Od kontroli technicznej do zarzàdzania zrównowa onym rozwojem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Od kontroli technicznej do zarzàdzania zrównowa onym rozwojem"

Transkrypt

1 Od kontroli technicznej do zarzàdzania zrównowa onym rozwojem JAN BAGI SKI Mo na uznaç, e rozwój systemów kontroli, zapewniania i zarzàdzania jakoêcià rozpoczà si z poczàtkiem rewolucji przemys owej w Anglii, na prze omie XVIII i XIX w., wraz z kszta towaniem si struktur organizacyjnych przemys u. Historycznie ujmujàc, s u by jakoêci w przedsi biorstwach by y tworzone g ównie przez osoby pe niàce nadzór nad produkcjà, czyli przez mistrzów i in ynierów. Z drugiej strony, rozwój systemów kontroli post puje równolegle z rozwojem dyscyplin naukowych, takich jak: organizacja i zarzàdzanie, statystyka matematyczna, ekonomia, teoria systemów, informatyka, cybernetyka, ergonomia, psychologia i inne. Poczynajàc od okresu produkcji rzemieêlniczej do obecnych czasów, w rozwoju tym mo na wyró niç nast pujàce charakterystyczne systemy kontroli, zapewniania i zarzàdzania jakoêcià: Prof. dr hab. in. Jan Bagiƒski jest pracownikiem Politechniki Warszawskiej. Kontrola techniczna (KT) system wykrywania wad produkcyjnych. Kontrola jakoêci (KJ) system wykrywania wad wyrobów i cz Êci, np. z dostaw. Sterowanie jakoêcià (SJ) system zapobiegania wadom. Zapewnianie jakoêci (ZapJ) system zewn trznego potwierdzania zdolnoêci organizacji do spe niania okreêlonych wymagaƒ. Zarzàdzanie jakoêcià (ZarzJ) system zewn trznego potwierdzania zdolnoêci organizacji do spe niania okreêlonych wymagaƒ oraz ciàg ego doskonalenia. Kompleksowe zarzàdzanie jakoêcià zintegrowane systemy zarzàdzania jakoêcià (Total Quality Management, Kaizen, Toyota Production System, Faurecia Excellence System, Demand Flow Technology-Flextronix System itp). Zarzàdzanie zrównowa onym rozwojem w przedsi biorstwie (ZZR). 28 ROK WYD. LXX ZESZYT 9/2011

2 Ka dy kolejny system jest coraz bardziej z o ony i obejmuje coraz wi cej aspektów zarówno bezpoêrednio, jak i poêrednio zwiàzanych z jakoêcià, takich jak np.: aspekty Êrodowiskowe, bhp, odpowiedzialnoêç spo eczna itp. Na rys. 1 zilustrowano wspó zale noêci pomi dzy wymienionymi systema- nicznej s u y y do przyj cia dobrego wyrobu lub odrzucenia z ego (braku). Trzecià mo liwoêcià by o skierowanie wyrobu do poprawy (np. za du y wa ek, za ma y otwór). Jako g ówne metody kontroli stosowane by y: kontrola 100-procentowa oraz kontrola wyrywkowa (rys. 2). Rys. 1. Zakresy aspektów jakoêci obejmowane przez kolejne systemy kontroli, zapewniania i zarzàdzania jakoêcià (êród o: opracowanie w asne) mi, podkreêlajàc zasad prostego zawierania si rozwiàzaƒ prostszych w rozwiàzaniach bardziej z o onych. Jest to oczywiêcie pewnym uproszczeniem, bo analizujàc szczegó owo ka dy system oddzielnie, mo na bez trudu wykazaç, e te zale noêci mogà byç bardziej z o one. Nale y dodaç, i w tym w aênie czasie Walter Shewhart pracowa nad wykorzystaniem statystyki matematycznej do doprecyzowania kontroli wyrywkowej. Efektem tych prac w latach dwudziestych by a ksià ka jego autorstwa pt: Economic Control of Manufactured Products opisujàca metody statystycznej kontroli jakoêci (SKJ). Zmiany w organizacji i zarzàdzaniu produkcjà implikowa y zmiany w kontroli technicznej sprawowanej dotychczas g ównie przez majstrów. Z pojedynczych stanowisk kontroli zacz to wyodr bniaç komórki organizacyjne kontroli technicznej, zlokalizowane g ównie na wydzia ach produkcyjnych i technicznych. Kontrola techniczna system wykrywania wad produkcyjnych Pierwsze formy kontroli jakoêci polega y na nadzorze pracy robotników przez majstrów. Z czasem nadzór ten zaczà si przekszta caç w form kontroli technicznej produkowanych urzàdzeƒ [1]. Istota kontroli technicznej polega a na 100-procentowej lub wyrywkowej kontroli wymiarów lub innych parametrów technicznych wyszczególnionych w dokumentacji technicznej wyrobu. Na poczàtku ubieg ego wieku wielkoprzemys owa forma gospodarki kszta towa a si wraz z post pem technicznym i organizacyjnym, poprawà wydajnoêci pracy oraz rozwojem skali produkcji. Przemiany te spowodowa y koniecznoêç badaƒ nad czasem pracy, normowaniem produkcji, organizacjà produkcji i jej zarzàdzaniem. Koncepcj badaƒ zjawisk wyst pujàcych w organizacji produkcji rozwijali równolegle m.in.: Amerykanin Frederick W. Taylor ( ) oraz Polak Karol Adamiecki ( ). Przedmiotem kontroli technicznej by y wyroby b dàce rezultatem procesu produkcyjnego. Wyniki kontroli tech- Rys. 2. Koncepcja kontroli technicznej (êród o: opracowanie w asne) Rys. 3. Koncepcja kontroli jakoêci (êród o: opracowanie w asne) ROK WYD. LXX ZESZYT 9/

