Pracownik socjalny. czyli rzecz o bardzo specjalnym zawodzie KONFERENCJA PROMOCYJNO-INFORMACYJNA TORUŃ, LISTOPADA 2011 R.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pracownik socjalny. czyli rzecz o bardzo specjalnym zawodzie KONFERENCJA PROMOCYJNO-INFORMACYJNA TORUŃ, 28 29 LISTOPADA 2011 R."

Transkrypt

1 Pracownik socjalny czyli rzecz o bardzo specjalnym zawodzie KONFERENCJA PROMOCYJNO-INFORMACYJNA TORUŃ, LISTOPADA 2011 R.

2 Zapraszamy do udziału w konferencji i życzymy owocnych dyskusji w sesjach plenarnych Dorota Wróblewska dyrektor ROPS Toruń Mgr profilaktyki społecznej i resocjalizacji Uniwersytet Warszawski, Studia Podyplomowe w zakresie Organizacji Pomocy Społecznej Uniwersytet Gdański, od 1999 roku Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu. dr Bohdan Skrzypczak moderator konferencji Animator i pedagog społeczny, adiunkt w Zakładzie Pracy Socjalnej Wyższej Szkoły Nauk Społecznych PEDAGOGIUM w Warszawie. Prezes Stowarzyszenia CAL skupiającego środowisko ludzi i instytucji zainteresowanych problematyką aktywizacji i rozwoju społeczności lokalnej, inicjator i dyrektor Centrum Badań Społeczności i Polityk Lokalnych Collegium Civitas. Od 2010 roku kieruje pracami Laboratorium Innowacji Społecznej, zajmującego się opracowywaniem polskiego modelu usługi środowiskowej pracy socjalnej.

3 PROGRAM KONFERENCJI I DZIEŃ PONIEDZIAŁEK r Serwis kawowy Rejestracja uczestników i zapisy na warsztaty SESJA PLENARNA Otwarcie konferencji i powitanie uczestników Promocja integracji społecznej Podsumowanie wdrażania Priorytetu VII PO KL w 2011 roku Dorota Wróblewska, dyrektor ROPS w Toruniu Projekt systemowy Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu, pn. Akademia pomocy i integracji społecznej wsparcie kadr Maria Rosołek, kierownik Działu Współpracy i Szkoleń ROPS w Toruniu, Koordynator projektu systemowego Wręczenie nagród dla laureatów konkursu Maraton z załącznikiem drugim Przerwa kawowa Wystąpienia merytoryczne Praca socjalna Loża ekspertów: istota diagnozy w pracy socjalnej; narzędzia i instrumenty w pracy socjalnej; ocena zasobów w poszczególnych grupach problemowych. Barbara Bąbska, ekspert Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie, Magdalena Popłońska-Kowalska, ekspert Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie, Teodora Karolik, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomiu Prezentacja badań ogólnopolskich pod kątem profesjonalizacji pracy socjalnej i stosowania przez pracowników socjalnych metod aktywizacji oraz pracy socjalnej metodą środowiskową dr Marta Łuczyńska, Uniwersytet Warszawski, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Przerwa obiadowa ZAJĘCIA WARSZTATOWE Warsztaty tematyczne (I tura) Praca socjalna w obszarach problemowych, pracownik socjalny w pracy z: rodziną, Teodora Karolik, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomiu osobami z zaburzeniami psychicznymi i ich rodzinami, Maria Andrychiewicz-Czarnecka, Firma ASW dziećmi i młodzieżą i ich rodzinami. Magdalena Popłońska-Kowalska, ekspert Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie Przerwa kawowa Warsztaty tematyczne (II tura) Uroczysta kolacja

4 PROGRAM KONFERENCJI II DZIEŃ WTOREK r Śniadanie (dla osób korzystających z noclegów) SESJA PLENARNA Podsumowanie warsztatów tematycznych Zarządzanie wizerunkiem w instytucjach pomocy społecznej Joanna Szymańska, Jakub Zgierski, Firma PANSA Przerwa kawowa Kształtowanie postaw obywatelskich o wolontariacie w pracy socjalnej Agnieszka Rzepecka, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach Profesjonalny pracownik socjalny w XXI wieku Teodora Karolik, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomiu Podsumowanie konferencji Obiad MODERATOR: Bohdan Skrzypczak Prezes Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie

5 DZIEŃ I PROMOCJA INTEGRACJI SPOŁECZNEJ Podsumowanie wdrażania Priorytetu VII PO KL w 2011 roku Dorota Wróblewska, Dyrektor ROPS w Toruniu godz Możliwości rozwoju pracy socjalnej w Województwie Kujawsko-Pomorskim W Województwie Kujawsko-Pomorskim (według stanu na dzień r.*) w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej ogółem było zatrudnionych 6531 pracowników, w tym: w ośrodkach pomocy społecznej 2806 osób w powiatowych centrach pomocy rodzinie 215 osób; W ramach kadry ośrodków pomocy społecznej 39% stanowili pracownicy socjalni. 12 Wzmocnienie potencjału instytucji pomocy społecznej ** Liczba zatrudnionych pracowników socjalnych: Liczba zatrudnionych doradców ds. osób niepełnosprawnych: Łącznie Środki w ramach Priorytetu VII Promocja Integracji Społecznej PO KL umożliwiają skuteczniejszą pracę z osobami zagrożonymi wykluczeniem społecznym, w tym z klientami pomocy społecznej. W latach na terenie naszego województwa 139 ops i 19 pcpr realizowało/realizuje projekty systemowe w ramach Priorytetu VII PO KL. W ramach realizowanych projektów m.in. wzmocniono kadrę ops i pcpr. W ośrodkach pomocy społecznej zatrudniono dodatkowych pracowników socjalnych, a w powiatowych centrach pomocy rodzinie doradców ds. osób niepełnosprawnych. * Na podstawie danych ze sprawozdania MPiPS-03 za I półrocze 2011 r. udostępnionego przez Wydział Polityki Społecznej Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy ** Dane własne na podstawie wewnętrznych raportów prowadzonych przez Dział Naboru i Promocji EFS ROPS w Toruniu 3

6 Środki na realizację projektów systemowych przyczyniły się również do udoskonalenia metod pracy socjalnej, w tym metody pracy z indywidualnym przypadkiem oraz metody pracy środowiskowej. Na znaczeniu zyskał kontrakt socjalny, aktywizacja środowiska lokalnego (Program Aktywności Lokalnej, Centrum Aktywności Lokalnej) oraz praca z rodziną (Konferencja Grupy Rodzinnej). gminy, które w 2010 roku pracowały metodą CAL gminy, które w 2010 roku realizowały PAL gminy, które w 2010 roku pracowały metodą KGR Spośród 140 ośrodków pomocy społecznej w 2010 r., zaledwie 3 pracowały metodą Centrów Aktywności Lokalnej, ale aż 107 realizowało Programy Aktywności Lokalnej, natomiast 19 pracowało metodą Konferencji Grupy Rodzinnej. powiaty, które w 2010 roku pracowały metodą CAL powiaty, które w 2010 roku realizowały PAL powiaty, które w 2010 roku pracowały metodą KGR Wśród 19 powiatowych centrów pomocy rodzinie i 4 miejskich ośrodków pomocy rodzinie/społecznej w województwie kujawsko pomorskim w roku 2010, 2 placówki pracowały metodą Centrów Aktywności Lokalnej, 17 realizowało Programy Aktywności Lokalnej, 5 natomiast w swojej pracy używało metody Konferencji Grupy Rodzinnej. Jak widać zarówno w gminach jak i powiatach największą popularnością cieszą się Programy Aktywności Lokalnej, które realizowane były najczęściej, to jest w 76% na 163 jednostki pomocy społecznej. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poradnictwo specjalistyczne, w szczególności prawne, psychologiczne i rodzinne, jest świadczone osobom i rodzinom, które mają trudności lub wykazują potrzebę wsparcia w rozwiązywaniu swoich problemów życiowych, bez względu na posiadany dochód. 4

7 DZIEŃ I gminy, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo psychologiczne gminy, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo prawne gminy, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo rodzinne W ramach poradnictwa psychologicznego, 66 gmin województwa kujawsko pomorskiego organizowało punkty konsultacyjno informacyjne, w których psycholodzy i pedagodzy udzielali wsparcia. Tego typu inicjatywy były możliwe dzięki realizacji projektów systemowych PO KL. Poradnictwo rodzinne prowadziło 55 ośrodków, w których pomocy udzielali pedagodzy, psycholodzy, lekarze a także prawnicy. Możliwość skorzystania z poradnictwa prawnego zapewniały 54 ośrodki, gdzie wsparcia udzielali radcy prawni. powiaty, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo psychologiczne powiaty, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo prawne powiaty, które w 2010 roku prowadziły poradnictwo rodzinne W ramach wsparcia specjalistycznego udzielanego w powiatach (19 powiatowych centrów pomocy rodzinie oraz 4 miejskie ośrodki pomocy rodzinie/społecznej) w województwie kujawsko -pomorskim, w 20 potrzebujący mogą skorzystać z poradnictwa prawnego, w 19 z poradnictwa psychologicznego, w 14 z poradnictwa rodzinnego miejsce na notatki 5

