Elektronika (konspekt)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elektronika (konspekt)"

Transkrypt

1 Elektronika (konspekt) Franciszek Gołek Wykład 05 i 06 Obwody rezonansowe, transformatory, oscyloskop, układy diodowe.

2 Dobroć Q (Q-factor, quality factor) jest miarą ostrości krzywych rezonansowych. Dla pasmowego filtra z obwodem rezonansowym (jak na rysunku obok) jest zdefiniowany jako: Q = ω rez / ω 3dB = f rez / f 3dB. Q można wyrazić za pomocą wartości elementów filtra RLC. Np. gdy U WY = U R to k u = U R /U RLC i k umax = 1 k u /k umax = Zatem Q = ω rez L/R. Dodajmy, że w elektronice poza dobrocią układów rezonansowych mówi się o dobroci innych układów czy elementów. Przykładowo dobroć cewki zdefiniowana jest jako stosunek: ωl/r (gdzie L-indukcyjność cewki, R oporność cewki). Traktując kondensator jako równoległe połączenie idealnej pojemności i rezystancji R (reprezentującej straty dielektryczne) definiujemy dobroć kondensatora jako stosunek prądów I C /I R = (U/X C )/(U/R)=R/X C = ωcr. Wynika z tego, że układy o dużej dobroci to takie, które marnotrawią mało energii na straty w rezystancjach przewodów cewki i rezystora R.

3

4 Transformator Transformator to dwa, magnetycznie ze sobą sprzężone, uzwojenia pozwalające na zmianę wartości napięcia (i prądu) zmiennego przy niezmienionej (w przybliżeniu) mocy. Działanie transformatora opiera się na prawie Faradaya: gdzie z liczba zwoi,φ strumień magnetyczny w rdzeniu transformatora e siła elektromotoryczna. Widać, że do wytworzenia siły elektromotorycznej potrzebny jest zmienny strumień magnetyczny (niezerowa pochodna po czasie). Zatem transformator nie jest urządzeniem na prąd stały! Transformator został odkryty przez Faradaya w 1831r.,a następnie przez Williama Stanleya 1885 r. i zastosowany w instalacji oświetleniowej w Ameryce (w Massachusetts transformator podnosił napięcie z 500V na 3000V na początku linii o długości 1219 m a na jej końcu inny transformator obniżał je z powrotem do 500V).

5 Transformator Transformator oprócz dwóch (co najmniej) uzwojeń zwykle zawiera rdzeń prowadzący strumień magnetyczny. Rdzeń nie może być jednolitym przewodnikiem gdyż w czasie pracy pojawiałyby się duże prądy wirowe przynoszące duże straty energii. W praktyce, aby zapobiec znacznym stratom mocy rdzenie zbudowane są z wielu ściśniętych ale odizolowanych elektrycznie od ciebie blach (warstw materiału o dużym µ) lub materiałów o dużej rezystywności (oporze właściwym). Stratę mocy związaną z prądami wirowymi i przypadającą na jednostkę objętości można obliczyć ze wzoru: w którym: B m amplituda indukcji magnetycznej, d grubość blachy; f częstotliwość; ρ rezystywność materiału ferromagnetycznego. Widać, że straty mocy od prądów wirowych są proporcjonalne do kwadratu iloczynu indukcji magnetycznej, częstotliwości i grubości blachy oraz odwrotnie proporcjonalne do rezystywności. Przy zadanej częstotliwości i indukcji magnetycznej obniżenie strat od prądów wirowych można zatem uzyskać przez zastosowanie bardzo cienkich blach izolowanych papierem lub lakierem, albo stosując materiał ferromagnetycznego o dużej rezystywności.

6 Transformator Ważną przy wielu zastosowaniach transformatorów jest możliwość tzw. dopasowywania impedancji źródła i obciążenia. Bezpośrednie połączenie obciążenia do zacisków źródła napięcia oznacza, że maksymalny przekaz mocy ma miejsce przy impedancji obciążenia równej impedancji źródła. Gdy jednak zastosujemy trafo o przekładni na przykład obniżającej napięcie P- krotnie P = N 2 /N 1 < 1 to napięcie na zaciskach uzwojenia wtórnego (tam gdzie podłączamy odbiornik mocy) będzie P-krotnie mniejsze a prąd P-krotnie większy przy maksymalnym przekazie mocy. Oznacza to, że impedancja odbiornika dopasowywana do impedancji wewnętrznej źródła powinna spełniać relację Z odbiornika /Z źródła = P 2. Dzięki trafo impedancja odbiornika nie musi być równa impedancji źródła!

7 Transformator Dzięki N. Tesli już pod koniec XIX wieku zaczęto stosować transformatory w elektrotechnice i energetyce. Tesla pod koniec XIX wieku wygrał spór z Edisonem o to czy w sieci energetycznej powinien być prąd stały czy zmienny. Pamiętajmy, że ekonomiczne przesyłanie mocy U I na znaczne odległości ma miejsce wtedy gdy U jest duże a I małe (małe straty bo małe grzanie kabli). Napięcie jest za pomocą transformatorów podwyższane w miejscu wytworzenia energii elektrycznej a na końcach wysokonapięciowych linii przesyłowych u odbiorców energii napięcie jest obniżane do odpowiednich bardziej bezpiecznych wartości. Tesla wymyślił wirujące pola magnetyczne dla silników dużej mocy i stworzył podstawy trójfazowej energetyki.

8 Transformatory w elektronice spotykamy głównie jako transformatory sieciowe w zasilaczach. Transformator pozwala na odizolowanie galwaniczne dwóch obwodów pozostawiając bardzo dobrą wymianę energii między nimi. Dla bezpieczeństwa często na stanowisku pracy stosowane są tzw. transformatory separujące. W lutownicach transformatory obniżające napięcie (np. do 24 V) obniżają ryzyko uszkodzenia delikatnych układów scalonych podczas montażu. Stosunek ilości zwoi uzwojenia wtórnego i pierwotnego, zwany przekładnią (przełożeniem) określony jest przez: N 2 /N 1 =U 2 / U 1 =I 1 /I 2 (U 1 I 1 U 2 I 2 ). Przekrój rdzenia jest wprost proporcjonalny do pierwiastka z przekazywanej mocy S = c P [cm 2 ] (gdzie: P przekazywana moc w watach, c 1,2; ). Wadami są: histereza rdzenia, straty energii w rdzeniu (prądy wirowe), tzw. nasycenie rdzenia i możliwość przebicia między zwojami. Parametry: przełożenie, moc, zakres częstotliwości, waga i rozmiary. Autotransformator pozwala regulować wartość napięcia zmiennego przez zastosowanie jednego wspólnego uzwojenia z przemieszczalnym odczepem. Autotransformatory stosowane są do płynnej regulacji napięcia wtórnego. Autotransformator nie realizuje izolacji galwanicznej!

9 Oscyloskopy. Rozpoczynając omawianie obwodów z prądami zmiennymi wskazanym jest poznać zasadę działania oscyloskopu przyrządu do wizualizacji napięć elektrycznych. Oscyloskopy to najbardziej rozpowszechnione przyrządy przeznaczone do obrazowania sygnałów elektrycznych. Wyróżnia się oscyloskopy analogowe oraz cyfrowe (są też oscyloskopy analogowo-cyfrowe i analizatory sygnałowe). Oscyloskopy służą do obserwacji i rejestracji sygnałów elektrycznych, nawet kilku jednocześnie. Wykorzystywany jest do badania przebiegów rozmaitych wielkości fizycznych (po ich zamianie na sygnał elektryczny) w wielu laboratoriach badawczych. Z powodu swych zalet są często stosowane do uruchomiania i diagnozowania nawet bardzo skomplikowanych układów elektrycznych i elektronicznych. W oscyloskopie wyróżniamy cztery podstawowe systemy: system wyświetlania, odchylania w pionie, podstawa czasu i system synchronizacji. Zakończeniem systemu wyświetlania jest ekran lub lampa oscyloskopowa, na której ekranie wyświetlany jest obraz badanych wielkości fizycznych. Schemat blokowy prostego (jednokanałowego) oscyloskopu analogowego wraz ze szkicem lampy oscyloskopowej zamieszczono na rysunku poniżej (następna strona). Dla uzyskania świecenia luminoforu w lampie oscyloskopowej konieczne jest wytworzenie wiązki elektronowej, w której energie kinetyczne elektronów wynoszą kilka do 20 kev. Oznacza to, że w oscyloskopach starszego typu (z lampą oscyloskopową) wytwarzane są napięcia do około 20 kv! Najważniejsze parametry: Rozmiary ekranu, Pasmo częstotliwości, Liczba kanałów, Czas narastania, Rozdzielczość, Czułość, Maksymalne napięcie wejściowe. W oscyloskopach cyfrowych głębokość pamięci i szybkość próbkowania,

10 Analogowy oscyloskop 2-kanałowy. Badany sygnał jest po wzmocnieniu kierowany bezpośrednio do odchylania wiązki elektronowej przemieszczającej się po luminoforze ekranu co powoduje kreślenie świecącej linii obrazującej przebieg sygnału. Mamy tu bezpośrednie obrazowanie sygnału. Cyfrowy oscyloskop 2-kanałowy. Oscyloskop cyfrowy próbkuje sygnał elektryczny, dokonuje konwersji wartości analogowych na cyfrowe przy pomocy przetwornika analogowo-cyfrowego ADC, a następnie zapamiętane cyfrowe wartości wykorzystuje do obrazowania zbadanego sygnału. W oscyloskopach cyfrowych stosowane są ekrany płaskie np. ciekłokrystalicznym LCD.

