WYDANIE SPECJALNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "HISTORIC@ WYDANIE SPECJALNE"

Transkrypt

1 WYDANIE SPECJALNE ISSN Numer 8 (VI 2011)

2 Czasopismo naukowe doktorantów historii Uniwersytetu Rzeszowskiego Zespół redakcyjny: Bartłomiej Szegda (redaktor naczelny), Justyna Krawiecka, Małgorzata Mika, Marcin Krzanicki, Damian Knutel Projekt graficzny: Marcin Krzanicki, Bartłomiej Szegda Korekta: Justyna Krawiecka, Małgorzata Mika Skład i łamanie: Bartłomiej Szegda, Damian Knutel Adres: Instytut Historii, Al. Rejtana 16 c, Rzeszów tel. (0-17) , fax. (0-17) e mail: 2

3 VALIVADE POLSKIE OSIEDLE W INDIACH NA PODSTAWIE WSPOMNIEŃ HALINY I ZOFII SIKONA Andrzej Juda Recenzent naukowy studium prof. dr hab. Włodzimierz Bonusiak 3

4 SPIS TREŚCI Wstęp... 5 Rozdział 1. Polskie ośrodki w Indiach Losy ludności polskiej po ewakuacji z ZSRR Bombaj centrala polskich placówek Rozdział 2. Valivade Utworzenie osiedla Valivade Zakwaterowanie i utrzymanie Szkolnictwo Harcerstwo Rozrywka Koniec wojny i rejestracja przez UNRRA Zakończenie Spis map Bibliografia

5 W STĘP Lo s y p o l s kiej ludności c yw i l nej deportowanej w głąb Związku R a dzieckiego, a n as t ępnie e w ak uowanej w 1942 r. b ył y p rz ez w iele l at niem al niez n an e. K ilkadziesiąt t ys i ę c y, w p r z e w ażającej mierze k obiet i d z i e ci, dz i ęki determinacji d o wó d c y A r m ii P olskiej w Związku R a dzieckim - gen. W ł ad ys ł a w a A n d ersa o r az pom oc y w i e l u p ań stw sojusz nicz yc h, z o stał a e w ak uowana z ZSRR w r az z w ojskiem polskim i r ozmieszcz ona w b ez pieczn yc h r e gionach ś wi at a: In d i a c h, Afryc e, M e ks yk u, N o w ej Zelandii oraz n a Bliskim i Ś ro dkow ym W s ch odzie. Piecz ę n ad m łodym i l udźmi sprawował Rząd Polski na U c hodźstwi e d a j ąc gwaran cj ę pat ri ot yc z n e go wyc h owania. M i eszkańcy p o l skich o sied li p rz ez l at a utwi e rdz al i się w p rz ek onaniu, ż e p o skończ onej w ojnie w ró c ą w r odzinne strony. N i e stet y i c h z i em i e ojcz ys t e z n a laz ł y s i ę w granicach ZSRR, a Polska stał a s i ę k r aj em rz ą dzonym p r z ez k om unistów. Baga ż d oświ ad cz e ń w yw i e z i on yc h z e Związku R a dzieckiego spowo d ował, że większość wyb r a ł a emigracj ę. W n iniejsz ej p r a cy s t a r a ł em s i ę p rzedstawi ć co dzien ne ż yc i e w n a jwiększ ym p o lskim o sied lu w In d i a c h V al ivade, p rz ez p r yz mat o sobistyc h p r z eż yć H al in y i Zofii Sikona. C ał ość opraco w a nia uz upełnia z a r ówn o m a t eriał i lustracyj n y - w wi ę ksz ości publikowan y p o r az p i erwsz y - j a k i relacj e H aliny i Zofii Sikona. Il u s t r a cj e z ostały u d ostępnione z e z biorów H al in y i Zofii Sikona, z a czerpnięte z p r a c y T ułacz e dzieci. Fundacja A r ch iwum Fotograficzne Tułaczy. W a r sz aw a 1995 o r az z p r a c y z b iorowej Koła P olak ó w w In d i ach Polacy w I n diach w ś w i etle d o kum e ntów i wspomnień, Lo n d yn

6 ROZDZIAŁ I. POLSKIE OŚRODKI W INDIACH Losy ludności polskiej po ew akuacji z ZSRR P o n aj eździe A r mii Cz e rwonej w dniu 17 w rz eś nia ro ku, w s c hodnia cz ęść Polski z o stał a w ci e lona d o Związku Radz ieckiego. N a z a jętyc h t e r e nach n aj eźdźcy r o z p o cz ęli nisz cz en ie p olskiego s połecz e ństwa p oprzez m a sowe a r esztowania i w yw ó z k i w gł ą b Związ ku R adz ieckiego. W t r a kcie pierwsz ej m as owej w yw ó z ki z 10 l utego r oku z o stał a w yw i e z iona p od A rchan gielsk ro dzina H a liny i Zofii S ikona. Z p o w odu n i ezwyk l e t r udnyc h w a r unków, w yc i e ń c z e nia i c horób o raz b ezlitosnego traktowania z n a cz na cz ę ść z esłańcó w z m arła. J e dn ym z n i eo cz ekiwan yc h w yn i k ó w n a p ad u Ni em i e c na ZS R R b ył o wznowi en i e 3 0 lipca r oku stosunków d yp l om at yc z n yc h m iędz y p a ń s twem Stalina a Rz ą d em Polskim n a U c hodźstwi e. Na m o c y t e go p o r ozumienia Polac y w Związku R adzieckim z o stal i o bjęci am nestią, z acz ęto t eż f o rmować Armię P olską pod d o wó dztwem gen. W ł ad ys ł a w a A n d ersa. J ed n ak trwałe p o rozumien ie p om iędz y P olską, a Związkiem R a dzieck im o kazało się niem ożliwe. R óżnice d ot yc z ył y s p r a w u strojowyc h, graniczn yc h o r a z sposobu uż yc i a A r mii P olskiej n a f ro n ci e w s c hodnim. Ni e u fn ość wz budzały t r u d n e w arunki b yt o w e ż ołnierz y i l udności c yw i l nej p rz yc z yn i a j ą c e się d o śmierci w yc i e ń c z o n yc h l u dz i, sprawa z a ginion yc h o f i c e ró w p olskich o raz s t al e z mniejsz an e r a c je ż yw n o ś ciowe p rzez n a czone d l a polskiego w o jska. D l at e go po uz ys k a n iu z god y Stal ina n a e wakuację w ojska p olskiego, generał A n d e rs podjął d ec yz j ę w yp r o w a dz en i a żołnierz y i t owarz ys z ą c e j j e j l udności cyw i l nej na Bliski Wschód. M a sowa ak cj a e w ak u a cji polskiego wo jska i l udności cyw i l nej n a stąpiła dro gą morską z Krasnowodzka w r a dzieckim Turkm en istanie d o P ah lawi n a w yb r z eżu i r ań skim. Odb ył a s ię ona w dwó c h et ap a ch, w marcu-kwi et niu i sierp niu-wrz eś niu 1942 r. 6