8 SESJA PLENARNA Projekt systemowy Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu, pn. Akademia pomocy i integracji społecznej wsparcie kadr Maria Rosołek, Kierownik Działu Współpracy i Szkoleń ROPS w Toruniu, Koordynator projektu systemowego godz Projekt systemowy w latach : 2417 uczestników projektu, w tym 885 pracowników socjalnych, 161 OPS/PCPR objętych specjalistycznym doradztwem, 144 szkolenia warsztatowe, 22 kursy, 14 seminariów, 2 wizyty studyjne, 6 konferencji promocyjno-informacyjnych, 5936 wykorzystanych miejsc szkoleniowych. Projekt systemowy w 2011 roku: 1100 uczestników projektu, w tym 400 osób korzystających ze wsparcia doradczego ze 114 ops/pcpr, 50 szkoleń warsztatowych, 4 seminaria, 3 kursy specjalistyczne, 3 wizyty studyjne, 3 konferencje promocyjno-informacyjne, 37 grupowych spotkań doradczych, 1200 miejsc szkoleniowych. Rodzic Na Zastępstwo Miłość Na Zawsze Kampania Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w zakresie rodzicielstwa zastępczego pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Piotra Całbeckiego. Diagnoza sektora Ekonomii Społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Raport dostępny na stronie: Utworzenie Kujawsko-Pomorskiej Platformy Współpracy w obszarze pracy socjalnej. Wykwalifikowana kadra pomocy społecznej Kapitał Ludzki Województwa Kujawsko-Pomorskiego Poprawa jakości życia oraz pełniejsze zaspokojenie potrzeb społecznych mieszkańców naszego regionu to jeden z głównych celów Samorządu Województwa. By cel ten mógł być zrealizowany potrzebna jest wyspecjalizowana kadra, która w profesjonalny sposób podejmie się działalności pomocowej. Organizowanie i ustalanie kierunków kształcenia i szkolenia zawodowego kadr pomocy społecznej oraz inspirowanie i promowanie nowych rozwiązań w zakresie pomocy społecznej jest zadaniem Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Toruniu. Od listopada 2007 roku dzięki środkom z Europejskiego Funduszu Społecznego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej mógł zintensyfikować swoje działania w zakresie podnoszenia kwalifikacji pracowników instytucji pomocy i integracji społecznej poprzez realizację projektu systemowego, pn. Akademia pomocy i integracji społecznej wsparcie kadr, Poddziałanie PO KL. Katalog problemów społecznych z jakimi kadra ta musi się zmierzyć ciągle wzrasta, przybywa też osób wymagających wsparcia. Dlatego staramy się, aby działalność szkoleniowa w ramach projektu obejmowała szeroki zakres tematyczny możliwości zastosowania form i metod: pracy socjalnej, pracy z rodziną, środowiskowej pracy socjalnej i animacji lokalnej, ekonomii społecznej i innowacji w działaniach pomocy społecznej. Zdając sobie sprawę z wyzwań stojących przed kadrą pomocy społecznej Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej dokłada wszelkich starań, aby stworzyć pracownikom możliwość ciągłego doskonalenia swoich kwalifikacji i umiejętności, tak by móc reagować na nowe problemy i zjawiska. Mając świadomość, że dla wielu z nich organizowane przez ROPS szkolenia są podstawową formą doskonalenia kwalifikacji zawodowych, staramy się aby nasze szkolenia były nie tylko atrakcyjne pod względem tematycznym, ale także prowadzone były przez wykwalifikowanych trenerów i specjalistów. Przygotowując obszary tematyczne na 2011 rok kierowaliśmy się potrzebami zgłaszanymi przez pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej. W związku z tym w mijającym roku pracownicy mieli okazję doskonalić umiejętności w zakresie: diagnozowania problemów społecznych oraz ich rozwiązywania, w tym skutecznej komunikacji z klientem oraz pracy socjalnej z grupami wymagającymi wsparcia, m.in. rodzinami wieloproblemowymi i zastępczymi; stosowania instrumentów i metod aktywnej polityki społecznej, m.in. kontraktów socjalnych, programów aktywności lokalnej, budowania partnerstw lokalnych; pomocy osobom starszym, w tym nowych metod integracji oraz aktywizacji seniorów; 6

9 DZIEŃ I komunikacji, pracy w zespole oraz zarządzania dokumentacją we współczesnej instytucji, środowiskowej pracy socjalnej, w tym aktywizacji społeczności lokalnych, stosowania przepisów prawnych w obszarze pomocy społecznej; realizacji projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w tym przygotowywania wniosku o dofinansowanie, wniosku o płatność, księgowości, monitoringu i ewaluacji. Prócz szkoleń warsztatowych w br. uczestnicy mieli okazję pozyskać fachową wiedzę poprzez udział w trzech kursach specjalistycznych: dwóch z zakresu Mediacji rodzinnych oraz Skutecznej Interwencji Kryzysowej. Organizacja kursów zaowocowała zwiększeniem liczby profesjonalistów co w efekcie przełoży się na podniesienie jakości i standardów pracy z klientem. Uzupełnieniem i wsparciem działalności szkoleniowej jest doradztwo specjalistyczne dla pracowników instytucji pomocy społecznej. Doradztwo prowadzone jest przez wykwalifikowanych pracowników ROPS przy współudziale specjalistów zewnętrznych. Poza konsultacjami telefonicznymi, mailowymi i indywidualnymi uczestnicy mieli okazję skorzystać z grupowych spotkań doradczych, które w tym roku poświęcone były realizacji i rozliczaniu projektów systemowych OPS/PCPR, tworzeniu i funkcjonowaniu zespołów interdyscyplinarnych, stosowaniu narzędzi aktywnej integracji w tym w szczególności kontraktu socjalnego i programu aktywności lokalnej, aktywizacji społeczności lokalnych. Nie bez znaczenia są również działania służące wymianie doświadczeń i dobrych praktyk. W tym celu jeszcze w 2011 roku ROPS zaprosi przedstawicieli służb pomocy społecznej, rynku pracy oraz innych instytucji działających na rzecz mieszkańców regionu zagrożonych wykluczeniem społecznym do prac w ramach Kujawsko-Pomorskiej Platformy Współpracy w obszarze pracy socjalnej. Dodatkowo w ramach projektu realizowane są działania promocyjno-informacyjne, które służą upowszechnianiu informacji o projekcie, o nowych trendach w pomocy społecznej. W 2011 roku oprócz corocznych konferencji ROPS zorganizował na terenie województwa kujawsko-pomorskiego kampanię medialną nt. rodzicielstwa zastępczego, pn. Rodzic Na Zastępstwo Miłość Na Zawsze pod patronatem Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Pana Piotra Całbeckiego. W zakresie promowania idei rodzicielstwa zastępczego w naszym województwie działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej aktywnie wspiera 15 ambasadorów kampanii. Szczegółowe informacje nt. kampanii medialnej oraz lista ambasadorów dostępne są na stronie internetowej ROPS w Toruniu ropstorun.pl/index.php?id=106 oraz na facebook Ponadto w bieżącym roku została przygotowana diagnoza sektora ekonomii społecznej, która jest punktem wyjściowym do opracowania Wieloletniego Regionalnego Planu Działań na Rzecz Promocji i Upowszechniania Ekonomii Społecznej. Przygotowując tak szerokie spectrum możliwości podnoszenia kwalifikacji mamy nadzieję, że podejmowane działania przyniosą długofalowe efekty: lepiej wyszkolona kadra to wyższa efektywność wykonywanej pracy, więcej osób przywróconych społeczności i mniejsza liczba osób wymagających pomocy ze strony państwa. Razem zmierzajmy do celu: Rzetelni, Otwarci, Profesjonalni, Skuteczni dla kadry pomocy i integracji społecznej województwa kujawsko-pomorskiego. Szkolenia organizowane przez ROPS z reguły są ciekawe, prowadzący to naprawdę profesjonaliści w tym co robią. Fajna jest i oczywiście przydatna możliwość wymiany doświadczeń, praktyk między uczestnikami spotkań uczestniczka szkolenia Superwizja realizacji kontraktu socjalnego Chętnie biorę udział w kursach, szkoleniach i warsztatach, gdyż dają mi nową wiedzę i zdolności, a także inspirują do podejmowania działań w mojej pracy zawodowej. Często te działania obejmują nowe, innowacyjne formy pracy, a czasami pozwalają na usystematyzowanie posiadanych informacji uczestniczka szkolenia Instrumenty i narzędzia aktywnej integracji do zastosowania w projektach systemowych Szeroki wachlarz tematyczny szkoleń pozwala na wybór takiego, który najbardziej odpowiada i jest przydatny w pracy. Ważnym aspektem jest fakt, iż szkolenia te są bezpłatne, przez co pracodawcy chętnie wysyłają swoich pracowników, ponieważ sami mają ograniczony budżet uczestnik szkolenia Program Aktywności Lokalnej jako narzędzie aktywizacji lokalnego środowiska Projekt systemowy w opiniach uczestników Kurs z mediacji rodzinnych pozwolił mi zdobyć wiedzę, która będzie pomocna w mojej pracy. Prowadzący oraz organizacja szkolenia była kompetentna i profesjonalna. Atmosfera na szkoleniu była bardzo miła. Z chęcią wybiorę się na inne szkolenia organizowane przez ROPS uczestniczka kursu Mediacje Rodzinne Przekazane podczas zajęć informacje były jasne, przejrzyste, poparte konkretnymi przykładami. Wiedza teoretyczna umiejętnie przeplatana z praktyką dała wszechstronny obraz omawianego zagadnienia uczestnik szkolenia Program Aktywności Lokalnej jako narzędzie aktywizacji lokalnego środowiska 7