11 Uproszczone przedstawienie napić doprowadzonych do płytek odchylających lampy oscyloskopowej (Y w pionie i X w poziomie) oraz uzyskany obraz.

12 Uproszczony schemat oscyloskopu

13 Badany sygnał poprzez tłumik o regulowanym tłumieniu dociera do wzmacniacza odchylania pionowego Y, na wyjściu którego uzyskuje się wzmocniony (i ewentualnie uzupełniony o kompensacje składowej stałej) przebieg napięcia sterujący odchyleniem wiązki elektronowej poprzez płytki Y. Dla dokonania pomiaru wielkości napięcia należy pamiętać, że opis przełącznika skokowego (np. 1V/działkę, 10mV/działkę czyli 1V/cm, 10mV/cm itd.) jest aktualny tylko przy skręceniu regulacji ciągłej w pozycję kalibr tj. pozycję kalibracji. Na powierzchni ekranu oscyloskopu znajduje się podziałka w postaci kratek i kresek. Tu jedna działka = 1 cm a nie 2 mm! Opisy przełączników przy gniazdach wejściowych: AC oznacza, że wejście przyjmuje tylko sygnał zmienny (sprzężenie pojemnościowe), DC oznacza, że wejście przyjmuje również składową stałą, GND oznacza, że sygnał jest odłączony a wejście jest zwarte do masy. Aby obraz na ekranie lampy był stabilny tj. aby wiązka elektronowa periodycznie powtarzała ten sam rysunek konieczna jest synchronizacji odchylania poziomego (podstawy czasu) z badanym sygnałem.

14 Zatem część sygnału badanego kierowana jest do układu wyzwalania, który steruje generatorem podstawy czasu i modulacją jaskrawości (tj. intensywności wiązki elektronowej docierającej do luminoforu). Pokrętłem poziom (ang. level lub trigger level) wybieramy wartość napięcia sygnału, przy którym następuje wyzwalanie tj. rozpoczynanie piło-zębnych impulsów dla płytek odchylania poziomego i impulsów prostokątnych podawanych na cylinder Wehnelta (elektroda z otworem otaczająca katodę) dla wypuszczania wiązki elektronowej. W przypadku oscyloskopu wielokanałowego należy odpowiednim przełącznikiem wybrać kanał, z którego pobierany jest sygnał synchronizujący (należy wybrać sygnał najmocniejszy). W przypadku gdy mają być oglądane sygnały bardzo słabe na wszystkich kanałach dobrą synchronizację uzyskamy gdy odpowiedni sygnał podamy na wejście wyzwalania zewnętrznego. Wejście wyzwalania zewnętrznego jest przydatne w badaniach układów cyfrowych i przy obserwacji nieperiodycznych sygnałów.

15 Podstawa czasu może być wyzwalana narastającym zboczem (znak +) lub opadającym zboczem sygnału (znak - ). W śród rodzajów wyzwalania można wymienić: a) normalne, b) automatyczne, c) sygnałem telewizyjnym, d) jednorazowe. Szybkość ruchu plamki w kierunku osi X można zmieniać w szerokim zakresie. Należy pamiętać, że opis przełącznika skokowego (np. 1s/cm czy 10ns/cm itd.) jest obowiązujący tylko przy ustawieniu pokrętła regulacji ciągłej w pozycję kalibr. W oscyloskopach wielokanałowych (zwykle dwu-kanałowych lub czterokanałowych) zastosowane są przełączniki elektroniczne przełączające sygnały z kilu wzmacniaczy wejściowych na jeden wspólny tor sterujący lampą oscyloskopową. Przełączniki te mogą mieć dwa rodzaje pracy: a) praca przemienna (alternating) przełączenie odbywa się podczas ruchu powrotnego plamki; b) praca siekana (chopped) przełączenie odbywa się wielokrotnie podczas każdego kreślenia plamką od lewego do prawego brzegu ekranu. Dla ochrony przed uszkodzeniami należy unikać podawania napięć większych niż kilkadziesiąt V na wejścia oscyloskopu a kabel sieciowy włączać tylko do gniazda z dobrym (tj. sprawnym) uziemieniem.

16 Brak obrazu badanego przebiegu lub plamki na ekranie oscyloskopu może mieć następujące przyczyny: a) pokrętłem przesuwu X lub Y przesunięto obraz poza obszar ekranu; b) przy stałonapięciowym sprzężeniu podano na wejście Y (lub X) sygnał o zbyt dużej wartości składowej stałej; c) podstawa czasu nie jest wyzwalana; d) pokrętło jaskrawości skręcono do minimum. W nowocześniejszych oscyloskopach cyfrowych instalowane są liczne udogodnienia np. a) na ekranie pojawiają się napisy informujące o aktualnych zakresach podstawy czasu, czułości itp.; b) kursory (zwykle dwie pionowe i dwie poziome linie) ułatwiają wyznaczenie czasu trwania wybranego fragmentu badanego przebiegu, jego częstotliwości, fazy oraz zmiany napięcia; c) stosowane są tzw. ekrany dotykowe, u których wybór funkcji oscyloskopu dokonuje się przez dotyk palcem odpowiednio opisanego miejsca na ekranie.

17 Oscyloskop cyfrowy Dzięki szybkim przetwornikom analogowo-cyfrowym budowane są oscyloskopy cyfrowe o częstotliwościach pobierania próbek ponad 1GHz i paśmie przenoszenia ponad 10 GHz. Działanie takich oscyloskopów polega na pobraniu n (np ) próbek i zapisaniu ich w pamięci. Pracę układu kontroluje układ mikroprocesorowy pozwalający na wielostronną analizę badanych sygnałów. Oscyloskopy cyfrowe budowane są również jako karty komputerowe a także jako kieszonkowe (wielkości kalkulatora z ekranem ciekłokrystalicznym) do celów diagnostycznych w warunkach terenowych. Często oscyloskopy konstruowane są jako oscyloskopy analogowo-cyfrowe. Zamiast lampy oscyloskopowej mogą być stosowane kineskopy monochromatyczne lub kolorowe. W oscyloskopach tych dzięki cyfrowym podstawom czasu (zliczanie impulsów zegara kwarcowego) możliwe są bardzo precyzyjne pomiary relacji czasowych badanych sygnałów. Precyzja pomiaru wielkości napięć zależy od długości słowa przetwornika A/D, które często są 8-bitowe i dające dokładność 1/2 8 tj. 1/256 zakresu.

18 W oscyloskopach cyfrowych oprócz obserwacji sygnału na bieżąco można oglądać sygnał zamrożony w pamięci nieprzetworzony lub przetworzony układem mikroprocesorowym w dowolnie pożądany sposób (wygładzony, uśredniony z wielu sekwencji, w postaci diagramu zawartości harmonicznych, zróżniczkowany itd.). W oscyloskopie cyfrowym zbieranie danych może zachodzić niezależnie od chwili wyzwalania i przebieg może być zapamiętany w dowolnej (regulowanej) relacji czasowej do impulsu wyzwalania. Zwykle tzw. rekord rejestracji (tj. n zamrożonych w pamięci próbek) jest wielokrotnie dłuższy od rekordu obrazowania na ekranie. Pozwala to swobodnie obrazować dowolne fragmenty i szczegóły raz zarejestrowanego przebiegu. Oscyloskopy cyfrowe dysponują wieloma funkcjami, których brak w oscyloskopach analogowych. Np. czuwanie (baby-sitting) oscyloskopu tak długo, jak długo nie pojawi się impuls wyzwalający, który spowoduje zamrożenie w pamięci tylko interesującej części ciągle próbkowanego sygnału z wyprzedzeniem czasowym takim jakie zostało z góry ustalone. Należy zaznaczyć, iż wyprzedzenia czasowe ograniczone jest głębokością pamięci natomiast opóźnienie czasowe może być dowolne.