3 Kontrola jakoêci system wykrywania wad wyrobów DoÊwiadczenia gromadzone podczas stosowania kontroli technicznej prowadzi y do koniecznoêci coraz bardziej wyraênego wydzielania komórek kontroli z bezpoêredniej podleg oêci majstrów i szefów produkcji oraz do systematycznego rozwoju technicznej strony pomiarów, tzn. doskonalenia narz dzi i laboratoriów pomiarowych wspierajàcych procesy produkcyjne i techniczne. Coraz cz Êciej stosowano te statystyczne metody odbioru i kontroli przebiegu procesów produkcyjnych. W tym te czasie narasta a ÊwiadomoÊç innego pojmowania jakoêci. JakoÊç wyrobu to nie tylko zgodnoêç z wymaganiami wyra onymi w dokumentacji technicznej, ale w coraz wi kszym stopniu stopieƒ spe niania wymagaƒ i oczekiwaƒ klientów wyra onych np. w kontraktach, opisach i specyfikacjach. Tak rozumianej jakoêci kontrola techniczna nie by a w stanie zapewniç. Kontrola techniczna nie mog a oceniç jakoêci projektu, jakoêci serwisu itp. UÊwiadamiano sobie, i jakoêci nie da si równie zagwarantowaç np. przez zatrudnienie wi kszej liczby inspektorów kontroli technicznej. JakoÊç trzeba wbudowaç w procesy: projektowania, zakupu, produkcji, monta u, serwisy itd. Wbudowaç jakoêç w procesy tzn. w pierwszej kolejnoêci podzieliç koƒcowe wymagania dotyczàce wyrobów na zadania czàstkowe i przypisaç je do poszczególnych procesów sk adowych oraz zastosowaç odpowiednie mierniki i metody oceny zgodnoêci wykonania. Nie zawsze chodzi o tradycyjne narz dzia pomiarowe, ale równie o inne atrybuty jakoêci charakterystyczne dla danych procesów. Te nowe uwarunkowania prowadzi y do przekszta cenia kontroli technicznej w kontrol jakoêci w wi kszym stopniu czuwajàcà nad interesem klientów, tzn. przysz ych nabywców wyrobów, ni interesem osób odpowiedzialnych za procesy produkcyjne i techniczne (rys. 3). Cechà charakterystycznà kontroli technicznej i kontroli jakoêci by bierny charakter tych dzia aƒ. Dzia ania te by y coraz bardziej kosztowne, a nie prowadzi y do usuwania przyczyn braków i niezgodnoêci w krótkim czasie od ich wykrycia. System wykrywania braków stawa si coraz bardziej nieefektywny. Sterowanie jakoêcià system zapobiegania wadom Cechà charakterystycznà nowego trendu w rozwoju kontroli jakoêci by y sprz enia zwrotne informacji pochodzàcych z kontroli. W komórkach kontroli jakoêci zatrudniano osoby zajmujàce si analizà kosztów braków oraz identyfikacjà miejsc powstawania braków i cz stotliwoêcià ich wyst powania na poszczególnych stanowiskach. Dzia y kontroli jakoêci zast powano dzia ami sterowania jakoêcià (rys. 4). Dzia y te, obok funkcji kontroli jakoêci, zapewnia y warunki do funkcjonowania w praktyce wymienionych sprz eƒ zwrotnych. BezpoÊrednimi wykonawcami sprz eƒ byli operatorzy maszyn (natychmiastowe sprz enie zwrotne, np. natychmiastowa regulacja maszyny). Tak e mistrzowie i kierownicy dowolnego szczebla podejmowali dzia ania na podstawie dostarczonych informacji z cz stotliwoêcià odpowiednià do sytuacji (raz na tydzieƒ, raz w miesiàcu itp.) Majàc na uwadze przep yw informacji negatywnych, ale równie pozytywnych, tzn. promowanie stanowisk, gniazd i dzia ów realizujàcych produkcj bezbrakowà, organizowano np. raz w miesiàcu dni jakoêci lub inne formy komunikowania. Zagadnienia te znalaz y rozwini cie teoretyczne w wielu pracach autorów amerykaƒskich, mi dzy innymi w pracy J.M. Jurana pod tytu em: Quality Control Handbook (lata: ), gdzie przedstawiono koncepcj tzw. spirali jakoêci. W tym systemie ros a ranga samokontroli. Samokontrola organizowana by a wg specjalnych regulaminów definiujàcych kryteria nadawania i cofania uprawnieƒ. Tymi krytycznymi kryteriami by y np. sytuacje, gdy wewnàtrz firmy lub u klienta stwierdzone zosta y wady niewykryte na odpowiednich stanowiskach w zakresie samokontroli. W latach osiemdziesiàtych w amerykaƒskim przemyêle motoryzacyjnym rozwini to statystyczne sterowanie procesami realizowanymi w przedsi biorstwie w postaci metod Statistical Process Control (SPC). Normy wielkiej trójki amerykaƒskich producentów samochodów (GM, Ford, Chrysler) wprowadza y nowe wskaêniki zdolnoêci procesów C p i C pk umo liwiajàce praktycznà realizacj systemu zapobiegania wadom w istotnych dla jakoêci procesach, gdzie: Rys. 4. Koncepcja sterowania jakoêcià (êród o: opracowanie w asne) 30 ROK WYD. LXX ZESZYT 9/2011