10 SESJA PLENARNA Praca socjalna Loża ekspertów Barbara Bąbska, ekspert Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie godz PRACA SOCJALNA: istota diagnozy w pracy socjalnej, narzędzia i instrumenty w pracy socjalnej, ocena zasobów w poszczególnych grupach problemowych. Praca socjalna jest działaniem o charakterze prospołecznym, którego podstawowym celem jest zmiana społeczna. Doprowadzenie do niej jest możliwe jednak tylko wtedy, gdy podejmowane w ramach pracy socjalnej działania odpowiadają na faktyczne problemy/potrzeby i są realizowane z wykorzystaniem potencjału podmiotów w stosunku, do których jest prowadzona. Dlatego też podstawowym komponentem pracy socjalnej jest diagnoza traktowana jako proces, którego celem jest nie tylko poznanie deficytów, problemów i potrzeb podmiotów zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, ale również ich zasobów. Prawidłowo przeprowadzona diagnoza jest jednym z głównych gwarantów efektywności, ponieważ stwarza szansę na właściwy dobór metod działania metodycznego, jak i narzędzi oraz konkretnych instrumentów aktywizacyjnych, czy też wzmacniających i określenie, jaki powinien być ich zakres i jakie treści powinny się w nich zawierać. Praca socjalna rozumiana jako profesjonalna działalność mająca na celu ułatwienie wzajemnego przystosowania jednostek, rodzin, grup i społeczności lokalnych, w których toczy się ich życie oraz rozwijanie poczucia własnej wartości tych podmiotów poprzez wykorzystanie możliwości tkwiących w ludziach, w stosunkach interpersonalnych oraz zasobach udostępnianych przez społeczności lokalnej jest jednym z podstawowych instrumentów zmiany społecznej. Jako działanie prospołeczne osadza się na uznaniu wrodzonej wartości człowieka i szacunku, który mu się z tego powodu należy, uznaniu, że człowiek jest z natury istotą społeczną, co oznacza że jest on zależny od innych osób w wypełnianiu i osiąganiu pełnego człowieczeństwa oraz przekonaniu o ludzkich możliwościach w zakresie zmiany i rozwoju. Wartości te jednoznacznie wyznaczają kierunek pracy socjalnej, czyli upodmiotowienie jednostek, grup oraz społeczności co wiąże się z wydobywaniem oraz pomnażaniem sił społecznych, czyli wartości i możliwości, w które te podmioty są wyposażone i wykorzystanie ich w procesie zmiany niekorzystnej sytuacji oraz rozwoju. Jednym z podstawowych komponentów pracy socjalnej jest diagnoza, będąca ciągłym procesem, który spełnia trzy funkcje: stanowi punkt wyjścia, służy systematycznej ocenie przebiegu realizowanych działań oraz pozwala na ewaluację ich efektywności. W procesie tym wykorzystywane są różnorodne metody i techniki badawcze, w tym w szczególności: badanie dokumentów, obserwacja, wywiady (swobodne, kategoryzowane, narracyjne, grupowe), metoda biograficzna, badania ankietowe. Diagnoza społeczna służy nie tylko rozpoznaniu faktycznych potrzeb i problemów (ich natury, przejawów, przyczyn i skutków), ale co równie ważne potencjału, w jaki wyposażane są osoby, rodziny, grupy, czy też społeczności lokalne. Każdy podmiot indywidualny i zbiorowy, bez względu na problemy, czy też dysfunkcje, jakie są jego udziałem jest wyposażony w jakieś zasoby, które mogą wspomagać proces ich aktywizacji ukierunkowanej na zmianę społeczną oraz rozwój. Trzeba je tylko odkryć, wydobyć i pomnażać dla indywidualnego i wspólnego dobra. Zasoby, czyli wszelkie potencjały, możliwości jednostek, rodzin, grup, czy też społeczności mogą być różnorodne. Mogą one być związane m.in.: z osobistymi umiejętnościami, zainteresowaniami, czy też kompetencjami poszczególnych osób, jaki i rodzajem więzi, relacji międzyludzkich i społecznych, poziomem integracji, zdolnościami do reintegracji, wartościami, poczuciem tożsamości, tradycją, kulturą, zwyczajami, wyznawanymi wartościami, wzorcami zachowań, cechami środowiska, zasobami instytucjonalnymi. 8

11 DZIEŃ I Diagnoza podmiotów indywidualnych Perspektywa rozwojowa Pespektywa ekologiczna Zakres diagnozy indywidualnej: - wiek, płeć - sytuacja rodzinna - sytuacja bytowa - sytuacja materialna - sytuacja zdrowotna - potencjał (mocne strony, możliwości samodzielnego pokonywania trudności, umiejętności, zainteresowania, itp.) - badanie ścieżek życia: ścieżka rodzinna ścieżka edukacyjna ścieżka zawodowa ścieżka aktywności społecznej ścieżka systemu wartości PODSTAWOWE RAMY DIAGNOZY Diagnoza rodzin, grup, organizacji (zmienne systemowe) - cele i zadania systemu - kultura systemu - struktura systemu - procesy zachodzące w systemie - etapy rozwoju systemu - zasoby systemu - interakcje z innymi systemami - granice systemu i ich utrzymanie - klimat systemu Diagnoza społeczności lokalnej Kontekst środowiskowy: - uwarunkowania geograficzno-krajobrazowe - zasoby materialne (finanse, nieruchomości, itp.) - lokalne instytucji i organizacje oraz ich możliwości Mieszkańcy i ich potrzeby: - dane społeczno-demograficzne - problemy, potrzeby mieszkańców Potencjał społeczności lokalnej: - poczucie tożsamości ze społecznością lokalną - angażowanie się we wspólne sprawy - umiejętność rozwiązywania problemów - dostęp do zasobów ludzkich, materialnych, ekonomicznych oraz politycznych Diagnoza stanowi podstawę do przygotowania planu działania, w którym to procesie możliwe jest wykorzystanie takich narzędzi jak: kontrakt socjalny w pracy z jednostką i rodziną, program aktywności lokalnej, realizowane w ramach projektów systemowych w pracy z grupami oraz społecznościami lokalnymi, program integracji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych. W działaniach długofalowych skierowanych do grup lub społeczności lokalnych wskazane jest również wykorzystywanie projektów socjalnych lub animacyjnych. Zaletą tych wszystkich narzędzi jest to, że z założenia zakładają one aktywny udział podmiotów, mających uczestniczyć w działaniach ukierunkowanych na zmianę społeczną. To wspólnie z nimi należy dodefiniowywać problemy, określać cele, opracowywać plan działań i jego strukturalizację w czasie oraz dokonywać ewaluacji realizowanych uzgodnień i wyników wspólnej pracy. Właściwie przeprowadzona diagnoza ułatwia również dokonanie wyboru odpowiednich metodycznych działań bezpośrednich (wyjaśnianie- -wspieranie, informowanie-postępowanie edukacyjne, perswadowanie-wpływanie, nadzorowanie-oddziaływanie za pomocą autorytetu, rozszerzanie kontaktów-tworzenie nowych możliwości, strukturyzacja relacji z klientem) oraz konkretnych instrumentów aktywizacyjnych (edukacyjnych, zdrowotnych, zawodowych i społecznych, których katalog został określony w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki Priorytet VII Działanie 1) oraz określić ich zakres. Inaczej bowiem powinna wyglądać praca z osobą np.: z osobą bezrobotną, która nie ma wzorców pracy, inaczej z kimś kto utracił pracę dwa miesiące temu, a jeszcze inaczej z osobą, która jest długotrwale bezrobotna miejsce na notatki 9

12 SESJA PLENARNA Prezentacja badań ogólnopolskich pod kątem profesjonalizacji pracy socjalnej i stosowania przez pracowników socjalnych metod aktywizacji oraz pracy socjalnej metodą środowiskową Marta Łuczyńska, Uniwersytet Warszawski, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji godz Praktykowanie pracy socjalnej może przebiegać zarówno w obszarze instytucji pomocy społecznej jak i poza nią. Pracownicy socjalni stanowią w związku z tym grupę zawodową, której istota tkwi w specyfice działalności zawodowej a nie tylko czy przede wszystkim przynależności instytucjonalnej. Chcąc wnioskować o zmianach jakie zaszły w obszarze tej grupy zawodowej na przestrzeni ostatnich 22 lat będę odwoływała się do wyników badań prowadzonych w latach 1988, 1995 oraz w roku W obszarze zagadnień związanych z procesami profesjonalizacji praktyki zawodowej pracowników socjalnych istotnymi wydaja się być wątki odnoszące się do: przyczyn i motywacji wyboru zawodu pracownika socjalnego oraz zadowolenia z wykonywanej pracy; prestiżu zawodu pracownika socjalnego; deklarowanej chęć zmiany miejsca pracy i gotowości ponownego wyboru tego zawodu; dylematu kompetencyjnego: co ważniejsze w pracy pracownika socjalnego doświadczenie życiowe czy przygotowanie zawodowe; wartości preferowane w pracy socjalnej. W obszarze stosowania przez pracowników socjalnych metod aktywizujących oraz środowiskowej pracy socjalnej badania prowadzone w 2010 roku uwzględniły miedzy innymi takie zagadnienia jak: opinie pracowników socjalnych o zasadzie organizacyjnego połączenia pracy socjalnej i zasiłków; aktywizacja i opieka w działaniach podejmowanych przez pracowników socjalnych; pracownicy socjalni wobec zasady warunkowej pomocy materialnej miejsce na notatki 10

13 DZIEŃ I WARSZTATY TEMATYCZNE 1 Praca socjalna w obszarach problemowych, pracownik socjalny w pracy z rodziną Teodora Karolik, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomiu godz Rodzina podstawowa i najważniejsza komórka społeczna stanowi grupę niezastąpioną, pełniąc kluczową rolę zarówno w funkcjonowaniu jednostek, jak i całego społeczeństwa. Jest ona najważniejszym środowiskiem wychowawczym, wywierającym najbardziej znaczący wpływ na życie swoich członków, ich wartości, normy i wzorce zachowań. Inne ważne środowiska wychowawcze to środowisko lokalne oraz środowisko okoliczne. Pracując na rzecz poprawy sytuacji jednostek oraz rodzin należy rozpoznać nie tylko potrzeby i problemy osób i rodzin, ale również sytuację i zasoby tych środowisk. W pracy z rodziną w pierwszej kolejności należy rozpoznać sytuację każdego członka rodziny, następnie zaś zdiagnozować rodzinę jako system, rozpoznając jej cele, kulturę, strukturę, rozwój i zasoby rodziny, ponadto jej interakcje z innymi systemami, granice oraz klimat. Praca z rodziną jest realizowana zgodnie ze schematem metodycznego działania według następujących faz: zapoznanie z problemem, analiza sytuacji, ocena wstępna i operacyjna, opracowanie projektu działania, realizacja działań, ocena rezultatów i zakończenie działania. Współcześnie w metodyce działania odchodzi się od tradycyjnej pracy socjalnej, skoncentrowanej na deficytach klientów na rzecz empowermentu, polegającego na odkrywaniu u klienta potencjału, na bazie którego prowadzony jest proces zmian. Celem pracy, podejmowanej z rodziną jest pomoc w rozwiązywaniu problemów, wspieranie więzi emocjonalnych, pomoc w rozwiązywaniu konfliktów, odbudowa funkcji opiekuńczych i wychowawczych, neutralizowanie patogennego wpływu rodziny na dzieci, pomoc w integracji z otoczeniem. W toku tej pracy pracownik socjalny może korzystać z szerokiej gamy metodycznych działań bezpośrednich miejsce na notatki 11

14 WARSZTATY TEMATYCZNE 2 Praca socjalna w obszarach problemowych, pracownik socjalny w pracy z osobami z zaburzeniami psychicznymi i ich rodzinami Maria Andrychiewicz-Czarnecka, Firma ASW godz Praca psychologiczna z osobą zaburzoną psychicznie i jej rodziną jako narzędzie pracy socjalnej Właśnie tak jak w tytule chciałabym potraktować treść tej krótkiej notatki i realizowanego na jej bazie warsztatu. Wyruszamy w teren do pracy z klientem w majestacie reprezentowanej przez nas instytucji. Wyposażeni w szeroki wachlarz narzędzi prawnych, możliwości instytucjonalnych i oczywiście naszą wiedzę i doświadczenie, które jak wiem z licznych spotkań z Państwem, są niekwestionowalne. Na dzisiejszym warsztacie mamy zająć się wybraną grupą naszych klientów osobami zaburzonymi psychicznie i ich rodzinami, mając na uwadze fakt, że ten rodzaj niepełnosprawności przenosi swoje skutki również na najbliższych O czym więc musimy pamiętać przystępując do pracy w tak zdefiniowanym środowisku? 1. Pracownik socjalny pracuje także z rodziną, żeby najskuteczniej pomóc osobie chorej i zdiagnozować właściwie problem nadopiekuńczość, czy wręcz przeciwnie odrzucenie. Innym ważnym aspektem pracy z osobą zaburzoną psychicznie jest wyczulenie na sygnały świadczące o stosowaniu wobec niej przemocy psychicznej i fizycznej. Z uwagi na brak bezpośrednich skarg od osób wobec których stosuje się przemoc pracownik socjalny powinien posiadać rozległą wiedzę na temat przemocy i rozpoznawania jej symptomów. Zjawisko stosowania przemocy wobec osób zaburzonych psychicznie jest niestety coraz bardziej powszechne i tym większa rola pracownika socjalnego w eliminowaniu go. 2. Pomagając rodzinie lub kontaktując członków rodziny z grupami wsparcia bądź w razie potrzeby ze specjalistami musimy pamiętać, że ich potrzeby i interesy są często bardzo różne od zasadniczych interesów osoby niepełnosprawnej. Zanim więc przystąpimy do udzielenia takiego wsparcia, spróbujmy uzyskać odpowiedź na pytanie, jakie korzyści niepełnosprawność członka rodziny przynosi innym. Tym ostatnim wręcz nie zależy bardzo często na zmianie zaistniałej sytuacji. 3. W kontakcie z osobą zaburzoną psychicznie powinniśmy pamiętać o życzliwym wspierającym kontakcie, o specyfice jej ograniczeń. Naszym zadaniem obok wsparcia instytucjonalnego ważna jest życzliwa mobilizacja klienta do wysiłku, na rzecz zmiany swojej sytuacji, rozładowywanie napięć i barier. psychicznych utrudniających proces zmiany osobistej. Innym ważnym zadaniem jest wspólne opracowanie z osobą niepełnosprawną i jego najbliższymi planów działania wspierających proces aktywizacji i usamodzielnienia W ten sposób pomagamy rodzinie, która na co dzień zmaga się z niepełnosprawnością bliskiej osoby i nie zawsze wierzy, że zmiany są możliwe. Wspomniany plan powinien uwzględniać pomoc w wyszukaniu placówek takich jak np. WTZ, ZAZ ŚDP, Ośrodki Wsparcia, Stowarzyszenia i Fundacje działające na rzecz osób zaburzonych psychicznie. Osoby takie uczą się tam pokonywać nie tylko bariery wynikające ze swojej niepełnosprawności, lecz również dotyczące kontaktów interpersonalnych, umiejętności społecznych i dbania o swoje własne sprawy i interesy. Dobrze jest też zadbać oto aby uczestnik opisanych oddziaływań, miał szansę na wzmacnianie i kontynuacje tej nauki w domu 12