7 P o b r yt yj s k o - r adzieckiej i nwaz ji w s i erpniu 1941 r oku Ir a n z n a jdował się p od o k upacj ą, a p o rt w P a hlawi ( Az ali) położon y b ył w s trefi e r a dzieck i ej. Ze w z ględu n a t ru dności stwarz a n e p rzez R osjan, e w ak uowani w ys t a wi e ni b yl i n a d odat kowe c ierpien ia i niew ygody. W takich warunkach p o wstały n a w yb r z eżu K azian w P a hlawi t ym c z a s o we o boz y p r z e j ściowe z wojskową o bsad ą b r yt yj s k ą, polską i hinduską 1. D o P ahlawi w yj e c hał polski sztab e wakuacyj n y p o d d o wó dztwem gen. Bolesława Szareckiego i płk. Le o p o l da O k ulickiego, którego główn ym z a d an i em b ył o prz ygo t o wanie baz e w a k uacyj n yc h. Polacy n i e m o gli licz yć n a pomoc o k upacyj n yc h w ł adz r adz ieckich w północn ym Ir a n i e, k tóre z achowało biern ą p ostaw ę. W i el k ą r o l ę w sprawnym p r z e p ro w adz en iu e w a kuacji o d e gral i n at om iast Br yt yj c z yc y. A b y s t wo rz yć w a r u n ki d o p rz yj ę c i a l udności cyw i l nej, podjęto niezwłocznie rozmow y z rządem sz a ch a marca n a r edzie p o rt u w P a hlawi pojaw ił się pierwsz y s t at ek z ew a kuowanym i. D o podstawo w yc h z ad a ń stojącyc h p r z ed wł adz ami p olskimi i b r yt yj s k imi n al eż ał o d ostarcz enie ż yw n o ś ci dla wi elu t ys i ę c y w ygłodniał yc h l udzi. P omimo t ru dności s yt u a cj a a p r owizacyj n a z a ró w no żołnierz y, jak i c yw i l ów w p o ró wn a niu z o kresem p ob yt u w Związku R adzieckim b ył a z n a cznie l ep sz a, co p o dkreślali u cz es tnicy e w a k u a cji, u p rz ed nio nierz ad ko z n a jdujący s i ę n a granicy ś m i e rci głodowej. T r udnym z a d aniem b ył o z ap e wn i enie w sz ys t kim prz yb ys z o m d a ch u n ad głową. P o niew aż n ie u d ało się p rz ygotować stałyc h k water n a w yb r z eżu Morz a K a spijskiego, starano s i ę jak n aj sz yb c i e j w yw i e ź ć e w ak uowan yc h d o T e heranu. N aj wi ększą t r oskę budził j ed nak stan z d ro wi a e w a k uowan yc h, w t ym d z i e ci. W i el e osób p rz yb ył yc h z e Związku Radz ieckiego l ed w o t rz ym a ł o się n a n o gach. P rz yc z yn ą b ył o n i e t yl k o niedoż yw i e nie, a l e r ównież c h o ro b y, c z ę sto z r esz tą wyw o ł a ne brakiem odpowi e dniego pożyw i e n ia i prz es trz e gania z as a d higien y 3. 1 L. Bełdowski, Przyczyny i trasa wędrówki, [w:] Polacy w Indiach w świetle dokumentów i wspomnień, praca zbiorowa Koła Polaków w Indiach , Londyn 2000, s J. Wróbel, Rozproszeni po świecie. Polskie dzieci w osiedlach na Bliskim i Środkowym Wschodzie, w Afryce, Indiach, Meksyku i Nowej Zelandii, [w:] Polskie dzieci na tułaczach szlakach , Warszawa 2008, s Tamże, s

8 W i es ł aw Ad a mcz yk ws pomina: Po p rzyb y c iu d o Pahlawi p o cz uliśmy się b ezpieczni p o raz pier wszy od cz asu d ep ortacj i. Nie m i eliśmy z e sobą p r awie nic oprócz z b yt e cz n eg o b a gażu w szy, p luski ew i trapiących n as ch orób. Rozebrano n as i s palono wszystko, w c o b y liśmy ubrani, i o trzymaliśmy c ałkow i ci e nową odzież. Z arządzono, co najmniej d wutygodniową kw arantannę d la k ażdego. S p aliśmy wprost na p iasku pod matami z p almow y c h liści, k t óre mi ały c h ronić n as p rzed słońcem. Radosny n astrój w yw ołany o dzys k aniem w olności w k rótce p rzyhamo wały n i eco d e szcz e. Wa r u n k i sprzyjały s z er zeniu się dyzenterii, t yf usu, duru brzusznego oraz najróżniejszych w y sypek. Ci, którym zakończyła się k w arantanna, p rzes i edlani b yli w pobliże T eh er anu 4. Stan z drowotny t yc h l u dzi b ył p onur ym ś w i ad e c twem w a r unków, w j ak ich p rz eb yw a l i w ZS RR. Spośród ew a k uowan yc h z m a rł o w P ahlawi osób. P o p rz en i esieniu l u dności d o T e h eranu r oztoczono n ad n ią o piek ę, j ak a t yl k o b ył a m ożliwa do osiągnięcia w w a ru nkach w o jenn yc h, p rz y r ozmai t yc h o granicz eniach z ao p at rz eniowyc h. D o k o ń ca ro k u z m a rł o j e dnak osób. P ob yt p olskiej ludności c yw i l n ej w T e h eranie m usiał b yć k r ótkotrwał y z e wz ględu n a niewyr a ź n ą s yt u a c ję p olityc z n ą, t r udności a p ro wiz ac yj n e, a t a kże, dlat e go, ż e n i esłusz nie o bwiniano P olak ó w z a b raki n a r yn k u ż yw n o ś ci o w ym s powo dowan e n i eu dolności ą miejscowej a dministracj i. Rz ąd i r a ński d om a gał się od Br yt yj c z yk ó w sz yb k i e go wyj a z du ewak u owanyc h 5. Zarówno w ź ró dłach a rchiwal n yc h, j ak i w l iteraturze z n a jdujem y r ó ż ne l i czb y e w a k u o wan yc h w o j skow yc h i c yw i l ów. W yd a j e s i ę, ż e na n a jwiększe z a ufanie z a sługują dane z a w a rte w p odsumowu jącym e w ak u a cj ę r ap orcie br yt yj s k i e go płk. Al ex a ndra R ossa. U wz gl ę dnia o n o bie f az y e w a k u a cji i w sz ys t k ie j e j kieru nki. P odkreślić n a l eży p o n a dto, iż a utor r a port u miał w gląd w d o kum e ntacj ę nie t yl k o b r yt yj s k ą, a l e i polską. W ed ług s z acunków Br yt yj c z yk a o d marca do wrz e śnia 1942 r. z e Związku R adz i eckiego 4 W. Adamczyk, Kiedy Bóg odwrócił wzrok, Poznań 2010, s L. Bełdowski, Przyczyny i trasa wędrówki, dz. cyt., s

9 w yj e c h a ło ł ą cznie ob yw a teli p olskich, w t ym w o jskowyc h i c yw i lów. P odcz as p i erwszej wi osen n ej e w a k uacji w yj e c hało osób ( w ojskow yc h i c yw i l ó w ), n atomias t p odcz as e w ak uacji w sierp niu i p o cz ątkach w rz e śnia o sób ( w ojskowyc h i c yw i l ów). P onadto p rzez M eszhed w yj e c h a ł y osob y, w w i ększości c yw i l e. Bez obawy p o p e łnienia poważniej sz e go b ł ędu można, wi ęc p rz yj ą ć, iż o gólna l i czba dz ieci i młodzież y d o l at 18 e w ak uowanyc h d o Ir a n u w yn i o sła ok. 20 t ys. osób, cz yl i blisko połowę wsz ys t kich cyw i l ów 6. H a lina Sikona ws pomina: W s i e r pniu roku d otarłyśmy do K rasnowodzka n ad M o r zem Kaspijskim. S p ędziłyś m y tam c a ł y dzień w wielkim upale wraz z o gromnym t łumem i nnych Polaków. Mi e jsco wi c h odzili z workami żądając p i eniędzy, k tóre nie b ędą nam j uż p otrzebne. Zami ast t eg o wrzuciłam d o w orka m oje r a dzieckie ś wiadectwo szkolne, bo nie ch c iałam mi e ć z tym k rajem n i c w spólnego. N astępnie k a zano n a m w siąść na w i el ką b arkę, na k tórej p a now ał s traszny ś c isk. Wi e l e o sób w nocy w y padło za burtę i u tonęło, bo statek s i ę nie zatrzym y wał. Na ś rodku b a r ki b ył a u bikacja, do k tórej u stawiała się b ardzo długa ko l ej ka. J e ż el i ktoś z niej w y ch odził, to o d r azu staw ał na j ej k ońcu. Os oby n i em ające sił z ałatwiały swoje potrzeb y wprost z krawędzi statku. To między innymi b y ło przycz y ną wyp a dnięci a za b urtę w i el u d zieci i starszych o sób. W k o ń c u po 24 godzinach dopłynęliśmy do Pahlawi w Ir anie. W m i e j s cow ości t ej nie b ył o p ortu, d latego b arka n ie m o gła d o płyn ą ć d o samego b rzegu. Wy s ł ano, więc po n as m ałe ł odzie. Na b rzegu przyg otowano dla nas z asłony, k tóre mi ały c hronić p rzed s łońcem. Ws z y s cy b y li t a k z m ę cz en i, ż e szybko z asypiali n a piasku. G d y się obudziłam okazało się, że z niewiadomych powodów straciłam w zrok. P rzez trzy m i esiące strasznie b olały m nie o c zy, z k tórych s ą cz ył a się w y dzielina. Nazywano t o eg ipską ch orobą, którą zaraziła s i ę również m oja m a ma i dw ie siostry. P óźniej zach orowałyśmy na d y z enterię. W o b ozie był a opieka lekarska oraz w y starczająca i lość 6 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s