4 zdolnoêç potencjalna procesu (GGT, DGT wymiary graniczne, σ odchylenie Êrednie kwadratowe analizowanej populacji partii wyrobów); zdolnoêç rzeczywista procesu, z uwzgl dnieniem wycentrowania rozk adu wzgl dem jednego z wymiarów granicznych (z wyliczonych dwóch liczb przyjmuje si mniejszà bezwzgl dnà wartoêç, X wartoêç oczekiwana rozk adu wymiarów w analizowanej partii wyrobów). Wskaêniki te informujà np. o rozregulowaniu si procesu (zmiany wartoêci wskaênika C p ) lub o dryfowaniu rozk adu wymiarów w polu tolerancji (zmiany wartoêci wskaênika C pk ). Zapewnienie jakoêci system wewn trznego i zewn trznego potwierdzania zgodnoêci Wymagania mogà byç formu owane przez: 1. stron (wymagania wewn trzne), 2. stron (wymagania klientów) oraz przez 3. stron (np. wymagania jednostki certyfikujàcej). Warto dodaç, i pierwsze dyrektywy harmonizujàce wymagania rynku w EWG rozpocz to wydawaç od 1957 r. tzw. dyrektywy starego podejêcia, a od 1985 r. dyrektywy nowego podejêcia. Zapewnianie jakoêci oprócz funkcji sterowania jakoêcià obejmuje wszystkie dzia ania na poziomie przedsi biorstwa zwiàzane ze stworzeniem systemu systematycznego spe niania wymagaƒ rynku, np. dyrektyw nowego podejêcia. Wymieniona Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady 1 okreêla szczegó owy przebieg oceny zgodnoêci produkowanych wyrobów z wykorzystaniem ka dego z 15 modu ów, podajàc obowiàzki producenta, upowa nionego przedstawiciela i jednostki notyfikowanej. Zapewnienie zgodnoêci z wymaganiami rynku na poziomie przedsi biorstwa wymaga systemowego podejêcia, tzn. przyj cia okreêlonych celów, wyznaczenia osób odpowiedzialnych i zadaƒ oraz procedur post powania. W szczególnoêci istotne sà nowe zadania dla takich procesów, jak: marketing, projektowanie, zakupy, kontrola jakoêci, produkcja i serwis. Zarzàdzanie jakoêcià system zarzàdzania oraz ciàg ego doskonalenia jakoêci Podobnie jak w przypadku zapewniania jakoêci wymagania mogà byç formu owane przez wymienione trzy strony. Obok podstawowej w tej dziedzinie terminologii, norma ISO 9000 definiuje zasady zarzàdzania jakoêcià. Geneza wspó czesnej mi dzynarodowej normalizacji w zakresie systemów zarzàdzania jakoêcià mia a swój poczàtek w USA w roku Departament Obrony ustanowi pierwszy w tym zakresie standard MIL.Q.9858 pod tytu em Wymagania Programu JakoÊci. Norma ta po raz pierwszy wpro- TABELA I. Koncepcja zapewnienia jakoêci (êród o: opracowanie w asne) Metody kontroli: 100-procentowa, wyrywkowa, statystyczna, bierna, czynna, audyt personelu/procesu/systemu, atesty wyrobów, znak CE Sterowanie jakoêcià Wymagania rynku (europejskiego): dyrektywy nowego i starego podejêcia, normy zharmonizowane, normy niezharmonizowane, inne 15 modu ów oceny zgodnoêci na podstawie decyzji 768/2008/EC 1 A Wewn trzna kontrola produkcji A1 A2 B C C1 C2 D D1 E E1 F F1 G H Wewn trzna kontrola produkcji oraz badanie produktów pod nadzorem Wewn trzna kontrola produkcji oraz nadzorowana kontrola produktów pod nadzorem w przypadkowych odst pach czasu Badanie typu WE ZgodnoÊç z typem. Zapewnienie zgodnoêci z typem na etapie produkcji; nie jest wymagana ingerencja jednostki notyfikowanej ZgodnoÊç z typem w oparciu o wewn trznà kontrol produkcji oraz badanie produktów pod nadzorem ZgodnoÊç z typem w oparciu o wewn trznà kontrol produkcji oraz badanie produktów pod nadzorem w przypadkowych odst pach czasu ZgodnoÊç z typem w oparciu o zapewnienie jakoêci procesu produkcji Zapewnienie jakoêci procesu produkcji ZgodnoÊç z typem w oparciu o zapewnienie jakoêci produktu Zapewnienie jakoêci i badania gotowych produktów ZgodnoÊç z typem w oparciu o weryfikacj produktu ZgodnoÊç w oparciu o weryfikacj produktu ZgodnoÊç w oparciu o weryfikacj jednostkowà ZgodnoÊç oparta na pe nym zapewnieniu jakoêci Forma organizacyjna: Dzia zapewniania jakoêci (narz dzia pomiarowe, akredytowane laboratoria, inspektorzy kontroli, samokontrola, analitycy braków/wad, analitycy kosztów jakoêci, audyty wewn trzne i zewn trzne, certyfikacja lub akredytacja personelu/wyrobów/procesów/systemów). OdpowiedzialnoÊç: Coraz cz Êciej za zgodnoêç z wymaganiami rynku na poziomie przedsi biorstwa odpowiada koordynator ds. zapewniania jakoêci. 1 Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady UE Nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie wspólnych ram dotyczàcych wprowadzania produktów do obrotu uchylajàca decyzj Rady 93/464/EWG (wesz a w ycie od dnia roku). ROK WYD. LXX ZESZYT 9/