15 DZIEŃ I Niezmiernie ważne w pracy pracownika socjalnego z osobą zaburzoną psychicznie jest wsparcie emocjonalne potrzebne danej osobie zaburzonej jak i jej rodzinie. Szczególnie w rodzinie przeżywającej kryzys psychiczny wymagającej działań podtrzymujących, obecności innych osób, życzliwego zrozumienia, wysłuchania i wsparcia. Dominują tu głównie obawy o przyszłość dzieci, kiedy zabraknie opiekunów. To częste pytanie, szczególnie matek, kto się nim, nią zajmie, kiedy ja umrę, a przecież nie jestem wieczna. Strach paraliżuje, uniemożliwia proces zmiany i proces usamodzielniania ich ukochanych dzieci. Matki wręcz nie chcą widzieć i wiedzieć, że ich dziecko, przy całej swej ułomności potrafi przynajmniej o swoje podstawowe potrzeby zadbać. Praca z rodziną polega tu na udzielaniu wsparcia-pokazywaniu że także rodzice mają prawo do własnego życia a nie tylko poświęcania się, rezygnowania z własnych pragnień, i marzeń,często pracy zawodowej, izolowania się. U większości rodziców budzi to bunt i nieukrywaną agresję. Winią oni często dziecko (głęboko to ukrywając) za swoje nieudane życie. Pracownik socjalny powinien w tej sytuacji dawać wsparcie, wskazywać na nadopiekuńcze czy inne negatywne zachowania opiekunów, które tak naprawdę szkodzą ich dzieciom i utrudniają ich rozwój. Zadaniem pracownika socjalnego jest pokazywanie rodzicom/opiekunom, że mają oni także prawo tak jak rodzice zdrowych dzieci do własnego życia,bawienia się, wychodzenia z domu, bycia z innymi itp. Żyj i daj żyć innym, również swoim dzieciom. Szczęśliwi rodzice, to szczęśliwe dzieci nigdy nikt kto uważa, że przegrał życie nie da pełnej miłości własnemu dziecku. Warsztaty proponowane ćwiczenia Ćwiczenie 1. Przeformułowania uczestników dzielimy na grupy 4 5 osobowe. Każda grupa dostaje listę przymiotników określających słabe strony osoby zaburzonej psychicznie. (np.: słaby, nerwowy, niespokojny, niezdarny, agresywny itp.) zadaniem jest przeformułować na treść wspierającą lub chociaż neutralną Ćwiczenie 2. Serduszka zdolności na serduszkach wyciętych z kolorowego papieru rodzice mają za zadanie wpisać pozytywne cechy i umiejętności swojego dziecka. Następnie prowadzi się z rodzicami lub jednym z rodziców rozmowę z wykorzystaniem poniższych pytań: dzięki czemu było to możliwe, że dziecko ma te cechy i umiejętności? Co Pani takiego zrobiła, że dziecko tego się nauczyło? Co można by zrobić, żeby tych cech było więcej? Ćwiczenie 3. Tablica osiągnięć dziecka. Na tablicy korkowej rodzice codziennie wpinają karteczki z nazwą zaobserwowanych przez siebie umiejętności i osiągnięć dziecka. Zadanie dla grupy wymyślenie i stworzenie banku takich karteczek z nazwami możliwych do zaobserwowania osiągnięć dziecka. Ćwiczenie 4. Jak wspomagać rozwój osoby zaburzonej psychicznie można podzielić grupę na podgrupy i każdy zespół wymyśla zabawy i sposoby stymulujące poszczególne zmysły Wspomaganie rozwoju dotyku Dotyk czyli czucie można wspomagać poprzez zabawy paluszkowe, tworzenie możliwości bycia otulonym, zabawy z fakturami, wodą, piaskiem, gliną, oraz masaże i zabawy w odgadywanie za pomocą dotyku co jest w worku 13

16 WARSZTATY TEMATYCZNE Wspomaganie rozwoju wzroku Wzrok uwrażliwia się poprzez: Zmuszanie do wodzenia wzrokiem za przedmiotem, zabawy z latarką i szukanie światełka, zabawy z farbami kolorowanie kartek i wody, łączenie kolorów, odgadywanie co to za przedmiot tylko z opisu, dostrzeganie różnic w obrazkach, patrzenie na kolory i potem odnajdywanie innych przedmiotów o tym samym kolorze Wspomaganie rozwoju słuchu Słuchanie uwrażliwia się poprzez: Muzykę, wykorzystywanie grzechotek, pozytywek, dzwonków, zabawy różnicujące głośno-cicho, wysoko -nisko, lokalizowanie źródła dźwięku, z wykorzystaniem różnych instrumentów, w tym zrobionych. Wspomaganie rozwoju węchu i smaku Zapoznawanie się ze smakami różnych potraw, układanie listy różnych potraw o danym smaku, degustacja z zamkniętymi oczami Wspomaganie rozwoju mowy ćwiczenia językowe, wyliczanki Elementy arteterapii i muzykoterapii w pracy z osobami zaburzonymi psychicznie- -propozycje ćwiczeń. Warsztaty rozwijanie umiejętności rodziców/opiekunów wspierających rozwój osoby zaburzonej psychicznie ćwiczenia Ćwiczenia dla rodziców i opiekunów okazywanie miłości spędzanie czasu chwalenie i zachęcanie do działania słuchanie sasady, granice i porządek dnia Ćwiczenia dla całej rodziny pytania o radzenie sobie dzielenie się obowiązkami poszukiwanie rodzinnych skarbów karty zdolności serduszka zdolności wspólne rozwiązywanie problemów Ćwiczenia dla osób z zaburzeniami psychicznymi zajęcia plastyczne, ruchowe muzykoterapia choreoterapia kącik osiągnięć wykluwam się ze skorupki kolaż-ja miejsce na notatki 14

17 DZIEŃ I WARSZTATY TEMATYCZNE 3 Praca socjalna w obszarach problemowych, pracownik socjalny w pracy z dziećmi i młodzieżą i ich rodzinami Magdalena Popłońska-Kowalska, ekspert Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL w Warszawie godz Rodzina od najdawniejszych czasów stanowiła pierwsze i najważniejsze środowisko dla życia i rozwoju człowieka. Spełniała i nadal spełnia szereg funkcji: biopsychicznych, ekonomicznych, społeczno wyznaczających i socjopsychologicznych. Oczywiście nie jest ona tworem wyizolowanym ze środowiska, toteż zmiany zachodzące w społeczeństwie, a spowodowane między innymi postępem nauki, oświaty i techniki, w sposób istotny wpływają na strukturę i działanie rodziny, powodując zmianę hierarchii jej funkcji, zanikanie niektórych, a rozwój innych. W pracy z młodzieżą, dziećmi nie można zapominać o rodzinie która funkcjonuje zarówno indywidualnie jak i środowiskowo. Szereg podejmowanych działań na rzecz tych grup pozostaje w całkowitym oderwaniu od społeczności lokalnej, która wielokrotnie nie jest ujmowana w planie działania pracownika socjalnego, co tez powoduje nieadekwatność działań jak i brak wymiernych efektów pracy z młodzieżą czy dziećmi. Warsztat ten dedykowany jest pracownikom socjalnym którzy chcą podjąć dyskurs na temat pracy z młodzieżą, dziećmi i ich rodzinami w kontekście podejmowania działań środowiskowych z nimi i dla nich. Zapraszam wszystkich na swoisty open space- zastanowimy się wspólnie jak pracować z grupami młodzieży i dzieci i ich rodzinami nie odrywając ich od ich społeczności lokalnych miejsce na notatki 15

18 SESJA PLENARNA Podsumowanie warsztatów tematycznych godz Zarządzanie wizerunkiem w instytucjach pomocy społecznej Pansa.org Jakub Zgierski, Joanna Szymańska, firma PANSA godz Jak zmienić wizerunek pomocy społecznej i pracownika socjalnego? Pomoc społeczna ma zły wizerunek. Zawód pracownika socjalnego jest postrzegany jako mało prestiżowy. Ośrodek Pomocy Społecznej to w oczach przeciętnego Polaka archaiczny urząd. Skąd bierze się ten problem i jakie ma konsekwencje zarówno dla pracowników socjalnych jak i ich klientów? Na tak postawione pytania postaramy się odpowiedzieć w trakcie naszej prezentacji. Liczymy że będzie ona okazją nie tylko do głębszej diagnozy sytuacji, ale też a może przede wszystkim do odpowiedzi na pytanie: co może zrobić całe środowisko, ale też pojedynczy ośrodek, aby świadomie zarządzać swoim wizerunkiem? miejsce na notatki 16

19 DZIEŃ II I SESJA PLENARNA Kształtowanie postaw obywatelskich o wolontariacie w pracy socjalnej Agnieszka Rzepecka, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach godz Wolontariat w pracy socjalnej na przykładzie programów realizowanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach Szopienicach wspólnie z Gimnazjum nr 13. Szopienice to dzielnica Katowic, która na podstawie opracowań, analiz i badań opinii społecznej jest jedną z trudniejszych dzielnic ze względu na narastające problemy społeczne. Negatywne wzorce zachowań są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Dlatego postawiliśmy na edukację oraz integrację i aktywizację poprzez wolontariat dostarczając w ten sposób mieszkańcom pozytywnych wzorców zachowań. Dzięki ścisłej współpracy Ośrodka Pomocy Społecznej i Gimnazjum nr 13 udało się rozwinąć w dzielnicy na dużą skalę wolontariat. Niezwykle ważne dla działań związanych z wolontariatem jest wsparcie finansowe, które uzyskiwaliśmy najpierw z Urzędu Miasta Katowice, a obecnie otrzymujemy z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu systemowego Damy Radę. W Szopienicach realizujemy dwa rodzaje działań związanych z wolontariatem: 1. Wolontariat na rzecz osób zagrożonych niedostosowaniem społecznym Organizowany w ramach Środowiskowego Programu Przeciwdziałania Niedostosowaniu Społecznemu Dzieci i Młodzieży Szansa od 2000 r. Wolontariusze studenci pomagają indywidualnie dzieciom i młodzieży w nauce, a także osobom dorosłym w przypadku powrotu do szkoły w systemie wieczorowym. Dziecko, które potrzebuje indywidualnej bezpłatnej pomocy w nauce może korzystać z niej na każdym poziomie edukacji szkolnej tj. od szkoły podstawowej do szkoły średniej. Takie rozwiązanie umożliwia wielu dzieciom zwłaszcza tym, które nie mogą liczyć na wsparcie w swoich rodzinach ukończenie gimnazjum i utrzymanie się w szkole średniej. Zapewniając dzieciom bezpłatną pomoc w nauce duży nacisk kładziemy na współpracę z rodzicami. Motywujemy rodziców do utrzymywania systematycznego kontaktu ze szkołą, włączamy w organizowane dla dzieci wydarzenia, w organizację Dnia Wolontariusza. Zapewniamy indywidualne wsparcie pedagoga, a w razie potrzeby psychologa. Ze względu na trudne warunki rodzinne i domowe dzieci i młodzieży korepetycje odbywają się na terenie Gimnazjum nr 13 od poniedziałku do czwartku w godzinach popołudniowych pod opieką pracownika Ośrodka. Dzięki takiemu rozwiązaniu wolontariusz nie czuje się pozostawiony w sytuacji trudnej sam sobie tylko wie, że może na bieżąco otrzymać potrzebną pomoc. Od rodziców wymaga to również aktywności związanej z pilnowaniem terminów korepetycji, z wyjściem z domu i przyprowadzeniem dziecka do szkoły. Systematyczna praca wolontariusza z dzieckiem wymaga, także od rodzica i dziecka systematyczności. Kontakt dziecka z wolontariuszem uczy budowania pozytywnej relacji z osobą dorosłą i podnosi jego poczucie własnej wartości. 2. Aktywizacja przez wolontariat osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym Ten rodzaj wolontariatu realizowany jest w ramach Programu Centrum Aktywności Lokalnej w Szopienicach od 2009 r. Najłatwiej do wolontariatu jest nam zachęcić młodzież, która korzystała lub nadal korzysta z pomocy wolontariusza studenta w ramach opisanego wyżej programu, a także rodziców dzieci korzystających z pomocy w nauce. 17