19 Elementy półprzewodnikowe Początkowo podstawowym materiałem w technologii półprzewodnikowej był german między innymi ze względu na niską temperaturę topnienia (990 C). Szybko jednak okazało się, że na podłożu krzemowym (T. topnienia krzemu: 1410 C) można uformować stabilny tlenek (SiO 2 ) a na germanie nie. Ponadto napięcie przebicia dla tlenku krzemy jest wyższe niż dla tlenku germanu. Poczynając od lat 1960-tych krzem dominuje w technologii elementów elektronicznych. Warto porównać przewodności metalu np. miedzi: S/cm; izolatora np. szkła: S/cm oraz półprzewodnika np. krzemu: 10-8 do 10-1 S/cm. Atomy krzemu i germanu tworzą (poprzez hybrydyzację SP3) sieci krystaliczne typu diamentu.

20 W metalu obecność dużej ilości elektronów w paśmie przewodnictwa (czyli w energetycznym paśmie elektronów prawie swobodnych) powoduje, że mogą one stanowić znaczny prąd pod wpływem znikomego pola elektrycznego. Te elektrony będąc swobodnymi mogą być przyspieszane polem elektrycznym. W półprzewodnikach należy uwzględnić wiązania kowalencyjne, które ograniczają przemieszczanie się elektronów, dopiero energia rzędu 1 ev w postaci kwantu światła lub termicznych wibracji atomów może oswobodzić elektron (przenieść go z pasma walencyjnego do pasma przewodnictwa). Przykładowo w temperaturze pokojowej w nie domieszkowanym krzemie znajduje się (w termicznej równowadze) n e = elektronów/m 3 i tyle samo dziur. Okazuje się, że prąd mogą stanowić (być przyspieszane) oprócz elektronów w paśmie przewodnictwa również dziury po elektronach w paśmie walencyjnym. Dzieje się tak dlatego, że pole elektryczne wpływa na to, który elektron z otoczenia dziury ma największą szansę do niej przeskoczyć. Przeskok elektronu walencyjnego do dziury oznacza przemieszczenie się dziury, której ładunek elektryczny jest dodatni - jak wiemy dziura to brak elektronu neutralizującego. Ponieważ ilość elektronów i dziur zależy od temperatury toteż wiele własności półprzewodników zależy od temperatury. W praktyce stosowane są półprzewodniki domieszkowane w taki sposób aby mieć albo nadmiar dziur (są to półprzewodniki tupu p) albo nadmiar elektronów (półprzewodniki typu n). Domieszki dające typ n półprzewodnika nazywane są donorami (pierwiastki 5-wartościowe) gdyż dodają elektrony do pasma przewodnictwa, natomiast domieszki dające typ p nazywane są akceptorami (pierwiastki 3-wartościowe) gdyż pobierają elektrony z pasma walencyjnego generując dziury. Choć oddzielny kawałek półprzewodnika ma mało interesujące własności i zastosowania to już odpowiednio dobrze połączone dwie warstwy półprzewodnika jedna typu p a druga typu n dają coś co jest szeroko stosowane w układach elektronicznych złącze pn. Najprostrzym i szeroko stosowanym elementem zawierającym takie złącze jest dioda prostownicza. Historycznie to to roku 1874 niemiecki fizyk Ferdynand Braun odkrył, że w pewnych warunkach obwody z kryształem nie spełniają prawa Ohma, mogą przewodzić tylko w jednym kierunku efekt prostowania.

21 Diody i złącza p-n. Prostym i często spotykanym półprzewodnikowym a przy tym nieliniowym (nie omowym) elementem jest dioda czyli pojedyncze złącze p-n. W równowadze złącze p-n zawiera dyfuzyjną barierę potencjału a znikomy prąd pokonywania bariery przez nośniki większościowe jest równoważony znikomym prądem utworzonym przez nośniki mniejszościowe (nośniki mniejszościowe tworzą prąd zgodny z polem elektrycznym w barierze). Poziom Fermiego (tak jak potencjał chemiczny) jest wyrównany w całej objętości układu p-n dopóki nie przyłożymy zewnętrznego napięcia wymuszającego prąd i pewne pochylenia poziomu Fermiego. Zależność prądu w diodzie od napięcia przyłożonego na zaciski diody (wymuszającego pochylenie poziomu Fermiego, zmianę wysokości bariery i zmianę szerokości obszaru przejściowego) ma przybliżaną postać: gdzie: m parametr korekcyjny (1 do 2), U T = k B T/q = V Linia przerywana ilustruje złącze omowe (kontakt omowy)

22 Złącza p-n. Jest to prawie bezdefektowe połączenie dwóch półprzewodników z domieszkami (czyli półprzewodników niesamoistnych) o dwu różnych typach przewodnictwa elektrycznego p i n. Półprzewodnik niedomieszkowany (samoistny) kiepsko przewodzi prąd elektryczny w temperaturze pokojowej. Złe przewodnictwo wynika z faktu, że w takich materiałach elektrony walencyjne (najsłabiej związane) są unieruchomione wiązaniami kowalencyjnymi a minimalna porcja energii konieczna do uczynienia jednego elektronu swobodnym wynosi około 1eV. Taka wartość energii określana jest jako przerwa energetyczna między pasmem walencyjnym (przedziałem na skali energii potencjalnej zajmowanym przez elektrony w wiązaniach międzyatomowych) a pasmem przewodnictwa (przedziałem na skali energii potencjalnej zajmowanym przez elektrony oswobodzone i mogące przemieszczać się po objętości materiału przewodzić prąd elektryczny). Przypomnijmy, że energia średnia drgań termicznych w temperaturze pokojowej 300K wynosi zaledwie E 300K = stała Boltzmana T = k 300K=0,026eV i jest zbyt mała aby oswobadzać liczącą się ilość elektronów w jednostce czasu. Domieszkowanie półprzewodnika silnie poprawia jego przewodnictwo elektryczne. Przykładowo domieszkując 4-wartościowy krzem atomem pięciowrtościowym (donorem) tworzymy sytuację, w której cztery elektrony domieszki biorą udział w wiązaniach kowalencyjnych a piąty jako słabo związany (około 0,1eV) jest przez drgania termiczne oswobodzony ( wrzucony do pasma przewodnictwa). Półprzewodnik, który zawiera znaczną ilość donorów nazywa się półprzewodnikiem typu n, jego poziom Fermiego umiejscowiony jest blisko pasma przewodnictwa. Poziom Fermiego to taki poziom energetyczny, dla którego prawdopodobieństwo obsadzenia przez elektron wynosi ½. Podobną poprawę przewodnictwa uzyskamy, gdy zamiast atomu krzemu wstawimy atom trójwartościowy (akceptor). Powstanie wtedy jedno wolne miejsce w wiązaniach kowalencyjnych dziura, która jako puste miejsce po elektronie w paśmie walencyjnym może się przemieszczać. Półprzewodnik, który zawiera znaczną ilość akceptorów nazywa się półprzewodnikiem typu p, jego poziom Fermiego umiejscowiony jest blisko pasma walencyjnego. Zauważmy, że donor po utracie piątego elektronu jest niemobilnym jonem dodatnim a akceptor po przyłączeniu czwartego elektronu i wypuszczeniu dziury jest niemobilnym jonem ujemnym. Wynalazcą fotodetektora i pierwszego użytecznego złącza p-n w 1940r. był Russel Shoemaker Ohl.

23 Złącza p-n Podobnie jak w połączonych naczyniach z wodą wyrównuje się poziom lustra wody tak w połączonych galwanicznie materiałach zawierających mobilne nośniki ładunku (elektrony i dziury) następuje wyrównanie poziomu Fermiego E F. Przemieszczenie ładunków pociąga za sobą wytworzenie skoku potencjału elektrycznego w pewnym wąskim obszarze samego złącza pn. W tym obszarze poziom Fermiego jest oddalony od pasm dozwolonych i mamy tu niemobilne jony i brak mobilnych nośników ładunku, a zatem obszar złego przewodnictwa elektrycznego! Sytuację można zmieniać przez przyłożenie zewnętrznej siły elektromotorycznej, która wymusi pochylenie poziomu Fermiego, a przez to zmieni szerokość obszaru złego przewodzenia.