5 wadza a wymagania dotyczàce podejêcia procesowego, a ponadto ustanawia a po raz pierwszy wymagania dotyczàce prowadzenia zewn trznych, niezale nych audytów majàcych na celu potwierdzanie zgodnoêci wdro onych rozwiàzaƒ z wymaganiami normy. Norma ta sta a si podstawà do podobnych opracowaƒ, np. dotyczàcych NATO (AQAP, 1963), zapewniania jakoêci w energetyce jàdrowej (lata 70.), ale równie w sektorze cywilnym (BS 4778, BS 4891, BS 5750, lata 70.) i innych. DoÊwiadczenie zgromadzone podczas stosowania ww. standardów pos u y y do wydania w 1986 r. normy terminologicznej ISO 8402, a rok póêniej serii norm ISO 9000 (ISO 9000, ISO 9001, ISO 9003 i ISO 9004), które definiowa y wytyczne stosowania i wymagania dotyczàce budowy systemów zapewniania jakoêci (tak si wtedy nazywa y). Kolejne nowelizacje tych norm w latach: 1994, 2000 oraz 2008 dostosowa y wymagania tych standardów do struktury procesów w organizacjach ukierunkowanych na spe nianie wymagaƒ klienta w systemowy sposób. Wszystkie s u àce temu celowi procesy sà monitorowane i doskonalone. Aktualnie seria norm ISO 9000 zawiera dodatkowo wiele norm wspomagajàcych wymienione procesy w postaci wytycznych, a ich wybór przedstawiono w tab. II. Kompleksowe zarzàdzanie jakoêcià zintegrowane systemy zarzàdzania Równolegle z rozwojem standardów dotyczàcych zarzàdzania jakoêcià, od lat pi çdziesiàtych poczàtkowo w Japonii, a potem na Zachodzie rozwijana jest teoria Company Wide Quality Control (Japonia) oraz Total Quality Management (Zachód). W obu przypadkach do procesu poprawy jakoêci w przedsi biorstwie proponuje si anga owanie coraz szerszego grona pracowników zatrudnionych na wszystkich poziomach organizacyjnych. Podstawowà funkcj w tym procesie przypisuje si kierownictwu, które przez jasnà strategi i kultur organizacyjnà sprawia, e ten proces jest efektywny. TABELA II. Wykaz norm i dokumentów z rodziny ISO 9000 i ich polskie odpowiedniki (êród o: Polski Komitet Normalizacyjny) Norma/ Tytu PN lub inny Dok. ISO dokument Tytu ISO Quality management systems Fundamentals PN-EN ISO Systemy zarzàdzania jakoêcià Podstawy 9000:2005 and vocabulary 9000:2006 i terminologia ISO Quality management systems Requirements PN-EN ISO Systemy zarzàdzania jakoêcià Wymagania 9001: :2009 ISO Managing for the sustained success of an PN-EN ISO Zarzàdzanie majàce na celu osiàganie 9004:2009 organization A quality management approach 9004:2009 trwa ego sukcesu organizacji PodejÊcie poprzez zarzàdzanie jakoêcià ISO Quality management Customer satisfaction PN-ISO Zarzàdzanie jakoêcià Zadowolenie klienta 10001:2007 Guidelines for code of conduct for 10001:2009 Wytyczne dla organizacji dotyczàce organizations kodeksów post powania ISO Quality management Customer satisfaction PN-ISO Zarzàdzanie jakoêcià Zadowolenie klienta 10002:2004 Guidelines for complaints handling in 10002:2006 Wytyczne dot. post powania z reklamacjami organizations w organizacjach ISO Quality management Customer satisfaction PN-ISO Zarzàdzanie jakoêcià Zadowolenie klienta 10003:2007 Guidelines for dispute resolution 10003:2009 Wytyczne dot. rozstrzygania sporów na external to organization zewnàtrz organizacji ISO Quality management systems Guidelines for PN-ISO Systemy zarzàdzania jakoêcià Wytyczne 10005:2005 quality plans 10005:2007 dotyczàce planów jakoêci ISO Quality management systems Guidelines for PN-ISO Systemy zarzàdzania jakoêcià 10006:2003 quality management in projects 10006:2005 Wytyczne dotyczàce zarzàdzania jakoêcià w przedsi wzi ciach ISO Quality management systems Guidelines for PN-ISO Systemy zarzàdzania jakoêcià Wytyczne 10007:2003 configuration management 10007:2005 dotyczàce zarzàdzania konfiguracjà ISO Measurement management systems PN-EN ISO Systemy zarzàdzania pomiarami Wymagania 10012:2003 Requirements for measurement processes and 10012:2004 dotyczàce procesów pomiarowych measuring equipment i wyposa enia pom. ISO/TR Guidelines for quality management system Polski Raport Wytyczne dotyczàce dokumentacji systemu 10013:2001 documentation zarzàdzania jakoêcià ISO Quality management Guidelines for realizing PN-ISO Zarzàdzanie jakoêcià Wytyczne do osiàgania 10014:2006 financial and economic benefits 10014:2008 korzyêci finansowych i ekonomicznych ISO Quality management Guidelines for training PN-ISO Zarzàdzanie jakoêcià Wytyczne dotyczàce 10015: :2004 szkolenia ISO/TR Guidance on statistical techniques ISO/TR Wytyczne dotyczàce technik statyst :2003 for ISO 9001: :2005 odnoszàcych si do ISO 9001:2000 ISO Guidelines for selection of quality management PN-ISO Wytyczne dotyczàce wyboru konsultantów 10019:2005 system consultants and use of their services 10019:2006 systemu zarzàdzania jakoêcià i korzystania z ich us ug ISO Guidelines for quality and/or environmental PN-EN ISO Wytyczne dotyczàce audytowania systemów 19011:2002 management systems auditing 19011:2003 zarzàdzania jakoêcià i/lub zarzàdzania Êrodowiskowego 32 ROK WYD. LXX ZESZYT 9/2011

