa Rury z żeliwa sferoidalnego, kształtki i łączniki Witamy EN 545:2010! Co to jest EN 545:2010? Jest to norma europejska wykorzystywana w ramach

Bardziej szczegółowo

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach Płyty drewnopochodne do zastosowań konstrukcyjnych Płyty drewnopochodne, to szeroka gama materiałów wytworzonych z różnej wielkości cząstek materiału drzewnego, formowane przez sklejenie przy oddziaływaniu

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l

SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Wdrażanie Działania 1.7 PO IiŚ na lata 2014-2020 -Kompleksowa likwidacja niskiej emisji na terenie konurbacji śląsko dąbrowskiej SZCZYRK, Czerwiec 2015 www.w f o s i g w. k a t o w i c e. p l Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2

Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2 Publikacje pracowników w 2011 roku Strategia EUROPA 2020 / Adamus, Łukasz.- Journal of Ecology and Health.- 2011, R.15, nr 1, s. 2 Perspektywy rozwoju zrównoważonego budownictwa w świetle wybranych międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Autor: dr Bartłomiej Nowak 1 Przyjęty na szczycie w Brukseli w 2008 roku pakiet klimatyczno-energetyczny zakłada odejścia od

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów STRESZCZENIE Środowisko biznesowe: Zakres objęty działalnością KT 184 jest niezwykle szeroki i ma charakter wybitnie intersektorowy, gdyż dotyczy nie tylko

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA NOTYFIKOWANA 1468. System oceny zgodności w Polsce jak to działa? System oceny zgodności w Polsce jak to działa? Unijne akty horyzontalne Decyzja PE i Rady UE nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu Rozporządzenie nr 765/2008/WE

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI

WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI MARIAN GO ÊBIOWSKI WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE JAKOŒCI STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 12 211 Marian Go³êbiowski WYBRANE ZAGADNIENIA NORMALIZACJI W DZIEDZINIE

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jan Bobrowicz mgr inż. Jadwiga Tworek mgr inż. Marek Kaproń Propozycje dotyczące zakresu i statusu przepisów technicznych w budownictwie

dr inż. Jan Bobrowicz mgr inż. Jadwiga Tworek mgr inż. Marek Kaproń Propozycje dotyczące zakresu i statusu przepisów technicznych w budownictwie dr inż. Jan Bobrowicz mgr inż. Jadwiga Tworek mgr inż. Marek Kaproń Propozycje dotyczące zakresu i statusu przepisów technicznych w budownictwie Posiedzenie Komisji Kodyfikacyjnej Budownictwa Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management Strona 1 STRESZCZENIE Termin Facility Management (FM) nie ma idealnego przekładu na język polski. Często spotykanym tłumaczeniem pojęcia FM jest zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI

AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE. DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI mgr inż. Antonina Kaniszewska Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Plan

Bardziej szczegółowo

Informacji udziela i zgłoszenia przyjmuje:

Informacji udziela i zgłoszenia przyjmuje: INFORMACJE OGÓLNE Oferty zawierające szczegółowe informacje dotyczące kursów, seminariów szkoleniowych oraz konferencji zamieszczone są na stronie internetowej Instytutu: www.itb.pl w zakładce Konferencje/Szkolenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Poz. 878 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 17 czerwca 2016 r. w sprawie dokonywania oceny zgodności urządzeń radiowych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY OPAKOWAŃ 02-942 WARSZAWA, UL. KONSTANCIŃSKA 11 ZAKŁAD EKOLOGII OPAKOWAŃ Tel. 0-22 842 20 11 w. 18, faks: 0-22 842 23 03, e-mail: ekopack@cobro.org.pl Hanna Żakowska

Bardziej szczegółowo

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska dr Mariusz Baran Katedra Prawa Ochrony Środowiska Uniwersytet Jagielloński Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska Konspekt referatu 1. Regulacje prawych

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej Załącznik nr 1 Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej (źródło: Ministerstwo Gospodarki www.mg.gov.pl) Ustawy dotyczące problematyki azbestowej (stan na wrzesień 2011 r.) 1. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

WYKAZ. Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej

WYKAZ. Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej WYKAZ Podstawowych aktów prawnych stosowanych w działalności Sekcji Higieny Komunalnej Data ostatniej aktualizacji: 18.12.2013 r. I. Ustawa z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

W SPRAWIE WPROWADZENIA W ŻYCIE DYREKTYWY O POMOCY PRAWNEJ

W SPRAWIE WPROWADZENIA W ŻYCIE DYREKTYWY O POMOCY PRAWNEJ W SPRAWIE WPROWADZENIA W ŻYCIE DYREKTYWY O POMOCY PRAWNEJ (dyrektywa Rady 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w celu usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY

PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY Załącznik Nr 9 PROGRAM FUNKCJONALNO UŻYTKOWY dla obiektu kubaturowego o funkcji sportowo-oświatowej zlokalizowanego w miejscowości Węgierka. Zamawiający Gmina Roźwienica Adres: 37-565 Roźwienica Roźwienica

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU

INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU INSTYTUT MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH I TECHNOLOGII BETONU WARSZAWA, WYD 2/14, 11 LIPCA 2014R. O zasadach i trybie przeprowadzania procesu certyfiakcji CERTYFIKACJA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI CERTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

PROJEKT 2004-2010 SZPITAL JAK NOWY

PROJEKT 2004-2010 SZPITAL JAK NOWY PROJEKT 2004-2010 SZPITAL JAK NOWY ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ, CZY COŚ WIĘCEJ 1984 IDENTYFIKACJA PROBLEMU, (KTÓRY NIE BYŁ GŁÓWNYM PROBLEMEM) SZPITAL JEST ISTOTNYM CZYNNIKIEM DEGRADACJI ŚRODOWISKA W DODATKU DROGO

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Garwolinie Sekcja Higieny Komunalnej (HK)

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Garwolinie Sekcja Higieny Komunalnej (HK) Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Garwolinie Sekcja Higieny Komunalnej (HK) UWAGA! Zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych

Bardziej szczegółowo

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie

ug geoinformacyjnychnych na przykładzie Małgorzata Gajos Rozwój j usług ug geoinformacyjnychnych na przykładzie geoportalu Zakopane 25-28.09.2007 Geoinformacja Informacja uzyskiwana w drodze interpretacji danych geoprzestrzennych (dotyczących

Bardziej szczegółowo

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58

Europejska zgodność CE wentylatorów. Autor: Stefan KOSZTOWSKI Wtorek, 22 Styczeń 2008 15:58 W niniejszej publikacji omówione zostały zasady wprowadzania wentylatorów na rynek. Autor zwrócił szczególną uwagę, na fakt, że wprowadzany wyrób powinien spełniać wymagania wszystkich dyrektyw, które

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIS408 Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej ODDZIAŁ CERTYFIKACJI WYROBÓW PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW, WARSZAWA Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej Stefan Kosztowski Targi Poleko Poznań, październik

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 20 ds. Skóry i Obuwia

PLAN DZIAŁANIA KT 20 ds. Skóry i Obuwia Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 20 ds. Skóry i Obuwia STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 20 ds. Skóry i Obuwia działa we współpracy z Polskim Komitetem Normalizacyjnym. W zakresie tematycznym Komitetu Technicznego

Bardziej szczegółowo

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r.

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r. Omówienie zasad składania wniosku w zakresie ogłoszonego konkursu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej konkursu w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013,

Bardziej szczegółowo

1.1. SPIS TREŒCI. PRZEWODNIK Czêœæ 1, rozdzia³ 1, str. 1. Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadaæ obiekty i ich usytuowanie

1.1. SPIS TREŒCI. PRZEWODNIK Czêœæ 1, rozdzia³ 1, str. 1. Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadaæ obiekty i ich usytuowanie PRZEWODNIK Czêœæ 1, rozdzia³ 1, str. 1 1.1. SPIS TREŒCI 1. PRZEWODNIK 1.2. Objaœnienia piktogramów 1.3. Wykaz autorów 1.4. Notki biograficzne 1.5. Indeks rzeczowy 2. AKTUALNOŒCI 2.1. Prawo budowlane 2.1.1.

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej

Program szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej KOMENDA GŁÓWNA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ BIURO SZKOLENIA Program szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej (szkolenie aktualizujące) Warszawa 2012 Opracowanie metodyczne i redakcyjne: Biuro Szkolenia

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji

Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji Eugeniusz Gronostaj Tomasz Winnicki Ochrona środowiska naturalnego i

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE Joanna Kwapisz Główny specjalista Tel. 22 57 92 274 Departament Gospodarki Odpadami Obowiązujące Ochrona powierzchni regulacje ziemi prawne Poziom UE: Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA

ROZPAŁKA EKOLOGICZNA STAŁA Data wystawienia: 10.03.2009 r. Wersja: 1.1/PL KARTA CHARAKTERYSTYKI [Sporządzona zgodnie z rozporządzeniem WE Nr 1907/2006 (REACH)] 1. I d e n t y f i k a c j a p r e p a r a t u, I d e n t y f i k a

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu. jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej

Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu. jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej Tworzenie baz wiedzy o Mazowszu jako elementów krajowej infrastruktury informacji przestrzennej Witold Radzio Z-ca dyrektora BGWM w Warszawie Konferencja w ramach projektu Przyspieszenie wzrostu konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 041

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 041 ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 041 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 9 września 2015 r. AC 041 Nazwa i

Bardziej szczegółowo

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH System REACH Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH Dokument opracowany przez: Departament Przemysłu Ministerstwo Gospodarki www.mgip.gov.pl/przedsiebiorcy/reach

Bardziej szczegółowo

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009 FINANSOWANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ POPRAWIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I ENERGIĘ ODNAWIALNĄ W BUDOWNICTWIE : DOŚWIADCZENIA EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Europejski Bank Inwestycyjny (EIB) Promocja inwestycji

Bardziej szczegółowo