24 Diody Diody działają jak jednokierunkowe zawory zezwalające na przepływ prądu tylko w jednym kierunku (od anody do katody). Diody krzemowe Napięcie otwarcia (początek dobrego przewodzenia) diody krzemowej w temperaturze pokojowej wynosi około 0,65 V (diody mocy mają napięcie progowe około 1 V). Ze względu na małą szybkość przełączania głównym obszarem zastosowania diod krzemowych są prostowniki w zasilaczach urządzeń elektronicznych. Do prostowania (przewodzenia tylko w jednym kierunku) dużych napięć stosowane są diody wysokonapięciowe, które w istocie stanowią szeregowe połączenie określonej liczby diod (złączy pn). W jednej obudowie. Napięcie otwarcia takiej kaskady diod jest wielokrotnie większe od 0,65 V (tyle razy większe od 0,65 V ile diod znajduje się w kaskadzie). Ponieważ napięcie otwarcia diody zależy od jej temperatury, diody mogą być stosowane do pomiaru temperatury. Dla diod krzemowych V = -2(mV/K) T(K) co sprawia, że diody te stosowane są jako termometry w laboratoriach kriogenicznych pracujące w zakresie temperatur 1,8 400 K. Diody germanowe nie wyszły z użycia ze względu na niski spadek napięcia 0,3 V przy otwarciu (tj. przy polaryzacji w kierunku przewodzenia).

25 Dioda ogólnego zastosowania i dioda prostownicza powinny mieć duże graniczne napięcie zaporowe (wsteczne). Diody Schottky ego (złącze metal-półprzewodnik) wyróżnia mały czas przełączania, rzędu 100 ps. Napięcie otwarcia około 0,3 V. Diody Zenera (stabilistor), polaryzowane zaporowo, stosowane są do stabilizowania napięcia i polaryzowane zaporowo. Napięcia stabilizacji mogą wynosić od 2 do 200 V. Napięcie otwarcia 0,6V. Dioda pojemnościowa (warikap, waraktor) wykazuje znaczną zmianę pojemności złącza. Pojemność maleje od kilkuset pf do kilku pf ze wzrostem napięcia wstecznego. Diody świecące (LED) mając silnie domieszkowane złącza pn świecą gdy są spolaryzowane (zasilane) w kierunku przewodzenia. Z opornikiem zabezpieczającym są uniwersalnymi detektorami napięć.

26 Można jeszcze wymienić diody: Dioda zabezpieczająca jest w zasadzie diodą Zenera, która potrafi tłumić krótkotrwałe impulsy napięciowe. Są bardzo szybkie i wytrzymują wysokie prądy chwilowe. Stosowane są jako zabezpieczenia przed zakłóceniami. Dioda lawinowa jest diodą, która nie ulega zniszczeniu przy przekroczeniu zadanego napięcia wstecznego. Nadmiar napięcia jest na niej neutralizowany. Dioda lawinowa jest przydatna jako element zabezpieczający od przepięć. Dioda o krótkim czasie wyłączania (około 1 do 100 ns) jest stosowana w układach przełączających. Diody PIN mają wbudowaną dodatkową warstwę między obszarami P i N. Diody PIN są używane w układach wysokich częstotliwości. Mają małą rezystancję w kierunku przewodzenia i małą pojemność przy polaryzacji w kierunku zaporowym. Wykazują pewną bezwładność przy przełączaniu. Diody PIN lub p-i-n jako fotodiody z dodatkową wewnętrzną warstwą (intrinsic layer, P-Intrinsic-N) między obszarami P i N obok zwiększonej szybkości działania mają zwiększoną fotoczułą objętość a przez to większą wydajność. Dioda Ładunkowa jest typem diody, która podobnie jak diody PIN ma trzy warstwy ale zmiana rezystancji odbywa się gwałtownie. Stosowana jest w powielaczach częstotliwości.

27 Diody ograniczające prąd lub diody regulujące prąd, są to dwuzaciskowe wersje tranzystorów polowych (typu JFET). Diody IMPATT są diodami wielowarstwowymi dużej mocy przeznaczonymi do generowania sygnałów względnie dużej mocy w zakresie 3 do 100 ghz. Diody tunelowe (diody ESAKI ego). Są to diody o bardzo dużym domieszkowaniu obu stron P i N. Wykorzystują kwantowy efekt tunelowania rezonansowego, co w pewnym zakresie napięć (w kierunku przewodzenia) prowadzi do ujemnej oporności dynamicznej. Diody Gunn a. Składają się z trzech warstw półprzewodnika tylko jednego typu N o różnym stopniu domieszkowania. Warstwa środkowa o słabym domieszkowaniu znajduje się między dwoma silnie domieszkowanymi warstwami. W diodach Gunn a również uzyskujemy obszar napięcia o ujemnej rezystancji dynamicznej gdzie ze wzrostem napięcia maleje prąd. Diody Shockley a. Są to diody czterowarstwowe PNPN zwane dynistorami. Przewodzą po przekroczeniu pewnego znacznego napięcia otwarcia, a przestają przewodzić dopiero po znacznym jego obniżeniu, niemal do zera. Fotoogniwa są rodzajem diod o dużej powierzchni i wykorzystują zjawisko fotoelektryczne w obszarze złącza PN. Stosowane są do budowy baterii słonecznych.

28 Diody świecące LED Spolaryzowane w kierunku przewodzenia generują światło, jako wynik rekombinacji elektronów i dziur w złączu pn. Barwa zależy od materiału (podczerwień - GaAs, światło widzialne GaP). Są to np. wskaźniki, wyświetlacze, nadajniki w transoptorach. A.A. Bergh, phys. stat. Sol.(a) 201 (2004) Fotodioda. Przy braku polaryzacji może stanowić baterię słoneczną. W zaporowo spolaryzowanych fotodiodach natężenie prądu zaporowego zmienia się wraz ze zmianami oświetlenia złącza (bo zmienia się oporność złącza). Fotodiody są stosowane do detekcji światła (bywają szybsze od fotopowielaczy).

29 Dioda Laserowa (LD). Diody z akcją laserową zapewniają widmo o wąskim przedziale długości fali. Osiągane są wydajności 50% i moce około 10 2 W (fali ciągłej). Częstotliwość modulacji sygnału poprzez modulację prądu sięga wartości do kilku GHz. Olbrzymie zastosowanie (telekomunikacja-układy światłowodowe, medycyna, CD-ROM, DVD, HD, TV, drukarki itp.) A.A. Bergh, phys. stat. Sol. (a) 201 (2004) 2740.

30 Układy do odczytu dysków CD CD-ROM i DVD zapewniają dużą odporność na uszkodzenia powierzchni dysków. Czytająca wiązka światła jest ogniskowana około1mm pod powierzchnią dysku do plamki o średnicy porównywalnej z długością fali używanego światła. Na samej powierzchni wiązka jest jeszcze szeroka i obejmuje okrąg o średnicy około 0,8mm. Popularne prędkości napędów CD: od 1x0,15 MB/s do 52x0,15MB/s = 7,62MB/s, oraz DVD: od 1x1,32MB/s do 52x1,32MB/s = 68,55MB/s. (www.cdrinfo.pl/cdr/artykuly/plyty/docs/plyty.php3). Informacja na CD jest magazynowana na spiralnej ścieżce idącej od środka (na średnicy około 50 mm z 4 mm rozbiegiem) dysku do jego brzegu. Odległość między ścieżkami wynosi 1,6 µm. Wgłębienie na ścieżce (o wymiarach 0,5 µm szerokości i około 100 nm głębokości) oznaczają cyfrowe 1 a brak wgłębienia 0. Powierzchnia niosąca informację jest pokryta aluminium dla uzyskania dobrego odbicia promienia światła a ta warstwą ochronną i etykietą. Wiązka odbitego światła jest rozszerzana na strukturze wgłębienie/wzniesienie i to poszerzanie wiązki jest czytane przez układ optyczny.