6 Oprócz serii norm ISO 9000, w latach dziewi çdziesiàtych i obecnie Mi dzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO wydaje nowe standardy dotyczàce aspektów poêrednio zwiàzanych z jakoêcià, takich jak np.: Êrodowisko, bhp, odpowiedzialnoêç spo eczna oraz wiele innych zagadnieƒ istotnych dla okreêlonych bran (tab. III). Organizacje najbardziej zaawansowane we wdra- aniu zarzàdzania jakoêcià wybierajà z szerokiego spektrum sprawdzonych w praktyce rozwiàzaƒ te elementy, które w najwi kszym stopniu mogà byç przydatne w budowie w asnego modelu doskona oêci (rys. 5). Analiza takich modeli w powiàzaniu z uwarunkowaniami danego przedsi biorstwa dostarcza wielu interesujàcych wniosków. Ró norodnoêç podejêç, kreatywnoêç i zaanga owanie ca ej organizacji zapewniç mogà spe nienie wymagaƒ klientów, pracowników i otoczenia. W tab. IV zamieszczono przyk adowo porównanie istotnych elementów zintegrowanego systemu zarzàdzania w zakresie jakoêci, Êrodowiska i bhp. Pomimo tego, i w poszczególnych obszarach stosowana jest inna nomenklatura, inne mierniki, inne sà wymagane kompetencje zarówno techniczne, jak i personalne, zawsze mo na wyodr bniç elementy wspólne w postaci np. zintegrowanej polityki i celów organizacji, wspólnych procesów i procedur oraz dokumentów i zapisów integrujàcych wymagania standardowe. Przyk adowo takimi wspólnymi procedurami sà wymagane procedury systemowe dotyczàce: nadzoru nad dokumentami i zapisami, audytów wewn trznych i dzia aƒ korygujàcych. Wymagania normy OHSAS sà najbardziej kategoryczne np. w zakresie zarzàdzania ryzykiem, szkoleƒ czy rejestracji zdarzeƒ. Sà to wymagania obligatoryjne i wynikajà z charakteru regulacji prawnych dotyczàcych bhp. Wed ug ISO potencjalne przyczyny wp ywów Êrodowiskowych, np. znaczàce aspekty Êrodowiskowe, powinny byç zarzàdzane ze wzgl du na realizacj Êrodowiskowej polityki firmy. Nale y przy tym dodaç, i standardy te nie sà obligatoryjne. Z kolei majàc na uwadze jakoêç, oczywiste jest, e zintegrowany system zarzàdzania powinien zapewniaç, e firma i jej produkty uwzgl dniajà wymagania klientów. Z tego te powodu firma powinna zarzàdzaç ryzykiem, kontrolujàc istotne procesy i produkty w aspekcie spe nienia wymagaƒ i celów jakoêciowych. Z przedstawionego zestawienia wynika wniosek, i poza elementami wspólnymi w zintegrowanych systemach zarzàdzania TABELA III. Koncepcja kompleksowego, zintegrowanego zarzàdzania jakoêcià (êród o: opracowanie w asne) Amerykaƒscy guru jakoêci: E.W. Deming, M. Juran, A.V. Feigenbaum, P.B. Crosby, Japoƒscy guru jakoêci: K. Ishikawa, S. Szingo, G. Taguchi, Polscy guru jakoêci: K. Adamiecki, R. Kolman, E. Kindlarski, Standardowe systemy zarzàdzania aspektami zwiàzanymi z jakoêcià: ISO 9000 seria norm dotyczàca zarzàdzania jakoêcià ISO seria norm dotyczàca zarzàdzania Êrodowiskowego OHSAS normy dotyczàce zarzàdzania bhp ISO normy dotyczàce przemys u motoryzacyjnego GMP, HACCP normy dotyczàce przemys u spo ywczego ISO wytyczne dotyczàce odpowiedzialnoêci spo ecznej, oraz wiele innych norm dotyczàcych szczególnych wymagaƒ bran owych: Mi dzynarodowe i zak adowe wymagania dotyczàce modelu doskona oêci organizacji: TQM, Toyota Production System, Faurecja Excellence System, Flextronix System, Doktryna JakoÊci Bliklego, Rozwiàzania alternatywne: Kaizen i techniki zwiàzane, SzeÊç Sigma, Total Operations Solutions, ERP, wyró niç mo na elementy specyficzne dla ka dego standardu. Stworzenie struktury zarówno elementów wspólnych, jak i specyficznych dla ka dego standardu oraz przypisanie celów do poszczególnych elementów nale y do jednego z poczàtkowych etapów dobrze projektowanego, zintegrowanego systemu zarzàdzania. W ka dym przypadku nie jest to zadanie proste. Wymaga nie tylko odpowiedniej ÊwiadomoÊci, nak adów finansowych, ale równie kompetencji technicznych i personalnych. Rys. 5. Koncepcja zarzàdzania jakoêcià (êród o: opracowanie w asne) ROK WYD. LXX ZESZYT 9/