10 p osiłkó w w yd awanych z w ojskow y ch k o tłów. N i kt n i e był już głodny. G d y zrobiło się zimno, wojsko p ostawiło d la wszystki c h n a mioty. P rzebywałyś m y t a m przez trzy mi es iące 7. W p a mięci Zofi i Sikony p o z ostały j e d yn i e strz ę p y w s p o mnień. J e dnak p rz yj a z d do Ir a n u w r ył się głęboko w j ej p a mięć: P amiętam b rzeg w P ahlawi, o lbrzymi ą j asną plażę, z niemal b iałym p iaskiem. Ws z y s c y tam ch orowali. Mo je siostry c horowały n a jaglicę, k tóra b y ła łatwo r ozprzestrzeniającą i niebezpieczną ch orobą oczu. Ja c h orow ałam na d yz e nter i ę. Spaliśmy n a piasku, pod rozci ągniętymi z materiału daszka m i, n i e m ając nic d o p rzykr y ci a. W n o c y b yło z imno. Nasz p rowizoryczny o bóz b ył o grodzony drutem k olczastym. I r ańczycy p rzychodzili pod ogrodzenie i p róbow ali sprzedawać o woce i i nne tow ary. N ie m i ałyś m y już pieniędzy, b y c o kolwiek ku pić. S z cz e gólnie zależało nam na ow ocach, k tóre m ogły m i pomóc w w yl e c z eniu d y zenterii. Na szcz ę ś ci e z abrałam z Polski m a łą ś winkę s k arbonkę, którą jakimś c udem d owiozłam aż d o I ranu. B ył o w niej t rochę p olskich mo n et. T e pieniądze n i e b ył y tutaj nic w arte, ale p e wna mo n eta b y ła b ardzo podobna d o t ej o bowiązującej w Ir anie. D l ateg o zgodzono s i ę sprzedać n am jabłka za t e mo n et y. Dz i ęki t emu m a ma w yl e c zyła mnie z t ej choroby 8. H a lina S ikona t ak opisuje dalsz y o kres pobyt u w Ir a n i e: Następnie d żipami przewieźli nas do T eh e ranu. W n a s z ym o siedlu b y ł y długie b araki, w kt órych przyd ziel ono k ażdem u m i ejsce na p r y cz y. N a j e dną osobę przyp adały dwie d es k i, na których m o żna było s pać. W c e l u zapewnienia większej i zolacyj ności baraki zostały w k rótce o budowane c eg łami. P ożywienia w obozie b ył o p od d ostatkiem. Posiłki r ozdaw ano z k otłów w ojskowych, c hoci aż w o bozie p rzeb yw ali t y l ko cywile. T akich osiedli w T eheranie b yło c z tery. 7 Wywiad z Haliną Sikoną (Jandą). W niniejszej pracy posługuję się nazwiskiem panieńskim Sikona. 8 Wywiad z Zofią Sikoną (Kurasiewicz ). W niniejszej pracy posługuję się nazwiskiem panieńskim Sikona. 10

11 Il u s t r a cj e nr 1 i 2 N r 1 ( po l e w ej ) - G r upa polskich u c hodźcó w na granicy ZS RR i Ir a n u. N r 2 (p o praw ej ) - Obóz prz ej ś ci ow y d l a polskich dzieci w Teheranie. Ź r ó d ł o : T u ł a c z e d z i e c i, F u n d a c j a A r c h i w u m F o t o g r a f i c z n e T u ł a c z y, W a r s z a w a , s. 2 6 i 2 8. W n a s z y m o sied lu z a łożono polską s z k ołę. Zapisałyśmy s ię z siostrą Alicj ą do pierw szej kl asy gimn azjum. Naszym i naucz y ci e lami b y ł y o soby p o u niwersytecie l wow s ki m o raz k rakowskim. P rzebywałyś m y t a m trzy mi es iące. Następnie z awiez iono n as d o A hwazu na g ranicy i racko - irańskiej, g dzie z ostałyśmy z a kw aterow ane w n amiotach. P a now ały t am straszne upały. Do piero w t ym obozie zacz ę łyśmy j eść p rzy s tołach t rzy r azy d zien nie. W A h wazie p rzebywałyś m y dw a m i es iące spędzając również Wi e l k anoc r. 9. O gółem w T e h e ranie i j e go okolicach p o wstały c z t er y o b oz y, oz n a czone num e r am i 1, 2, 3 i 5. O b oz y n r 1 i 2 z l okal izowano w D o shan T a ppeh, o k. 8 k m n a północny - z a c hód od T e h e r an u, n a t e r en a c h lotniska w o jskowego. O bóz n r 3 miał n ajlepsz e warunki k limatyc z n e dzięki t em u, iż p o wstał w Y usufabadz ie, p o łożon ym p o w yż e j Teheranu, co spraw iało, iż l atem b ył o t am nieco chłodniej. O b óz n r 5 um i ejscowiono w budyn k a ch siero ci ń c a, gdzie p ostan owiono u rzą dz ić szpital. Poniew aż wsz ys t kie w ym i e n ione 9 Wywiad z Haliną Sikoną. 11

12 o b oz y t e h e r ań skie z w yj ą t kiem n r 5 s kład ał y s i ę w d użej części z n amiotów, i c h w ielkość ł at wo d a w ała s i ę d ostosować do a ktual n yc h p otrz eb 10. W a ru nki życ i a w o b oz a ch t eh e r a ńskich, z e wz ględu n a ich p r o wizoryc z n y c h a r a kter i u ci ążliwy k limat, b ył y t r u dne, z wł a szcza d l a osób c horyc h i w yc i e ń cz on yc h, a t a kie p rz ew aż ał y w ś r ód e w a k uowan yc h c yw i l ó w. P om imo w i el u niedogodności o soby w s pom inaj ą c e ten o k r es podkreślaj ą poz yt yw n e s t ro n y p o b yt u w T eh e r an ie 11. O b oz y u c h o dźcó w p olskich z n aj dowały s i ę r ó wn i eż p oz a T e h e r an em, w A h wazie i M esz hedzie. Obóz w A hwaz ie miał ch a r a kter p rz ej ś ciowy ( t r a nz yt o w y) i s ł użył głównie u c hodźcom, któr yc h p rz ygotowyw a n o d o prz e nies i enia d o innyc h k r a jów. P ołożon y w p obliżu Zatoki Perskiej, u możliwiał sz yb k i e p rzerz u can i e l udzi do p o rt ów w Kh o rramshah rz e i Basrz e. Założono go w lipcu 1942 r. n a t e r en i e kosz ar a rm ii i r ań skiej. N ajpoważniej sz ą w a dą o boz u b ył n i es prz yj a j ą c y k l imat, gd yż l e tnie upały b ył y t r u d n e do w yt r z ym a n i a d l a Europej cz yk ó w, z wł asz cz a osłabion yc h głodem i choro b ami. T r a nz yt o w y c h a r a k t er miał r ó wnież obóz w M eszhedzie, p ołożony w p ółnocn o w s ch odniej części Ir a n u, w p obliżu granicy z e Związ kiem R adzieckim. Powstał w m a r c u 1942 r. w z wi ąz ku z e w a kuacj ą sierot p olskich z Asz ch ab a du prz ez ek spedyc j ę p rz yb ył ą z In d ii. P o niew aż e w a kuowane dzieci b ył y w yn ę d z niał e i i stniał a o b a w a z a wl e cz enia d o Bo mbaj u c horób z ak aź n yc h, z d e c yd o w a no o i c h prz ej ś ciowym um i esz cz eniu w p rz ygranicz n ym M e sz h edzie, już n a t erenie Ir a n u, gdz i e miał y n a b r a ć s ił i odbyć k w a r a n t a nnę. Rząd i r ań ski z godził się udostępnić nieo d płatnie część m iejscowego s i eroci ńca 12. P oza w ym i e nion ym i o boz a mi, które m o gły p o m i eścić od k ilkuset d o kilku t ys i ę c y o s ó b, w Ir a n i e utwo rz ono inne, mniejsz e p olskie placó wk i o piekuńcze, p rz eznaczone dla o sób wym a gającyc h sz cz e gólnej t r oski. W T e h e ranie powstał t ak z w an y s i e ro ci niec s a p e ró w, gdz ie z n a l azło się 60 dz i eci ad optowan yc h p r z ez 10 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s I. Beaupre - Stankiewicz, Przez pustynię i morze, [w:] Isfahan miasto polskich dzieci, Londyn 1987, s J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s