20 SESJA PLENARNA Wolontariuszami w ramach Programu CAL są mieszkańcy Szopienic tj: młodzież pochodząca ze środowisk wieloproblemowych zagrożona niedostosowaniem społecznym, osoby długotrwale bezrobotne będące klientami MOPS, osoby pracujące, osoby bezdomne, niepełnosprawne, samotne matki. Wolontariusze Programu CAL widoczni są w środowisku lokalnym, pomagają między innymi przy organizacji festynów i pikników lokalnych. Jak wspieramy wolontariuszy: Z każdym zainteresowanym wolontariuszem jest prowadzona rozmowa podczas, której wolontariusz jest zapoznawany ze specyfiką pracy, z przepisami BHP, swoimi prawami i obowiązkami. Podczas pierwszej rozmowy Wolontariusz otrzymuje informacje jakie mogą pojawić się trudności w takcie wykonywanej pracy i do kogo może zwracać się o pomoc oraz nr telefonu i adres , a także nazwisko osoby, z którą w razie potrzeby może się kontaktować. Z każdym wolontariuszem jest podpisywana umowa wolontariacka na okres powyżej 30 dni. Wolontariusz podczas wstępnej rozmowy określa w jakim zakresie chce pomagać i ile czasu może poświęcić na wolontariat. Organizujemy dla wolontariuszy szkolenia, spotkania edukacyjne, indywidualne i grupowe poradnictwo, treningi umiejętności społecznych. Zachęcamy do realizacji własnych inicjatyw i pomagamy w ich realizacji. W ramach integracji organizujemy wyjścia do pizzerii oraz wycieczki. Organizujemy razem z Gimnazjum 13 Dzień Wolontariusza podczas, którego wręczane są wolontariuszom podziękowania za ich pracę i drobne upominki. Podczas Dnia Wolontariusza spotykają się wszyscy wolontariusze zarówno studenci jak i mieszkańcy Szopienic. Pomagamy wolontariuszom w zdobywaniu zatrudnienia oraz odkrywaniu i rozwijaniu swoich indywidualnych pasji i zainteresowań np. muzycznych, teatralnych, plastycznych. Uczymy wolontariuszy współpracy z instytucjami lokalnymi i wzmacniamy ich w pełnieniu pozytywnych ról społecznych. Towarzyszymy wolontariuszom przy każdym działaniu pomagając w sytuacjach trudnych. Tak zorganizowany wolontariat w środowisku lokalnym jest alternatywą dla nałogów i zachowań destrukcyjnych. Poprzez wspólne działania na rzecz środowiska lokalnego wolontariusze (pochodzący ze środowisk problemowych) nabywają konkretnych umiejętności społecznych tj. uczą się współpracy w grupie, rozwiązywania bez przemocy sytuacji trudnych oraz wyznaczania sobie celów i ich realizacji. Wolontariat dla młodych ludzi jest doskonałą formą przygotowania do wejścia w dorosłe życie i na rynek pracy. W przypadku osób samotnych i niepełnosprawnych wolontariat zmniejsza poczucie izolacji i osamotnienia. Matki samotne będące wolontariuszkami stają się pozytywnym przykładem dla swoich dzieci, które dorastając też chcą zostać wolontariuszami. Wolontariat jest formą edukacji i integracji przy wspólnym działaniu. Pozwala wolontariuszom odkrywać swoje mocne strony i ograniczenia oraz umożliwia rozwijanie zainteresowań i pasji. Działania związane z wolontariatem w Szopienicach są prowadzone w sposób ciągły i mimo, że są realizowane w ramach dwóch różnych programów stanowią spójną całość. Dostrzegamy, że długotrwałe oddziaływanie (od szkoły podstawowej do szkoły średniej) na osoby wykluczone lub zagrożone wykluczeniem społecznym przynosi konkretne efekty. Poza tym udało nam się zbudować przyjazną atmosferę wokół wolontariatu w środowisku lokalnym. Oznacza to, że wolontariusze mogą liczyć na wsparcie i pomoc nie tylko pracowników MOPS, ale wszystkich lokalnych instytucji. Fotografie i sprawozdania z prowadzonych działań można znaleźć na stronie internetowej, która powstała z inicjatywy wolontariusza i jest przez niego prowadzona: 18

UCHWAŁA NR VII/121/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r.

UCHWAŁA NR VII/121/15 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 1 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA NR VII/121/15 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 1 kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie przyjęcia Programu Centrum Aktywności Lokalnej w Szopienicach na lata 2014-15 Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

Rola regionalnej polityki społecznej

Rola regionalnej polityki społecznej Konferencja, 20-21 listopada 2014 roku, Ustroń, hotel Wilga Rola regionalnej polityki społecznej w integracji społecznej mieszkańców województwa śląskiego Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ W SZOPIENICACH

PROGRAM CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ W SZOPIENICACH PROGRAM CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ W SZOPIENICACH Sprawozdanie z realizacji Programu Centrum Aktywności Lokalnej za okres od stycznia do grudnia 2012r. PROGRAM PRZYJĘTY UCHWAŁĄ NR XX/418/12 z dnia 28

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji Cel Działania: Rozwijanie aktywnych form integracji społecznej i umożliwianie dostępu do nich osobom

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... 2013 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia... 2013 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2012 r. Programu Centrum Aktywności Lokalnej w Szopienicach. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia PROJEKT SOCJALNY SĄDECKA POMOCNA DŁOŃ PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU PROJEKTODAWCA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE

LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE LUBUSKIE STOWARZYSZENIE PROFILAKTYKI SPOŁECZNEJ W III SEKTORZE O NAS Działalność naszego stowarzyszenia skierowana jest do wszystkich osób zainteresowanych profilaktyką oraz promocją zdrowego i aktywnego

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 W 2010 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w Grybowie realizował projekt systemowy DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE PROGRAM OSŁONOWY WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE Spis treści Wstęp..... 3 I. Cele Programu... 5 II. Sposób realizacji Programu...6

Bardziej szczegółowo

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi TEMAT SZKOLENIA Rozpoznanie i analiza potrzeb szkoleniowych Perspektywa organizacji i rynku pracy (obszar 1) Polityka kadrowa i kompetencje trenerskie

Bardziej szczegółowo

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Plan Działania na rok 2012. Priorytet VII Promocja integracji społecznej Plan Działania na rok 2012 Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 ROZWÓJ I UPOWSZECHNIANIE AKTYWNEJ INTEGRACJI Na realizację projektów systemowych

Bardziej szczegółowo

Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok

Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok Potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej na 2014 rok raport opracowany przez: Dział Analiz i Programowania Sekcja Obserwatorium Integracji Społecznej TORUŃ, 2013 ROK Wstęp...

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki do ewaluacji i monitorowania Programu. Cel główny : Wzmocnienie Rodziny w funkcjonowaniu społecznym

Wskaźniki do ewaluacji i monitorowania Programu. Cel główny : Wzmocnienie Rodziny w funkcjonowaniu społecznym Wskaźniki do ewaluacji i monitorowania Programu Cel główny : Wzmocnienie Rodziny w funkcjonowaniu społecznym 1. Zwiększenie umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny, w szczególności poprzez: Działania

Bardziej szczegółowo

kadr pomocy i integracji społecznej województwa śląskiego. Projekt ten ma na celu

kadr pomocy i integracji społecznej województwa śląskiego. Projekt ten ma na celu 1 Projekt systemowy pt. Kształcenie i doradztwo dla kadr pomocy i integracji społecznej województwa śląskiego podsumowanie trzeciej edycji We wrześniu 2012 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa

Bardziej szczegółowo

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008 Wsparcie podmiotów ekonomii społecznej i organizacji pozarządowych w ramach Działania 1.2 Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej PO KL IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych

Bardziej szczegółowo

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy www.leszno.roefs.pl Leszno Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy Już od 2004 roku wielkopolskie organizacje i instytucje mogą korzystać ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL)

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Ministerstwo Sprawiedliwości, jako jeden z beneficjentów

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PI ODRODZENIE FENIKSA innowacyjny model współpracy instytucji publicznych i niepublicznych z przedsiębiorstwami

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP 64-100 Leszno 61-815 Poznań ul. Pl. J. Metziga 26/6 ul. Ratajczaka 26/6/96 tel./fax 065/520 78 86 tel./fax 061/851 91 34 www.pisop.org.pl,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem

Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem Załącznik do Uchwały Nr XXXV/211/2010 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 27 kwietnia 2010 r. Gminny System Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną na lata 2010-2013 I. Wstęp II. Założenia ogólne III.

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015

KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015 KONCEPCJA PRACY Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jelczu-Laskowicach na lata 2012/2013-2014/2015 Koncepcja pracy placówki została opracowana na podstawie: 1) aktualnych przepisów prawa oświatowego:

Bardziej szczegółowo

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim

Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Rzeszowie Program aktywizacji społecznej w powiecie rzeszowskim P O W I A T O W E C E N T R U M P O M O C Y R O D Z I N I E W R Z E S Z O W I E ul. Grunwaldzka 15, 35-959

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2010 Szanowni Państwo Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Środzie Wlkp. w 2010 roku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Załącznik Nr 2 do sprawozdania Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

Systemy, miary oraz narzędzia zapewniania jakości w szkoleniach zawodowych

Systemy, miary oraz narzędzia zapewniania jakości w szkoleniach zawodowych TEMAT SZKOLENIA Systemy, miary oraz narzędzia zapewniania jakości w ch Dzień 1 OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

AKTYWNI NA RYNKU PRACY

AKTYWNI NA RYNKU PRACY PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. dnia 30 sierpnia 2012

Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice. dnia 30 sierpnia 2012 Uchwała Rady Gminy Zebrzydowice dnia 30 sierpnia 2012 w sprawie skierowania do wdrożenia Programu Aktywności Lokalnej na lata 2012-2013 realizowanego w ramach "Pomagając innym pomagamy sobie" Na podstawie

Bardziej szczegółowo

NOWY MODEL PCPR W MYŚLIBORZU. Projekt realizowany przez PCPR w Myśliborzu w partnerstwie z ZaFOS w Szczecinie

NOWY MODEL PCPR W MYŚLIBORZU. Projekt realizowany przez PCPR w Myśliborzu w partnerstwie z ZaFOS w Szczecinie NOWY MODEL PCPR W MYŚLIBORZU Projekt realizowany przez PCPR w Myśliborzu w partnerstwie z ZaFOS w Szczecinie Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych

KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych KONTRAKT SOCJALNY narzędziem w realizacji projektów systemowych Podstawa prawna Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.) Rozporządzenie Ministra Polityki

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r.

Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. Diagnoza podstawą działania. Funkcjonowanie Obserwatorium Polityki Społecznej w perspektywie 2020 r. W latach 2009-2014 w funkcjonowało Obserwatorium Integracji Społecznej: projekt ogólnopolski w ramach

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie:

3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 3. Wspomaganie 3.1. Organizacja i realizacja wspomagania 3.1.1. Informacje o wspomaganiu szkół i placówek opisujące działania Kuratora Oświaty w zakresie: 1) Przygotowywania i podawania do publicznej wiadomości

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Program wizyty studyjnej. Cieszyn, 10 12 września 2012 r.

Program wizyty studyjnej. Cieszyn, 10 12 września 2012 r. Program wizyty studyjnej Ośrodek Pomocy Społecznej jako centrum animacji lokalnej, 10 12 września 2012 r. Dzień I 10 września 2012 Około 06.00 15.00 15.45 15.45 17.15 17.15 17.30 17.30 18.15 18.15 19.00

Bardziej szczegółowo

Program Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Zamojskiego na 2014 rok SPIS TREŚCI

Program Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Zamojskiego na 2014 rok SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 2. Cele oraz przewidywane rezultaty Programu 3. Odbiorcy Programu 4. Metody realizacji Programu, działania i źródła ich finansowania 5. Sposób finansowania realizacji Programu

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria" 1. Informacje o projekcie

Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria 1. Informacje o projekcie Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria" Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO. Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013

RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO. Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013 Załącznik nr 6 RAPORT Z REALIZACJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO Przyjazne środowisko szansą na integrację społeczną w powiecie średzkim w roku 2013 Raport Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Środzie Wielkopolskiej

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży w Słupsku

Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży w Słupsku Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży w Słupsku OHP jako realizator usług rynku pracy Ewa Olszówka doradca zawodowy Słupsk, 12 grudzień 2012r. OCHOTNICZE HUFCE PRACY Państwowa jednostka budżetowa - instytucja

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Dobra, 28 maja 2015 r. Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Dobra na lata 2016-2022. Cele strategiczne i operacyjne - wersja do konsultacji społecznych Strategia Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 2015r. I. Wprowadzenie Wdrażanie modelowych rozwiązań pracy z rodziną wieloproblemową, w szczególności rozwój pracy socjalno-

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C

REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C [Wpisz tekst] Samorząd Województwa Opolskiego REGIONALNY OŚRODEK POLITYKI SPOŁECZNEJ W OPOLU Obserwatorium Integracji Społecznej 45 3 1 5 O P O L E ul. Głogowska 25C TEL. 077 44 15 250 FAX 077 44 15 259

Bardziej szczegółowo

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego Raport ramowy z realizacji Wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013 Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki W 2013 roku Gmina Troszyn/Ośrodek Pomocy Społecznej w Troszynie realizował projekt systemowy Nowa Szansa

Bardziej szczegółowo

Projekt Integracja dla samodzielności współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Integracja dla samodzielności współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wsparcie na rzecz osób niepełnosprawnych w projekcie systemowym Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie Integracja dla samodzielności Michał Mazur - Koordynator ds. realizacji programu integracji społecznej

Bardziej szczegółowo

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Marta Soboś Lublin, 25.03.2011 r. Wydziały Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie Wydział Badań i Analiz

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014

Streszczenie projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 Uchwała Nr XVIII/304/11 Rady Miasta Gdańska z dnia 29 września 2011 roku w sprawie zatwierdzenia działań projektu systemowego Systematycznie do celu na lata 2012-2014 realizowanego ze środków: Europejskiego

Bardziej szczegółowo

WAWER. Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy

WAWER. Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Projekt systemowy Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013 Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA WDRAŻANE PRZEZ URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIAŁANIA WDRAŻANE PRZEZ URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Komponent regionalny Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki DZIAŁANIA WDRAŻANE PRZEZ URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Wydział Europejskiego Funduszu Społecznego Działania wdrażane przez Wydział

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa. Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu

Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa. Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu 1 DLACZEGO MY? Regionalne Centrum Wolontariatu CENTERKO (do niedawna Punkt Pośrednictwa Pracy Wolontarystycznej CENTERKO ) od 2008 roku działa przy Stowarzyszeniu Pomost promując ideę wolontariatu jako

Bardziej szczegółowo

Dążąc do aktywności Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Dążąc do aktywności Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego O realizacji projektu Dążąc do aktywności Ośrodek Pomocy Społecznej w Kobyłce, ul. Żymirskiego 2, 05-230 Kobyłka realizuje w okresie od 01.04.2013 do 30.06.2014 projekt systemowy pn. Dążąc do aktywności

Bardziej szczegółowo

DOPIERO WTEDY OSIĄGA SIĘ WIELKOŚĆ I

DOPIERO WTEDY OSIĄGA SIĘ WIELKOŚĆ I DOPIERO WTEDY OSIĄGA SIĘ WIELKOŚĆ I WTEDY SIĘ ONA UJAWNIA GDY CZŁOWIEK UMIE SŁUŻYĆ STEFAN WYSZYŃSKI Od opiekuna do profesjonalisty Historia kształcenia pracowników socjalnych: 1907 rok Królestwo Polskie-

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA POMOCY LUDZIOM NIEPEŁNOSPRAWNYM WARSZAWA, UL. KONARSKIEGO

FUNDACJA POMOCY LUDZIOM NIEPEŁNOSPRAWNYM WARSZAWA, UL. KONARSKIEGO FUNDACJA POMOCY LUDZIOM NIEPEŁNOSPRAWNYM WARSZAWA, UL. KONARSKIEGO 60 INDYWIDUALNA ŚCIEŻKA ROZWOJU SKUTECZNY SPOSÓB WYRÓWNYWANIE SZANS OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ I INNYCH GRUP ZAGROŻONYCH WYKLUCZENIEM

Bardziej szczegółowo

Projekt Wykorzystaj swoją szansę!