7 TABELA IV. Zestawienie wybranych poj ç oraz ich interpretacji w odniesieniu do norm: ISO 9001, ISO i OHSAS (êród o: Materia y szkoleniowe TUV NORD Polska, 2008) Poj cie ISO 9001 ISO OHSAS Obszar zarzàdzania jakoêç Êrodowisko bezpieczeƒstwo i higiena pracy Cele nadrz dne wzrost zadowolenia klientów poprawa dokonaƒ w zakresie poprawa dokonaƒ w zakresie Êrodowiska bhp Strony zainteresowane klient, w adze paƒstwowe w adze paƒstwowe, pracownicy, w adze zainteresowane strony paƒstwowe w zakresie Êrodowiska Aspekty istotne atrybuty jakoêci aspekty Êrodowiskowe zagro enia (powiàzane z dzia alnoêcià w firmie) Wymagania w odniesieniu wymagania klientów, wymagania prawne wymagania/potrzeby do aspektów istotnych bezpieczeƒstwo u ytkowania, wymagania/potrzeby zainteresowanych stron wymagania prawne zainteresowanych stron wymagania pochodzàce i normatywne, inne wymagania pochodzàce z wyników analizy ryzyka z wyników analizy ryzyka (analiza zagro eƒ) Dzia ania zarzàdcze procesy, które sà istotne dla operacje i czynnoêci powiàzane czynnoêci i operacje skojarzone spe nienia jakoêciowych ze znaczàcymi aspektami z okreêleniem i ograniczaniem charakterystyk produktów Êrodowiskowymi zagro eƒ oraz dla ca oêciowych dokonaƒ firmy dot. jakoêci Rezultaty niew aêciwego s abe osiàgni cia firmy szkodliwy wp yw na Êrodowisko szkodliwy wp yw na zdrowie zarzàdzania w àczajàc w to produkty pracowników niesatysfakcjonujàce klienta Ryzyko firma nie mo e spe niç dzia alnoêç w zakresie dzia alnoêç w zakresie bhp wymagaƒ prawnych, ani tych Êrodowiska niespe niajàca niespe niajàca wymagaƒ stawianych przez klienta wymagaƒ prawnych oraz prawnych KONSEKWENCJE: potrzeb zainteresowanych stron KONSEKWENCJE: brak zadowolenia klienta, KONSEKWENCJE: wykroczenia, odpowiedzialnoêç wykroczenia, wykroczenia, odpowiedzialnoêç cywilna, utrata zasobów odpowiedzialnoêç cywilna, cywilna, z y wizerunek, straty ludzkich, straty finansowe, straty finansowe, finansowe atmosfera w pracy zmniejszenie udzia u w rynku Koncepcyjny model systemu zarzàdzania zrównowa onym rozwojem Zarzàdzanie zrównowa onym rozwojem oparte jest na wszystkich efektywnych rozwiàzaniach omówionych wczeêniej. W tym przypadku chodzi o najbardziej zaawansowane systemy, tzn. kompleksowe zarzàdzanie jakoêcià zarówno wg powszechnie znanych modeli doskona oêci, jak i w asnych. Stàd koncepcyjny model zarzàdzania ZR mo na symbolicznie przedstawiç jak na rys. 6. Na rys. 6 przedstawiono koncepcyjny model wdra ania, utrzymania i doskonalenia zintegrowanego systemu zarzàdzania zrównowa onym rozwojem, opracowany i rozwijany na jednym z wydzia ów Politechniki Warszawskiej. W modelu tym wyró niono cztery charakterystyczne modu y: przedsi biorstwo, zrównowa ony rozwój, zarzàdzanie i in ynieria. Wst pnie przyj to takà w aênie kolejnoêç, wychodzàc z za o enia, e najpierw nale y zidentyfikowaç wszystkie uwarunkowania i istotne potrzeby zmian zwiàzane z wdro eniem zrównowa onego rozwoju na poziomie przedsi biorstwa, aby potem przejêç do fazy wdra ania tych zmian w postaci realizacji odpowiednich projektów, czyli do fazy in ynierii. Projekty mogà dotyczyç wdra ania nowych ekowyrobów, nowych technologii, oszcz dnoêci surowców i energii, rozwoju kompetencji, systemów zagospodarowania odpadów, odpowiedzialnoêci spo ecznej, SzeÊç Sigma itp. Innymi s owy: przed podj ciem kosztownych projektów wdro eniowych w pierwszej kolejnoêci nale y stworzyç klarowny obraz docelowego stanu (wizji), okreêliç ryzyko i koszty realizacji tych celów. Przy kolejnych etapach wdra ania zrównowa onego rozwoju na poziomie przedsi biorstwa kolejnoêç ta wydaje si byç równie w aêciwa. Podsumowanie Przedstawiona analiza pozwala przeêledziç charakterystyczne elementy poszczególnych systemów zapewniania jakoêci, poczynajàc od kontroli technicznej (systemu wykrywania wad produkcyjnych) do zarzàdzania zrównowa onym rozwojem na poziomie przedsi biorstwa. Ka de kolejne rozwiàzanie uwzgl dnia szerszy zakres wymagaƒ od parametrów podawanych w dokumentacji technicznej do wymagaƒ klientów, rynku, danego kraju czy regionu. Spe nienie tych wymagaƒ anga uje coraz szersze grupy pracowników w przedsi biorstwach, narzucajàc coraz bardziej z o one, systemowe formy realizacji. Obrazowo mo na to wyraziç okreêleniem (troch nie adnym) przechodzenia od rozwiàzaƒ typu koniec rury do rozwiàzaƒ typu poczàtek rury. Innymi s owy od ma o efektywnych rozwiàzaƒ typu wykrywanie braków do rozwiàzaƒ zapobiegania niezgodnoêciom ju w procesach projektowania wyrobów, opracowywania technologii i systemów zarzàdzania. Wykorzystywane standardowe systemy zarzàdzania traktowane sà jako dobre praktyki Êwiatowe u atwiajàce spe nianie okreêlonych wymagaƒ, ale równie u atwiajàce wspó prac z innymi podmiotami. Ostatnie rozwiàzania umo liwiajà formu owanie i realizacj ambitnych celów dotyczàcych zagadnieƒ zwiàzanych ze zrównowa onym rozwojem. Odpowiednie nastawienie decydentów w przedsi biorstwie 34 ROK WYD. LXX ZESZYT 9/2011

8 Rys. 6. Koncepcja systemu zarzàdzania zrównowa onym rozwojem (êród o: opracowanie w asne) jest niezwykle istotne w stawianiu i osiàganiu tych celów, ale równie istotna jest in ynieria realizacji celów, czyli zagadnienia technologiczne i z tym zwiàzane dzia ania kontrolne. Mo na powiedzieç, e im bardziej zaawansowany jest system zapobiegania niezgodnoêciom, tym wi cej w nim miejsca na zagadnienia technologiczne oraz na zarzàdzanie. àczenie tych obszarów ma miejsce w kszta ceniu studentów na kierunku Zarzàdzanie i In ynieria Produkcji. W ramach tego kierunku mo na wyró niç modu Zarzàdzanie i In- ynieria JakoÊci poêwi cony (w cz Êci) prezentowanej w artykule tematyce. WartoÊcià nadrz dnà jest zrównowa ony rozwój obejmujàcy trzy podstawowe obszary dzia aƒ, których integracja pozwoli na trwa à popraw jakoêci ycia wspó czesnych i przysz ych pokoleƒ. Sà to: wzrost gospodarczy i równomierny podzia korzyêci, ochrona zasobów naturalnych i Êrodowiska oraz rozwój spo eczny. Innym modelem jest np. model szeêcioramienny (rozwój: ekonomiczny, spo eczno-kulturalny, etyczny, przestrzenny, ekologiczny, techniczno- -technologiczny). Rozwój zrównowa ony jest koncepcjà globalnà, jednak musi byç oparty na rozwoju lokalnym [2] w myêl zasady myêl globalnie dzia aj lokalnie. Poprzez zmian myêlenia i dzia ania zwyk ych ludzi na poziomie przedsi biorstw oraz na poziomie ma ych spo ecznoêci, mo na dojêç do skutków globalnych. LITERATURA 1. Szkoda J.: Zarzàdzanie jakoêcià w procesach realizacji maszyn i urzàdzeƒ technicznych. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmiƒsko-Mazurskiego, Olsztyn Zawisza S.: Zarzàdzanie zrównowa onym rozwojem obszarów wiejskich. Wydawnictwo Uczelniane Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy, Bydgoszcz ROK WYD. LXX ZESZYT 9/

1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR

1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR Cz Êç 1, rozdzia 1, str. 1 1.1. Spis treêci segregator 1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR 1. PRZEWODNIK 1.1. Spis treêci segregator 1.2. Spis treêci p yta CD 1.3. Wykaz piktogramów 2. ISO 9000 2.1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych

Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Procedura weryfikacji badania czasu przebiegu 1 paczek pocztowych Warszawa 2012 (nowelizacja 2014) 1 zmiana nazwy zgodnie z terminologią zawartą w ustawie Prawo pocztowe Jednostka zlecająca: Urząd Komunikacji

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim III Spotkanie Grupy Sterującej Ewaluacją I Monitoringiem Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim Badanie w ramach projektu pn. Opolskie Obserwatorium Terytorialne

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI

Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PROGRAM CERTYFIKACJI Zakład Certyfikacji 03-042 Warszawa, ul. Kupiecka 4 Sekcja Ceramiki i Szkła ul. Postępu 9 02-676 Warszawa PC-05 PROGRAM Certyfikacja zgodności z Kryteriami Grupowymi certyfikacja dobrowolna Warszawa, PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. O Autorach... Wst p... XIII

Spis treêci. O Autorach... Wst p... XIII O Autorach..................................................................... XI Wst p.......................................................................... XIII Rozdzia 1. Specyfika facility management........................................

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Załącznik Nr do Regulaminu Pracy Urzędu Gminy Stromiec PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY. Szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzone jest jako: / szkolenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 80 000 PRACOWNIKÓW 500 W POLSCE OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 1 650 BIUR I LABORATORIÓW 30 W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA 1 SGS Systems & Services Certification Projekty wg

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA KWALIFIKACYJNE DLA OSÓB WYKONUJĄCYCH BADANIA MATERIAŁÓW DO BUDOWY URZĄDZEŃ CIŚNIENIOWYCH

WYMAGANIA KWALIFIKACYJNE DLA OSÓB WYKONUJĄCYCH BADANIA MATERIAŁÓW DO BUDOWY URZĄDZEŃ CIŚNIENIOWYCH WYMAGANIA KWALIFIKACYJNE DLA OSÓB WYKONUJĄCYCH BADANIA MATERIAŁÓW DO BUDOWY URZĄDZEŃ CIŚNIENIOWYCH Marta Wojas, Marek Walczak Urząd Dozoru Technicznego Warszawa Referat zawiera informacje na temat wymagań

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

społeczna odpowiedzialność biznesu?

społeczna odpowiedzialność biznesu? SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU WARSZTATY DLA NAUCZYCIELI PRZEDSIĘBIORCZOŚCI 31 stycznia 2012 r. dr Justyna Szumniak-Samolej Samolej mgr Maria Roszkowska-Śliż 1. WPROWADZENIE Z czym kojarzy się Państwu

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Akty prawne Konstytucja Rzeczpospolitej Kodeksy Ustawy Rozporządzenia O DOBRĄ JAKOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia Pole kompetencji Bezpieczeństwo i higiena pracy Level: 6 Credit: Umiejętności Wiedza 1 Stawia pytania odnośnie

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ IMiT 2014 1 1. CELE PROGRAMU Program ma na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych artystów tańca oraz doskonalenie kadry pedagogicznej i badawczo-naukowej

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA HANDEL I REKLAMA W PRAKTYCE PILOTAŻOWY PROGRAM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z II warsztatów

Sprawozdanie z II warsztatów Sprawozdanie z II warsztatów 28 lutego 2015 roku odbyły się drugie warsztaty w ramach projektu realizowanego przez Stowarzyszenie Warnija w partnerstwie z Gminą Olsztyn, Forum Rozwoju Olsztyna OLCAMP,

Bardziej szczegółowo

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Albertów 25.01.2016r Podstawowym celem praktyki zawodowej odbywanej w Firmie JAMAR sp. jawna jest nabycie umiejętności praktycznych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 7 listopada 2001 r. Dziennik Ustaw Nr 135 10543 Poz. 1518 1518 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 listopada 2001 r. w sprawie informacji, jakie powinien zawieraç wniosek o przyrzeczenie podpisania Umowy DOKE, oraz

Bardziej szczegółowo

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku.

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku. REGULAMIN PROGRAMU OPCJI MENEDŻERSKICH W SPÓŁCE POD FIRMĄ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE W LATACH 2016-2018 1. Ilekroć w niniejszym Regulaminie mowa o: 1) Akcjach rozumie się przez to

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH

PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW PRODUKCYJNYCH Do celów projektowania naleŝy ustalić model procesu wytwórczego: Zakłócenia i warunki otoczenia Wpływ na otoczenie WEJŚCIE materiały i półprodukty wyposaŝenie produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn .... pieczęć firmowa wnioskodawcy..., dnia... NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn WNIOSEK o przyznanie środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r.o promocji

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r.

Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r. Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r. w sprawie: Aneksu do Regulaminu Organizacyjno - Porządkowego Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. prof.

Bardziej szczegółowo

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie:

Pomoc, o której mowa w tytule udzielana jest na podstawie: Powiatowy Urząd Pracy w Jarocinie ul. Zaciszna2,63-200 Jarocin Tel. 062 747 35 79, fax 062 747 73 88 e-mail:sekretariat@pup.jarocin.pl ZASADY OKRESLAJACE PRZYZNANIE DOFINANSOWANIA WYNAGRODZENIA, NAGRODY

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik hotelarstwa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik hotelarstwa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik hotelarstwa 422402 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik hotelarstwa powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: 1) prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu CZĘSTOCHOWA

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni Szczegółowe cele kształcenia: Po odbyciu praktyki słuchacz

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Instytut Nauk Humanistycznych i Społecznych Kierunek studiów: Praca socjalna Poziom kształcenia: I stopień Profil kształcenia:

Instytut Nauk Humanistycznych i Społecznych Kierunek studiów: Praca socjalna Poziom kształcenia: I stopień Profil kształcenia: Efekty kształcenia dla kierunku PRACA SOCJALNA studia pierwszego stopnia (profil PRAKTYCZNY) i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Instytut prowadzący kierunek studiów: Instytut

Bardziej szczegółowo

Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339

Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339 1/7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:48339-2015:text:pl:html Polska-Katowice: Meble 2015/S 029-048339 Uniwersytet Śląski w Katowicach, ul. Bankowa 12, Dział

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji.