31 Rysunek przedstawia przykładowy (są też inne) układ do odczytu dysków CD. Światło z lasera półprzewodnikowego biegnie przez siatkę S, polaryzator, ćwierćfalówkę, odbija się od warstwy kodu w dysku i ponownie biegnie przez ćwiećfalówkę. Dwukrotne przejście przez ćwierćfalówkę zmienia polaryzację światła o 90º, dzięki czemu zostaje ono skierowane do detektora w płytce polaryzująco-rozdzielającej. Detektor rejestruje jeden z dwóch poziomów 0, 1. Siatka S służy do uzyskania dwóch dodatkowych, bocznych wiązek. Dzięki nim detektor i układ ujemnego sprzężenia zwrotnego zapewniają utrzymanie się wiązki centralnej na czytanej ścieżce (tj. mamy ciągłą korektę położenia punktu padania wiązki). Centralna część detektora podzielona na cztery sektory oraz lekko astygmatyczna soczewka skupiająca pozwalają innemu układowi ujemnego sprzężenia zwrotnego korygować ogniskowanie wiązki światła na właściwej głębokości.

32 Należy pamiętać, że złącza spolaryzowane w kierunku przewodzenia wykazują małą oporność i zazwyczaj musimy dbać o ograniczenie prądu aby uniknąć zniszczenia elementu zawierającego złącze. Diody np. typu LED polaryzujemy poprzez szeregowo włączony rezystor ograniczający prąd i ratujący diodę przed zniszczeniem! Przy rozwiązywaniu układów zawierających element nieliniowy wygodna i często stosowana jest metoda graficzna. Poniższy rys. ilustruje tę metodę. Napięcie na diodzie w tym układzie przy prądzie I, wynosi: U D =E-IR. To równanie opisuje tzw. prostą obciążenia na płaszczyźnie U D I D. Punkt przecięcia tej prostej z charakterystyką elementu nieliniowego, diody, jest tzw. punktem pracy i pozwala wyznaczyć prąd i napięcie elementu nieliniowego. Punkt pracy diody: Każdy punkt na prostej to para wartości: I - natężenie prądu przez R, U - wartość napięcia pozostawianego dla diody, o którą należy pomniejszyć E aby E-U=IR

33

34 Powielacz napięcia

35 Układy z diodami prostowniczymi Układy clamp. W układach clamp kondensator C efektywnie ładuje się poprzez diodę i nieefektywnie przeładowuje przez impedancję R o przy: R o C >>T. Zależnie od podłączenia diody U out U in ± amplituda U in.

36 Układy z diodami prostowniczymi

37 Zasilacz napięcia stałego Prostownik Zasilanie w postaci zasilacza sieciowego lub baterii (akumulatora) jest podzespołem, który znajduje się w niemal każdym urządzeniu elektrycznym i elektronicznym ożywia go.

38 Zasilacze napięcia stałego Komercyjnie dostępne i stosowane w laboratoriach zasilacze mogą być dwojakiego rodzaju. 1) Mogą zawierać masywny transformator sieciowy, zwykle obniżający lub czasem podwyższający napięcie, które następnie jest prostowane i filtrowane. 2) Mogą nie zawierać transformatora sieciowego a prostownik prostuje napięcie sieciowe dla uzyskania napięcia stałego, które następnie jest szatkowane z dużą częstotliwością albo zasila generator (10 khz 1 MHz) w tzw. przetwornicy. Napięcie o tak wysokiej częstotliwości może być zmieniane przez małe transformatory a następnie prostowane i bardziej skutecznie filtrowane. Ważnym parametrem zasilaczy, poza zakresami wartości prądu i napięcia, jest wielkość fluktuacji stabilizowanej wielkości. Wielkość fluktuacji (ripple) jest określana w procentach liczonych od wartości stabilizowanej. Zasilacze są wyposażone w dwie regulacje: a) regulację napięcia i b) regulację natężenia prądu. Przy jakimkolwiek ustawieniu tych regulacji realizowana i stabilizowana jest ta, która osiągana jest dla niższej mocy (czyli osiągana jest wcześniej przy wzroście obu od zera). Zatem od użytkownika zależ co (napięcie czy prąd) ma być stabilizowane. Jeżeli wybieramy stabilizację określonego prądu to regulator napięcia zwykle ustawiamy na wartość maksymalną. Jeżeli stabilizowane ma być wybrane napięcie to regulację prądu ustawiamy na wartość maksymalną. Takie postępowanie zapewnia, że nawet przy znacznych zmianach obciążenia będzie stabilizowana jedna i ta sama wielkość. Unikamy niepożądanego przełączania rodzaju stabilizacji.

39 Stabilizatory napięcia. Produkowane są liczna wersje stabilizatorów (z 3 lub 4 końcówkami na pojedyncze napięcie oraz złożone, na napięcia bipolarne). Rys. a) przedstawia trójzaciskowy układ LM317. Układ ten daje natężenia prądu wyjściowego 0-1,5A, działając tak aby między zaciskami Wy i Reg utrzymywało się napięcie 1.25V (spadek napięcia na Rm). Zwykle na Rm dobieramy małą oporność około 200Ω natomiast R dobieramy tak aby uzyskać stabilizowane napięcie Uwy = (1+ R/Rm) 1,25V. Prąd wpływający do zacisku Reg jest mały i do pominięcia! Rys. b) pokazuje najprostszy sposób powiększenia zakresu prądów wyjściowych przez zastosowanie zewnętrznego tranzystora dużej mocy. Gdy spadek napięcia na R BE przekroczy 0,6V tranzystor ten się otwiera i przepuszcza dodatkowy prąd do wyjścia.

40 Elektronika lista zadań Narysuj przebiegi napięć wyjściowych dla podanych układów z diodami Krzemowymi (otwierającymi się przy napięciu +0,7V) gdy na wejścia układów podawane są napięcia sinusoidalne o amplitudzie 5V i małej częstotliwości. 2. Zaproponuj wartości R1, C1, R2 i C2 tak aby poniższy układ był filtrem pasmowym na zakres częstotliwości 1kHz 10kHz. 3 Dobierz kondensator C tak aby pulsacja napięcia na odbiorniku R=1k Ω wynosiła nie więcej niż 5%.

Elektrotechnika i elektronika (konspekt) Franciszek Gołek (golek@ifd.uni.wroc.pl) www.pe.ifd.uni.wroc.pl. Wykład 9. Diody

Elektrotechnika i elektronika (konspekt) Franciszek Gołek (golek@ifd.uni.wroc.pl) www.pe.ifd.uni.wroc.pl. Wykład 9. Diody Elektrotechnika i elektronika (konspekt) Franciszek Gołek (golek@ifd.uni.wroc.pl) www.pe.ifd.uni.wroc.pl Wykład 9. Diody W tym wykładzie omówimy złącza pn i diody. Pominiemy zgłębianie ilościowe fizyki

Bardziej szczegółowo

SYMBOLE GRAFICZNE. Tyrystory. Struktura Charakterystyka Opis

SYMBOLE GRAFICZNE. Tyrystory. Struktura Charakterystyka Opis SYMBOLE GRAFICZNE y Nazwa triasowy blokujący wstecznie SCR asymetryczny ASCR Symbol graficzny Struktura Charakterystyka Opis triasowy blokujący wstecznie SCR ma strukturę czterowarstwową pnpn lub npnp.

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa mikrofalowe (np. Gunna) Dioda półprzewodnikowa Dioda półprzewodnikowa jest elementem elektronicznym wykonanym z materiałów półprzewodnikowych. Dioda jest zbudowana z dwóch różnie domieszkowanych warstw

Bardziej szczegółowo

Elektronika. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Elektronika. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Elektronika Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Zadania elektroniki: Urządzenia elektroniczne służą do przetwarzania i przesyłania informacji w postaci

Bardziej szczegółowo

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński

Elementy optoelektroniczne. Przygotował: Witold Skowroński Elementy optoelektroniczne Przygotował: Witold Skowroński Plan prezentacji Wstęp Diody świecące LED, Wyświetlacze LED Fotodiody Fotorezystory Fototranzystory Transoptory Dioda LED Dioda LED z elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Własności i zastosowania diod półprzewodnikowych

Własności i zastosowania diod półprzewodnikowych Własności i zastosowania diod półprzewodnikowych 1. zas trwania: 6h 2. el ćwiczenia Badanie charakterystyk prądowo-napięciowych różnych typów diod półprzewodnikowych. Montaż i badanie wybranych układów,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA. W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy.

PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA. W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy. PODSTAWOWE ELEMENTY ELEKTRONICZNE DIODA PROSTOWNICZA W diodach dla prądu elektrycznego istnieje kierunek przewodzenia i kierunek zaporowy. Jeśli plus (+) zasilania jest podłączony do anody a minus (-)

Bardziej szczegółowo

Elementy optoelektroniczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Elementy optoelektroniczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Elementy optoelektroniczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Półprzewodnikowe elementy optoelektroniczne Są one elementami sterowanymi natężeniem

Bardziej szczegółowo

4. Diody DIODY PROSTOWNICZE. Są to diody przeznaczone do prostowania prądu przemiennego.

4. Diody DIODY PROSTOWNICZE. Są to diody przeznaczone do prostowania prądu przemiennego. 4. Diody 1 DIODY PROSTOWNICE Są to diody przeznaczone do prostowania prądu przemiennego. jawisko prostowania: przepuszczanie przez diodę prądu w jednym kierunku, wtedy gdy chwilowa polaryzacja diody jest

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie - 2 DIODA - PARAMETRY, CHARAKTERYSTYKI I JEJ ZASTOSOWANIE

Ćwiczenie - 2 DIODA - PARAMETRY, CHARAKTERYSTYKI I JEJ ZASTOSOWANIE Ćwiczenie - 2 DIODA - PARAMETRY, CHARAKTERYSTYKI I JEJ ZASTOSOWANIE Spis treści 1 Cel ćwiczenia 1 2 Podstawy teoretyczne 2 2.1 Podstawowe rodzaje diod półprzewodnikowych................... 3 2.1.1 Dioda

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4

Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego nr 4 Temat: Badanie własności przełączających diod półprzewodnikowych Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest poznanie własności przełączających złącza p - n oraz wybranych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET

Ćwiczenie 4. Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET Ćwiczenie 4 Parametry statyczne tranzystorów polowych JFET i MOSFET Cel ćwiczenia Podstawowym celem ćwiczenia jest poznanie charakterystyk statycznych tranzystorów polowych złączowych oraz z izolowaną

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

BADANIE DIOD PÓŁPRZEWODNIKOWYCH BAANE O PÓŁPZEWONKOWYCH nstytut izyki Akademia Pomorska w Słupsku Cel i ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest: - zapoznanie się z przebiegiem charakterystyk prądowo-napięciowych diod różnych typów, - zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Głównym elementem oscyloskopu jest lampa próżniowa z ekranem pokrytym od wewnątrz warstwą luminoforu. Luminofory to substancje emitujące

Głównym elementem oscyloskopu jest lampa próżniowa z ekranem pokrytym od wewnątrz warstwą luminoforu. Luminofory to substancje emitujące Oscyloskop Używany jest przede wszystkim do pomiarów, obserwacji i analizy kształtu czasowych przebiegów okresowych lub nieokresowych napięcia i prądu, do pomiaru wartości częstotliwości, kąta fazowego

Bardziej szczegółowo

1. Właściwości materiałów półprzewodnikowych 2. Półprzewodniki samoistne i domieszkowane 3. Złącze pn 4. Polaryzacja złącza

1. Właściwości materiałów półprzewodnikowych 2. Półprzewodniki samoistne i domieszkowane 3. Złącze pn 4. Polaryzacja złącza Elementy półprzewodnikowe i układy scalone 1. Właściwości materiałów półprzewodnikowych 2. Półprzewodniki samoistne i domieszkowane 3. Złącze pn 4. Polaryzacja złącza ELEKTRONKA Jakub Dawidziuk sobota,

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa OPRACOWANIE: MGR INŻ. EWA LOREK

Dioda półprzewodnikowa OPRACOWANIE: MGR INŻ. EWA LOREK Dioda półprzewodnikowa OPRACOWANIE: MGR INŻ. EWA LOREK Budowa diody Dioda zbudowana jest z dwóch warstw półprzewodników: półprzewodnika typu n (nośnikami prądu elektrycznego są elektrony) i półprzewodnika

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Badanie tranzystorów unipolarnych typu JFET i MOSFET

Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STUDIA DZIENNE. Badanie tranzystorów unipolarnych typu JFET i MOSFET Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej TIA ZIENNE LAORATORIM PRZYRZĄÓW PÓŁPRZEWONIKOWYCH Ćwiczenie nr 8 adanie tranzystorów unipolarnych typu JFET i MOFET I. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Diody, tranzystory, tyrystory. Materiały pomocnicze do zajęć.

Diody, tranzystory, tyrystory. Materiały pomocnicze do zajęć. Diody, tranzystory, tyrystory Materiały pomocnicze do zajęć. Złącze PN stanowi podstawę diod półprzewodnikowych. Rozpatrzmy właściwości złącza poddanego napięciu. Na poniŝszym rysunku pokazano złącze PN,

Bardziej szczegółowo

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU

Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU Podstawy użytkowania i pomiarów za pomocą OSCYLOSKOPU Spis treści Wstęp...2 1. Opis podstawowych przełączników regulacyjnych oscyloskopu...3 1.1 Przełączniki sekcji odchylania pionowego (Vertical)...3

Bardziej szczegółowo

Fizyka i technologia złącza PN. Adam Drózd 25.04.2006r.

Fizyka i technologia złącza PN. Adam Drózd 25.04.2006r. Fizyka i technologia złącza P Adam Drózd 25.04.2006r. O czym będę mówił: Półprzewodnik definicja, model wiązań walencyjnych i model pasmowy, samoistny i niesamoistny, domieszki donorowe i akceptorowe,

Bardziej szczegółowo

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy

Prostowniki. Prostownik jednopołówkowy Prostowniki Prostownik jednopołówkowy Prostownikiem jednopołówkowym nazywamy taki prostownik, w którym po procesie prostowania pozostają tylko te części przebiegu, które są jednego znaku a części przeciwnego

Bardziej szczegółowo

Badanie diod półprzewodnikowych

Badanie diod półprzewodnikowych POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie diod półprzewodnikowych (E 7) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH

Ć w i c z e n i e 1 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH Ć w i c z e n i e 6 BADANIE PROSTOWNIKÓW NIESTEROWANYCH. Wiadomości ogólne Prostowniki są to urządzenia przetwarzające prąd przemienny na jednokierunkowy. Prostowniki stosowane są m.in. do ładowania akumulatorów,

Bardziej szczegółowo

Kątowa rozdzielczość matrycy fotodetektorów

Kątowa rozdzielczość matrycy fotodetektorów WYKŁAD 24 SMK ANALIZUJĄCE PRZETWORNIKI OBRAZU Na podstawie: K. Booth, S. Hill, Optoelektronika, WKŁ, Warszawa 2001 1. Zakres dynamiczny, rozdzielczość przestrzenna miara dokładności rozróżniania szczegółów

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Klasyczny efekt Halla

Klasyczny efekt Halla Klasyczny efekt Halla Rysunek pochodzi z artykułu pt. W dwuwymiarowym świecie elektronów, autor: Tadeusz Figielski, Wiedza i Życie, nr 4, 1999 r. Pełny tekst artykułu dostępny na stronie http://archiwum.wiz.pl/1999/99044800.asp

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa COACH 10 Dioda półprzewodnikowa Program: Coach 6 Projekt: na MN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Elektronika\dioda_2.cma Przykład wyników: dioda2_2.cmr Cel ćwiczenia - Pokazanie działania diody - Wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07.

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07. PL 217306 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217306 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387605 (22) Data zgłoszenia: 25.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Materiały używane w elektronice

Materiały używane w elektronice Materiały używane w elektronice Typ Rezystywność [Wm] Izolatory (dielektryki) Over 10 5 półprzewodniki 10-5 10 5 przewodniki poniżej 10-5 nadprzewodniki (poniżej 20K) poniżej 10-15 Model pasm energetycznych

Bardziej szczegółowo

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV

Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV Parametry i technologia światłowodowego systemu CTV (Światłowodowe systemy szerokopasmowe) (c) Sergiusz Patela 1998-2002 Sieci optyczne - Parametry i technologia systemu CTV 1 Podstawy optyki swiatlowodowej:

Bardziej szczegółowo

L E D light emitting diode

L E D light emitting diode Elektrotechnika Studia niestacjonarne L E D light emitting diode Wg PN-90/E-01005. Technika świetlna. Terminologia. (845-04-40) Dioda elektroluminescencyjna; dioda świecąca; LED element półprzewodnikowy

Bardziej szczegółowo

Stabilizatory impulsowe

Stabilizatory impulsowe POITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Temat i plan wykładu WYDZIAŁ EEKTRYCZNY Jakub Dawidziuk Stabilizatory impulsowe 1. Wprowadzenie 2. Podstawowe parametry i układy pracy 3. Przekształtnik obniżający 4. Przekształtnik

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie

Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie Analogowy oscyloskop zasilany P R Obateryjnie J E K T Y Analogowy oscyloskop zasilany bateryjnie, część 1 Zdarza się, że przydałby się oscyloskop przenośny, niezależny od zasilania sieciowego. Są co prawda

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL

CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL CHARAKTERYSTYKI BRAMEK CYFROWYCH TTL. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie zasad działania, budowy i właściwości podstawowych funktorów logicznych wykonywanych w jednej z najbardziej rozpowszechnionych

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów

E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów E104. Badanie charakterystyk diod i tranzystorów Cele: Wyznaczenie charakterystyk dla diod i tranzystorów. Dla diod określa się zależność I d =f(u d ) prądu od napięcia i napięcie progowe U p. Dla tranzystorów

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.1 Model pasmowy przewodników, półprzewodników i dielektryków.

WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.1 Model pasmowy przewodników, półprzewodników i dielektryków. Pracownia Automatyki Katedry Tworzyw Drzewnych Ćwiczenie 1 str.1/10 ĆWICZENIE 1 WYBRANE ELEMENTY I UKŁADY ELEKTRONICZNE W ZASTOSOWANIU DLA CELÓW AUTOMATYZACJI. 1.CEL ĆWICZENIA: Zapoznanie się z podstawowymi

Bardziej szczegółowo

Elementy i układy elektroniczne i optoelektroniczne

Elementy i układy elektroniczne i optoelektroniczne Na podstawie: John Watson, Elektronika Elementy i układy elektroniczne i optoelektroniczne Podzespoły półprzewodnikowe. Transoptor: Użyteczny tam, gdzie układy mają bardzo różne potencjały (4 kv) zastępuje

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

I we. F (filtr) U we. Rys. 1. Schemat blokowy układu zasilania odbiornika prądu stałego z sieci energetycznej z zastosowaniem stabilizatora napięcia

I we. F (filtr) U we. Rys. 1. Schemat blokowy układu zasilania odbiornika prądu stałego z sieci energetycznej z zastosowaniem stabilizatora napięcia 22 ĆWICZENIE 3 STABILIZATORY NAPIĘCIA STAŁEGO Wiadomości wstępne Stabilizatory napięcia stałego są to układy elektryczne dostarczające do odbiornika napięcie o stałej wartości niezależnie od zmian w określonych

Bardziej szczegółowo

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym

Światłowodowy kanał transmisyjny w paśmie podstawowym kanał transmisyjny w paśmie podstawowym Układ do transmisji binarnej w paśmie podstawowym jest przedstawiony na rys.1. Medium transmisyjne stanowi światłowód gradientowy o długości 3 km. Źródłem światła

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektroniki

Laboratorium Elektroniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Laboratorium Elektroniki Badanie wzmacniaczy tranzystorowych i operacyjnych 1. Wstęp teoretyczny Wzmacniacze są bardzo często i szeroko stosowanym układem elektronicznym.

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii

Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii P O L I T E C H N I K A G D A Ń S K A Sprawozdanie z laboratorium proekologicznych źródeł energii Temat: Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych modułu ogniw fotowoltaicznych i sprawności konwersji

Bardziej szczegółowo

SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED

SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED Właściwości: Do 91% wydajności układu scalonego z elektroniką impulsową Szeroki zakres napięcia wejściowego: 9-40V AC/DC Działanie na prądzie stałym

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Przekształtniki impulsowe prądu stałego (dc/dc)

Przekształtniki impulsowe prądu stałego (dc/dc) Przekształtniki impulsowe prądu stałego (dc/dc) Wprowadzenie Sterowanie napięciem przez Modulację Szerokości Impulsów MSI (Pulse Width Modulation - PWM) Przekształtnik obniżający napięcie (buck converter)

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych"

Ćwiczenie: Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych Ćwiczenie: "Właściwości wybranych elementów układów elektronicznych" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki.

Bardziej szczegółowo

WARYSTORY, TERMISTORY, DIODY.

WARYSTORY, TERMISTORY, DIODY. WARYSTORY, TERMISTORY, DIODY. 1. Warystory. Warystor jest rezystorem, którego wartośd rezystancji zmniejsza się silnie wraz ze wzrostem napięcia. Warystory produkuje się obecnie najczęściej z granulowanego

Bardziej szczegółowo

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne.

LEKCJA. TEMAT: Napędy optyczne. TEMAT: Napędy optyczne. LEKCJA 1. Wymagania dla ucznia: Uczeń po ukończeniu lekcji powinien: umieć omówić budowę i działanie napędu CD/DVD; umieć omówić budowę płyty CD/DVD; umieć omówić specyfikację napędu

Bardziej szczegółowo

Rozmaite dziwne i specjalne

Rozmaite dziwne i specjalne Rozmaite dziwne i specjalne dyskretne przyrządy półprzewodnikowe Ryszard J. Barczyński, 2009 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Zasilacz. Ze względu na sposób zmiany napięcia do wartości wymaganej przez zasilany układ najczęściej spotykane zasilacze można podzielić na:

Zasilacz. Ze względu na sposób zmiany napięcia do wartości wymaganej przez zasilany układ najczęściej spotykane zasilacze można podzielić na: Układy zasilające Ryszard J. Barczyński, 2010 2013 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Zasilacz Zasilacz urządzenie, służące do

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo

Skalowanie układów scalonych

Skalowanie układów scalonych Skalowanie układów scalonych Technologia mikroelektroniczna Charakterystyczne parametry najmniejszy realizowalny rozmiar (ang. feature size), liczba bramek (układów) na jednej płytce, wydzielana moc, maksymalna

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych. 1.1.1. Podstawowe wielkości i jednostki elektryczne

Diagnostyka układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych. 1.1.1. Podstawowe wielkości i jednostki elektryczne Diagnostyka układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych 1. Prąd stały 1.1. Obwód elektryczny prądu stałego 1.1.1. Podstawowe wielkości i jednostki elektryczne 1.1.2. Natężenie prądu

Bardziej szczegółowo

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r.

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r. LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 1999 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI 1.OPIS

Bardziej szczegółowo

Wybrane elementy optoelektroniczne. 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5.

Wybrane elementy optoelektroniczne. 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5. Wybrane elementy optoelektroniczne 1. Dioda elektroluminiscencyjna LED 2. Fotodetektory 3. Transoptory 4. Wskaźniki optyczne 5. Podsumowanie a) b) Light Emitting Diode Diody elektrolumiscencyjne Light

Bardziej szczegółowo

Modelowanie diod półprzewodnikowych

Modelowanie diod półprzewodnikowych Modelowanie diod półprzewodnikowych Programie PSPICE wbudowane są modele wielu elementów półprzewodnikowych takich jak diody, tranzystory bipolarne, tranzystory dipolowe złączowe, tranzystory MOSFET, tranzystory

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W BYDGOSZCZY WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROWANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆWICZENIE: E11 BADANIE NIESTABILIZOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego

Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego LABORATORIUM METROLOGII Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Automatyki i Metrologii Ćwiczenie nr.7 Zastosowania pomiarowe oscyloskopu analogowego Cel ćwiczenia: Zapoznanie studentów z budową,

Bardziej szczegółowo

Co, jak i czym mierzyć?