13 żołnierz y p o lskich i p rz yw i e z i on yc h w t r an sport a ch wo jskowyc h d o Iranu. In n y o ś r o dek p olski z ostał z a ł ożony w Is f a h a nie - d a wn ej s tolicy Ir a n u. W yr óżniał się d obrą organiz a cj ą, j ak r ównież d użym i o siągnięci a mi n a p olu oświ at o w ym i k ultural n ym. U p o cz ątków k olonii dzieci ę c ej w Is f a h a nie l eż ał y c h a r yt a t yw n e i nicj at yw y K o ś ciołów a n glikań skiego i rz ym s kokatolickiego. Z czasem liczba p l a có w ek polskich w daw n ej stolicy Ir a n u rozrosła się do J e sz cze w cz e r w cu rz ąd bryt yj s k i, wespół z rz ą dami swyc h k olonii w A f r yc e W s ch odniej, n a k onferen c ji gubernatorów w N ai r obi, z d e c yd o w ał się n a umieszcz e nie Polaków w K en ii, U gandzie, T a n ganice i Ni as i e. Ob i e R odezje i U nia P ołudniowej A f r yk i p rz ył ą c z ył y s ię r ównież d o t ego p ostanowi e nia. D o prz yj ę c i a P olak ó w z obowiązał s i ę t akże M ek s yk, a p olskich dzieci rz ąd In d ii. Zarówno w ładz e w p osz cz e gólnyc h k r a j a ch A f r yk i, j ak i rz ąd In d i i z godz iły s i ę n a p rz yj ę c i e l udności polskiej z duż ym i oporami. Rz ąd In d i i ostatecznie z godz ił s ię n a p rz yj ę c i e Polaków, a l e s t an d ard m ieszkaniowy o s i ed li b ył z d e c yd o w an i e niższ y o d o b ozów w cz eś niej w yb u d o w an yc h d l a j eń c ó w o r az i ntern o w an yc h o b yw a t e l i p ań stw Osi Berlin - Rz ym T o kio. Ni e b ył o w n i ch el e ktryc z n o ś ci o raz nie t w orz ono i c h w m iejscowo ś ci a ch o klimacie z n ośnym w e w sz ys t kich p o r a ch roku 14. O gółem w l at a ch w Afr yc e W s c hodniej ( K e nia, U ganda, T an ganika) rozmiesz czono ponad 1 3 t ys. Polak ów, a w A f r yc e P o łudniowej (Północna R odezja, P ołudniowa R odezja i Un i a Południowej A f r yk i ) ok. 5 t ys. Ł ą cz nie z n al azło s ię t am ponad 1 8 t ys. osób. W t ak i ch k r aj ach jak U ganda, T a n ganika i obie Rodezje licz ba Polaków dwukrotnie prz e w yższ ył a licz bę l udności b iałej miesz k aj ą c ej t u p rz ed r. B ył o to w yd a rz en i e b ez p r e c ed e nsu w całej historii kontyn e n t u afryk a ń skiego D. Waszczuk Kamieniecka, S. Kowalska Jasik, Geneza i dzieje polskiego Isfahanu, [w:] Isfahan miasto polskich dzieci, Londyn 1987, s Tamże, s W. Korabiewicz, Gdzie słoń a gdzie Polska, Warszawa 1980, s

14 Il u s t r a cj a nr 3 Zaświad cz en i e Ko misji W e r yf i k ac yj n e j Rodzin W ojskowyc h w T eh e r an ie dot yc z ą c e Emilii Sikony 16. Ź r ó d ł o : Z e z b i o r ó w Z o f i i S i k o n y. Il u s t r a cj e nr 4 i 5 N r 4 ( po l e w ej ) - M a h aradża N a v an a garu J e go W ys o k o ś ć J am S a heb. N r 5 ( po p r a wej) - D rużyn a h a r c erska im. Tadeu sza K ości usz ki w M alir koło Karaczi w 1943 r. Ź r ó d ł o : T u ł a c z e d z i e c i, F u n d a c j a A r c h i w u m F o t o g r a f i c z n e T u ł a c z y, W a r s z a w a , s. 9 3 ( p o l e w e j s t r o n i e ). Z e z b i o r ó w H a l i n y S i k o n y ( p o p r a w e j s t r o n i e ). Pierwsz y t r a n sport u c hodźców p olskich z Związku R a dzieckiego, któr y d o t a rł 13 m a rca r. drogą l ą dową do i r ań skiego M esz h ed u, s kierowan o d o In d ii. W t ym s a mym k i e r unku w yj e c h a ł y k o l ejne t r a nsport y p o lskich siero t, organizowane p rzez 16 Emilia Sikona matka Zofii, Alicji i Haliny Sikona. 14

15 K o nsulat G en e r al ny R P w Bom b aju p rz y p o m o c y Br yt yj c z yk ó w i Hi ndusów. Pierwsz a grupa polskich u ch odźców d otarł a do m iejscowości Q u etta n a p o graniczu i r ań sko-i nd yj s kim 1 1 kwietnia r. Pracownicy D e l e gatury P o lskiego Cz e r wo nego K rz yż a w Bombaju i t amtejsz y k o n s ul E u gen iusz Banasiński z a p r oponowali w ł adz om i nd yj s kim u rządz enie domu w yp o cz yn k o w e go w Bandrz e, m odnej miejscowości, p ołożonej wó w cz as w o dległ ości ok. 10 km o d Bombaju. Gd y d z i eci polskie w Bandrz e powo li dochodził y d o s i eb ie, r z ąd i nd yj s ki z aj ął się i ch d alsz ym l osem. O d rzucono ostat e cznie p om ys ł u lokowan ia i c h w miej s co w yc h sz kołach n a rzecz utwo rz en i a p olskiego o sied la, w k t ór ym m o gł yb y c z u ć się j ak u s i eb i e, pod o pieką wł adz i instyt u c ji p olskich. P o dłuższ yc h p osz ukiwaniach w ł aś ci w e go miej s ca s k o rz ys t a n o w k o ńcu z p ro poz yc j i utworzenia o siedla w miej s cowości Balach ad i pod J a mnagarem, z głoszonej p rz ez m a h aradżę księstwa N a v an a garu J am S ah e b a Di gvijaya Sinhjiego. M a h a radża N av a nagaru p rz e wo dnicz ył w ó wcz a s R a dzie In d yj s k i ch K siążąt, a ponadto b ył j ed n ym z d wó c h indyj s k i ch p rzedstawi ci eli w R a dzie W ojen n ej w Lo n d yn i e. B ył o n p rz yc h yl n i e n as t aw iony d o P olak ó w, cz em u s przyj a ł a z n aj om ość z Ignacym J an e m Paderews kim, d a tującą się j e szcze z okres u ws pólnego pob yt u w Szwajcarii w l a tach d w udziest yc h. J uż p o d czas wojny p oznał w Lo n d yn i e p r emiera W ł a d ys ł a w a Sikorskiego, k tórego c e nił i sz an o w ał. Os obisty p r z yk ł ad m a h aradży N a v a n a garu s kłonił do świad cz e nia n a rz ecz p olskich dz i eci p onad 4 0 u tyt u ł o w an yc h o f i arodawców, w t ym 2 5 m a h aradżów i 4 n a w ab ów 17. P rz en i esienie dzieci p olskich z Bandry d o Balachadi n a stąpiło w d niach lipca 1942 r. 18. Os iedle, w Balachadi p rz e wi dzian o na ok dzieci, dlatego t eż k i erowan o tu k olej ne t r an sport y p r z yb ywające z Asz ch ab a du d o i r ań skiego M e szhedu i dal e j do In d ii 19. U l okowanie w In d i a c h k ilkuset polskich siero t nie oznacz ało sz e r okiego o twarci a b r am t e go k raju dla p olskich u c hodźców c yw i l n yc h. W r ę cz p rz e ci wn i e, wł adz e b r yt yj s k i e, wł aś nie w połowi e r., nie widz iał y m o żliwo ś ci e w ak u a cji Polaków n a s ubkont yn e nt 17 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s M. Berch, Polacy w Indiach w akcji pomocy Polakom w ZSRR, cz. 7, Polak w Indiach, 1 VI F. J. Pluta, Młody las, Nasza Droga. Kwartalnik Chłopców z Polski 1955, nr

16 i nd yj s ki z e wz ględu n a s yt u a c j ę m ilitarną. T r w ał a wó w cz as o f en s yw a w o jsk j ap ońskich, k tóre o d ws chodu p ró bował y z a grozić t ej n a jwiększej kolonii Im p e r i um Br yt yj s k i e go 20. M ożliwość skierowania t r an sportów d o In d ii b ył a p om imo w sz ys t ko d a lej r ozpatr yw a n a. Do s p r aw y w r ó c o no w sierp niu 1942 r., k i ed y t o n a skutek interwen c ji m inistra s praw z a graniczn yc h A n thon y e go E d e na w In d i a O f fi c e z a d e c yd o w a no o skierowan iu do In d i i k ilku t ys i ę c y p o lskich dzieci. N a podjęcie d e c yz ji o s kiero w an iu Polaków d o In d i i miał o wp ł yw n i e w ą tpliwi e i t o, że o siedla a f r yk a ń s kie n i e b ył y p r z ys t o s o w an e do p rz yj ę c i a d użej i ch l icz b y 21. K o lejne gru p y P o laków z Ir a n u p rz yb ył y d o i nd yj s kiego portu w K a r a czi ( obecn ie P ak istan) j uż w k o ńcu s i erpnia r. P olak ów u lokowan o w H aji Pilgri ms C a mp, p ołożon ym w d z i el nicy b a z a r o w ej. Z c z as e m kilkan a ś ci e k ilom et ró w o d Karacz i utwo rz ono jesz cz e j ed en o b óz t r anz yt o w y d l a Polaków n az w any C o u n t r y C l ub C am p. Zaczęto t u kiero w a ć transporty u c h o dźców przyb ył e w e w rz eś niu 1942 r. 22 H a lina S ikona ws pomina: Pociągiem towarow y m dotarłyśmy do p ortu A ma dan n ad Z atoką P e rską. Tam w siadłyśmy na p olski s tatek Kości uszko, kt órym p rzez dziesięć d ni płynęłyś m y w k o nw oju do K araczi. Cały cz as o baw iałyśmy się o n asze życie, b owiem transporty m o rski e w Zatoce P e rski e j i na O c e anie In d yjski m narażone b ył y na a taki niem i eckich i japoński c h łodzi podw odnych. P o przybyci u n a m i ej s c e z akwater ow ano n as w namiotach w p obliski ej b azie w ojskow ej Country C lub, g dzie w kr ótce j a i m oje s iostry zachorow ałyśmy na m alarię. Najpierw najmłodsza Zosia, p otem ja i na ko ń cu Alicja. Przebieg c h oroby b y ł na t y le p oważny, że p rzez dw a t y godnie l e żałam w śpiącz ce w szpitalu w Karaczi. Leczono m n ie ch ininą. M oja mł odsza s iostra Z osia mi ała t y l ko 6 l at. Ma ma d ostała wtedy awitaminozy i mi ała wrzody n a całym c i ele. C ała mo ja r odzina przeb yw ała j es z cz e w s zpitalu, k i ed y ja już jako w yl e cz ona z ostałam przenies iona do k olej n eg o obozu - Malir. Początkow y p obyt w obozie p rzypadł n a wiel k i e upały. Pewnego razu p oszłam ochłodzić 20 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s Tamże, s Z. Birar, Pożegnanie obozu w Karaczi, Polak w Indiach, listopad

17 s i ę pod zimn y p rysznic. N i estet y moja nierozwaga p rzyczyniła s i ę do k o l ejnej c horoby - z apalenia oskrzeli. W o b ozie przebywałyś m y d o s i er pnia 1943 r. W t r a k c i e naszeg o p obyt u wrył m i się w p amięć p e wien l ipcow y dzień. Zwołano wszys t ki ch na g łów n y p lac obozu, g dzie o znajmi ono nam o śmier ci g en er ała Siko rski e go, co wszystkich b ardzo poruszył o 23. W końcu 1942 r. w ł adz e br yt yj s k i e, d ążąc do sz yb kiego r ozładowania polskich o boz ów u c hodźcz yc h w Ir a n i e, z d e c yd o w a ł y s i ę n a skierowanie k olej n yc h t r a nsport ów do In d ii. 2 5 listopad a w i c ek r ól In d i i otrzym a ł t e l e gram z Londyn u z inform a cj ą, ż e plan y t r an s f eru Polaków d o M ek s yk u i A fr yk i W s ch odniej nie m o gą b yć z r ealizowane z powo d u braku śro dków t r an sport ow yc h. W k r ótce z a p adła decyz j a wł adz i nd yj s kich o p rz yj ę c i u 5 t ys. s i erot polskich i 5 tys. d z i e ci z m at kam i i u miesz cz eniu ich w stał yc h o siedlach, gdzie m o głyb y p r z e b yw a ć d o k ońca w ojny. W s t ępnie u stal ono, ż e s i eroty z o staną um i esz czone w Ks i ęstwi e N a v a nagaru, gdzie z ał ożono j uż w cz e śniej o sied le p olskie w Bal a c hadi. Ko biet y z dziećmi z am i erzano n atomiast s kierować d o Ks ięstwa K olhap u ru l ub t eż w o kolice Bombaju. Zdaj ąc s o bie s p r aw ę z e w sz ys t kich t r udności i o gran icz eń, wł adz e polskie p odjęły p r ó b ę uzys k a n i a do c z as u w yb u d o w an ia s t ał yc h o s iedli j e dnego z istniejącyc h j uż a lianck ich obozów w o jskowyc h. W yb ó r padł n a Malir, p ołożon y w o dległości 24 km od K a r a czi, gdzie b ył y z a b u dowania oddan e do d ys p oz yc j i w ojsk a m e r yk a ń s k ich, a l e d otąd niez aj ęte. R ozmow y w t ej s p r aw i e p ro w adziła p rz ed stawi ci elka M PiOS Ki r a Banasińska. Br yt yj c z yc y o s t r z egali, iż klimat sprzyj a e p i d em iom, a le o k olicz ność t a nie t r woż ył a z b yt nio w ł adz polskich, które ż yw i ł y p r z e k onanie, ż e p rz e d l et nimi upał am i z d ążą p rz enieść u c h odźców d o now yc h, s t ał yc h o siedli. Ob óz w Malirz e stał s i ę głównie s kupiskiem dzieci i k obiet, p o dobnie z r esz tą jak i wi el e innyc h o b ozów rozsian yc h n a o bsz a rze Iranu i In d ii Wywiad z Haliną Sikoną. 24 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s

18 Il u s t r a cj e nr 6 i 7 N r 6 (p o l e w ej ) Skierowanie Zofii Sikon y n a t r an sport do Br yt yj s k i ej Afryk i W s c hodniej. N r 7 (p o p r a w ej ) - Zewnętrz n a strona skierowania n a t r an sport do Br yt yj s k i ej A f r yk i W s ch odniej potwi e rdz a jąca p rz yb yc i e d o o boz u C ountry C l ub w pobliżu Karaczi. Ź r ó d ł o : Z e z b i o r ó w Z o f i i S i k o n y. D l a wi ększości m ał yc h d z i e ci, podróże poz ostały j e d yn i e m glist ym w s pomnieniem, bez w yr a źn yc h p u n któw o d niesienia - o braz y w o jskowyc h k o sz a r, kolejn yc h s z k ół i n amiotów 25. Tak r ó w nież był o w przyp a d k u Zofii Sikony. P o p rz eż yc i u gehenn y n a r a dz i eckiej z i em i w łagrach, w i ęzien i a ch i domach dziecka, um ę cz en i ro d a c y z n al eźli w r e sz cie w o lność w In d i ach. 25 L. Taylor, Polskie sieroty z Tangeru, od Syberii przez Afrykę do Kanady , Poznań 2010, s

19 1. 2. Bomb aj cen trala polskich placów ek. P olska, po odz ys k a n iu niepodległości w ro ku, miał a s poro s e nt ym e n tu d o In dii, k tóre a kt yw n ie z m a gały s i ę z rz ądem Br yt yj s k i e go Im p e ri um. W yr a z e m w spóln yc h d ążeń był o u stanowi e nie w styc z n i u 1933 r. osobnego Ko nsulatu R P w Bom b aju, gdyż j ak d otąd t eren In d i i podlegał K onsulatowi G e n eralnem u RP w Lo n d yn i e. Placówką k i erował konsul d r E u ge n iusz Ban as iński. W l at ach t rz yd z i es t yc h z a p oczątkowan e z ostały k o ntakty n a u k owe i k ultural ne m iędz y o b u kraj a mi 26. W r az z w yb u c h em wo jn y, z ad a nia k onsulatu z mieniły s i ę d i am et r al nie. S etki o b yw a t e li polskich, u ci ek aj ą c o d p ożogi w o jennej, t r a fi ało c z ęsto d o In d i i i korz ys t a ło z opieki i s k rom n yc h f u ndusz y k o n sulatu. Dz i ał al ność K onsulatu n ieocz ekiwanie stał a się w 1941 r. z b aw ien i em dla t w orz onej w ZSRR a rm ii ge n. A nders a. C hoci aż Stalin o biecał pom o c w s fo rm o waniu, uz b rojeniu i w ye k w i powaniu w o jska, żołnierz e o t rz ym yw a l i j ą w stopniu b a rdzo o granicz on ym. Ko nieczne b ył o p rz e kaz a nie i m n i ezbędnego w yp o s aż e nia z m a gaz yn ó w a rm ii b r yt yj s k i ej. N aj bliższe z aś z n a jdował y s i ę w In d i a c h. U cz estnicy t r a n s port ó w i n fo rm o wali p olskie w ł adz e w In diach o b iedzie w t w o rzącej s ię a r mii, o s etkach k o czującyc h k obiet i dzieci. D l at e go t eż j e dn ym z n aj wi ększ yc h o s i ą gnięć K onsulatu, c h o ci aż p od a uspicj a mi P CK, b ył o p o djęci e się z o r ganiz o w ania e kspedyc j i z pomocą m at e ri a lną dla P olak ó w w ZSRR w 1941 i 1942 r. 27. K o nsul E u geniusz Banasiński w r az z e s w ą żoną K irą z o r ganiz o wali w Bo mbaj u p l a có wkę PCK, której celem był o n i es i enie p om o c y p o l s kim s i e rotom. Dzieci n al eż ał o z a w sz el k ą c enę s p ro w adz ić do In d ii i p ozwolić n a p owrót d o n ormalnego ż yc i a. K o rz ys t a j ą c z k rótkotrwał ej j a k się w k r ótce o k az ało n o rm al izacji s tosunków p olsko r a dzieckich, w ys ył a l i n a p rzełomie /1942 r. k olum n y c i ę ż arówek z ż yw n o ś ci ą i l e kami dla P olak ów p rz e b yw a j ą c yc h w p ołudniowyc h r ej onach ZSRR. Ciężaró wk i nie 26 Tamże, s L. Bełdowski, Bombaj. Centrala polskich placówek [w:] Polacy w Indiach w świetle dokumentów i wspomnień, praca zbiorowa Koła Polaków w Indiach , Londyn 2000, s

20 w r a c ał y j e d n a k p uste k ażda z n i ch w iozła polskie dzieci z grom adz one w sieroci ń cu w A sz ch a badz ie. Tras a b ył a b a r dz o t r udna, b o wi em wiodła szlakiem licz ą c ym kilka t ys i ę c y k ilometró w p rz ez n i eb ezpieczne p asma górskie, oddzielaj ą c e A szchab a d o d p e rs kiego m iasta M esz h ed o raz przez niez w yk l e u c i ążliwe pust yn n e b e z d roża na p o graniczu A f ganistan u. Ki e r ownikiem e ksped yc j i r a tunkowyc h P CK b ył w i c ek onsul T ad e usz Li s i ecki. W r oli o piek unki j echała t akże j e dna z e w spółorganizatorek w yp r a w y, s ł yn n a a k t o rk a i piosenkarka H a n k a O rd onówna 28. O gromn ym w ys i łkiem u d ało s i ę s two rz yć Banasińskim kilka o b ozów d l a p olskich sierot, w któryc h działały s z k oł y i i ntern at y. K i r a Banas ińska objęła r ó wnież fu nkcję d e legata Ministerstwa P r ac y i Op ieki S połecz nej (MP ios ) t j. resortu p e łniącego k lucz o wą rolę w r at owaniu l udności polskiej z ZSRR 29. W ro ku w raz z n a pływ e m d o In dii c o r az wi ę ksz ej ilości p olskich u c hodźców, ówcz es n y M i n ister P r a c y i O p i eki S połecz n ej, J a n Stańcz yk z d aj ąc s obie s p rawę z ogromu p r a c y i z a d ań, j a kie stoją p rz e d Delegat u rą M PiOS w In d i a ch roz sz erz ył j e j s kład o s obow y. D o głównyc h z a d a ń Delegatury n a l eż a ło u t rz ym a n i e d obryc h s tosunków z l okal n ym i w ł a dz ami indyj s k imi i b r yt yj s k imi o r az z ap e wn i enie t r w ał ej opiek i nad uchodźcami 30. D e l e gat u r a MP ios r oz t acz a ła o piek ę n a d pięci om a ośro d kami u c hodźcz ym i, n ie obejmując Bom b aju, gdz i e w a ru nki b ył y o d m i en ne, a stat us uchodźców b a rdz o specyf i c z n y s kupiał głównie P olak ó w n a r odowości ż yd o w s kiej, n i eraz dobrz e s yt u o w a n yc h, k t órz y n i e k o rz ys t a li z opieki społecz n ej 31. Pierwsz ą troską Delegatury w Bombaju, b ył o o b j ę ci e n a dzoru n a d p o wstałym j uż w m aj u r. o boz em w J amnagar, który gromadz ił dzieci z p ierwsz yc h e w a kuacji z ZS RR. W lipcu r. dz i eci z p rzejści owego o środka w Bandrz e k. Bo mbaj u p rz yj e c h a ł y d o o siedla i w ci ą gnęły n a m a s z t b i ało-czerwoną fl a gę o fi a ro w a ną im 28 Tamże, s Tamże, s W. Stypuła, W drodze do Balachadi i Valivade, [w:] Archiwum Fotograficzne Tułaczy, Warszawa 1995, s. 84, L. Bełdowski, Bombaj. Centrala polskich placówek, dz. cyt., s

21 p rz ez polskich m a ryn a r z y z e statku Kościuszko. W ślad z a pierwszą grupą d o k ońca r. p rz yj e c h a ł y n a s tępne kilkuset osobowe t r an sport y d z i e ci polskich. Z cz as em o b óz t e n licz ył w r a z z obsługą sierot i półsiero t 32. K o lejn y o b óz z z a k w at e ro w a niem pod n am iotami o k az ał s ię n i ew ys t a r cz aj ą c y i b ył t r a ktowan y j a ko t ym c z as o wy. P o łożon y w miejscowości pust yn n e j w p obliżu K araczi, powstał 4 wrz e śnia r. p od n az w ą O bóz Polskich E w ak uowan yc h, ch o ciaż p o wsz e ch nie funkcjonował a naz w a C ountry C l ub. T e r e n n as t ępnego o boz u w M alir b ył w ł as ności ą w ojska a m e r yk a ń s kiego, o d k tórego b ył t ym c z as owo dzierż aw iony. M u ro w an e, przewi ew n e domki, m o gł y p om ieści ć osób. W miejscowości P an c h gani D el e gatura d z i e rż aw iła szereg w i lli, tz w. d om ki sanatoryj n e m i esz cz ące z al ed wi e 3 0 o sób, p rz eznacz aj ą c j e gł ó wnie dla p e rs onelu D el e gatury, a z a raz e m dla p o drat o w ania ch or yc h i wątłyc h n a z dro w iu ze wsz ys t k i ch obozów 33. K o lejn ym p i ąt ym o b i ektem p od o p i ek ą d el e gatury b ył n a jwiększ y o b óz w In d i a c h w Valivad e, któr y p o mieści ł u c hodźcó w prz ekształ c a jąc się wk ró t ce w m ał e mias t ecz ko W. Stypuła, W drodze do Balachadi i Valivade, dz. cyt., s. 92, Tamże, s E. Maresch, Bombaj centrala polskich placówek, [w:] Polacy w Indiach w świetle dokumentów i wspomnień, Praca zbiorowa Koła Polaków w Indiach , Londyn 2000, s

22 ROZDZIAŁ II. VALIVADE Utworzenie osied la Valivade D e c yz j ę o l okal izacji nowego osied l a dla p olskich t ułacz y p o prz e dzono dokładnym p r z e glądem t erenów n ad ającyc h s i ę z e w z gl ę dów klimatyc z n yc h i z d ro w otn yc h n a m iejsce z amieszkan ia E u ro p ej cz yk ó w. W yb ó r p a dł n a V a livad e w p obliżu Ko lhap u ru, s tolicy k s i ęstwa h induskiego o tej s am ej n azwi e. N o w e osiedle p ołożone b ył o w o dległości o k k m n a południe o d Bombaju i ok k m o d w yb r z eż y M o rz a Arabskiego, n a w ys o k ości 7 00 m n. p.m. Pofal owane, pokr yt e u p r aw n ym i o grodam i okolice V al ivade m iały n i e c o lepszy k l i m a t n iż n adm o rs ki Bom b aj, gdz i e panował y w yż sz e ś r ed nie t em p eratury. Zaletą l o kaliz a cji osiedla b ył a t e ż u r odz aj ność gleby, k t ó r a n ad a w ał a się pod u p rawy o w o c ów i warz yw 35. H a lina Sikona wspomina: Po przewiezieniu naszeg o t ransportu z obozu w Ma lir, z atrzymaliśmy się n a kilka g odzin w K araczi, po c z y m hinduskim statki e m przez trzy dni płyn ęliśmy do Bombaju. Był to o k r es mo nsunu i m o rze było bardzo w zburzone, dlateg o przez ca łą p o dróż wszys c y cierpiel i z p owodu c h oroby mo rski ej. Trudno b yło p oruszać się po pokładzie. Nieo c e nioną pomo c ą były z amontowane n a p o kł adach s p e cjalne m aterace i s znurki. P amiętam j a k statek stanął w porci e w Bomb aju i w szyscy m ogli w r eszcie o detch nąć. Pi erw sze w rażenie z wiel ki eg o mi asta, kt óre traktow aliśmy jako właści we I ndie n i e b yło z a ch ę ca jące. N a brzeg u zobaczyłam b osonogiego, u m undurow anego p olicjanta pod p arasolem. Ws z y stkich t o b ardzo z askocz ył o. Nikt nie spodziew ał się, że taki e j bied y. Z B ombaju p o ciągiem osobow y m przewieziono nas do m i ej scow ości Poona. Tam dostaliśmy ś niadanie i przesied liśmy s i ę do n astępneg o p o ci ągu. J e c haliśmy ca ł y d zień i n o c d o ci er ając w r eszcie 35 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s

23 d o mi ej s cow ości V a liva d e, w kt órej s pędziłam 5 l at mo jej m ł odości 36. Zofia Sikona: Pamiętam, ż e w c zasie p odróży d o I ndii, m iałam c h orobę m orską i c z ułam się b ardzo ź l e. Były t o dla m n ie b ardzo m o c n e p rzeżycia. Na m orzu b ył s ztorm i s tatek c ały c zas f alował. Nie t yl k o j a źle znosiłam p odróż, ale rów nież s pora c zęść p o zostałych p asażerów. Na b rzegu w Bombaju c zekały na n as karetki p ogotowia. M n ie t eż c h ci eli zabrać, ale ma m a n i e p ozw oliła na to, bojąc się o m nie. Byłam bardzo zżyt a z ma mą i siostrami, nie odstępując ich na k r o k. Pami ętam n aw et, j a k w ysiadałyś m y z e statku. D la m n ie to b yło n ormalne, ż e j a tam j e stem, ż e znowu g dzieś j ed ziemy. M y ślałam, ż e t a k wygląda ż y ci e. P a mi ętam, ż e z Bombaju d o V alivade j e ch ałyś m y b ardzo długo. P ociąg j e ch ał p owoli, Hi ndusi c ały cz as w siadali i w ys iadali, wszędzie był o ich peł no, nawet na dach u 37. Il u s t r a cj e nr 8, 9 i 10 N r 8 (p o lew ej ) Droga z osiedla na stację kolejową Val ivade. N r 9 ( n a ś ro dku) Szczęśliwe lata w V a livade. Po l e w ej H al ina Sikona. Po prawej Alicj a Sikona. N r 10 (po prawej ) - N a spacerz e w pobliżu osiedla Valivad e. Ź r ó d ł o : Z e z b i o r ó w H a l i n y S i k o n y. S e kret a rz D el e gatury M P i OS w Bombaj u b ędący z a r az em k o r es pondentem P olak a w In d i a ch w s wej r e l acji z V a livade p oz yt yw n i e o pisuje p o łożen i e o siedla: D ojeż dżając do K olhapur, w odleg łości 6 mi l od miastecz ka widać z okn a w agonu nasze osiedle. 36 Wywiad z Haliną Sikoną. 37 Wywiad z Zofią Sikoną. 23

24 L eż y ono n a pagórku w ł adnej o k olicy, otocz one uprawnymi polami, w śród k ępek drzew. Kolhapur j e st r ów nież szcz ę śliwie p ołożony pod w zględem klimatycz n y m. L eż y na w ys o ko ś ci o ko ło 7 00 m et rów nad p oziomem m orza, c z yl i n a w ys o ko ś ci prawie naszego Z a ko panego. W K o l hapur nie ma w ielki ch u pałów, nie m a r ów nież i d otkl iwych c h łodów. T oteż uchodźcy n asi c zują się bardzo d obrze p od t y m w zględem w Kolhapur, a stan t e n n i e u l eg nie z mianie rów nież i w i nnych porach roku 38. N ie wsz ys t k i e t e spostrz eż e nia okazał y s i ę t r a fn e. Choć w a r unki klimatyc z n e b ył y z d e c yd o w a nie lepsz e niż w s trefi e n ad mors kiej to z a budowania o sied la nie z ap e w niał y s kutecz n ej o ch ro ny p r z e d letnimi u p ał am i: W d o m a c h n i e b yło s ufitu, a p omieszczenia b ył y z a ko ń cz one b e zpośred nio dachem p rzykrytym d a ch ów k ami. R es zta konstrukcji d o mu b ył a drew niana. W c z a s i e upałów, zwłaszcz a w k wiet niu, maju oraz do połow y c z erw ca d a ch ów ki nagrzewały się bardzo m o c no pow odując t rudne do w yt rzyma nia gorąco. Było t o dla nas b ardzo uciążliwe i w y cz e rpujące 39. P r a c e n ad budową osiedla w V a livad e roz poczęły s i ę p r a wd opodobnie już w p o czątkach 1943 r., c o stwarz ał o sz ansę n a j e go ukończ e nie p rz e d prz yb yc i e m u ch odźców. Budownicz ym p rz yś w i e c ał a idea wz nies ienia o sied l a, w którym tułacze m i eliby w miarę n ormalne w a r unki b yt o w e. Zr e z ygnowano, w ięc z a d ap tacji p om iesz czeń k oszarowyc h n a rz e cz budowy n o w yc h, l ek kich b u d yn k ó w, p odz iel on yc h w e w n ątrz n a niewi el kie miesz k ania dla r o dzin i pojedyn c z e pokoje dla o sób s am otnyc h. W yp o s aż e nie m ieszkania r odzinnego b ył o skro mne, l e cz z a spokaj ało podstawo w e p otrz eb y. W d wó ch p okoikach s t ał y ł óżka, s toły, k r z e s ła, toal et k a z lustrem, a w kuchni piecyk d o gotowania 40. O siedle w V al ivade, c hoci aż l e piej p rz ygotowane i d ogodniej p ołożone od z ał ożonyc h w cz eś niej skupisk polskich w Balach adi, K a r a czi i Mal irz e, w ym a gało dużo prac y, a b y u c h o dźc y r z e cz yw i ś c i e 38 M. Berch, Wrażenia z podróży do Kolhapur, Polak w Indiach, 15 X Wywiad z Haliną Sikoną. 40 J. Wróbel, Rozproszeni po świecie, dz. cyt., s