Projekt Wykorzystaj swoją szansę! Załącznik Nr 2 Projekt Wykorzystaj swoją szansę! jest projektem systemowym realizowanym przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1

Cel strategiczny nr 1 Cel strategiczny nr 1 OCENA MOŻLIWOŚCI SKUTECZNEGO REAGOWANIA NA POJAWIAJĄCE SIĘ PROBLEMY SPOŁECZNE 1.Analiza efektywności działań zmierzających do rozwiązania lokalnych problemów społecznych oraz świadczonej

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r.

PROJEKTY SYSTEMOWE przewidziane do realizacji w 2011 r. Warszawa, 2011-02-03 WYKAZ PROJEKTÓW PRZEWIDZIANYCH DO REALIZACJI W PLANIE DZIAŁANIA NA 2011 ROK DLA DZIAŁANIA 5.4 ROZWÓJ POTENCJAŁU TRZECIEGO SEKTORA ORAZ DZIAŁANIA 5.5 ROZWÓJ DIALOGU SPOŁECZNEGO Działając

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Informacja o konkursach planowanych dla priorytetów komponentu regionalnego na rok 2014

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Informacja o konkursach planowanych dla priorytetów komponentu regionalnego na rok 2014 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Informacja o konkursach planowanych dla priorytetów komponentu regionalnego na rok 2014 (z wyłączeniem projektów systemowych) Instytucje w programie Wykaz instytucji wraz

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE:

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: Z ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: WSPARCIE ROZWOJU PRACOWNIKÓW W FIRMIE RODZIN- NEJ: ABC DORADZTWA, MENTORINGU Zespół Projektu Firmy Rodzinne ma przyjemność zaprosić na szkolenie: Wsparcie rozwoju pracowników

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXIII/126/12 Rady Miasta Lubartów z dnia 29 maja 2012r.

Uchwała Nr XXIII/126/12 Rady Miasta Lubartów z dnia 29 maja 2012r. Uchwała Nr XXIII/126/12 Rady Miasta Lubartów z dnia 29 maja 2012r. w sprawie: przyjęcia i wdrożenia Programu Aktywności Lokalnej - "NOWY HORYZONT" dla Gminy Miasto Lubartów na rok 2012 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

,,Czekam na Was Projekt promocji rodzicielstwa zastępczego.

,,Czekam na Was Projekt promocji rodzicielstwa zastępczego. Załącznik nr 1 do,,czekam na Was Projekt promocji rodzicielstwa zastępczego. Celem projektu jest promocja rodzicielstwa zastępczego poprzez kontynuację działań podejmowanych w latach wcześniejszych, tj.

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu. Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice

Podsumowanie projektu. Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice Podsumowanie projektu Efektywny rozwój aktywnej integracji w gminie Ożarowice Kilka słów o projekcie... Główny problem, na potrzeby którego został stworzony i zrealizowany niniejszy projekt......zagrożenie

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

ANIMACJA SPOŁECZNA ŚRODOWISKA LOKALNEGO

ANIMACJA SPOŁECZNA ŚRODOWISKA LOKALNEGO ANIMACJA SPOŁECZNA ŚRODOWISKA LOKALNEGO Cel szkolenia: Celem szkolenia jest podniesienie wiedzy i kwalifikacji pracowników jednostek pomocy i integracji społecznej z zakresu animacji społecznej środowiska

Bardziej szczegółowo

KURSY I SZKOLENIA DLA MAM

KURSY I SZKOLENIA DLA MAM KURSY I SZKOLENIA DLA MAM Mama może wszystko możliwości, jakie dają fundusze europejskie kobietom powracającym na rynek pracy Lokalny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Chojnicach Chojnice, 19

Bardziej szczegółowo

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła

Wspieranie pracy wychowawców klas bezpieczna szkoła Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Konferencja regionalna Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ - Solidarność pokoleń

Konferencja regionalna Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ - Solidarność pokoleń Konferencja regionalna Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ - Solidarność pokoleń JAKUB PIOSIK Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Zielonej Górze Rola ROPS w Zielonej Górze w

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej Projekt innowacyjno-testujący pt. Model Wsparcia jako innowacyjne narzędzie wzmacniające współpracę publicznych i niepublicznych instytucji pomocy społecznej oraz przedsiębiorców dedykowane gminnym zespołom

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI REALIZACJI PLANU PRACY PROGRESFERA ZA ROK 2012. Poznań, marzec 2013. Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI REALIZACJI PLANU PRACY PROGRESFERA ZA ROK 2012. Poznań, marzec 2013. Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI REALIZACJI PLANU PRACY NIEPUBLICZNEGO OŚRODKA DOSKONALENIA NAUCZYCIELI ZA ROK 2012 Poznań, marzec 2013 Strona1 I. Wstęp Progresfera jest placówką oświatową, zajmującą się doskonaleniem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU JAROCIŃSKIEGO NA LATA 2009-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU JAROCIŃSKIEGO NA LATA 2009-2013 PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ POWIATU JAROCIŃSKIEGO NA LATA 2009-2013 1 Spis treści CELE PROGRAMU AKTYWNOSCI LOKALNEJ ORAZ PRZEWIDYWANE REZULTATY 3 OCENA ZASOBÓW NIEZBĘDNYCH DO UZYSKANIA ZAŁOŻONYCH CELÓW

Bardziej szczegółowo

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna Możliwości wsparcia wolontariatu w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet VI i VII PO KL Struktura PO KL Priorytety centralne I Zatrudnienie i integracja społeczna II Rozwój zasobów ludzkich

Bardziej szczegółowo

IV. Struktura organizacyjna OPS

IV. Struktura organizacyjna OPS IV. Struktura organizacyjna OPS DYREKTOR ZASTĘPCA DYREKTORA DZIAŁ POMOCY ŚRODOWISKOWEJ DZIAŁ POMOCY SPECJALISTYCZNEJ GŁÓWNY KSIĘGOWY DZIAŁ FINANSOWO- KSIĘGOWY DZIAŁ ADMINISTRACYJNY DZIAŁ ŚWIADCZEŃ RADCA

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Szkoły Podstawowej w Piecniku Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

Towarzystwo Rozwijania Aktywności Dzieci Szansa Oddział Terenowy Warszawa-Ochota ul. Grójecka 79 Warszawa 02-094 www.szansa.warszawa.

Towarzystwo Rozwijania Aktywności Dzieci Szansa Oddział Terenowy Warszawa-Ochota ul. Grójecka 79 Warszawa 02-094 www.szansa.warszawa. Kilka słów o Towarzystwo Rozwijania Aktywności Dzieci Szansa Oddział Terenowy Warszawa-Ochota ul. Grójecka 79 Warszawa 02-094 www.szansa.warszawa.pl Towarzystwo Rozwijania Aktywności Dzieci Szansa Oddział

Bardziej szczegółowo

Tytuł programu: Działania aktywizujące rodziny wieloproblemowe Klub samopomocowy rodzin z familoków.

Tytuł programu: Działania aktywizujące rodziny wieloproblemowe Klub samopomocowy rodzin z familoków. Załącznik nr 1 Program Aktywności Lokalnej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Czerwionce- Leszczynach przewidziany do realizacji w ramach projektu systemowego OPS i Twoja aktywność ku integracji współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center

Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Oferta Instytutu Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Instytut Kształcenia Ustawicznego Nauczycieli BD Center Głównym celem szkoleń realizowanych przez BD Center w ramach Instytutu Kształcenia

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO ZAWODOWE. Strona1. Doradztwo zawodowe

DORADZTWO ZAWODOWE. Strona1. Doradztwo zawodowe Strona1 DORADZTWO ZAWODOWE Moduł 1: Diagnoza zawodowa Pierwsze spotkanie poświęcone jest określeniu problemu z jakim zmaga się klient, oraz zaproponowaniu sposobu jego rozwiązania. Jeśli klient jest zainteresowany

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim. Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim. Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Województwie Kujawsko- Pomorskim Działania realizowane przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Toruniu Priorytet VII Promocja integracji społecznej Cel Priorytetu

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Informacja merytoryczna za okres od 1 stycznia 2009r. do 31grudnia 2009r. z realizacji Projektu współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach. INFORMACJA O PROJEKCIE PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia...... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2015 roku Programu Centrum Aktywności Lokalnej w Szopienicach Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH

POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH POMOC PEDAGOGICZNA W SZKOŁACH I INNYCH PLACÓWKACH SZKOŁY I PLACÓWKI WYCHOWAWCZE UDZIELAJĄ I ORGANIZUJĄ POMOC WSPÓŁPRACUJĄC Z: 1. Rodzicami 2. Nauczycielami 3. Poradniami 4. Innymi szkołami 5. Innymi podmiotami

Bardziej szczegółowo

WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU

WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256,

Bardziej szczegółowo