Elementy prawa turystycznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elementy prawa turystycznego"

Transkrypt

1 dr Piotr Gryszel Elementy prawa turystycznego 1. Prawno-organizacyjne uwarunkowania działalności przedsiębiorstw turystycznych Podstawowym aktem prawnym regulującym w Polsce funkcjonowanie przedsiębiorstw, w tym przedsiębiorstw turystycznych, jest ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej 1. W rozumieniu ustawy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Podstawową cechą działalności gospodarczej jest jej zarobkowy charakter. Dana działalność gospodarcza jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu lub zarobku 2 rozumianego jako nadwyżka przychodów nad nakładami (kosztami) tej działalności. Kolejnym warunkiem uznania działalności za działalność gospodarczą jest jej zorganizowany charakter. Chociaż trudno wyobrazić sobie działalność gospodarczą prowadzoną w sposób niezorganizowany, to w literaturze przedmiotu zorganizowanie działalności utożsamia się z wyborem odpowiedniej formy organizacyjno-prawnej działalności, np. działalność indywidualna wykonywana przez osobę fizyczną lub w ramach spółki cywilnej, spółka prawa handlowego, spółdzielnia itp. Aby działalność spełniała przesłanki działalności gospodarczej musi być także wykonywana w sposób ciągły, czyli nie jednorazowy. Istotny jest tutaj także zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu (np. powtarzalność cyklu produkcyjnego). Stąd też, z uwagi na obecność zamiaru powtarzalności, także sezonowa tj. wykonywana w sposób ciągły każdego sezonu działalność jest również działalnością gospodarczą. Należy zatem zgodzić z poglądem, iż najem lokali mieszkalnych (także jedynie o charakterze sezonowym, np. wynajmowanie pokoi turystom tylko w czasie lata) stanowi działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem jednak, iż nie jest on sporadyczny, np. jednokrotnie w sezonie wynajęcie pokoju rodzinie lub znajomym. 1 Ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz z późniejszymi z mianami). 2 W literaturze rozróżnia się pojęcia zysku i zarobku. Z zarobkiem mamy do czynienia w przypadku działalności instytucji typu non for profit, np. fundacji, stowarzyszeń, gdzie zarobek jest w całości przekazywany na pokrycie kosztów funkcjonowania takiej instytucji i na cele statutowe. Natomiast zysk jest przeznaczany przez przedsiębiorstwa na dowolne cele.

2 Opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., można określić cztery zasadnicze cechy działalności gospodarczej 3 : zawodowy (zatem nie amatorski, nie okazjonalny) charakter działalności, podporządkowanie się zasadom racjonalnego gospodarowania (regułom opłacalności i zysku), powtarzalność działań (standaryzacja transakcji, seryjność produkcji, stała współpraca), uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Istotnym stwierdzeniem ustawy z punktu widzenia działalności turystycznej jest zastrzeżenie art. 3., iż przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów, czyli do tzw. działalności agroturystycznej. Należy zatem stwierdzić, iż działalnością gospodarczą nie będzie świadczenie przez rolników usług noclegowych oraz związanych z tym usług żywieniowych, a także innych usług związanych z pobytem turystów, np. zorganizowanie ogniska, czy wieczorku tanecznego. Wyłączenie to nie ma zatem zastosowania do tych usług, w których nie występuje związek z pobytem turystów. Pewne wątpliwości budzi, czy do tzw. "innych usług" można zakwalifikować, np. wynajmowanie turystom miejsc przeznaczonych na ustawienie namiotów (ta usługa agroturystyczna była wyraźnie wymieniona w dawnej ustawie), organizowanie jazdy konnej, z wykorzystaniem koni hodowanych przez rolnika. Wyłączenie z zakresu działalności gospodarczej działań rolników związanych z obsługą turystów miało na celu umożliwienie rolnikom, osiągania dodatkowych dochodów z działalności pozarolniczej. Może być zatem traktowane jako rodzaj wsparcia państwa dla tej grupy zawodowej. Tym bardziej, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych 4 przewiduje w art. 21, iż dochody uzyskane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5, są zwolnione z podatku dochodowego. Działalność gospodarczą wykonują przedsiębiorcy. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej określa, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność 3 Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r. (III CZP 117/91, OSP 1992, z , poz. 235). 4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tekst jednolity (Dz.U. z 2000, nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami).

3 prawną wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Za przedsiębiorców można zatem uznać obok osób fizycznych także spółki kapitałowe oraz podmioty posiadające zdolność do czynności prawnej, np. stowarzyszenia wpisane do rejestru przedsiębiorców. Decydującym kryterium podmiotowym o posiadaniu statusu przedsiębiorcy jest fakt wykonywania działalności gospodarczej we własnym imieniu. Oprócz wskazanych wyżej podmiotów przedsiębiorcami będą na tej podstawie także agenci, którzy wykonują czynności na rzecz innych osób, np. stale pośredniczą w zawieraniu umów o organizację imprez turystycznych, ale czynności te wykonują we własnym imieniu, pod własną nazwą. Obok polskich podmiotów na obszarze Polski działalność gospodarczą mogą prowadzić także osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Oznacza to, że w ramach jednolitego rynku wewnętrznego Unii Europejskiej oraz na mocy Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach co obywatele Polski mogą prowadzić obywatele tych krajów. Na takich samych zasadach wzajemności polscy przedsiębiorcy mogą podejmować działalność gospodarczą w krajach Unii Europejskiej i EFTA. Dodatkowo na takich samych zasadach jak obywatele polscy, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcy, obywatele innych państw niż państwa UE i EFTA, jeżeli posiadają w Rzeczypospolitej Polskiej szeroko rozumiane prawo pobytu. Przedsiębiorcy zagraniczni, czyli wykonujący już działalność gospodarczą zagranicą a pochodzący z krajów nienależących do UE i EFTA, i niemający prawa pobytu w Polsce mogą utworzyć w Polsce swój oddział lub przedstawicielstwo. Obie formy działalności mają jednak pewne ograniczenia. Oddział może być powołany w Polsce tylko i wyłącznie do prowadzenia na obszarze naszego kraju tej działalności, którą wykonuje macierzysty przedsiębiorca zagraniczny. Nie jest zatem możliwe np. przygotowanie specyficznej oferty przez oddział zagranicznego biura podróży sprzedawanej tylko na rynku polskim. Przedstawicielstwo może być natomiast powołane tylko i wyłącznie w celu reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce. W celu bardziej swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej osobom zagranicznym niepochodzącym z krajów UE i EFTA ustawodawca umożliwił zatem założenie w Polsce odrębnego przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo to może być prowadzone wyłącznie w formie spółki: komandytowej,

4 komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej. Mają oni także prawo do przystępowania do takich spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej wprowadza szereg zasad podejmowania, prowadzenia i kończenia działalności gospodarczej. Do najważniejszych należą: 1. Zasada wolności działalności gospodarczej i równości przedsiębiorców podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. 2. Zasada uczciwej konkurencji państwo udziela przedsiębiorcom pomocy publicznej na zasadach i w formach określonych w odrębnych przepisach z poszanowaniem zasad równości i konkurencji. 3. Zasada legalizmu przedsiębiorca jest obowiązany spełniać określone przepisami prawa warunki wykonywania działalności gospodarczej, w szczególności dotyczące ochrony przed zagrożeniem życia, zdrowia ludzkiego i moralności publicznej, a także ochrony środowiska. Jeżeli przepisy szczególne nakładają obowiązek posiadania odpowiednich uprawnień zawodowych przy wykonywaniu określonego rodzaju działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest zobowiązany zapewnić, aby czynności w ramach działalności gospodarczej były wykonywane bezpośrednio przez osobę legitymującą się posiadaniem takich uprawnień zawodowych. W przypadku działalności gospodarczej na rynku turystycznym obowiązują dodatkowo dwie zasady ograniczające tą działalność. Zasada ograniczonej wolności świadczenia usług turystycznych, bazująca na art. 22 Konstytucji RP przewidującym możliwość ograniczenia wolności działalności gospodarczej jeżeli wystąpią łącznie dwa warunki: tylko w drodze ustawy, tylko ze względu na ważny interes publiczny. Korzystając z tej możliwości, Sejm RP uchwalił ustawę o usługach turystycznych 5, która wprowadza pewne ograniczenia i wymagania w stosunku do podmiotów podejmujących działalność gospodarczą na rynku turystycznym. Ważnym interesem publicznym w tym przypadku była konieczność ochrony praw konsumenta, w szczególności klientów biur podróży i obiektów hotelarskich (system kategoryzacji). Dodatkowo ograniczenia swobody działalności gospodarczej na rynku turystycznym dokonano w sektorze transportu lotniczego, kolejowego i drogowego wprowadzając koncesje, licencje i zezwolenia na prowadzenie tej działalności. 5 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 1997 r. Nr 133, poz. 884 z późniejszymi zmianami tekst jednolity z 2004 r.).