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji. studia ekonomiczne, kierunek: ZARZĄDZANIE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Podstawy zarządzania 60 h

Bardziej szczegółowo

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia

biuro@cloudtechnologies.pl www.cloudtechnologies.pl Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Warszawa, 11 kwietnia 2016 roku Projekty uchwał dla Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia w sprawie przyjęcia porządku obrad Zwyczajne Walne Zgromadzenie przyjmuje następujący porządek obrad: 1. Otwarcie Zgromadzenia,

Bardziej szczegółowo

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin Załącznik Nr 7 do Zarządzenia Nr 101/2014 Burmistrza Ornety z dnia 26.08.2014 r. PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO I INSTRUKTAśU STANOWISKOWEGO dla pracowników Urzędu Miejskiego w Ornecie opracowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 29/11/15

Zarządzenie nr 29/11/15 Zarządzenie nr 29/11/15 a Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie z dnia 30 marca 2012 r. w sprawie: wdrożenia procedury Zasady prowadzenia w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Sulechowie Na

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010.

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI RADY NADZORCZEJ SPÓŁKI PATENTUS S.A. ZA OKRES 01.01.2010 31.12.2010. 1. Informacja dotycząca kadencji Rady Nadzorczej w roku 2010, skład osobowy Rady, pełnione funkcje w Radzie,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Zarządzanie jakością Quality management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and production engineering Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Rodzaj zajęć: Wyk. Ćwicz. Lab.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862

Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu. Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 1 Ogłoszenie o otwartym naborze partnera w celu wspólnej realizacji projektu Ogłaszający konkurs: Gmina Nowy Tomyśl NIP: 7881916753 REGON: 631258862 Strona internetowa: www.nowytomysl.pl I. OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 015/016 Kierunek studiów: Inżynieria Produkcji Forma

Bardziej szczegółowo

Opis metodologii audytu wewnętrznego

Opis metodologii audytu wewnętrznego Departament Prawny i Kadr Instrukcja wykonawcza Strona / stron 1/9 Opis metodologii audytu wewnętrznego Stanowisko Imię i nazwisko Opracowanie Małgorzata Krystek Sprawdzenie Kierownik Działu Audytu Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1

Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Wprowadzenie do zarządzania procesami biznesowymi czym są procesy biznesowe: Part 1 Listopad 2012 Organizacja funkcjonalna Dotychczas na organizację patrzono z perspektywy realizowanych funkcji. Zarząd

Bardziej szczegółowo

Co to jest TPM? TPM (Total Productive Maintenance) to zaawansowana metoda zarządzania

Co to jest TPM? TPM (Total Productive Maintenance) to zaawansowana metoda zarządzania Co to jest TPM? TPM (Total Productive Maintenance) to zaawansowana metoda zarządzania przedsiębiorstwem, które posiada zaawansowane technologicznie linie produkcyjne. TPM promuje tworzenie kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis zamówienia

Szczegółowy opis zamówienia ZFE-II.042.2. 24.2015 Szczegółowy opis zamówienia I. Zasady przeprowadzenia procedury zamówienia 1. Zamówienie realizowane jest na podstawie art.70 1 i 70 3 70 5 Kodeksu Cywilnego ( Dz. U. z 2014 r. poz.

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

Certyfikat na zdrowie

Certyfikat na zdrowie jakość Zintegrowane systemy zarządzania w służbie zdrowia Certyfikat na zdrowie rystyna Lisiecka owszechna staje się tendencja budowania zintegrowanych systemów zarządzania w organizacjach usługowych.

Bardziej szczegółowo

Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna

Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna Nazwa kierunku Gospodarka przestrzenna Tryb studiów stacjonarne Profil studiów ogólnoakademicki Wydział Wydział Nauk o Ziemi Opis kierunku Studia drugiego stopnia na kierunku Gospodarka przestrzenna trwają

Bardziej szczegółowo

HORIZON 2020 SME INSTRUMENT. Program Komisji Europejskiej dedykowany MŚP

HORIZON 2020 SME INSTRUMENT. Program Komisji Europejskiej dedykowany MŚP HORIZON 2020 SME INSTRUMENT Program Komisji Europejskiej dedykowany MŚP Wspierane będą nowatorskie przedsięwzięcia realizowane przez małe i średnie przedsiębiorstwa o dużym potencjale rynkowym. Pomysł

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym W ciągu ostatnich lat Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zintensyfikował działania nadzorcze w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

UMOWA. Panią/Panem.. prowadzącą/ym działalność gospodarczą pod nazwą. REGON.. NIP. zwanym dalej Wykonawcą została zawarta umowa następującej treści :

UMOWA. Panią/Panem.. prowadzącą/ym działalność gospodarczą pod nazwą. REGON.. NIP. zwanym dalej Wykonawcą została zawarta umowa następującej treści : WZÓR W dniu. r. Pomiędzy UMOWA Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Uniejowie, ul. Orzechowa 6,99-210 Uniejów reprezentowanym przez Kierownika GOPS Panią Jolantę Figurską zwanym dalej Zamawiającym,

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: ZIE-1-210-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2013/2014 Kod: ZIE-1-210-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Badania marketingowe Rok akademicki: 2013/2014 Kod: ZIE-1-210-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Informatyka i Ekonometria Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia Forma

Bardziej szczegółowo

Roman Dmowski Centrum Usług Wspólnych

Roman Dmowski Centrum Usług Wspólnych Czy PRINCE2 może być pomocny w zamówieniach publicznych Roman Dmowski Best Practice Showcase, 10 czerwca 2011 PRINCE2 jest znakiem handlowym Office of Government Commerce zarejestrowanym w Zjednoczonym

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji

Konferencja pt.: Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji 1 Wdrażanie zrównoważonego rozwoju wymaga integracji procesu

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych

WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Powiatowy Urząd Pracy w Wodzisławiu Śl. Wodzisław Śl., dnia... Znak sprawy.... WNIOSEK o sfinansowanie kosztów studiów podyplomowych Na podstawie art. 42a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo