Opracowanie wydawnicze: Barbara Sieradzka, Agata Mościcka

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Opracowanie wydawnicze: Barbara Sieradzka, Agata Mościcka"

Transkrypt

1 1

2 2

3 3

4 Opracowanie wydawnicze: Barbara Sieradzka, Agata Mościcka Fotografie autora Fotografia na s. 142 Grzegorz Gorzelak Fotografie na s. 93 i 112 ze zbiorów rodzinnych ISBN Copyright by Konsorcjum Akademickie Kraków Rzeszów Zamość 2009 Wydawca: Konsorcjum Akademickie Wydawnictwo WSE w Krakowie, WSIiZ w Rzeszowie i WSZiA w Zamościu ul. mjr H. Sucharskiego 2; Rzeszów tel. (017)

5 Okruchy miast to opowieści krótkie, migawkowe, utkane z rzeczywistości, książek, anegdot, obrazów, filmów i piosenek, ze snów. Są także zapisem biografii autora związanej z niektórymi miastami. Są wreszcie rodzajem przewodnika pisanym dla flaneurki, nomadki, nieznajomej i bliskiej, Izy i Weroniki, które może podążą kiedyś przetartym śladem. 5

6 6

7 Algier Diar El Afia Kiedy wysiadasz z samolotu na płytę lotniska Dar El Beida, czujesz zapach, zapach Afryki, tak myślałem, kiedy grudniowego popołudnia 1970 roku wylądowałem na lotnisku, które wtedy jeszcze nie nosiło imienia ówczesnego prezydenta Houariego Boumediene a. Później przekonałem się, że nie ma jednego zapachu Afryki, inaczej pachnie Kenia, inaczej Maroko. Algier geograficznie 7

8 A l g i e r D i a r E l A f i a leży w Afryce, ale kulturowo należy bardziej do świata chrześcijańsko-muzułmańskiego. Nie tylko każdy kraj pachnie inaczej, ale każdy człowiek, każde miasto, każda jego dzielnica. Jadąc z lotniska, przecinało się rzekę El Harrach. Była ona wówczas miejskim ściekiem, do którego spływały nieczystości z sąsiednich bidonvilli. Stąd dochodził ten zapach, który poczułem na lotnisku, zmieszany ze spalinami i ciepłym, wilgotnym powietrzem. W bidonvillach, favelach, slumsach, barrios żyją miliony mieszkańców miast trzeciego świata. Algier nie jest wyjątkiem. Te spontaniczne konstrukcje budowane z materiałów, które były pod ręką, istniały za czasów francuskich, a po uzyskaniu niepodległości powstawały nowe. Opuszczone przez Francuzów mieszkania nie były w stanie pomieścić przybyszy z bledu, dla których miasto wydawało się przepustką do lepszego życia. W okresie od stycznia do września 1962 roku, kiedy kończyła się Algieria francuska, miasto opuściło dwieście tysięcy jego dawnych mieszkańców, a całą Algierię dziewięćset tysięcy. Exodus, wypędzenie z ziemi, która była domem przez ponad stulecie, przez cztery pokolenia. Sprawiedliwość dziejowa, jeżeli coś takiego w ogóle istnieje, była jednak nie po stronie wypędzonych, ale rdzennych mieszkańców tej ziemi. Ale czy ci opuszczający swoje siedziby pied noir nie byli także rdzennymi jej mieszkańcami? Po zajęciu Algieru w 1830 roku miasto leżące na peryferiach cesarstwa otomańskiego liczyło kilkanaście tysięcy mieszkańców, ale ludności szybko przybywało wskutek napływu kolonistów z Francji. W latach osiemdziesiątych XIX wieku wzrosła już do przeszło stu tysięcy, w tym ponad trzy czwarte mieszkańców było narodowości francuskiej. Przed wojną, w 1954 roku, ludność miasta liczyła ponad trzysta tysięcy, powiększając się znacznie jeszcze w trakcie działań wojennych, pacyfikacji i przesiedleń dokonywanych masowo na terenach wiejskich przez wojsko francuskie. W 1970 roku około milionowa ludność miasta była niemal całkowicie algierska i pochodziła głównie z interioru. Miasto powoli zmieniało swój charakter w centrum, w willach Hydry i El Biaru, zamieszkali funkcjonariusze państwowi i zamożni Algierczycy, dawne robotnicze osiedla 8

9 A l g i e r D i a r E l A f i a Bab El Ouedu, Hussein Dey, El Harrachu zajęli nowi przybysze ze wsi. W każdym mieście, w którym następuje niemal całkowita wymiana ludności, zawsze odtwarza się dawna struktura przestrzenno-społeczna. Nowi mieszkańcy byli społecznie i kulturowo zróżnicowani. Biedni kultywowali swoje dawne, plemienne zwyczaje, zamożni, często wykształceni na europejskich uczelniach, zwani nieco pogardliwie évolué, kultywowali styl życia kolonizatorów, chwaląc się szwajcarskimi, francuskimi czy polskimi żonami. Znałem kilka takich małżeństw i żadne nie było udane. W kulturze algierskiej ważną rolę zawsze odgrywała teściowa, w małżeństwach mieszanych między nią a synową nie było bezpośredniej komunikacji, ponieważ jedna mówiła w lokalnym, arabskim dialekcie, a druga na ogół po francusku, porozumiewały się więc przez dzieci. Różnice kulturowe były również nie do pogodzenia. Kultura rodzima i importowana współegzystowały przez jakiś czas, ale w końcu któraś musiała wygrać. Ta początkowa dwoistość zaczęła się zacierać wskutek procesu arabizacji, ale ciągle istniała, stając się jedną z przyczyn ruchu fundamentalistów islamskich, który pochłonął kilkadziesiąt tysięcy ofiar. 9