5 Na podstawie art. 46 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ograniczono możliwość prowadzenia działalności gospodarczej m.in. na rynku przewozów lotniczych wprowadzając koncesje. Koncesji na podjęcie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu lotniczego udziela Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zgodnie z rozporządzeniem nr 2407/92/EWG z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie licencjonowania przewoźników lotniczych 6. Z kolei w art. 15 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i zapisów ustawy o transporcie drogowym 7 zapisano, iż podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, w tym także przewozów turystycznych, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Wydanie takiej licencji jest uwarunkowane spełnieniem szeregu wymagań formalnych, w tym w szczególności posiadania przez przedsiębiorcę sytuacji finansowej zapewniającej podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego określonej dostępnymi środkami finansowymi lub majątkiem w wysokości: euro na pierwszy pojazd samochodowy przeznaczony do transportu drogowego, euro na każdy następny pojazd samochodowy, euro przy wykonywaniu transportu drogowego w zakresie pośrednictwa w przewozie rzeczy. Podobnie jak w przypadku przewozów drogowych, licencjonowaniu na podstawie ustawy o transporcie kolejowym 8 podlega także działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu przewozów kolejowych osób lub rzeczy albo na udostępnianiu pojazdów trakcyjnych. Nieco mniej restrykcyjną formą ograniczania swobody działalności gospodarczej niż licencja, czy koncesja jest wpis do rejestru działalności regulowanej, przewidziany w art. 15 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Działalność regulowana to działalność gospodarcza, której wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków, określonych przepisami prawa. W przypadku usług turystycznych do działalności regulowanej zalicza się m.in.: organizację polowań dla cudzoziemców, organizację polowań za granicą, prowadzenie kantorów wymiany walut, a w szczególności działalność gospodarczą polegająca na organizowaniu imprez turystycznych oraz pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych, czyli działalność biur podróży organizatorów imprez turystycznych i pośredników turystycznych regulowaną zapisami ustawy o usługach turystycznych. Prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na organizowaniu imprez turystycznych oraz pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych, wymaga uzyskania wpisu do wspomnianej już 6 Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2407/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym (Dz.U. UE.L ). 7 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001, nr 204, poz z późniejszymi zmianami). 8 Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Tekst jednolity (Dz.U. z 2007, nr 16, poz. 94).

6 Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych. Warunkiem uzyskania takiego wpisu i prowadzenie działalności jako organizator lub pośrednik jest spełnienie szeregu wymogów określonych w ustawie o usługach turystycznych, m.in. zapewnić kierowanie działalnością przedsiębiorstwa oraz działalnością jego jednostek organizacyjnych (samodzielnie dokonujących czynności prawnych) przez osoby posiadające odpowiednie wykształcenie i praktykę oraz niekarane za przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu, wiarygodności dokumentów, mieniu oraz przeciwko obrotowi gospodarczemu. W zależności od rodzaju wykształcenia ustawa określa długość praktyki, jaką powinna posiadać osoba kierująca biurem podróży: rok praktyki w obsłudze turystów i ukończone studia wyższe z zakresu turystyki i rekreacji, prawa, ekonomii lub zarządzania i marketingu, 2 lata praktyki w obsłudze turystów i ukończoną szkołę średnią z zakresu obsługi turystów lub ukończone studia wyższe inne niż wymienione w pkt 1, 4 lata praktyki w obsłudze turystów i ukończoną szkołę średnią inną niż wymieniona w pkt 2, 6 lat praktyki w obsłudze turystów, w pozostałych przypadkach. Za praktykę w obsłudze turystów uważa się samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie organizowania imprez turystycznych lub pośrednictwa w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych, kierowanie jednostkami organizującymi imprezy turystyczne, pracę na stanowiskach związanych z przygotowywaniem i zawieraniem umów o świadczenie usług turystycznych, samodzielne przygotowywanie programów imprez turystycznych, a także wykonywanie zadań przewodnika turystycznego i pilota wycieczek. Dodatkowo przedsiębiorca, chcący być organizatorem turystyki lub pośrednikiem turystycznym, powinien zawrzeć umowę gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo umowę ubezpieczenia na rzecz klientów w zakresie pokrycia kosztów powrotu klienta do kraju, w wypadku gdy organizator turystyki lub pośrednik turystyczny wbrew obowiązkowi nie zapewnia tego powrotu, a także na pokrycie zwrotu wpłat wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowiązań umownych. W celu przedłużenia ważności wpisu do ewidencji przed upływem okresu ważności wspomnianych gwarancji i polis ubezpieczeniowych przedsiębiorca powinien składać marszałkowi województwa oryginały dokumentów potwierdzających zawarcie kolejnych umów gwarancji lub ubezpieczenia. W przypadku niezłożenia w terminie lub niezawarcia nowych umów ubezpieczenia lub gwarancji przedsiębiorca jest automatycznie wykreślany z ewidencji organizatorów turystyki i pośredników turystycznych i traci prawo do prowadzenia tej działalności. Działalnością regulowaną nie jest natomiast działalność agentów turystycznych, czyli przedsiębiorców, których działalność polega na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o

7 świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających wpis do rejestru działalności regulowanej w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju. Działalność ta, jako działalność wykonywana we własnym imieniu, ale na rzecz organizatorów turystyki lub innych usługodawców turystycznych posiadających siedzibę w kraju, nie wymaga spełnienia żadnych dodatkowych warunków oprócz wpisu do rejestru przedsiębiorców. Pewnym rodzajem ograniczenia swobody działalności gospodarczej jest ograniczenie prawa do używania nazw rodzajowych przez obiekty noclegowe. Ustawa o usługach turystycznych przewiduje, że obiekty noclegowe chcące używać nazw hotel, motel, pensjonat, schronisko, schronisko młodzieżowe, dom wycieczkowy, kemping, czy pole biwakowe muszą poddać się procedurze kategoryzacji przeprowadzanej przez komisję powołaną przez marszałka województwa. Także osoby, chcące wykonywać zadania przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek muszą odbyć odpowiednie szkolenie oraz zdać egzamin teoretyczny i praktyczny przed komisją powołaną przez marszałka województwa. Dopiero odpowiednie uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek nadane przez marszałka województwa pozwalają na zarobkowe wykonywanie tych czynności. Drugą zasadą ograniczającą swobodę działalności gospodarczej na rynku turystycznym jest zasada ograniczonej swobody zawieranych z klientami umów o świadczenie usług turystycznych. Art. 353 kodeksu cywilnego przewiduje, że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ani zasadom współżycia społecznego. W przypadku niektórych umów o świadczenie usług turystycznych, a w szczególności w przypadku umowy o imprezę turystyczną jej treść, elementy składowe oraz minimalne zasady i okresy obowiązywania, dokonywania zmian jej treści reguluje szczegółowo wspomniana już ustawa a usługach turystycznych. 2. Umowy w turystyce Umowy zawierane przez przedsiębiorstwa turystyczne mają zasadnicze znaczenie dla ich funkcjonowania. W zdecydowanej większości są to umowy o świadczenie usług, co powiązane jest ze specyfiką funkcjonowania przedsiębiorstw turystycznych. Wśród umów zawieranych przez przedsiębiorstwa turystyczne można wyróżnić: 1. Umowy zawierane z innymi przedsiębiorstwami turystycznymi, np. umowa o sprzedaż agencyjną, umowa pośrednictwa, umowy o pojedyncze usługi turystyczne, które będą częścią imprezy turystycznej (pakietu). 2. Umowy zawierane z konsumentami, najczęściej z turystami, które można podzielić na:

8 umowy o pojedynczą usługę turystyczną, np. umowa hotelowa, umowa transportu osób, umowa wynajmu środka transportu, umowy o imprezę turystyczną (pakiet), np. umowa wycieczki, wczasów. 3. Z punktu widzenia liczby klientów można wyróżnić umowy zawierane z klientami indywidualnymi i z klientami korporacyjnymi. Świadczenie usług turystycznych następuje na podstawie umów, których zawarcie następuje głównie na podstawie kodeksu cywilnego, ale także bardzo często na podstawie ustawy o usługach turystycznych. Z zawieraniem umów związane są następujące pojęcia i czynności: czynność prawna celowe działanie zmierzające do wywołania skutku prawnego w postaci powstania zmiany lub ustania stosunku cywilnoprawnego między podmiotami prawa. Koniecznym elementem czynności prawnej jest oświadczenie woli; oświadczenie woli każde zachowanie osoby dokonującej czynności prawnej ujawniające jej wolę w sposób dostateczny; umowa najważniejszy rodzaj czynności prawnych, z reguły dwustronna czynność prawna dochodząca do skutku przez zgodne oświadczenie woli stron. Mimo obowiązującej zasady swobody kontraktowej, na rynku turystycznym występują wyjątki od tej zasady. Ustawa o usługach turystycznych w przypadku umowy o imprezę turystyczną zawieraną przez biuro podróży z konsumentem, wskazuje postanowienia przedmiotowo istotne, które powinny znaleźć się w takiej umowie. W przypadku umów zawieranych między przedsiębiorstwami turystycznymi bardzo często dochodzi do zawarcia umów międzynarodowych, np. polskie biuro podróży dokonuje zakupu pojedynczych usług turystycznych u kontrahentów zagranicznych, aby następnie odsprzedać je polskim turystom w postaci imprezy turystycznej wycieczki zagranicznej, również polskie obiekty hotelarskie otrzymują zlecenia od kontrahentów zagranicznych. W tym przypadku zasadnicze znaczenie mają prawo właściwe i jurysdykcja sądów rozstrzygających spory. Brak jest bowiem szczegółowych postanowień co do zasad rozstrzygania sporów, gdy w umowie nie wskazano jasno miejsca zawarcia umowy (np. umowę zawarto za pomocą poczty elektronicznej) ani nie wskazano sądu właściwego do rozstrzygania sporów. W razie sporów mogą mieć zastosowanie przepisy art. art. 26 i 27 Prawa prywatnego międzynarodowego 9, które stanowią, że jeżeli strony nie dokonały wyboru prawa, zobowiązanie podlega prawu państwa, w którym strony w chwili zawarcia umowy mają siedzibę albo miejsce zamieszkania, a jeżeli strony nie mają siedziby albo miejsca zamieszkania w tym samym państwie i nie dokonały wyboru prawa, stosuje się do zobowiązań z umowy o dzieło, 9 Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. 1965, nr 46, poz.290 z późniejszymi zmianami).

9 umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy komisu, umowy przewozu, umowy spedycji, umowy przechowania, umowy składu prawo państwa, w którym w chwili zawarcia umowy ma siedzibę albo miejsce zamieszkania przyjmujący zamówienie, przyjmujący zlecenie, agent, komisant, przewoźnik, spedytor, przechowawca lub przedsiębiorstwo składowe. Przy rozstrzyganiu sporów mogą mieć zastosowanie także postanowienia art. VII konwencji europejskiej o międzynarodowym arbitrażu handlowym 10, art. 17 konwencji lugańskiej o juryzdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych 11, a także art. 23 rozporządzenia WE w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych 12. Największą liczbę umów, ze względu na charakter swej działalności zawierają biura podróży. Przy tworzeniu imprezy turystycznej koniecznym jest zawarcie szeregu umów z usługodawcami, których usługi znajdą się w pakiecie sprzedawanym turyście. Organizator imprez turystycznych najczęściej zawiera umowy z: obiektami noclegowymi, zakładami gastronomicznymi, przedsiębiorstwami transportowymi, gestorami atrakcji turystycznych np. zakup biletów wstępu do zwiedzanych obiektów, parków narodowych, na spektakl teatralny itp., towarzystwami ubezpieczeniowymi, pilotami wycieczek i przewodnikami turystycznymi. Poza dostawcami poszczególnych usług większość organizatorów turystyki współpracuje także ze sprzedawcami oferty turystycznej, czyli agentami turystycznymi. Współpraca ta odbywa się na podstawie zapisów kodeksu cywilnego i ustawy o usługach turystycznych. Istota działania agenta turystycznego sprowadza się do stałego pośredniczenia w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających wpis do rejestru działalności regulowanej w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju. Podstawą działania agenta jest umowa agencyjna, która powinna zostać zawarta z organizatorem turystyki posiadającym wpis do ewidencji organizatorów i pośredników turystycznych lub z innym usługodawcą, na rzecz którego będzie prowadzona działalność, np. z liniami lotniczymi, 10 Konwencja europejska o międzynarodowym arbitrażu handlowym z 21 kwietnia 1961 r. Dz.U. 1964, nr 40. poz. 270 i 271). 11 Konwencji o juryzdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzona w Lugano dnia 16 września 1988 r. (Dz.U. 2000, nr 10, poz. 132). 12 Rozporządzenie Rady (WE) NR 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. WE L 12/ ).

10 których bilety będą sprzedawane. Umowę taką, zgodnie z uregulowaniami kodeksu cywilnego, mogą zawrzeć tylko przedsiębiorcy. Umowa agencyjna może być zawarta w dowolnej formie a więc także ustnej przy czym każda ze stron może zażądać pisemnego potwierdzenia ustnych ustaleń. Stąd wykształciła się powszechna praktyka, iż umowy agencyjne zawierane są w formie pisemnej. Istotną zasadą, kształtującą stosunki między agentem a organizatorem turystyki jest zasada obustronnej lojalności. Oznacza ona, że nie tylko agent zobowiązany jest do przekazywania wszystkich danych i informacji, mających znaczenie dla zleceniodawcy, ale także zleceniodawca ma obowiązek przekazania agentowi dokumentów i informacji, które mogą być istotne dla prawidłowego wykonania umowy, np. katalogi, foldery, warunki uczestnictwa, które agent później przedstawia klientom. Postanowienia umowy agencyjnej znoszące ten obowiązek są z mocy prawa nieważne. Ważną cechą umowy agencyjnej jest jej odpłatność, co oznacza, że agent za swoje czynności wobec usługodawcy pobiera wynagrodzenie. Forma i wysokość tego wynagrodzenia może być dowolna. Jednakże kodeks cywilny prezentuje, że jeżeli wynagrodzenie to nie zostało ustalone w umowie, to agentowi należy się prowizja, zależna od liczby lub wartości zawartych umów z klientami. Umowa agencyjna może być zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony. Czasami zdarza się, że działalność agenta może wprowadzać klientów w błąd. Może to mieć miejsce w następujących przypadkach: w umowach z klientami agent nie wskazuje jednoznacznie, kto jest organizatorem imprezy lub bezpośrednim wykonawcą pojedynczej usługi, np. zataja nazwę biura podróży lub przewoźnika, agent działa w imieniu organizatora turystyki, który nie spełnia warunków ustawy o usługach turystycznych, tzn. nie posiada wpisu do ewidencji organizatorów i pośredników turystycznych, agent działa bez ważnej umowy lub przekracza jej zakres. W takich sytuacjach zgodnie z ustawą o usługach turystycznych agenta takiego należy traktować jak organizatora turystyki ze wszystkimi konsekwencjami z tego wynikającymi, zwłaszcza dotyczącymi kwestii ochrony klienta. Pomiędzy biurami podróży a hotelami następuje bardzo często zawarcie umowy hotelowej na podstawie Kodeksu Cywilnego i ustawy o usługach turystycznych. Wówczas to usługa hotelowa staje się częścią imprezy turystycznej. Umowa hotelowa ze względu na specyfikę świadczeń, które obejmuje jest umową kwalifikowaną o kompleksowym, mieszanym charakterze. Zawiera ona najczęściej elementy najmu, sprzedaży, przechowania, umowy o dzieło, czy umowy o usługi podobne do zlecenia. Organizator turystyki może zawrzeć z obiektem noclegowym:

11 umowę dzierżawy, która polega na wynajmie przez biuro turystyczne obiektu noclegowego na pewien, dłuższy i ściśle określony czas. Przypadki zawierania takich umów nie są zbyt liczne; umowę o tzw. allotment, polegającą na tym, że biuro podróży rezerwuje pewną, ściśle określoną liczbę miejsc w hotelu, która to rezerwacja obowiązuje do z góry ustalonego terminu (najczęściej jest to termin wyprzedzający datę rozpoczęcia imprezy turystycznej lub pobytu gości). Po tym terminie miejsca niesprzedane przechodzą do dyspozycji hotelu; umowę czarteru, polegająca na rezerwacji całego obiektu noclegowego lub określonej liczby miejsc na pewien, ściśle określony czas. Ryzyko nie sprzedania tych miejsc obciąża w całości biuro podróży 13 ; umowę rezerwacji na zapytanie (on request). Konsekwencją zawarcia z biurem podróży określonego typu umowy jest wysokość ceny, jaką można uzyskać za pojedyncze miejsce noclegowe. Z reguły najniższą cenę uzyskuje się podpisując umowę czarteru. Umowy te charakteryzują się następującymi cechami: są nienazwane, albowiem nie są w sposób bezpośredni uregulowane przez prawo, a konkretnie przez Kodeks Cywilny, mają charakter umów konsensualnych, co oznacza, iż dochodzi ona do skutku poprzez zgodne oświadczenie woli obu stron, są umowami wzajemnymi, gdyż strony umowy traktują swoje świadczenia jako ekwiwalentne, są odpłatne, bowiem każda ze stron otrzymuje zapłatę za swoje usługi. Umowa hotelowa może być zawarta także z pojedynczym gościem indywidualnym, który obok usług podstawowych może korzystać także z usług dodatkowych, na które zawierane są umowy użyczenia, przechowania, najmu, o dzieło, o usługi gastronomiczne. Kolejnym rodzajem umów bardzo często zawieranych przez przedsiębiorstwa turystycznej z klientami lub innymi przedsiębiorstwami są umowy przewozu osób. Zawierana umowa jest zdefiniowana w art. 774 k.c. i przez jej zawarcie przewoźnik zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Szczegółowe zasady dotyczące zarobkowego przewozu osób i rzeczy na podstawie umowy przez uprawnionych przewoźników kolejowych, drogowych (z wyłączeniem przewozu konnego) i w żegludze 13 Należy zaznaczyć, że umowę czarteru bardzo często stosuje się także w stosunku do wynajęcia samolotu od linii lotniczych, czy autokaru od przewoźnika autokarowego.

12 śródlądowej są regulowane przez ustawę prawo przewozowe 14. Natomiast przewóz lotniczy podlega ustawie prawo lotnicze 15, a przewóz morski unormowany jest przepisami kodeksu morskiego 16. Umowa przewozu osób jest umową odpłatną, wzajemną, tradycyjnie zaliczaną do umów adhezyjnych. Dochodzi ona do skutku przez ustalenie przez strony przynajmniej postanowień przedmiotowo istotnych tj. przedmiotu i trasy przewozu oraz wynagrodzenia przewoźnika. Może być ona także zawarta w sposób dorozumiany, czyli przez samo zajęcie miejsca w środku transportu. Umowa ta może być zawarta również przez organizatora przewozu, np. biuro podróży na rzecz osoby trzeciej, czyli turysty. Pewną odmianą umowy przewozu może być umowa najmu środka transportowego. Na rynku turystycznym dochodzi bowiem często do wypożyczenia przez turystów z wypożyczalni: samochodu, roweru czy skutera. W tym przypadku mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o najmie. Szczególnym rodzajem najmu środka transportowego jest umowa czarteru lotniczego zawierana przez przewoźnika lotniczego z podmiotem organizującym przewóz, najczęściej biurem podróży. Treścią takiej umowy jest udostępnienie przez przewoźnika lotniczego czarterującemu organizatorowi przewozu całej lub tylko części przestrzeni ładownej statku powietrznego i dokonanie przelotu na określonej trasie i w ustalonym terminie w zamian za zapłacenie przez czarterującego ustalonej ceny, zazwyczaj znacznie niższej od ceny przelotu danej trasy samolotem rejsowym. W turystyce największe znaczenie mają następujące rodzaje czarteru: czarter w pełnym zakresie usług turystycznych (inclusive tour charter), w którym biuro podróży czarterujący organizuje wycieczkę turystyczną na okres nie krótszy niż 7 dni, obejmującą zwiedzanie przynajmniej 3 miejsc, odpowiednio od siebie oddalonych, zakwaterowanie, wyżywienie oraz przelot czarterowy na określonej trasie, czarter do jednego miejsca pobytu wypoczynkowego (one stop inclisive tour charter) najbardziej rozpowszechniony, czarter na specjalne imprezy (charter for special events) np. przelot kibiców na mecz piłkarski. Istnieją następujące rodzaje czarterów: bez załogi (dry charter), na określony czas lub na określoną liczbę lotów, bądź czarter samolotu z załogą (wet charter) na określony czas (time charter) lub na określoną podróż (voyage charter). Z tego ostatniego korzystają z reguły biura podróży. Pierwszy przypadek stanowi świadczenie usług transportowych, drugi dotyczy najmu samolotu 17. Do 14 Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe. Tekst jednolity (Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 z późniejszymi zmianami). 15 Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U. 2002, nr 130, poz z późniejszymi zmianami). 16 Ustawa z dnia 18 września 2001 r. Kodeks morski (Dz.U. 2001, nr 138, poz z późniejszymi zmianami). 17 M. Nesterowicz: Prawo turystyczne. Oficyna Ekonomiczna Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 178.

13 umowy czarteru samolotu ma zastosowanie rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 3 lutego 2004 r. w sprawie przewozów lotniczych w ramach imprez turystycznych oraz przewozów czarterowych 18. Jeszcze inne cechy wykazuje czarter na czas zawierany w żegludze morskiej regulowany przepisami działu III kodeksu morskiego. Inny charakter ma umowa czarteru statku morskiego, gdy cały statek zostaje wynajęty przez biuro podróży, a inny gdy dojdzie do zawarcia umowy o wycieczkę morską, gdzie biuro podróży w imieniu przewoźnika sprzedaje bilety na taki rejs wycieczkowy. Jedną z najczęściej zawieranych umów na rynku turystycznym mającą szczegółowe regulacje w ustawie o usługach turystycznych jest umowa o imprezę turystyczną nazywana także umową o wycieczkę, czy umową o wczasy. Umowa o imprezę turystyczną ma charakter mieszany, który wynika z pakietowego charakteru imprezy turystycznej. Najczęściej w ramach pakietu występują elementy następujących umów: umowy o dzieło, umowy przewozu, umowa najmu pomieszczenia, umowy przechowania, umowy sprzedaży i umowy zlecenia. Na podstawie art. 14 ustawy o usługach turystycznych umowa o imprezę turystyczną powinna określać co najmniej: 1) organizatora turystyki i numer jego wpisu do rejestru organizatorów i pośredników turystycznych, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP), a także imię i nazwisko oraz pełnioną funkcję osoby, która w jego imieniu umowę podpisała; 2) miejsce pobytu lub trasę wycieczki; 3) czas trwania imprezy turystycznej; 4) program imprezy turystycznej obejmujący rodzaj, jakość i terminy oferowanych usług, w tym: a) rodzaj, charakter i kategorię środka transportu oraz datę, godzinę, miejsce wyjazdu i planowanego powrotu, b) położenie, rodzaj i kategorię obiektu hotelarskiego zgodnie z przepisami kraju pobytu lub opis wyposażenia obiektów niezaliczanych do rodzajów i kategorii, c) liczbę i rodzaj posiłków, d) program zwiedzania i inne usługi wliczone w cenę imprezy turystycznej; 5) cenę imprezy turystycznej, wraz z wyszczególnieniem wszelkich koniecznych należności, podatków i opłat, jeżeli nie są one zawarte w cenie, oraz wyraźne sformułowanie okoliczności, które mogą spowodować podwyższenie ceny, 18 Rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 3 lutego 2004 r. w sprawie przewozów lotniczych w ramach imprez turystycznych oraz przewozów czarterowych (Dz.U. 2004, nr 23, poz. 204 z późniejszymi zmianami).

14 6) sposób zapłaty; 7) rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazwę i adres ubezpieczyciela, 8) termin powiadomienia klienta na piśmie o ewentualnym odwołaniu imprezy turystycznej lub usługi turystycznej z powodu niewystarczającej liczby zgłoszeń, jeżeli realizacja usług jest uzależniona od liczby zgłoszeń, 9) sposób zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracującą wraz z podaniem terminu zgłaszania takich reklamacji; 10) wymagania specjalne, o których klient powiadomił organizatora turystyki lub pośrednika turystycznego i na które strony umowy wyraziły zgodę; 11) podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy. Z punktu widzenia ściśle prawnego umowa o imprezę turystyczną z klientem ma charakter: konsensualny, co oznacza że przystępuje się do niej poprzez złożenie oświadczenia woli przez strony umowy; adhezyjny, co oznacza, że następuje przez przystąpienie. Najczęściej przygotowywane są wzory umów, które klient akceptuje (czyli przystępuje do umowy); odpłatny; umowy rezultatu, a więc jej istotą jest osiągnięcie konkretnego, finalnego rezultatu w postaci imprezy turystycznej; pisemny. Umowa o imprezę turystyczną, na podstawie ustawy o usługach turystycznych opiera się na normach o charakterze semiimperatywnym, zgodnie z którymi postanowienia umów mniej korzystne dla klientów niż postanowienia ustawy są z mocy prawa nieważne. Trudno jest też zmienić postanowienia umowy, a w szczególności cenę imprezy turystycznej. Cena ustalona w umowie nie może być bowiem podwyższona, chyba że umowa wyraźnie przewiduje możliwość podwyższenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wpływ na podwyższenie ceny jednej z następujących okoliczności: wzrostu kosztów transportu, wzrostu opłat urzędowych, podatków lub opłat należnych za takie usługi, jak lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych, wzrostu kursów walut. W okresie 20 dni przed datą wyjazdu cena ustalona w umowie nie może być podwyższona.

15 Mało znanym zjawiskiem na polskim rynku turystycznym było do tej pory zjawisko timesharingu. Pod pojęciem tym należy rozumieć swoistą formę turystyki, polegającą na czasowym wynajmowaniu od przedsiębiorcy budynku, apartamentu, lokalu. Najczęściej konsument ma możliwość korzystania z danego apartamentu przez kilka lat określoną liczbę dni w roku. Aby mówić o timesharingu, umowa między nabywcą, czyli konsumentem a przedsiębiorcą musi być zawarta na okres co najmniej trzech lat i nabywca musi mieć zapewnione prawo korzystania z ośrodka wakacyjnego w każdym roku. Ta specyficzna forma uprawiania turystyki i wynajmu obiektów hotelowo-wypoczynkowych była mało znana potencjalnym turystom. Powodowało to, że bardzo często, bez świadomości ponoszenia znacznych kosztów związanych z budową i utrzymaniem apartamentu, czy domu letniskowego konsumenci wiązali się długoterminowymi umowami, od których nie mogli odstąpić lub odstąpienie było bardzo kosztowne. W związku z tym roku 1994 Parlament Europejski i Rada Wspólnot Europejskich uregulowały dyrektywą 94/47/EWG z dnia 26 października 1994 r. w sprawie ochrony nabywców w odniesieniu do niektórych aspektów umów odnoszących się do nabywania praw do korzystania z nieruchomości w oznaczonym czasie problematykę timesharingu 19. Dyrektywa ta określa szczegółowo informacje jakie powinny być zawarte w prospekcie reklamowym dotyczące m.in. lokalizacji budynku, stanu zaawansowania budowy, kosztów utrzymania jakie będzie ponosił klient, dodatkowych opłat. Konsument powinien być także poinformowany o zasadach funkcjonowania systemu timesharingowego, jak również o tym, że może odstąpić od podpisanej umowy w ciągu 10 dni. Dyrektywa reguluje także sposób ustalania opłaty za odstąpienie od umowy w terminie jej obowiązywania. 3. Odpowiedzialność cywilna usługodawców w turystyce W procesie sprzedaży oferty turystycznej klient (turysta) przez wielu uważany jest za najsłabsze ogniwo całego mechanizmu. Bardzo często jest on narażony na różnego rodzaju niebezpieczeństwa przy zakupie oferty turystycznej. Niebezpieczeństwa te wynikają m.in. z dominującej pozycji przedsiębiorcy na rynku, braku dostatecznej informacji o ofercie, stosowania nieetycznych technik reklamowych, braku możliwości przetestowania kupowanej oferty, czy z chęci kupna oferty po bardzo korzystnej cenie, która następnie okazuje się tylko ceną częściową nie obejmującą wszystkich 19 W Polsce wprowadzona ustawą z dnia 13 lipca 2000 r. o ochronie nabywców prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w każdym roku oraz o zmianie ustaw Kodeks cywilny, Kodeks wykroczeń i ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. 2000, nr 74, poz. 855 z późniejszymi zmianami).

16 elementów oferty. Dlatego też konsument usług turystycznych wymaga odpowiedniej ochrony. Najbardziej drastycznymi przypadkami naruszania praw konsumenta zajęła się Unia Europejska, która w swym ustawodawstwie wprowadziła odpowiednie regulacje mające na celu ochronę turystów przed negatywnymi skutkami timesharingu, overbookingu stosowanego w szczególności przez linie lotnicze, ale także i przez hotelarzy, niedostatecznej informacji przekazywanej w katalogach ofertowych przez biura podróży. Regulacje wprowadzone przez Unię Europejską, a dotyczące praw konsumenta na rynku turystycznym, nie są pierwszymi tego typu regulacjami. Już w prawie rzymskim odnajdujemy bowiem zapisy o wzmożonej odpowiedzialności właścicieli statków, zajazdów i stajen za rzeczy wniesione przez korzystających z tych obiektów. Zasady te znalazły swe odzwierciedlenie w Konwencji Europejskiej z 1962 roku o odpowiedzialności osób utrzymujących hotele za rzeczy wniesione przez gości hotelowych. Dostrzegając niebezpieczeństwa zagrażające konsumentom na rynku turystycznym w Europie już w latach sześćdziesiątych XX wieku wprowadzono pierwsze regulacje dotyczące odpowiedzialności hotelarzy za rzeczy gościa hotelowego. Regulacje te ustanowiono w formie konwencji sporządzonej w Paryżu r. 20, która następnie była dobrowolnie ratyfikowana przez rządy poszczególnych krajów. Do roku 2006 konwencję tą ratyfikowało 16 krajów europejskich 21. Takie kraje jak Austria, Grecja, Holandia i Turcja podpisały wprawdzie konwencję w roku 1962, ale do 2006 r. nie była ona w tych krajach ratyfikowana. Zgodnie z postanowieniami konwencji osoby utrzymujące hotele są odpowiedzialne za uszkodzenie, zniszczenie lub utratę rzeczy wniesionych do hotelu przez gościa hotelowego, który zatrzymuje się w hotelu i dysponuje w nim pomieszczeniem. Za rzeczy wniesione do hotelu uważa się: rzeczy znajdujące się w hotelu w czasie, gdy gość hotelowy dysponuje pomieszczeniem, rzeczy znajdujące się poza hotelem, nad którymi osoba utrzymująca hotel lub osoba, za którą jest ona odpowiedzialna, zapewnia nadzór w czasie, gdy gość hotelowy dysponuje pomieszczeniem, rzeczy, nad którymi osoba utrzymująca hotel lub osoba, za którą jest ona odpowiedzialna, zapewnia nadzór w hotelu lub poza hotelem, w rozsądnym okresie poprzedzającym i następującym po czasie, gdy gość dysponował pomieszczeniem, np. gdy gość przybył do 20 Konwencja Rady Europy o odpowiedzialności osób utrzymujących hotele za rzeczy wniesione przez gości hotelowych, sporządzona w Paryżu dnia 17 grudnia 1962 r. w Polsce opublikowana w Dz.U. 1962, nr 22, poz Jej postanowienia wprowadzono do kodeksu cywilnego w art. art Belgia, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Cypr, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Litwa, Luksemburg, Malta, Polska, Serbia i Czarnogóra, Słowenia, Macedonia i Wielka Brytania.

17 hotelu i jeszcze nie został w nim zameldowany lub gdy po zakończeniu doby hotelowej pozostawił w hotelu swój bagaż oczekując np. na samolot. Odpowiedzialność hotelarza jest ograniczona do równowartości franków w złocie lub do równowartości stukrotnej ceny noclegu dla jednej osoby. Odpowiedzialność osoby utrzymującej hotel nie podlega jednak ograniczeniu: jeśli rzeczy zostały jej oddane na przechowanie, jeśli odmówiła ona przyjęcia na przechowanie rzeczy, które zobowiązana jest przyjąć. Osoba utrzymująca hotel zobowiązana jest przyjąć na przechowanie papiery wartościowe, gotówkę i cenne przedmioty. Może ona odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, gdy zagrażają bezpieczeństwu albo gdy w stosunku do wielkości lub standardu hotelu mają zbyt dużą wartość lub zajmują zbyt dużo miejsca. Osoba utrzymująca hotel może wymagać, aby rzecz znajdowała się w zamkniętym lub zapieczętowanym pojemniku. Osoba utrzymująca hotel nie jest odpowiedzialna za uszkodzenie, zniszczenie lub utratę rzeczy, które spowodowane zostały: przez gościa hotelowego lub osoby, które mu towarzyszyły, były u niego zatrudnione albo go odwiedzały, wskutek siły wyższej, ze względu na właściwości rzeczy. Osoba utrzymująca hotel jest odpowiedzialna bez ograniczenia jeśli uszkodzenie, zniszczenie lub utrata rzeczy nastąpiły z jej winy umyślnej lub nieumyślnej albo z winy osób, za które jest ona odpowiedzialna. W konwencji stwierdzono ponadto, iż wszelkie ogłoszenia lub umowy wyłączające lub ograniczające z góry odpowiedzialność osoby utrzymującej hotel są nieważne i nie wywołują skutków prawnych. Hotelarz nie może zatem ograniczyć swej odpowiedzialności wywieszając np. wewnętrzny regulamin hotelowy. Należy także zaznaczyć, że postanowień konwencji nie stosuje się do pojazdów i pozostawionych w nich rzeczy ani do zwierząt żywych. Kolejne problemy napotykane przez konsumentów na rynku turystycznym to zjawiska overbookingu stosowanego przez linie lotnicze i obiekty hotelarskie, a także nie wywiązywanie się z umów zawieranych z turystami przez biura podróży. Problemy te zostały uregulowane stosownymi dyrektywami wydanymi przez Wspólnotę Europejską.

18 Rada Wspólnot Europejskich wydała 13 czerwca 1990 roku dyrektywę w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek 22. Dyrektywa 23 ta ma na celu ochronę klientów biur podróży, którzy nabyli imprezę turystyczną, czyli wcześniej ustaloną kombinację nie mniej niż dwóch usług sprzedawanych lub oferowanych do sprzedaży w łącznej cenie, o okresie ich świadczenia dłuższym niż 24 godziny lub obejmującym nocleg. Materiały opisowe dotyczące usług składających się na imprezę turystyczną i dostarczone konsumentowi przez organizatora lub punkt sprzedaży detalicznej, cena imprezy i pozostałe warunki umowy nie mogą zawierać informacji wprowadzających w błąd. Jeżeli konsumentowi udostępnia się broszurę, to powinna ona w sposób czytelny, wyczerpujący i rzetelny określać cenę, jak również zawierać odpowiednie informacje. Dyrektywa określa także szczegółowo jakie informacje powinien otrzymać klient biura podróży przed podpisaniem umowy oraz przed samym wyjazdem. Określa także jakie elementy powinna zawierać podpisywana umowa, a także procedury rezygnacji z udziału w imprezie. Niezmiernie istotnym postanowieniem dyrektywy jest zapis mówiący, iż ceny ustalone w umowie nie podlegają zmianie, chyba że umowa wyraźnie przewiduje możliwość ich podwyższenia. Dyrektywa określa także, iż biuro podróży odpowiada wobec konsumenta za właściwe wykonanie zobowiązań wynikających z umowy, niezależnie od tego, czy obowiązki te mają być wykonane przez organizatora czy innego usługodawcę, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy nie wynika ani z ich winy, ani z winy innego usługodawcy, a jest wynikiem: zaniedbań, które ujawnią się w trakcie wykonywania umowy, spowodowanych przez konsumenta, takich zaniedbań, które spowodowane są przez stronę trzecią, niezwiązaną ze świadczeniem usług objętych umową i których nie można ich było przewidzieć lub uniknąć, braków spowodowanych siłą wyższą lub zdarzeniem, którego organizator, zachowując nawet należytą staranność, nie mógł przewidzieć lub im zapobiec. W przypadku reklamacji organizator musi podjąć natychmiastowe starania w celu znalezienia właściwych rozwiązań. Na wypadek swojej niewypłacalności organizator powinien zapewnić dostateczne zabezpieczenie umożliwiające zwrot nadpłaconych pieniędzy oraz powrót konsumenta z podróży. Dnia 17 lutego 2005 zaczęło obowiązywać Rozporządzenie UE Nr 261/2004, określające prawa pasażera w ruchu lotniczym, w przypadku odmowy przyjęcia na pokład, odwołania lotu lub jego 22 Dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek 90/314/EWG w Polsce jej zapisy wprowadzono do ustawy o usługach turystycznych z dnia 29 sierpnia 1997 r. 23 Dyrektywa to rodzaj aktu prawnego wydawanego w Unii Europejskiej, który określa minimalne standardy, które powinny być wprowadzone do prawa krajowego państw członkowskich UE. Sposób ich wprowadzenia pozostawiony jest jednak konkretnemu krajowi. Może to być implementacja dyrektywy do prawa krajowego w postaci ustawy, zapisów w kodeksie cywilnym, rozporządzenia lub w inne formie.

19 znacznego opóźnienia 5. Rozporządzenie określa odpowiedzialność sprzedawcy biletu, bez względu na to, czy lot jest lotem rejsowym czy czarterowym, czy bilet sprzedały bezpośrednio linie lotnicze, czy też biuro podróży lub inna instytucja. Linie lotnicze reprezentują względem pasażera sprzedawcę biletu. Linie lotnicze, chcąc zwiększyć wykorzystanie miejsc w samolotach, stosowały często praktykę sprzedaży większej liczby biletów, niż posiadały miejsc w danym samolocie (overbooking), licząc że część pasażerów rezygnowała w ostatniej chwili z przelotu. Zdarza się jednak często, że pasażerowie nie rezygnują z przelotu co powoduje, że nie wszyscy mogą być przyjęci na pokład lub podróżują inną klasą niż ta, za którą zapłacili. W takich okolicznościach ustawodawca przewidział odpowiednie odszkodowania. W przypadku przelotu niższą klasą pasażerowi przysługuje odszkodowanie w wysokości: 30% ceny biletu w przypadku rejsów do km, 50% ceny biletu w przypadku rejsów wewnątrz Unii Europejskiej powyżej km (wyłączając rejsy między europejskimi terytoriami Państw Członkowskich UE a zamorskimi terytoriami Francji) i między a km w przypadku rejsów poza Unią Europejską, 75% ceny biletu w przypadku pozostałych rejsów (włączając rejsy między europejskimi terytoriami Państw Członkowskich UE a zamorskimi terytoriami Francji). Jeżeli mimo przesunięć między klasami pasażer nadal nie może być zabrany na pokład samolotu, linie lotnicze mogą zaproponować pasażerom ochotnikom inne połączenie lub zwrot ceny biletu, a także dodatkowe korzyści, np. wypłatę kieszonkowego i nocleg w hotelu do dnia następnego. Jeżeli z propozycji przewoźnika skorzysta zbyt mała liczba pasażerów może on odmówić przyjęcia na pokład pozostałych. W takim jednak wypadku pasażerowi przysługuje wyżywienie i nocleg w hotelu, odpowiednio do czasu oczekiwania na następny lot, wraz z darmowym transportem między hotelem a lotniskiem. Ponadto pasażer ma prawo do dwóch bezpłatnych połączeń telefonicznych, teleksów, faksów lub maili. Pasażerom tym przysługują również wszystkie prawa, które mają dobrowolnie rezygnujący z przelotu (prócz korzyści, które przewoźnik proponuje dobrowolnie ochotnikom). Dodatkowo przewoźnik musi wypłacić odszkodowanie w wysokości: a) 250 euro w przypadku rejsów do km, b) 400 euro w przypadku rejsów wewnątrz Unii Europejskiej powyżej 1500 km i między a km w przypadku rejsów poza Unię Europejską, c) 600 euro dla pozostałych rejsów. 5 Rozporządzenie WE nr 261/2004; Dz.U. L 46 z 17 lutego 2004 r. w sprawie odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.

20 Odszkodowanie ulega zmniejszeniu o połowę, jeśli przewoźnikowi uda się zaproponować rejs, który pozwoli pasażerowi dotrzeć do portu docelowego najwyżej 2 godziny później w przypadku (a), 3 godziny później w przypadku (b) lub 4 godziny później w przypadku (c). Podobne prawo do opieki przysługuje również pasażerom z powodu opóźnienia lotu jeżeli przekracza ono: 2 godziny w przypadku rejsów do 1500 km, 3 godziny w przypadku rejsów wewnątrz Unii Europejskiej powyżej 1500 km i między 1500 a 3500 km w przypadku rejsów poza Unię Europejską, 4 godziny w przypadku pozostałych rejsów. Dodatkowo, jeśli przewidywane opóźnienie wynosi ponad pięć godzin, pasażer ma prawo do rezygnacji z podróży i zwrotu ceny biletu w ciągu 7 dni, w tym ceny połączeń opłaconych w ramach biletu, a nie przydatnych w obliczu opóźnienia lotu. Pasażer ma także prawo do bezpłatnego powrotu do portu wskazanego na bilecie jako początkowy. Prawo do odszkodowania przysługuje również w przypadku odwołania lotu przez przewoźnika, jeżeli nie poinformuje o tym odpowiednio wcześniej pasażera.

USŁUGI TURYSTYCZNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW

USŁUGI TURYSTYCZNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW USŁUGI TURYSTYCZNE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW Wybieramy organizatora Każdy organizator turystyki, przed rozpoczęciem świadczenia usług na rzecz konsumentów, powinien zostać wpisany do rejestru organizatorów

Bardziej szczegółowo

Pośrednictwo w turystyce

Pośrednictwo w turystyce Pośrednictwo w turystyce Justyna Zając-Wysocka radca prawny, doradca podatkowy 11664 Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych USTAWA O USŁUGACH TURYSTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

WYMARZONA WYCIECZKA CZY DROGA PEŁNA PUŁAPEK

WYMARZONA WYCIECZKA CZY DROGA PEŁNA PUŁAPEK WYMARZONA WYCIECZKA CZY DROGA PEŁNA PUŁAPEK U progu wakacji i sezonu urlopowego, Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Gdańsku przekazuje Państwu garść informacji dotyczących najbardziej istotnych

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna

Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna Istota umowy agencyjnej Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Tytuł XX III Umowa agencyjna art. 758 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przepisy

Bardziej szczegółowo

WIIH. Timeshare sposób na udane wakacje? Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Gdańsku

WIIH. Timeshare sposób na udane wakacje? Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Gdańsku WIIH Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Gdańsku Timeshare sposób na udane wakacje? Timeshare polega na korzystaniu z nieruchomości: domów lub lokali, usytuowanych w ośrodkach turystycznych, hotelach

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO GOSPODARCZE PUBLICZNE

DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO GOSPODARCZE PUBLICZNE DZIAŁ PIERWSZY. PRAWO GOSPODARCZE PUBLICZNE Część I. Działalność gospodarcza Rozdział 1. Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej 1. Zakres przedmiotowy. Ustawa reguluje: podejmowanie, wykonywanie

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ

OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ OPODATKOWANIE DZIAŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ BROSZURA INFORMACYJNA 2010 Agroturystyka, zdefiniowana jest jako forma wypoczynku, która realizowana jest na terenach wiejskich o charakterze rolniczym oparta

Bardziej szczegółowo

Pojęcie działalności gospodarczej

Pojęcie działalności gospodarczej Pojęcie działalności gospodarczej Cechy: Działalność gospodarcza w orzecznictwie SN 1. Zawodowy charakter 2. Powtarzalność 3. Racjonalne gospodarowanie (zysk i opłacalność) 4. Uczestnictwo w obrocie gospodarczym

Bardziej szczegółowo

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU

JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie i prowadzenie działalności gospodarczej w krajach EU WPROWADZENIE DO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWOWE POJĘCIA PRAWNE POJĘCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap IV. 1 [Organizator]

Regulamin promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap IV. 1 [Organizator] Regulamin promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap IV 1 [Organizator] Organizatorem promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap IV jest TUI Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul.

Bardziej szczegółowo

Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą:

Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą: Prawa osoby zamierzającej rozpocząć działalność gospodarczą: Określenie ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej oraz wolność prowadzenia działalności gospodarczej wynika z Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

1 [Organizator] 3 [Czas trwania Promocji] 4 [Uczestnicy] 5 [Zasady uczestnictwa w Promocji]

1 [Organizator] 3 [Czas trwania Promocji] 4 [Uczestnicy] 5 [Zasady uczestnictwa w Promocji] Regulamin promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2016 dogrywka 1 [Organizator] Organizatorem promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2016 VI etap jest TUI Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul.

Bardziej szczegółowo

Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas

Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych organizowanych przez biuro podróży School Tour Krzysztof Lubas I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE 1. Biuro Podróży School Tour Krzysztof Lubas, jest organizatorem turystyki

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA z kontroli legalności i prawidłowości działania przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne

INFORMACJA z kontroli legalności i prawidłowości działania przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (042) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 636-85-50

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA z kontroli legalności i prawidłowości działania przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne

INFORMACJA z kontroli legalności i prawidłowości działania przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel (042) 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 636-85-50

Bardziej szczegółowo

ABC AGROTURYSTYKI BROSZURA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA

ABC AGROTURYSTYKI BROSZURA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA Urząd Skarbowy w Gryficach ABC AGROTURYSTYKI BROSZURA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA OPODATKOWANIA DZIA ŁALNOŚCI AGROTURYSTYCZNEJ Gryfice 2011 rok Agroturystyka, zwana również turystyką wiejską staje się w naszym

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA NR KM.0143.26.2.2015. Wydawanie uprawnień do wykonywania drogowego przewozu osób i rzeczy w krajowym transporcie drogowym

KARTA INFORMACYJNA NR KM.0143.26.2.2015. Wydawanie uprawnień do wykonywania drogowego przewozu osób i rzeczy w krajowym transporcie drogowym STAROSTWO POWIATOWE W WĘGROWIE ul. Przemysłowa 5, 07-100 Węgrów www.powiatwegrowski.pl, e-mail: starosta@powiatwegrowski.pl BIP:www.powiatwegrowski.pl KARTA INFORMACYJNA NR KM.0143.26.2.2015 NAZWA SPRAWY:

Bardziej szczegółowo

Propozycja. 1) usługi turystyczne - usługi przewodnickie, usługi hotelarskie oraz wszystkie inne usługi świadczone turystom;

Propozycja. 1) usługi turystyczne - usługi przewodnickie, usługi hotelarskie oraz wszystkie inne usługi świadczone turystom; Tekst obecny USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst pierwotny: Dz. U. 1997 r. Nr 133 poz. 884) (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 55 poz. 578) (tekst jednolity: Dz. U. 2004

Bardziej szczegółowo

1 [Organizator] 2 [Dostępność regulaminu] 3 [Czas trwania promocji] 4 [Uczestnicy] 5 [Zasady uczestnictwa w promocji]

1 [Organizator] 2 [Dostępność regulaminu] 3 [Czas trwania promocji] 4 [Uczestnicy] 5 [Zasady uczestnictwa w promocji] Regulamin promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap V 1 [Organizator] Organizatorem promocji Najtaniej w First Minute - Lato 2015 Etap V jest TUI Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul.

Bardziej szczegółowo

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową?

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? w terminie 2 miesięcy od dnia stwierdzenia niezgodności towaru z umową w terminie 2 miesięcy

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych

Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE niego usług. 1. Niniejsze Ogóle Warunki Uczestnictwa w imprezach turystycznych, zwane w dalszej części OWU, określają prawa

Bardziej szczegółowo

W przedmiotowym zakresie przeprowadzono 4 kontrole, w niżej wymienionych placówkach świadczących usługi turystyczne:

W przedmiotowym zakresie przeprowadzono 4 kontrole, w niżej wymienionych placówkach świadczących usługi turystyczne: Pomorski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Gdańsku przedstawia i n f o r m a c j ę z kontroli legalności i prawidłowości działania przedsiębiorców świadczących usługi turystyczne. W przedmiotowym

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPORTU I TURYSTYKI 1) z dnia 21 kwietnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPORTU I TURYSTYKI 1) z dnia 21 kwietnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 88 5361 Poz. 499 499 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPORTU I TURYSTYKI 1) z dnia 21 kwietnia 2011 r. w sprawie wzorów formularzy umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej oraz

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne. Zasady udzielania i spłaty pożyczek

Postanowienia ogólne. Zasady udzielania i spłaty pożyczek Regulamin udzielania przez fundusze pożyczkowe pożyczek na podstawie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1385) Postanowienia

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ŚWIADCZENIE USŁUG TURYSTYCZNYCH - projekt

UMOWA O ŚWIADCZENIE USŁUG TURYSTYCZNYCH - projekt Załącznik nr 1 UMOWA O ŚWIADCZENIE USŁUG TURYSTYCZNYCH - projekt zawarta w dniu... r. w Żmigrodzie pomiędzy: Skarbem Państwa Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe Nadleśnictwo Żmigród, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

Aktualne przepisy prawne w zakresie prowadzenia działalności turystycznej na wsi

Aktualne przepisy prawne w zakresie prowadzenia działalności turystycznej na wsi Aktualne przepisy prawne w zakresie prowadzenia działalności turystycznej na wsi Przepisów Ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie stosuje się do działalności wytwórczej

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. Zagadnienia ogólne Umowa o podróż w prawie polskim. Rafał Adamus Masowy rozwój turystyki prowadzi do poddania tej dziedziny aktywności społecznej regulacji prawnej w systemach prawnych różnych państw, a w tym również w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

Umowa o PPP 8. Polska

Umowa o PPP 8. Polska Umowa o PPP 8 Polska Wrocław, 9 grudnia 2010 Tytuł prezentacji: Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym I Prelegent: Witold Grzybowski 2 Zawartość prezentacji: Umowa - aspekty. Charakter umowy o ppp Struktura

Bardziej szczegółowo

Dokumenty działalności gospodarczej

Dokumenty działalności gospodarczej Dokumenty działalności gospodarczej Podstawowe dokumenty HES II 2006 Marek Foltynowicz Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2014 poz. 196 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 10 stycznia 2014 r.

Dz.U. 2014 poz. 196 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 10 stycznia 2014 r. Kancelaria Sejmu s. 1/27 Dz.U. 2014 poz. 196 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 10 stycznia 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o usługach turystycznych 1.

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE POŚWIĘCONE ZASADOM DOBRA OGÓLNEGO W ZAKRESIE PROWADZENIA POŚREDNICTWA UBEZPIECZENIOWEGO NA TERENIE RP

INFORMACJE POŚWIĘCONE ZASADOM DOBRA OGÓLNEGO W ZAKRESIE PROWADZENIA POŚREDNICTWA UBEZPIECZENIOWEGO NA TERENIE RP Wstęp INFORMACJE POŚWIĘCONE ZASADOM DOBRA OGÓLNEGO W ZAKRESIE PROWADZENIA POŚREDNICTWA UBEZPIECZENIOWEGO NA TERENIE RP Niniejsze informacje przeznaczone są dla zainteresowanych prowadzeniem działalności

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPORTU I TURYSTYKI 1 z dnia 21 kwietnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPORTU I TURYSTYKI 1 z dnia 21 kwietnia 2011 r. Dodatek specjalny Wiadomości Turystyczne pismo branżowe pracowników turystyki Wydawca: Eurosystem Wawelska 78, ap. 30, 02-034 Warszawa tel. (22) 822 20 16, e-mail: wt@wiadomosciturystyczne.pl www.wiadomosciturystyczne.pl

Bardziej szczegółowo

Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych

Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych Rejestr organizatorów turystyki i pośredników turystycznych procedura uzyskania wpisu w świetle ustawy o usługach turystycznych Lidia Winkler Departament Sportu i Turystyki Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

UMOWA o świadczenie usługi turystycznej

UMOWA o świadczenie usługi turystycznej UMOWA o świadczenie usługi turystycznej zawarta w Warszawie w dniu. 2015 r., pomiędzy: Centrum Pomocy Społecznej Dzielnicy Śródmieście im. prof. Andrzeja Tymowskiego (ul. Konwiktorska 3/5, 00-217 Warszawa),

Bardziej szczegółowo

NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY

NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY Turystyka to jeden z najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki. Na rynku działa kilka tysięcy podmiotów świadczących usługi turystyczne. Konsumenci na co

Bardziej szczegółowo

a) zawsze można reklamować b) nigdy nie można reklamować c) możemy reklamować, w przypadku nie dotrzymania warunków umowy przez przedsiębiorcę.

a) zawsze można reklamować b) nigdy nie można reklamować c) możemy reklamować, w przypadku nie dotrzymania warunków umowy przez przedsiębiorcę. 1) Umowa, która polega na nabyciu przez konsumenta prawa do korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego, w oznaczonym czasie, w każdym roku, oraz zobowiązaniu się do zapłaty przedsiębiorcy ryczałtowego

Bardziej szczegółowo

NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY

NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY NA WAKACJACH Z BIUREM PODRÓŻY Turystyka to jeden z najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki. Na rynku działa kilka tysięcy podmiotów świadczących usługi turystyczne. Konsumenci na co

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej Dyrektor znak: Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w w Katowicach Dyrektor Śląskiego znak: WSS Oddziału - 12/ 07 Wojewódzkiego /I/2013 Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach

Bardziej szczegółowo

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1

Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Streszczenie przepisów dotyczących praw pasażerów podróżujących drogą morską i drogą wodną śródlądową 1 Z dniem 18 grudnia 2012 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie (UE) nr 1177/2010 o prawach pasażerów

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884 USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne

Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884 USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/43 Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych 1) Rozdział 1 Opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 196, 822, z 2015 r. poz.

Bardziej szczegółowo

Podklasa ta nie obejmuje:

Podklasa ta nie obejmuje: Załącznik nr 1 Lista PKD 2007 zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24.12.2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007 r. nr 251, poz. 1885 oraz z 2009 r. nr 59,

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki wykonywania przez cudzoziemców pracy na

Bardziej szczegółowo

Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu

Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu Umowa o prace projektowe w budownictwie i o wykonanie nadzoru autorskiego Informacje ogólne Umowa o prace projektowe Umowa o prace projektowe jest umową o dzieło, uregulowaną w art. 627 646 Kodeksu cywilnego.

Bardziej szczegółowo

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach

KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA USŁUGI Starostwo Powiatowe w Siemiatyczach ul. Legionów Piłsudskiego 3, 17-300 Siemiatycze tel. (085)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LVII/863/14 RADY MIASTA OPOLA. z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie przyjęcia Opolskiego Programu Pomocy Przedsiębiorcom na lata 2014-2020

UCHWAŁA NR LVII/863/14 RADY MIASTA OPOLA. z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie przyjęcia Opolskiego Programu Pomocy Przedsiębiorcom na lata 2014-2020 UCHWAŁA NR LVII/863/14 RADY MIASTA OPOLA z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie przyjęcia Opolskiego Programu Pomocy Przedsiębiorcom na lata 2014-2020 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 i

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XI XIX Literatura... XXIII Rozdział I. Ewolucja podstaw prawnych działalności gospodarczej podmiotów zagranicznych w Polsce... 1 1. Zmiany w systemie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach

Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. w formie pisemnej. elementy zasadach Rodzaje umów o pracę 1. Definicja umowy o pracę. Poprzez umowę rozumie się zgodne oświadczenie woli dwóch stron, zmierzające do wywołania określonych skutków prawnych. W przypadku umowy o pracę oświadczenia

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu?

Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Kiedy umowa najmu samochodu może zostać uznana na gruncie prawa podatkowego za umowę leasingu? Do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki związane z eksploatacją samochodu osobowego nie będącego

Bardziej szczegółowo

Umowa o roboty budowlane

Umowa o roboty budowlane Umowa o roboty budowlane Informacje ogólne Umowa o roboty budowlane Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884. USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884. USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/34 Dz.U. 1997 Nr 133 poz. 884 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Opracowano na podstawie t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 196, 822. o usługach turystycznych 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy

Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPPP1-443-1233/10-2/JL Data 2011.01.20 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie Temat Podatek od towarów i usług --> Podatnicy i płatnicy --> Podatnicy

Bardziej szczegółowo

Jak zadbać o udany wyjazd

Jak zadbać o udany wyjazd e-poradnik Prawo Prawo Prawo Prawo Prawo Jak zadbać o udany wyjazd obowiązki biur podróży i prawa turysty Na co zwrócić uwagę przed wykupieniem imprezy turystycznej Co powinna zawierać umowa z biurem podróży

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych

USTAWA. z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 8 marca 2013 r. 1),2) o terminach zapłaty w transakcjach handlowych Opracowano na podstawie Dz. U. z 2013 r. poz. 403. Art. 1. Ustawa określa szczególne uprawnienia

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH organizowanych przez ORBI Renata Juraszek. 1. INFORMACJE OGÓLNE

OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH organizowanych przez ORBI Renata Juraszek. 1. INFORMACJE OGÓLNE OGÓLNE WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH organizowanych przez ORBI Renata Juraszek. 1. INFORMACJE OGÓLNE 1 ORBI Renata Juraszek (zwana dalej organizatorem turystyki) została wpisana do Rejestru

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCY

PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCY PODSTAWOWE OBOWIĄZKI PRZEDSIĘBIORCY Regulacja rozdziału II USDG Zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej 1. Wpis do KRS lub centralnej ewidencji działalności gospodarczej (art. 14) 2.

Bardziej szczegółowo

W imieniu agenta ubezpieczeniowego występują osoby wykonujące czynności agencyjne wskazane w dokumencie oferty.

W imieniu agenta ubezpieczeniowego występują osoby wykonujące czynności agencyjne wskazane w dokumencie oferty. Działając w oparciu o treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (Dz.U. 2014 roku poz. 827) w związku z wyrażeniem przez konsumenta woli związania się umową, jako przedsiębiorca

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH

Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich GRUPY PRODUCENTÓW ROLNYCH Podstawę prawną tworzenia grup stanowi ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

Bardziej szczegółowo

Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna. mgr Małgorzata Dziwoki

Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna. mgr Małgorzata Dziwoki Umowa sprzedaży, zamiany oraz spółka cywilna mgr Małgorzata Dziwoki Umowa sprzedaży Klasyfikacja jako czynności prawnej: stosunek dwustronny; konsensualna; odpłatna; dwustronnie zobowiązująca; wzajemna;

Bardziej szczegółowo

Regulamin rezerwacji kajaków w wypożyczalni KAJAKI.PRO

Regulamin rezerwacji kajaków w wypożyczalni KAJAKI.PRO Regulamin rezerwacji kajaków w wypożyczalni KAJAKI.PRO WSTĘP Niniejszy regulamin określa zasady świadczenia Usług przez Usługodawcę, prawa i obowiązki Usługodawcy i Usługobiorców związane z wypożyczaniem

Bardziej szczegółowo

5. wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres

5. wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres Informacja Wydawanie zezwoleń na pracę cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Opis sprawy: Wydawanie zezwoleń na zatrudnienie cudzoziemców na terytorium RP odbywa się w trybie wydawania

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Jak założyć agencję ubezpieczeniową

Jak założyć agencję ubezpieczeniową Poradnik przedsiębiorcy Jak założyć agencję ubezpieczeniową Strona 1 Poradnik opracowany przez: eharmonogram.pl Stan na dzień: 08.01.2014 Spis treści 1. Wstęp... 2 2. 3 kroki do własnej agencji ubezpieczeniowej...

Bardziej szczegółowo

Usługi turystyczne wycieczka z biurem podróży

Usługi turystyczne wycieczka z biurem podróży Usługi turystyczne wycieczka z biurem podróży 2009-08-03 13:22, Monika Czerwińska - Babiarz Zanim podpiszemy umowę z biurem podróży zbierzmy jak najwięcej informacji na jego temat, a także przyjrzyjmy

Bardziej szczegółowo

UZYSKANIE ZEZWOLENIA NA WYKONYWANIE ZAWODU PRZEWOŹNIKA DROGOWEGO OSÓB LUB RZECZY

UZYSKANIE ZEZWOLENIA NA WYKONYWANIE ZAWODU PRZEWOŹNIKA DROGOWEGO OSÓB LUB RZECZY KARTA USŁUGI SKT Starostwo Powiatowe w Otwocku UZYSKANIE ZEZWOLENIA NA WYKONYWANIE ZAWODU PRZEWOŹNIKA DROGOWEGO OSÓB LUB RZECZY KT.IV Komórka organizacyjna: WYDZIAŁ KOMUNIKACJI BIURO TRANSPORTU I ZADAŃ

Bardziej szczegółowo

Regulamin Oferty promocyjnej Ubezpiecz kolejny pojazd ze zniżką 50 lub 100 zł. Postanowienia ogólne

Regulamin Oferty promocyjnej Ubezpiecz kolejny pojazd ze zniżką 50 lub 100 zł. Postanowienia ogólne Regulamin Oferty promocyjnej Ubezpiecz kolejny pojazd ze zniżką 50 lub 100 zł 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady oferty promocyjnej Ubezpiecz kolejny pojazd ze zniżką 50 lub 100

Bardziej szczegółowo

Przepisy prawa. Poza przepisami ustawy Pdof, świadczenia otrzymywane z tytułu najmu mogą być. Przychody z tytułu najmu

Przepisy prawa. Poza przepisami ustawy Pdof, świadczenia otrzymywane z tytułu najmu mogą być. Przychody z tytułu najmu Po stronie wynajmującego rzeczy w postaci ruchomości lub nieruchomości powstaje przychód (dochód), który można opodatkować na pięć - lub gdy dodatkowo uwzględni się rozwiązania szczególne - siedem różnych

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Działalność gospodarcza

Rozdział I. Działalność gospodarcza Rozdział I. Działalność gospodarcza Część I. Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej 1. Zakres przedmiotowy. Ustawa reguluje: podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Art. 760 [Lojalność stron] Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.

Art. 760 [Lojalność stron] Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej. Art. 758 [Pojęcie] 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z

Bardziej szczegółowo

"Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą"

Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą "Mądry Polak przed szkodą czyli prawa i obowiązki turysty na wakacjach za granicą" Elżbieta Seredyńska Europejskie Centrum Konsumenckie Polska MSZ ODM Warszawa, 26 czerwca 2013 r. 1 Plan wykładu 1. Ramy

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (1) (tekst jednolity) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.2014.196 2014-12-25 zm. Dz.U.2014.822 art. 6 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (1) (tekst jednolity) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa warunki świadczenia

Bardziej szczegółowo

WARUNKI UCZESTNICTWA

WARUNKI UCZESTNICTWA WARUNKI UCZESTNICTWA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejsze w imprezach turystycznych (zwane dalej: ) organizowanych przez Kolejowe Przedsiębiorstwo Turystyczno Wypoczynkowe Natura Tour sp. z o.o. z siedzibą

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS

REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS REGULAMIN PRZEWOZU OSÓB I PRZESYŁEK FIRMY MARKUS 1.POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.1 Przez użyte w Regulaminie określenia należy rozumieć: a) Pasażer - osoba korzystająca z usługi przewozu na podstawie ważnego

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)...

UMOWA LICENCYJNA. z siedzibą w., zwanym dalej Użytkownikiem, reprezentowanym przez: 1)... 2)... UMOWA LICENCYJNA między Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, z siedzibą w Warszawie, przy ul. Tamka 43, 00-355 Warszawa, wpisanym do rejestru instytucji kultury pod nr RNiK 51/2001., NIP: 525-22-14-269,

Bardziej szczegółowo

Następujące terminy użyte w Regulaminie mają znaczenie zdefiniowane poniżej:

Następujące terminy użyte w Regulaminie mają znaczenie zdefiniowane poniżej: REGULAMIN SPRZEDAŻY PREMIOWEJ 2000 PUNKTÓW ZA PŁATNOŚĆ KARTĄ KREDYTOWĄ NA WWW.SYGMADIRECT.PL 1. Postanowienia ogólne 1. Niniejszy Regulamin (dalej zwany Regulaminem ) określa zasady uczestnictwa w programie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 10. DYREKTYWA RADY z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 10. DYREKTYWA RADY z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek 132 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 13/t. 10 31990L0314 23.6.1990 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 158/59 DYREKTYWA RADY z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji

Bardziej szczegółowo

Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych.

Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych. Nowe obowiązki informacyjne i szkoleniowe agentów ubezpieczeniowych. Sejm na posiedzeniu w dniu 18 lutego 2005 r. uchwalił ustawę o zmianie ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.

STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo. Edycja A wg stanu na dzień 10 05 2010 STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.pl KARTA INFORMACYJNA Wydawanie

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ NA PODSTAWIE UMÓW CYWILNOPRAWNYCH

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ NA PODSTAWIE UMÓW CYWILNOPRAWNYCH Zakład Ubezpieczeń Społecznych 00-701 Warszawa, ul. Czerniakowska 16 UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE OSÓB WYKONUJĄCYCH PRACĘ NA PODSTAWIE UMÓW CYWILNOPRAWNYCH Poradnik Zakład Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 sierpnia 2013 r. Poz. 916 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 6 sierpnia 2013 r.

Warszawa, dnia 12 sierpnia 2013 r. Poz. 916 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 6 sierpnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 sierpnia 2013 r. Poz. 916 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia 6 sierpnia 2013 r. w sprawie wysokości

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA. Udzielanie i zmiana zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz wydawanie dodatkowych wypisów z zezwolenia.

KARTA INFORMACYJNA. Udzielanie i zmiana zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz wydawanie dodatkowych wypisów z zezwolenia. Wydanie A wg stanu na dzień 19-08-2013 STAROSTWO POWIATOWE W JAŚLE ul. Rynek 18, 38-200 Jasło tel/fax. 013 4463189 centrala: tel/fax 013 4483410, 4483420 www.powiat.jaslo.pl KARTA INFORMACYJNA Udzielanie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Administracja STOPIEŃ EDUKACJI Studia I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II.B. 2 II.B. 3 II.B. 4 II.B. 5 Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

ABC ochrony konsumenta w Unii Europejskiej:

ABC ochrony konsumenta w Unii Europejskiej: ABC ochrony konsumenta w Unii Europejskiej: Odpocznij bez stresu Wakacyjny poradnik praw konsumenta Centrum Informacji Europejskiej Warszawa, 7 czerwca 2006 Monika Łagowska Prawnik Europejskie Centrum

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji odnośnie:

Rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej związane jest z podjęciem wielu decyzji odnośnie: INFORMACJA O WARUNKACH PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ, W TYM O PRZEPISACH PRAWNYCH, PROCEDURACH POSTĘPOWANIA I WZORACH DOKUMENTÓW Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 2523 UCHWAŁA NR XLIV/353/14 RADY MIEJSKIEJ STRONIA ŚLĄSKIEGO. z dnia 26 maja 2014 r.

Wrocław, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 2523 UCHWAŁA NR XLIV/353/14 RADY MIEJSKIEJ STRONIA ŚLĄSKIEGO. z dnia 26 maja 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 2523 UCHWAŁA NR XLIV/353/14 RADY MIEJSKIEJ STRONIA ŚLĄSKIEGO z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie w sprawie zwolnień od podatku

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Prawo w turystyce i rekreacji B6. Law in tourism and recreation. Turystyka i rekreacja

KARTA PRZEDMIOTU. Prawo w turystyce i rekreacji B6. Law in tourism and recreation. Turystyka i rekreacja KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Nazwa przedmiotu (j. ang.): Kierunek studiów: Specjalność/specjalizacja: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH. Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2

KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH. Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2 KOMPETENCJE KONSUMENTÓW W ZAKRESIE KORZYSTANIA Z USŁUG TRANSPORTOWYCH Orysiak Mirosława Rurka Karolina Ryszczuk Ewelina FiR rok 2 PLAN PREZENTACJI 2 1. Prawa pasażera w przypadku korzystania z różnych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO Do przedmiotowego konkursu nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych. Konkurs prowadzony jest w oparciu o art. 70 1 K.C.

Bardziej szczegółowo

P/SO/PS W N I O S E K Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym

P/SO/PS W N I O S E K Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym P/SO/PS W N I O S E K Licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym CZĘŚĆ I - DANE OGÓLNE /wypełnia każda strona składająca wniosek/ 1. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

Usługi detektywistyczne

Usługi detektywistyczne Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 17 września 2015, 15:14 Usługi detektywistyczne INFORMACJA sprawy dotyczące wpisu, zmiany wpisu lub wykreślenia wpisu z rejestru działalności regulowanej

Bardziej szczegółowo

Porady dla podróżnych

Porady dla podróżnych 1. esky.pl 2. Guide_homepage Ostatnia aktualizacja: 20.01.2016 Porady dla podróżnych Loty Bagaż Ciąża a lot samolotem Dziecko w samolocie Zwierzęta Odprawa i obsługa pasażera Obsługa na pokładzie Odprawa

Bardziej szczegółowo

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami.

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami. 25 grudnia 2014 roku wchodzi w życie ustawa, której celem jest unifikacja i doprecyzowanie regulacji prawnych w obszarze zawierania umów na odległość. Ustawa w szczególności dotyczy następujących zagadnień:

Bardziej szczegółowo