Co, jak i czym mierzyć? Wykonał: Sposób Paweł KL 3 T E Co, jak i czym mierzyć? Zakresy miernika. Miernik cyfrowy: - napięcie stałe (DCV) w zakresach 200mV, 2V, 20V, 200V, 1000V. - napięcie zmienne (ACV) w zakresach 2V, 20V, 200V,

Bardziej szczegółowo

DIODY SMK WYK. 7 W. Marciniak, Przyrządy półprzewodnikowe i układy scalone, WNT, W-wa 1987

DIODY SMK WYK. 7 W. Marciniak, Przyrządy półprzewodnikowe i układy scalone, WNT, W-wa 1987 DIODY SMK WYK. 7 W. Marciniak, Przyrządy półprzewodnikowe i układy scalone, WNT, W-wa 1987 DIODY IMPULSOWE - diody przeznaczone do zastosowań w układach impulsowych, w których najczęściej spełniają one

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji

Wzmacniacz jako generator. Warunki generacji Generatory napięcia sinusoidalnego Drgania sinusoidalne można uzyskać Poprzez utworzenie wzmacniacza, który dla jednej częstotliwości miałby wzmocnienie równe nieskończoności. Poprzez odtłumienie rzeczywistego

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY UKŁADÓW ENERGOELEKTRONICZNYCH

ELEMENTY UKŁADÓW ENERGOELEKTRONICZNYCH Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny ELEMENTY UKŁADÓW ENERGOELEKTRONICZNYCH Piotr Grzejszczak Mieczysław Nowak P W Instytut Sterowania i Elektroniki Przemysłowej 2015 Wiadomości ogólne Tranzystor

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Tranzystory polowe FET(JFET), MOSFET

Tranzystory polowe FET(JFET), MOSFET Tranzystory polowe FET(JFET), MOSFET Ryszard J. Barczyński, 2009 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Tranzystor polowy złączowy

Bardziej szczegółowo

1. Wymień trendy rozwojowe współczesnej elektroniki. 2. Zdefiniuj pojęcie sygnału. Jakie rodzaje sygnałów występują w elektronice?

1. Wymień trendy rozwojowe współczesnej elektroniki. 2. Zdefiniuj pojęcie sygnału. Jakie rodzaje sygnałów występują w elektronice? 1. Wymień trendy rozwojowe współczesnej elektroniki. 2. Zdefiniuj pojęcie sygnału. Jakie rodzaje sygnałów występują w elektronice? 3. Scharakteryzuj sygnał analogowy i sygnał cyfrowy. Określ istotne różnice

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Temat ćwiczenia: Przetwornica impulsowa DC-DC typu buck

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ

WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ WYDZIAŁ FIZYKI, MATEMATYKI I INFORMATYKI POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ Instytut Fizyki LABORATORIUM PODSTAW ELEKTROTECHNIKI, ELEKTRONIKI I MIERNICTWA ĆWICZENIE 2 Charakterystyki tranzystora polowego POJĘCIA

Bardziej szczegółowo

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik

AC/DC. Jedno połówkowy, jednofazowy prostownik AC/DC Przekształtniki AC/DC można podzielić na kilka typów, mianowicie: prostowniki niesterowane; prostowniki sterowane. Zależnie od stopnia skomplikowania układu i miejsca przyłączenia do sieci elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

Instrukcje do doświadczeń. Elektronika

Instrukcje do doświadczeń. Elektronika Instrukcje do doświadczeń Elektronika 1 Spis doświadczeń 1 Dioda podstawowy obwód elektryczny...7 2 Dioda badanie charakterystyki...8 3 Dioda jako prostownik...9 4 LED podstawowy obwód elektryczny...10

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektroniki. Badanie przekształtnika obniżającego napięcie. Opracował: dr inż. Rafał Korupczyński

Laboratorium Podstaw Elektroniki. Badanie przekształtnika obniżającego napięcie. Opracował: dr inż. Rafał Korupczyński Laboratorium Podstaw Elektroniki Badanie przekształtnika obniżającego napięcie Opracował: dr inż. Rafał Korupczyński Zakład Gospodarki Energetycznej, Katedra Podstaw Inżynierii.Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów

Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów Wykaz symboli, oznaczeń i skrótów Symbole a a 1 operator obrotu podstawowej zmiennych stanu a 1 podstawowej uśrednionych zmiennych stanu b 1 podstawowej zmiennych stanu b 1 A A i A A i, j B B i cosφ 1

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl Instrukcja obsługi PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1 1 Dziękujemy za zakup naszego urządzenia. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby nasze produkty były najwyższej jakości i spełniły Państwa oczekiwania.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE

WYDZIAŁ.. LABORATORIUM FIZYCZNE W S E i Z W WASZAWE WYDZAŁ.. LABOATOUM FZYCZNE Ćwiczenie Nr 10 Temat: POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ. PAWO OHMA Warszawa 2009 Prawo Ohma POMA OPOU METODĄ TECHNCZNĄ Uporządkowany ruch elektronów nazywa się

Bardziej szczegółowo

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera 23 kwietnia 2001 Ryszard Kostecki Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera Streszczenie Celem tej pracy jest zapoznanie się z tematyką i zbadanie diód krzemowej, germanowej, oraz

Bardziej szczegółowo

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW.

CZWÓRNIKI KLASYFIKACJA CZWÓRNIKÓW. CZWÓRNK jest to obwód elektryczny o dowolnej wewnętrznej strukturze połączeń elementów, mający wyprowadzone na zewnątrz cztery zaciski uporządkowane w dwie pary, zwane bramami : wejściową i wyjściową,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET

Ćwiczenie 5. Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET Ćwiczenie 5 Zastosowanie tranzystorów bipolarnych cd. Wzmacniacze MOSFET Układ Super Alfa czyli tranzystory w układzie Darlingtona Zbuduj układ jak na rysunku i zaobserwuj dla jakiego położenia potencjometru

Bardziej szczegółowo

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych

Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Laboratorium: Projektowanie pasywnych i aktywnych filtrów analogowych Autorzy: Karol Kropidłowski Jan Szajdziński Michał Bujacz 1. Cel ćwiczenia 1. Cel laboratorium: Zapoznanie się i przebadanie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA

Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Ćwiczenie E17 BADANIE CHARAKTERYSTYK PRĄDOWO-NAPIĘCIOWYCH MODUŁU OGNIW FOTOWOLTAICZNYCH I SPRAWNOŚCI KONWERSJI ENERGII PADAJĄCEGO PROMIENIOWANIA Cel: Celem ćwiczenia jest zbadanie charakterystyk prądowo

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE

Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE Ćwiczenie 1 Podstawy opisu i analizy obwodów w programie SPICE Cel: Zapoznanie ze składnią języka SPICE, wykorzystanie elementów RCLEFD oraz instrukcji analiz:.dc,.ac,.tran,.tf, korzystanie z bibliotek

Bardziej szczegółowo

Pod względem przewodnictwa elektrycznego substancje można podzielić na:

Pod względem przewodnictwa elektrycznego substancje można podzielić na: 1 Układy diodowe Pod względem przewodnictwa elektrycznego substancje można podzielić na: izolatory - bardzo słabo przewodzą prąd, cząsteczki tych substancji mają bezpostaciową, amorficzną strukturę powiązań,

Bardziej szczegółowo

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych

Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Centrum Kształcenia Zawodowego 2000 Wykaz ćwiczeń realizowanych w Pracowni Urządzeń Mechatronicznych Nr ćwiczenia Temat Wiadomości i umiejętności wymagane do realizacji ćwiczenia na pracowni 1 Badanie

Bardziej szczegółowo

Temat: MontaŜ mechaniczny przekaźników, radiatorów i transformatorów

Temat: MontaŜ mechaniczny przekaźników, radiatorów i transformatorów Zajęcia nr 7 Temat: przekaźników, radiatorów i transformatorów I. Przekaźniki Przekaźniki to urządzenia, które pod wpływem elektrycznych sygnałów sterujących małej mocy załącza lub wyłącza kilka obwodów

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 241. Wyznaczanie ładunku elektronu na podstawie charakterystyki złącza p-n (diody półprzewodnikowej) .. Ω.

Ćwiczenie 241. Wyznaczanie ładunku elektronu na podstawie charakterystyki złącza p-n (diody półprzewodnikowej) .. Ω. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Ćwiczenie 241 Wyznaczanie ładunku elektronu na podstawie charakterystyki złącza p-n (diody półprzewodnikowej) Opór opornika

Bardziej szczegółowo

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 D 0361i Ryc. 1. Czujnik ładunku elektrycznego Opis skrócony Czujnik służy do pomiaru ładunku elektrostatycznego i może być używany zamiast elektroskopu. Może on również

Bardziej szczegółowo

Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0

Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0 ul. Janiszewskiego 11/17, 50-372 Wrocław www.wemif.pwr.wroc.pl www.wemif.pwr.wroc.pl/elektron.dhtml Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0 1. Połącz w pary: A. Transformator B. Prądnica C. Generator

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Część 4 Zmiana wartości napięcia stałego Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Bloki wyjściowe systemów fotowoltaicznych Systemy nie wymagające znaczącego podwyższania napięcia wyjście DC

Bardziej szczegółowo

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład...

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład... Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy

Bardziej szczegółowo