10 A l g i e r D i a r E l A f i a Za czasów francuskich miasto położone na tarasowo schodzących do morza wzgórzach było piękne i zadbane. W okresie międzywojennym pracowali tam znani architekci, między innymi Le Corbusier i Fernand Pouillon, który był naczelnym architektem miasta i zrealizował kilka dużych projektów Cité de Bonheur (Diar Essaada) i Climat de France, ogromny galeriowy blok mieszkalny wokół wielkiego dziedzińca. W latach siedemdziesiątych miasto było nadal piękne, ale już mniej zadbane. Jeszcze gorzej było w połowie lat osiemdziesiątych, kiedy znowu, ale tym razem na krótko, znalazłem się w Algierze. W kraju tym praktykowano socjalizm, w którym podobnie jak w Polsce, w Czechach i w innych krajach potrafiono jeszcze coś zbudować, ale za to szybko doprowadzano do ruiny wszystko to, co już istniało. Mieszkałem na osiedlu Diar El Afia, dom stał na skarpie nad wąwozem, którego nazwa pobudzała wyobraźnię Ravin de la femme sauvage (wąwóz dzikiej kobiety). Na temat tej nazwy krążyły różne opowieści, można je teraz przeczytać w internecie. Jedna z nich mówi o kobiecie, której dzieci zaginęły w gąszczu wąwozu, a może utopiły się w płynącym tam wówczas strumieniu, a pogrążona w bólu i rozpaczy matka nie zaprzestała poszukiwań i żyła w lesie, żywiąc się korzonkami i jagodami, aż zdziczała zupełnie. Z jednej strony okna mojego mieszkania wychodziły na piękną zieleń, a z drugiej na domy sąsiadów, dawnych mieszkańców bledu. W dwu-, trzypokojowych lokalach mieszkały kilkunastoosobowe rodziny. Ponieważ nie mieli środków na opłacanie elektryczności i gazu, gotowali na kanunach (glinianych piecykach) ustawionych na płytkach PCW, paląc chrustem, nawozem i czym się dało. Sanitariaty zatkano odpadkami, tak więc nieczystości wylewano wprost na klatkę schodową. Czyste, jak na te warunki, były natomiast same mieszkania i ich lokatorzy. Przed świętem Eid-el-Adha przed moimi oknami rytualnie zabijano barana, którego przed tym wydarzeniem trzymano nieraz kilkanaście dni w mieszkaniu. 10

11 A l g i e r D i a r E l A f i a Kiedy jechało się samochodem przez osiedle, auto otaczał tłum dzieci walących pięściami w karoserię. Nie było w tym nic z wrogości, a dużo z zabawy. Minęło dziesięciolecie, dzieciaki z Diar el Afia, z Kasby, z bidonwilli El Harrach dorosły i zasiliły islamistyczne bojówki. Przez kolejne dziesięć lat trwała krwawa intifada przeciwko establishmentowi, przeciwko évolué i europejskiej cywilizacji, która najpierw obudziła nadzieję, a zaraz potem ją zawiodła. Ale wtedy o bojówkach jeszcze nikt nie słyszał i między tak zwanymi kooperantami, Polakami, Włochami, Francuzami i ich algierskimi sąsiadami, nie było konfliktów. Miejscowy sklepikarz dobrze na nas zarabiał i może dlatego, a może dlatego, że byłem jakoś swój kiedy go po dziesięciu latach znowu odwiedziłem w poszukiwaniu masła, którego nie było w całym mieście, Ibrahim, bo tak go nazywałem, poznał mnie i po wymianie niezbędnych grzeczności wyciągnął spod lady kostkę deficytowego artykułu. Pomyślałem wtedy o sile znajomości, które dobrze jest mieć wszędzie. Kiedy zejdziesz nad morze ulicą Didouche Mourad przez La Place des Martyrs, znajdziesz się na bulwarze, który kiedyś nazywał się Boulevard Front de Mer. Podobne bulwary o niemal identycznych fasadach 11

12 A l g i e r D i a r E l A f i a budynków znaleźć można w miastach na północnych brzegach morza. Kiedy się spojrzy w górę, w prześwicie nadmorskiej pierzei wzrok biegnie ku szczytom czterystumetrowych wzgórz. A obok Kasba stare miasto, po arabsku fort, nazwa pochodzi od siedziby tureckiego namiestnika Deja, który panował nad miastem i krajem. Prowadzą do niego podesty i schody przerywane niewielkimi placami, na których chłopcy grają w piłkę. Po schodach wspinają się objuczone zakupami, zakwefione kobiety. Po bokach labirynt ciasnych uliczek, sklepiki, warsztaty rzemieślnicze, burdele. Stała do nich zwykle długa kolejka spragnionych uciech mężczyzn, które trwały jednak krótko, kilka minut zaledwie. Kasba ma swój specyficzny zapach dymu, ostrych perfum, psującego się mięsa. Nie ma więc jednego zapachu miasta, jednego zapachu Afryki. Miasto wielu dotknięć, smaków, zapachów, obrazów miało różne nazwy Icosium, Algier, El Dżazair ale zawsze było takie samo niebo, takie same wzgórza i takie samo morze, które złożyły się na wyjątkowość tego miejsca. Albert Camus, jeden z najsławniejszych pied noire, pisał: Alors commencent les grands nuits d Afrique, l exil royal, l exaltation désesperée, qui attend le voyage solitaire Non decidement n allez pas lá bas si vous sentez le coeur tiéde et si votre âme est une bête pauvre A więc otwierają się długie afrykańskie noce, królewskie wygnanie, niespodziewane emocje Nie, zdecydowanie nie jedźcie tam, jeżeli macie letnie serce i nieczułą duszę.

13 Berlin Potsdamer Platz Lubię czasem pojechać do Berlina, bo dobrze się w nim czuję, chociaż zapewne nie powinienem. Jest to miasto źle zapisane w pamięci pamiętliwych, kojarzy się im bowiem z pruską butą i nazistowskim reżimem, a przede wszystkim z Niemcami, których spora część Polaków nie lubi i których się boi. W okresie PRL straszono ich rewizjonistami, których ucieleśniali dwaj starsi panowie Herbert Czaja i Herbert Hupka, a obecnie złym duchem jest Erika Steinbach. Muzeum upamiętniające wysiedlenia ludności niemieckiej, ale także innych zbiorowości, budzi emocje polskich polityków i środków przekazu, co świadczy głównie o kompleksach i nieco 13

14 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z chwiejnej tożsamości. Każda zbiorowość ma własną pamięć, wydarzenia są odmiennie oceniane przez naocznych świadków, a tym bardziej przez historyków różnych krajów czerpiących wiadomości z drugiej czy trzeciej ręki. Politycy powinni jak najdalej trzymać się od historii i nie wykorzystywać jej w bieżącej polityce. Niemcy, Rosjanie i wszyscy dookoła są sąsiadami kraju, w którym żyję i w moim interesie jest utrzymywanie z nimi dobrych stosunków. Świadomie przeżyłem większą część okupacji niemieckiej, w obozie koncentracyjnym zginął mój ojciec. Tamten czas odkreśliłem już dawno grubą kreską wtedy, kiedy byłem świadkiem na procesie Ericha Kocha, gauleitera Prus Wschodnich, który odpowiadał między innymi za śmierć ojca. Widok tego człowieka na ławie oskarżonych, skazanego potem na karę śmierci, choć wyroku nie wykonano, zadowolił widać moje poczucie sprawiedliwości. Do Berlina mogę więc jeździć z przyjemnością, nieobciążony złą pamięcią, bo to nie tylko największa sąsiednia metropolia, ale także miasto żywe, otwarte, kosmopolityczne, kolorowe zaludniającymi je berlińczykami i turystami z różnych krajów i kontynentów. Miasto jest przyjazne mieszkańcom i przybyszom. Ma też najlepszy i najsprawniejszy w Europie system publicznego transportu miejskiego, którego pracownicy, w przeciwieństwie do ich kolegów z Paryża, na ogół nie strajkują. Moje spotkania z miastem, jak większość Polaków, rozpocząłem w 1966 roku od Berlina Wschodniego, gdzie zatrzymałem się na jeden dzień w drodze do Oslo. W pamięci, poza enerdowskim socrealizmem Karl Marx Allee, utkwiło mi Muzeum Pergamońskie. Później jeździłem do Berlina Wschodniego kilka razy bez specjalnej przyjemności. Moja przygoda z Berlinem rozpoczęła się na dobre parę lat po zjednoczeniu miasta, kiedy z ziemi zaczęły się wyłaniać pierwsze budynki placu Poczdamskiego, potem jeździłem od czasu do czasu i oglądałem postępy robót na przemian z muzeami, wybrałem się też na przedmieście Dahlem, gdzie są wspaniałe zbiory sztuki Azji i Pacyfiku. 14

15 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z Burzliwe losy Berlina w XX stuleciu, powstanie Republiki Weimarskiej, erupcja modernizmu przerwana przez dojście Hitlera do władzy, druga wojna światowa i podział miasta, które było przez pół wieku miejscem konfrontacji dwóch systemów, wszystko to decyduje o tym, że Berlin wśród wielkich metropolii europejskich zajmuje miejsce szczególne, nic więc dziwnego, że jest przedmiotem zainteresowania specjalistów zajmujących się problematyką miejską z różnych punktów widzenia. Zainteresowanie to nie jest jednak nowym zjawiskiem, ponieważ już w początkach XX wieku odwiedzający Berlin Francuzi przeciwstawiali monotonię paryskich ulic i ograniczenie miasta umocnieniami Thiersa różnorodności berlińskich budowli i otwartości rozległej przestrzeni. Jeden z dziennikarzy, Jules Hurt, zachwycał się barwnym spektaklem wspaniałych ulic budowanych w Berlinie, który w 1909 roku porównywał do Chicago. W okresie Republiki Weimarskiej Berlin był terenem eksperymentów społecznych w zakresie budownictwa socjalnego, w który angażowali się najwięksi ówcześnie architekci, jak Walter Gropius. W mieście kwitło także ożywione życie kulturalne, toteż stało się ono mekką artystów, także za sprawą rozwijającego się przemysłu filmowego, w którym karierę rozpoczynali późniejsi wielcy reżyserzy i gwiazdy Hollywood. Okres ten został uwieczniony w kultowym filmie Boba Fosse a Kabaret. Mimo że mur berliński powstał dopiero w 1961 roku, miasto odbudowywano niezależnie od siebie. W części zachodniej odtwarzano z zasadzie zmodernizowaną zabudowę przedwojenną, natomiast w części wschodniej postanowiono wyburzyć resztki uszkodzonych budynków i oczyszczony teren zagospodarować zgodnie ze stalinowską doktryną realizmu socjalistycznego. Na obszarze między Alexanderplatz i Schlossplatz urządzono tereny zielone, wzniesiono gigantyczny Pałac Republiki, gmach Rady Państwa oraz wieżę telewizyjną widoczną z całego miasta. Te założenia urbanistyczne były typowe dla systemu totalitarnego i nawiązywały z natury rzeczy do koncepcji hitlerowskiej przebudowy Berlina. 15

16 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z W wyniku odrębnych losów zachodniej i wschodniej części miasta przez pół wieku ukształtowała się odmienna struktura społeczna. Badania Hartmuta Häußermanna pokazują, że na Wschodzie i na Zachodzie obserwuje się różny sposób rozmieszczenia kategorii społecznych. Podczas gdy na Zachodzie największe odsetki osób z wyższym wykształceniem obserwuje się w peryferyjnym obwodzie Zehlendorf, o tyle na Wschodzie w centralnym obwodzie Mitte. Jeżeli zaś chodzi o rozmieszczenie osób o wysokich i niskich dochodach, to na Wschodzie przestrzenne zróżnicowanie, przy ogólnie niższym poziomie dochodów, nie jest zbyt silne, natomiast na Zachodzie obserwuje się wyraźne przeciwieństwo między centrum i peryferiami i w miarę oddalenia od centrum odsetek osób z najwyższymi dochodami rośnie. Informacje te nie pokazują oczywiście wszystkich społecznych i kulturowych różnic między Ossi i Wessi. Różnorodność mieszkańców Berlina to nie tylko zachodni i wschodni Niemcy, ale także wielość narodowości przybywających do miasta w poszukiwaniu chleba i/lub specyficznych berlińskich klimatów. W mieście żyje blisko czterysta tysięcy cudzoziemców, a wśród nich około stu tysięcy Polaków, liczna populacja Turków, mieszkańców dawnej Jugosławii i innych krajów. Różnorodność etniczna jest obecnie charakterystyczna dla europejskich metropolii, tak więc pod tym względem Berlin jest podobny do Londynu i Paryża. Rzeczywiste, a nie tylko formalne zjednoczenie podzielonego miasta stało się bezprecedensowym wyzwaniem, przed którym stanęły władze komunalne i państwowe, a także międzynarodowe środowisko urbanistów i architektów. Co zrobić, aby połączyć dwa rozdzielone pod względem gospodarczym, społecznym i przestrzennym przez pół wieku miasta? Udana próba w tym zakresie miałaby nie tylko dla miasta, ale także dla Niemiec wielkie znaczenie symboliczne. Zwornikiem dwóch części Berlina miała zostać przestrzeń w okolicach dawnego Potsdamer Platz. Miejsce to wskutek działań wojennych i późniejszych rozbiórek niemal w całości znikło z powierzchni miasta, ponieważ po wybudowaniu muru stało się obszarem frontowym, a więc miejscem niczyim. Powstała pusta przestrzeń, która stała się wyzwaniem dla urbanistów. 16

17 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z Poszczególne budynki, zaprojektowane przez różnych architektów, położone są przy ulicach, istniejących i nowo wytyczonych, uformowano także place, jak na przykład przykryty dachem dziedziniec Sony Center i otwarty plac Marleny Dietrich. Całe założenie urbanistyczne robi wrażenie zamkniętej całości, miasta w mieście, oderwanego wizualnie od otoczenia, ponieważ od wschodu kompleks odgraniczony jest wałem zieleni przykrywającym linię U-Bahn od stacji Park Mendelsohna do placu Poczdamskiego, od zachodu przechodzi w odmienne stylistycznie budynki Kulturforum, od południa zamknięty jest kanałem Szprewy, 17

18 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z a od północy zielenią Tiergarten. Jest to przestrzeń publiczna wysokiej jakości, ukształtowana z myślą o użytkownikach, mieszkańcach i turystach. Czy plac Poczdamski, ze swoimi biurami, mieszkaniami, teatrami, filharmonią, muzeami, restauracjami, kawiarniami i kameralną galerią handlową, pełni rzeczywiście funkcję zwornika dwóch części podzielonego miasta? Niemieccy socjologowie są sceptyczni, ponieważ Ossi i Wessi dalej przebywają w swoich dzielnicach. Sytuacja jednak z czasem na pewno się zmieni. Możliwość została stworzona. Po realizacji Potsdamer Platz pojawia się kolejne wyzwanie. W jaki sposób zintegrować przestrzeń, która miała być zwornikiem Wschodu i Zachodu z resztą miasta, w którym pustka bynajmniej nie została zapełniona. Niezagospodarowane tereny znajdują się w zakolu Szprewy, na południe od placu Poczdamskiego, i w innych miejscach, zaś zabudowa wokół Alexanderplatz stwarza podobne problemy funkcjonalne i estetyczne jak Pałac Kultury i Nauki w Warszawie. A może właśnie owa niespójność przestrzeni miejskiej jest nie tylko znakiem szczególnym Berlina, ale także jego zaletą. Już w 1977 roku grupa architektów Oswald Mathias Ungers, Rem Koolhaas i Hans Kollhoff w studium Stadt in der Stadt pisała: Zróżnicowanie i różnorodność widoczne w historycznych dzielnicach Berlina są tym, co nadaje miastu indywidualny charakter i odzwierciedla jakość jego urbanistyki. To miasto, w którym przeciwstawne elementy zawsze znajdowały artykulację, i miasto, które nigdy nie odniosło sukcesu w wysiłkach na rzecz jednej standaryzacji. W pobliżu placu Poczdamskiego na prawie dwóch hektarach (dziewiętnastu tysiącach metrów kwadratowych), w miejscu niezwykle prestiżowym, niedaleko Bundestagu i Bramy Brandenburskiej, znajduje się pomnik holokaustu. Monument, którego autorem jest amerykański architekt Peter Eisenman, składa się z dwóch tysięcy siedmiuset jedenastu betonowych klocków o różnej wysokości od dwudziestu centymetrów do czterech metrów siedemdziesięciu centymetrów ustawionych na całym placu. Klocki te tworzą labirynt, w którym ze względu na 18

19 B e r l i n P o t s d a m e r P l a t z wąskie przejścia można się poruszać jedynie pojedynczo tak by każdy był sam i w skupieniu mógł się pomodlić za zmarłych lub zadumać się nad tą tragedią. A potem powinnaś pojechać do Kreuzbergu i zobaczyć Muzeum Żydowskie projektu Daniela Liebeskinda. Architekt połączył stojący przy ulicy barokowy pałac z cofniętymi w głąb działki abstrakcyjnymi blaszanymi formami tworzącymi wraz z otaczającą zielenią niezwykłą kompozycję. Jest to jeden z niewielu znanych mi budynków, którego zewnętrzna forma nie pozwala odgadnąć charakteru wnętrza, być może właśnie za sprawą umieszczonej tam pustki. Po wyjściu z pałacu wchodzi się w rozczłonkowaną przestrzeń korytarzy przyziemia, z których jeden prowadzi do pełnej pustki wieży holokaustu, a na piętra do właściwej ekspozycji prowadzą proste, bardzo wysokie schody. Będąc w tych dwóch miejscach, tylko ludzie małego ducha mogą wypominać Niemcom, że nie pamiętają o swojej złej przeszłości. 19

BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ. 26.10.2010 godz. 17:00

BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ. 26.10.2010 godz. 17:00 BUDUJEMY PRZYSZŁOŚĆ 26.10.2010 godz. 17:00 HARMONOGRAM 1. Wstęp Miasta Darłowo Burmistrz Arkadiusz! Klimowicz 2. POC Partners Doświadczenie belgijskie Dyrektor Generalny: Pan Taffeiren Peter 3. Arcas Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK-finał ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Piękno ulicy skończyło się wraz z końcem II wojny światowej. Jaka była to wspaniała ulica, pokazują stare fotografie oraz nieliczne odbudowane kamienice.

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej.

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej. Wycieczka klas 2 A i 2 D Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie w dniu 26 września 2014 roku - - Dąbrowa Tarnowska - cmentarz I wojny światowej nr 248 i Ośrodek Spotkania Kultur Park Historyczny

Bardziej szczegółowo

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Przeżyjcie niezapomnianą przygodę w blasku bożonarodzeniowych świateł odwiedźcie Berlińskie Jarmarki. JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Rozkoszujcie się zimową magią Berlina i dajcie się zaczarować nostalgicznym

Bardziej szczegółowo

Społeczne oblicza metropolii

Społeczne oblicza metropolii Społeczne oblicza metropolii Bohdan Jałowiecki Konferencja: Czy metropolia jest jeszcze miastem? 29 30 czerwiec 2009 Struktura społeczna metropolii Czynniki agregacji i segregacji Społeczne oblicza metropolii

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - La Defense, futurystyczna dzielnica

Francja, Paryż - La Defense, futurystyczna dzielnica La Défense to nowoczesna dzielnica biurowo-wystawienniczo-mieszkalno-handlowa w aglomeracji paryskiej, we Francji, znajdująca się formalnie na terenie trzech gmin Nanterre, Courbevoie i Puteaux w departamencie

Bardziej szczegółowo

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015

JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Przeżyjcie niezapomnianą przygodę w blasku bożonarodzeniowych świateł odwiedźcie Berlińskie Jarmarki. JARMARKI ŚWIĄTECZNE W BERLINIE 2015 Rozkoszujcie się zimową magią Berlina i dajcie się zaczarować nostalgicznym

Bardziej szczegółowo

Pięciodniowa wycieczka do Berlina i Tropikalną Wyspę za jedyne 999 zł!!!

Pięciodniowa wycieczka do Berlina i Tropikalną Wyspę za jedyne 999 zł!!! Pięciodniowa wycieczka do Berlina i Tropikalną Wyspę za jedyne 999 zł!!! Berlin tętni życiem. Zmienia się każdego dnia. Pora zwiedzić stolicę, aby móc zachwycać się jej niepowtarzalnymi atrakcjami kulturalnymi,

Bardziej szczegółowo

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z

W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z W okresie programowym 2009-2013 zrealizowany został przez miasto Zduńska Wola największy w dotychczasowej historii samorządu terytorialnego projekt z dofinansowaniem z funduszy unijnych. Dzięki umiejętnemu

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy,

Idealna Lokalizacja. Osiedle Paryskie powstaje w samym sercu Bydgoszczy, Budlex Ponad 27 lat na rynku oraz kilkanaście tysięcy zadowolonych klientów sprawiło, iż zdecydowaliśmy się na realizację wyjątkowego projektu łączącego nasze doświadczenie z pasją tworzenia. Klasyczna

Bardziej szczegółowo

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny Mariensztat ryshistoryczno varsavianistyczny 1. PoczątkiMariensztatu Historiapewnejdrogi HistoriaMariensztatu,tohistoriadrogi,którajużodśredniowieczałączyłaKrakowskie Przedmieście z Wisłą. Biegła ona wąwozem

Bardziej szczegółowo

Berlin Potsdamer Platz integracja i dezintegracja metropolii

Berlin Potsdamer Platz integracja i dezintegracja metropolii Studia Regionalne i Lokalne Nr 4(18)/2004 ISSN 1509 4995 Bohdan Jałowiecki Berlin Potsdamer Platz integracja i dezintegracja metropolii Na tle skomplikowanych losów Berlina w XX wieku przedstawione zostały

Bardziej szczegółowo

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument

Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument Natalia Junik Kulturoznawstwo DSW Zaliczenie na przedmiot pn. Fotografia jako dokument DWA ŚWIATY BOGACTWO I NĘDZA W WIELKIM MIEŚCIE KAIR, miasto na styku światów القاهرة Kair to położona nad Nilem stolica

Bardziej szczegółowo

WILCZA ESKA ETAP III

WILCZA ESKA ETAP III WILCZA ESKA ETAP III Na teren zespołu budynków prowadzą trzy zjazdy z czego dwa zlokalizowane są od strony ul. Królowej Jadwigi oraz jeden z ul. Wilczej. Prowadzą one do drogi wewnętrznej zaprojektowanej

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22.

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Kopernika 22 - Łódź OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Budynek frontowy posesji jest wpisany

Bardziej szczegółowo

MIASTO STOŁECZNE. PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Pro www.pdffactory.pl/ 1/24

MIASTO STOŁECZNE. PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Pro www.pdffactory.pl/ 1/24 TIRANA MIASTO STOŁECZNE TIRANA -(alb. Tirana, Tiranë), stolica Albanii od 1920 r. Symbol icentrum dynamicznych zmian i modernizacji kraju wktórym przez dziesięciolecia obowiązywała najgorsza, obok północnokoreańskiej,

Bardziej szczegółowo

Położenie obszaru. Projekt rewitalizacji. Warszawa. Uwarunkowania położenia 2011-02-07. ul. Okopowa. Żoliborz. Śródmieście. Wola.

Położenie obszaru. Projekt rewitalizacji. Warszawa. Uwarunkowania położenia 2011-02-07. ul. Okopowa. Żoliborz. Śródmieście. Wola. Projekt rewitalizacji Warszawa ul. Okopowa Malwina Wysocka nr 38080 Położenie obszaru Dzielnica: Wola Na granicy z Żoliborzem i Śródmieściem Ograniczony ulicami: Stawki, Okopową oraz Al. Jana Pawła II

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Warszawa, 10 listopada 2015 r. Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Uczniowie interesują się historią XX wieku i lubią słuchać opowieści o tym

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >

SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI > 1 SPIS ZAWARTOŚCI TECZKI >. Q ^ :. U 0 ^ ę ^,... I./2. Dokumenty ( sensu stricto) dotyczące relatora 1./3. Inne materiały dokumentacyjne dotyczące relatora *'»» "II. Materiały uzupełniające relację III./l.

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice

Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt. Potulice jedno miejsce, dwie pamięci. Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Małgorzata Grabowska Katarzyna Panius Łukasz Kępski Malte Mansholt Potulice jedno miejsce, dwie pamięci Przewodnik po Miejscu Pamięci Potulice Oldenburg Toruń 2009 1. Hitlerowski kompleks obozowy Potulice

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

UCIECZKA OD BETONOWYCH KURORTÓW

UCIECZKA OD BETONOWYCH KURORTÓW UCIECZKA OD BETONOWYCH KURORTÓW Stwórz wymarzone miejsce dla siebie i najbliższych w jednym z najpiękniejszych zakątków nad polskim morzem. Komfortowe domy jednorodzinne oraz przestronne apartamenty to

Bardziej szczegółowo

Berlin. Religia: % wszystkich mieszkańców. Brak wyznania 59% Ewangelicy 21% Katolicy 9%

Berlin. Religia: % wszystkich mieszkańców. Brak wyznania 59% Ewangelicy 21% Katolicy 9% Berlin Berlin stolica, siedziba rządu Republiki Federalnej Niemiec. Największe miasto Niemiec, na prawach kraju związkowego. Zajmuje powierzchnię ok. 892 km², zamieszkuje je 3,4 mln osób. Jest trzecim

Bardziej szczegółowo

Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem

Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem Popiół i diament w Nollywood. Rozmowa z Jankiem Simonem Janek Simon, Mission Auropol, kadr z filmu Skąd pomysł na remake Popiołu i Diamentu w Nollywood? Czy jechałeś do Nigerii z tym pomysłem, czy wpadłeś

Bardziej szczegółowo

idealna lokalizacja Restauracja Poczta Dworzec Główny 15 minut* Rynek 20 minut* Sklep Przedszkole Przystanek autobusowy Szkoła podstawowa Kościół

idealna lokalizacja Restauracja Poczta Dworzec Główny 15 minut* Rynek 20 minut* Sklep Przedszkole Przystanek autobusowy Szkoła podstawowa Kościół Restauracja Poczta Sklep Dworzec Główny 15 minut* Rynek 20 minut* Przedszkole Przystanek autobusowy Szkoła podstawowa Kościół Biblioteka Miejska Osiedle na Błoniu Przychodnia Ośrodek sportowy Piekarnia

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY "Krokus" w GM16

PROJEKT EDUKACYJNY Krokus w GM16 Projekt gimnazjalny Krokus ocalić od zapomnienia jest elementem międzynarodowego przedsięwzięcia Irlandzkiego Towarzystwa Edukacji o Holokauście i Muzeum śydowskiego Galicja w Krakowie, które przekazują

Bardziej szczegółowo

Amsterdam - Wenecja Północy

Amsterdam - Wenecja Północy Amsterdam - Wenecja Północy Opis Cena od: 2000 PLN Liczba dni: 4 dni Kraj: Holandia Tulipany, chodaki, wiatraki i ser to najczęściej podawane symbole Holandii. Holandia mimo, że to niewielki kraj, wciśnięty

Bardziej szczegółowo

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk

marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk marek porąbka mój adriatyk Patronat honorowy nad projektem: Konsul Honorowy Republiki Chorwacji w Krakowie Paweł Włodarczyk Agnieszka Kamińska Zarząd Krajowy Towarzystwo Polsko-Chorwackie z siedzibą przy

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

IZRAEL. Wykład 1. Dlaczego Izrael?

IZRAEL. Wykład 1. Dlaczego Izrael? IZRAEL Wykład 1 Dlaczego Izrael? Zanim rozpoczniemy wykład na temat Izraela, należy się zastanowić co wpłynęło na fakt, że ten niewielki skrawek lądu budzi zainteresowanie całego świata. Spójrzmy przede

Bardziej szczegółowo

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU DR INŻ. ARCH. MAŁGORZATA DENIS, DR INŻ. ARCH. ANNA MAJEWSKA, MGR INŻ. AGNIESZKA KARDAŚ Politechnika

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Prowadząca: Krystyna Materna Miejsce realizacji: Miejskie Przedszkole Nr 1 BAJKA w Szczytnie Termin i czas trwania projektu: listopad 2015r Warunki wyjściowe:

Bardziej szczegółowo

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ )

Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) Temat: Obcy, który trafia na Północ, płacze dwa razy (scenariusz lekcji na podstawie filmu Jeszcze dalej niż Północ ) 1. Komedia Jeszcze dalej niż północ przebiła swoją popularnością taki nieśmiertelny

Bardziej szczegółowo

Służewiec Przemysłowy. dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2

Służewiec Przemysłowy. dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2 Służewiec Przemysłowy dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2 zmienia się w Służewiec Biurowy gustownie dzięki JEMS Architektom P4 3 adres w dobrym towarzystwie na europejskim poziomie architektury projektowanym

Bardziej szczegółowo

DEWELOPER. Projekt biurowca Kaleidoscope

DEWELOPER. Projekt biurowca Kaleidoscope DEWELOPER Firma Pro Urba jest obecna na polskim rynku deweloperskim od 2004 roku i należy do hiszpańskich grup kapitałowych: Grupo Proconsol, Urbanizadora XXI, Inmobiliaria del Ebro oraz banku Caja de

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

Zielona Białołęka. miejsce do życia, czy eksperyment urbanistyczny?

Zielona Białołęka. miejsce do życia, czy eksperyment urbanistyczny? Zielona Białołęka miejsce do życia, czy eksperyment urbanistyczny? Gdzie jest ZB? ZB zajmuje około 1/3 powierzchni dzielnicy Białołęka i ma większą powierzchnię niż wiele samodzielnych dzielnic Warszawy

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Służewiec Przemysłowy. dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2

Służewiec Przemysłowy. dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2 Służewiec Przemysłowy dawna dzielnica fabryk i magazynów P4 2 zmienia się w Służewiec Biurowy gustownie dzięki JEMS Architektom P4 3 adres w dobrym towarzystwie na europejskim poziomie architektury P4

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Pod hiszpańskim niebem

Pod hiszpańskim niebem Pod hiszpańskim niebem 7 dni z Erasmusem ciężko jest z całego pobytu na stypendium opisać tylko siedem dni moja erasmusowa przygoda trwała ich dokładnie sto dziewięćdziesiąt sześć i każdy z tych dni był

Bardziej szczegółowo

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 2 Krystyna Wajda Horodko Opowieści spod złocistej tęczy Kraina Wodospadów Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 4 K o s z a l i n 2013 by Krystyna Wajda, Koszalin 2013 ISBN 978-83-64234-09-5

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010

RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 RYSZARD SADAJ KRAKÓW 2010 MARKOWI MIDURZE NIGDY BY DO GŁOWY NIE PRZYSZŁO, ŻE UŻYJE SUPER GLUE PRZECIWKO CZŁOWIEKOWI aatakowałem w tramwaju. Była wtedy jedenasta w nocy. Miałem w kieszeni tubkę super glue,

Bardziej szczegółowo

I NAGRODA. Praca nr 2 otrzymała I nagrodę

I NAGRODA. Praca nr 2 otrzymała I nagrodę I NAGRODA Praca nr 2 otrzymała I nagrodę za najlepsze równoważenie wysokiej jakości przestrzeni publicznej i odpowiednich standardów zamieszkania w Śródmieściu oraz udaną próbę powiązania promenadowych

Bardziej szczegółowo

Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna

Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna L U T Y 2015 Nieruchomości: Kraśnik al. Niepodległości oraz ul. Komunalna Broszura Inwestycyjna Podsumowanie Atrakcyjna nieruchomość, zlokalizowana przy głównym trakcie komunikacyjnym miasta Kraśnik Podsumowanie:

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY Łódź posiada jedyny w swoim rodzaju, autentyczny zespół historyzujących, eklektycznych i secesyjnych kamienic

Bardziej szczegółowo

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO

KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO KĄCIK JĘZYKA ANGIELSKIEGO Język angielski jest językiem międzynarodowym. Posługują się nim ludzie na całym świecie. Ty jesteś jedną z tych osób. Warto więc dowiedzieć się w jakich państwach mówi się po

Bardziej szczegółowo

2011-02-07. Obszar rewitalizacji 1. Łódź: Stare Miasto Nowa Jakość. Jan Piotrowski. Obszar rewitalizacji 2 Obszar rewitalizacji 3

2011-02-07. Obszar rewitalizacji 1. Łódź: Stare Miasto Nowa Jakość. Jan Piotrowski. Obszar rewitalizacji 2 Obszar rewitalizacji 3 Łódź: Stare Miasto Nowa Jakość Obszar rewitalizacji 1 Jan Piotrowski Obszar rewitalizacji 2 Obszar rewitalizacji 3 1 Część 1. Studium uwarunkowań Główne problemy Brak połączenia Piotrkowskiej z Manufakturą

Bardziej szczegółowo

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki.

Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. Studzionki 1.1. Dawne nazwy miejscowości. Studelescho (1255), Studelzco (1299), Steudelwitz (1670). Po roku 1945 Studzionki. 1.2. Etymologia nazwy wsi. Etymologia nazwy wsi bliżej nieznana. 1.3. Historia

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

Poważny krok w kierunku normalności

Poważny krok w kierunku normalności Poważny krok w kierunku normalności Dwadzieścia lat po podpisaniu polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy : wyniki raportu Instytutu Allensbach na temat relacji polskoniemieckich

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12. Narrator:

Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12. Narrator: FORSZPAN Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12 Narrator: Jaka to wioska? Co to za dziecko na tej wiejskiej ścieżce? Kim są trzej mężczyźni w

Bardziej szczegółowo

Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach

Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach Usługi kulturalne w warszawskich dzielnicach Raport z badania ilościowego Warszawa, wrzesień 2014 Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy Informacje o badaniu Cel: Technika: Poznanie potrzeb,

Bardziej szczegółowo

Francuska armia w Mali zaczyna robić "w tył zwrot" 12 kwietnia 2013

Francuska armia w Mali zaczyna robić w tył zwrot 12 kwietnia 2013 Francja rozpoczyna zapowiadane wycofywanie swoich żołnierzy z Mali jak poinformowało francuskie Ministerstwo Obrony, w ubiegły wtorek, 9 kwietnia, wyjechało pierwszych stu żołnierzy armii francuskiej.

Bardziej szczegółowo

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów.

Wieczorem nasi hiszpańscy koledzy i koleżanki z niecierpliwością czekali, aby nas zabrać do swoich domów. W dniach 9-13 lutego grupa naszych uczennic i nauczycieli uczestniczyła w spotkaniu w ramach programu edukacyjnego Comenius Europe-Different Houses- One Community. Tym razem udaliśmy się do przepięknego

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Kampus Szkoły Głównej Handlowej jako czynnik rozwoju lokalnego 12/11/2015 1 1 Historia SGH Kampus Szkoły Głównej Handlowej jako czynnik rozwoju lokalnego Analiza konkursów

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Tower Bridge (widok z Monument)

Tower Bridge (widok z Monument) Tower Bridge (widok z Monument) Tower Bridge, to charakterystyczny most zwodzony przeprowadzony przez Tamizę w pobliżu Tower of London, od której bierze swą nazwę. Jest to jeden z najbardziej znanych obiektów

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013,

UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013, UE stawia na tramwaje. Jakie linie warto zrobić w Szczecinie? Mariusz Rabenda 04.01.2013, Za pieniądze z unii zmodernizowano pół roku temu torowisko na ul. Arkońskiej i Niemierzyńskiej. Latem ma ruszyć

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

Kochajmy lokomotywy. Franciszek Błaś klasa II b

Kochajmy lokomotywy. Franciszek Błaś klasa II b Kochajmy lokomotywy Franciszek Błaś klasa II b Parowozy, lokomotywy, pociągi Odkąd pamiętam lubiłem pociągi: te prawdziwe i zabawkowe, stare i nowe, parowozy, spalinowe, elektryczne, zabawy w pociąg, oglądanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Zmieniajmy Szczecin razem

Zmieniajmy Szczecin razem Zmieniajmy Szczecin razem Realizacja programu wyborczego Realizacja programu wyborczego Platformy Obywatelskiej i Prezydenta Szczecina Piotra Krzystka w latach 2006 2010 Jaki był Szczecin 2000, 2002, 2004,

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Finansowanie kultury w Opolu

Finansowanie kultury w Opolu Finansowanie kultury w Opolu W Opolu zrealizowaliśmy dwa projekty współfinansowane z XI Priorytetu Kultura i Dziedzictwo Kulturowe POIiŚ, o łącznej wartości 53 mln zł: Remont Amfiteatru Tysiąclecia i utworzenie

Bardziej szczegółowo

Model koncentryczny BCD (Central Business District) Burgessa 1924 - Chicago

Model koncentryczny BCD (Central Business District) Burgessa 1924 - Chicago Model koncentryczny BCD (Central Business District) Burgessa 1924 - Chicago ETAPY Etap I Centrum gospodarcze, pierwotnie przemysłowe (CBD) przekształca się w miasto strefa przemysłowa toŝsama z miastem

Bardziej szczegółowo

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP

Duchowa Mądrość ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD L D KLEMP Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU e HAROLD L D KLEMP P Duchowa Mądrość o ZDROWIU I UZDRAWIANIU HAROLD KLEMP E ECKANKAR www.eckankar.org Duchowa Mądrość o zdrowiu i uzdrawianiu Copyright 2008 ECKANKAR

Bardziej szczegółowo

NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO

NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO NOWA GALERIA HANDLOWA W CENTRUM PRUSZCZA GDAŃSKIEGO 4000m 2 POWIERZCHNI HANDLOWEJ Mamy przyjemność zaoferować Państwu powierzchnię komercyjną w obiekcie typu convenience, którego lokalizacja znajduję się

Bardziej szczegółowo

kulik 11/11/2006 14:02 Page 1 Karkonosze Zimà

kulik 11/11/2006 14:02 Page 1 Karkonosze Zimà kulik 11/11/2006 14:02 Page 1 Karkonosze Zimà W Y S T A W A F O T O G R A F I I kulik 11/11/2006 14:02 Page 2 kulik 11/11/2006 14:02 Page 3 Są cztery pory roku i można tylko sprzeczać się, która z nich

Bardziej szczegółowo

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu

O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu O F E R T A S P R Z E D A Ż Y Pałac do remontu Zespół pałacowo parkowy w Dąbrówce Wielkopolskiej, gm. Zbąszynek woj. lubuskie Neorenesansowy pałac hrabiów Schwarzenau i park krajobrazowy w zespole pałacowym,

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

WIZERUNEK KRAKOWA W POLSKIM SPOŁECZEŃSTWIE

WIZERUNEK KRAKOWA W POLSKIM SPOŁECZEŃSTWIE WIZERUNEK KRAKOWA W POLSKIM SPOŁECZEŃSTWIE Sondaż dla Miasta Krakowa zrealizowany przez TNS OBOP Warszawa, lipiec Na pytanie o najbardziej atrakcyjne polskie miasto, które mogłoby stać się wizytówką naszego

Bardziej szczegółowo

Podczas długiej nocy Małpa śni jak. Sięgnąć gwiazd... pisał poeta Masaoka Shiki w jednym ze swoich wierszy.

Podczas długiej nocy Małpa śni jak. Sięgnąć gwiazd... pisał poeta Masaoka Shiki w jednym ze swoich wierszy. Podczas długiej nocy Małpa śni jak Sięgnąć gwiazd... pisał poeta Masaoka Shiki w jednym ze swoich wierszy. Miłość pomaga sięgnąć gwiazd... Porozmawiajmy o miłości uniwersalnej, nazywanej inaczej altruizmem.

Bardziej szczegółowo

OPIS INWESTYCJI. UWAGA- rozwiązania projektowe i techniczne pozwalają na łączenie poszczególnych lokali znajdujących się na jednej kondygnacji.

OPIS INWESTYCJI. UWAGA- rozwiązania projektowe i techniczne pozwalają na łączenie poszczególnych lokali znajdujących się na jednej kondygnacji. OPIS INWESTYCJI Zespół mieszkaniowy Kolonia ZACISZE w Krakowie obejmuje dwa budynki mieszkaniowe wielorodzinne w zabudowie bliźniaczej, trzykondygnacyjne z poddaszem użytkowym, składający się z dwóch części

Bardziej szczegółowo

Projekty z PNWM - Polsko Niemieckiej Współpracy Młodzieży 2013 rok

Projekty z PNWM - Polsko Niemieckiej Współpracy Młodzieży 2013 rok Projekty z PNWM - Polsko Niemieckiej Współpracy Młodzieży 2013 rok Do KG OHP w Warszawie złożono 2 wnioski Podróże do miejsc pamięci, które stanowią wartościową formę poznawania Historii II Wojny Światowej,

Bardziej szczegółowo

KURS ARCHITEKTONICZNY

KURS ARCHITEKTONICZNY 131111 NA OPRACOWANIE KONCEPCJI PROGRAMOWO- PRZESTRZENNEJ ZAGOSPODAROWANIA ALEI PAPIEŻA JANA PAWŁA II I ZABUDOWY KWARTAŁÓW PRZYLEGŁYCH W REJONIE PLACU LOTNIKÓW I PLACU ŻOŁNIERZA POLSKIEGO W SZCZECINIE

Bardziej szczegółowo

Działania m. st. Warszawa w związku z obchodami setnej rocznicy otrzymania nagrody Nobla przez Marię Skłodowską-Curie

Działania m. st. Warszawa w związku z obchodami setnej rocznicy otrzymania nagrody Nobla przez Marię Skłodowską-Curie Warszawa 2011 Działania m. st. Warszawa w związku z obchodami setnej rocznicy otrzymania nagrody Nobla przez Marię Skłodowską-Curie Międzynarodowy Rok Chemii Rok Marii Skłodowskiej-Curie Głównym celem

Bardziej szczegółowo

LEONARDO DA VINCI. Europejska architektura krajobrazu wczoraj i dziś projektowanie i wykonywanie ogrodów historycznych i współczesnych.

LEONARDO DA VINCI. Europejska architektura krajobrazu wczoraj i dziś projektowanie i wykonywanie ogrodów historycznych i współczesnych. LEONARDO DA VINCI Europejska architektura krajobrazu wczoraj i dziś projektowanie i wykonywanie ogrodów historycznych i współczesnych. Styczeń grudzień 2013r. ETAP 2 - STAŻ W ramach stażu LdV grupa 20

Bardziej szczegółowo

Grupa em Media działając we współpracy z Biurem ESK Katowice 2016 przedstawia projekt Ulica Jordana w Mieście Ogrodów.

Grupa em Media działając we współpracy z Biurem ESK Katowice 2016 przedstawia projekt Ulica Jordana w Mieście Ogrodów. Grupa em Media działając we współpracy z Biurem ESK Katowice 2016 przedstawia projekt Ulica Jordana w Mieście Ogrodów. Ulica Jordana zlokalizowana jest nieopodal centrum Katowic, w sąsiedztwie ulic Kościuszki

Bardziej szczegółowo

Szembek wczoraj i dziś

Szembek wczoraj i dziś Szembek wczoraj i dziś Obchodzimy dziś trzecią rocznicę nadania imienia gen. Piotra Szembeka naszej szkole. Każda rocznica jest inna. Podczas pierwszej wśród naszych gości była prezydentowa Karolina Kaczorowska.

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat.

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat. FUNDACJA Afryka i Syberia nie jest są już zacofaną abstrakcją bez kontaktu ze światem są tam siedziby wielu firm, aglomeracje miejskie, inwestycje, centra handlowe, cenne złoża, studiująca młodzież i wykształceni

Bardziej szczegółowo

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu

Ze zbiorów Instytutu im. Herdera w Marburgu Widok z lotu ptaka z roku 1925 na obie miejscowości Księże Małe ( Klein Tschansch ) oraz Księże Wielkie ( Gross Tshansch ) jeszcze przed wybudowaniem bloków mieszkalnych osiedla Klein Tschansch z lat 1928

Bardziej szczegółowo

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem?

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Paweł P. Reszka 13.06.2012, aktualizacja: 13.06.2012 19:07 Jedno ze zdjęć znalezionych przy Rynek 4 Kolekcję zdjęć znaleziono na strychu kamienicy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Parys J., Scenariusz lekcji historii dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej nt.: Początek końca... Los ludności żydowskiej w pierwszych miesiącach niemieckiej okupacji Tarnowa w: Tarnowskie Studia Historyczne,

Bardziej szczegółowo

DOSTĘPNOŚĆ MIESZKAŃ I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA MIESZKANIOWEGO

DOSTĘPNOŚĆ MIESZKAŃ I JAKOŚĆ ŚRODOWISKA MIESZKANIOWEGO Mieszkać godnie. Wspólnie budujemy politykę mieszkaniową w Polsce. Adam Kowalewski Architekt, dr nauk ekonomicznych Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej Główna Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna DOSTĘPNOŚĆ

Bardziej szczegółowo