25 m o gli się w n im p ocz u ć j ak u siebie w domu. W pierwsz yc h m iesiącach i stnien i a jego w ygląd b yn a j mniej nie w yw o ł yw a ł z a ch w yt u p rz yb ys z ó w z M aliru i Country C lub C amp. Ic h o c z om u k az yw a ł s i ę rz ą d t o n ąc yc h w b ł o cie b a r a ków, s k r yt ych w c i e niu n i elicz n yc h d r z e w i k rzewów. Jed n ak dz i ęki p racy s a m yc h u ch odźców o tocz en i e domostw sz yb k o uległo poprawie. Zakupiono nasiona ro ślin oz dobn yc h, p o ws t ał y grządki i klomb y n i c z ym w w o ł yń s k i c h cz y p o dolskich w ioskach. Z cz as em z i el one ś ci a n y p n ą cz y i innyc h r oślin o d dzielił y b a r a k i od ulic, k r yj ą c n i ezbyt c i e k a w e f as a d y, u w yp u k lając n a tom i ast cz e rwień d a ch ówek. W o siedlu n arodz iła s ię z drowa r yw a l iz a cj a o pierwsz eń stwo w u rz ądz an iu o gródków i obejść, dzięki c z emu n ab r ał y o n e indyw i d u a lnego c h a r akteru. Nie b ez dumy s twierdz an o, iż zasadz ono w o siedlu ok d rzew i krzewów, które m iejscowej ludności b ędą prz yp o minały P o l a ków nawet wó w cz as, gdy z at a rt e z o stan ą i nne ślady i c h p ob yt u w V al ivad e 41 : Po p rzyjeździe d o Valivade osiedle wyglądało ponuro bez kw iatów, drzew i krzew ów. Zieleń b yła j ed y nie d o okoła o siedla. N a polach uprawiano o rzes zki z i em n e, rosły t eż d rzew a c yt r yn ow e, f igi, trzcina cu k rowa. Przez t e p ola k rajobraz wydawał mi się nieco jednostajny. Rzuca ła s i ę w o czy m a ła ilość drzew. O s i ed le p o łożone b y ł o n a wzniesieniu, dzięki c z e mu w t rakci e opadów d e szcz u nie z bier ała się woda. P omiędzy b u dynka mi w y s yp ano p iasek i żwir, c o b yło przyczyn ą u n oszenie się k u rzu w cz asie u pałów. Chcąc przyozdobić otocz e nie naszego d omu z apłaci ł yś m y Hi ndusom z a p rzywiezienie ziemi, kt órą w y sypałyś my w o kół w erandy. Tam stworzyłyś m y m a ły o gródek s adząc k rzewy i drzew ka, kt óre d awały u pragniony w o kr es ie upałów c i eń. Z asadziłyś m y naw et drzewo b ananow ca, z kt óreg o mi ałyśmy n a drugi r o k owoce. N a w e randzie w ci e niu d rzewek, kr z ewów i p n ączy panie c h ę tnie wdaw ały się w rozmow y z sąsiadka mi 42. Zofia S ikona ws pom ina: Po dotarciu n a mi ej s c e u dałyśmy się d o p unkt u zbiorczeg o, gdzie przydzielono nam mi e szka nie o numerze 4 4. N asz now y dom położony b ył na wzgórzu. Na dole były pola 41 A. Kisielnicka, Dorobek jednego roku, Polak w Indiach, 15 IX-1X Wywiad z Haliną Sikoną. 25

26 t rzci n y cu k row e j, s a dzono o rzes z ki z i e mn e. W t e trzci ny c z ęsto w c hodziłyśmy z i nnymi dziećmi. Musiałyśmy się t am zakradać, bo były p ilnow ane p rzez H i ndusów. Tam nie t yl ko b awiłyśmy s i ę, ale ł a małyśmy poszczeg ólne sztuki trzciny zjadając i c h słodki środek. B lisko o siedla b yła hinduska wioska. Wm a w iano n a m, ż e j est t a m nieb e zpiecznie i nie pow innyśmy t a m c hodzić. Takż e m oja m ama z abraniała m i ch odzen ia do t ej wioski i o ddalania s ię o d osiedla. M i mo zakazu w yp rawiałyś m y s ię n a ca łodzienne e s ka pady. B awiłyśmy s i ę na otaczających osiedle p olach, p rzyglądałyś m y się p racującym H i ndusom, z zacieka wien i em obserwow ałyś m y baw oły, k tóre p oruszały się w k i er a ci e w y ci ągając wodę d o n awadniania p ól. Z aglądałyśmy również d o h induskiej wioski z aprzyjaźniając się z m ałymi d ziećmi. N i e które naucz ył y s i ę troch ę po p olsku. S tarsze d zieci przyn osiły do n aszego o sied la r ozmaite produkt y, k t óre starały s i ę s przedać. Dostarczały j e w ko szach noszonych n a głowie, a w m osiężnych d zbanach nosiły wodę. M nie j a ko dziecko to wszystko b ardzo ciekawiło 43. Budowa osiedla, położonego z al e dwie o kilka k ilomet ró w od K o lhap u r, p ostępowała w niez w yk l e s z yb k i m t em pie. Z c h w ilą p rz yb yc i a do o sied l a pierwsz e go większ e go t r a nsport u w cz erwcu r. roz pocz ęła się gigantyc z n a p r a c a. O niez w yk ł ym z m yś l e o r ganiz a c yj n ym i d yn a m izmie s połeczności p olskiej, w ś ró d której z d e c yd o w a n ą w iększ ość s t an owiły s a m otne kobiet y z dziećm i bądź s a me dzieci, obszernie r e l a cjonuje dwutygodnik P olak w In d i a c h w 2 9 n um e rze z dn. 15 IX r. W ci ą gu z al ed wi e j e dnego r oku z o r ganiz o wano: a parat a dministrac yj n y o s i e dla i pięci u w yd z i el on yc h dz i elnic, s traż ogniową, stałą i o c hotnicz ą, O b yw a t el ską Straż Bezpieczeństwa, z ak ł ad w yc h o w a w cz y d l a s am otnyc h d z ieci, szpital, p o cztę, c z t e r y s z k oł y p o w sz e c hne dla dz i eci oraz szkołę p o wsz e ch ną d l a d orosłyc h I i II s t opnia, G imnazjum i Li c e um O gólnokształ c ą c e, Szkołę In s t ru ktorek Go spodars twa W i ejskiego, w raz z m ał ym gospodarstwem warzyw n i cz o -h a ndlow ym, Li c e u m Pedagogiczne, G imnazjum Ku pieck i e, t rz y p r z ed szkola, sześciomies i ęczn y k u r s 43 Wywiad z Zofią Sikoną. 26

27 k r oju i sz yc i a, trzym i e s i ęcz n y k u r s tr yk o t a r ski, k u rs p sz cz el a rstwa, p r a c ownię r obót r ę cz n yc h d l a d oro sł yc h i starsz ej młodzież y, sz e ś ciomiesięcz n y k u rs p r a co w ników s półdzielcz ości, t rz ym i e s ięcz n y k u rs sióstr pogotowia s an itarn e go PCK, k u rs j ęz yk a a n giel skiego. P óźniej z ai nicj owan o t akże m.in.: k urs y m o toro w e, i ntro ligators kie i r ad iotechnicz n e. D z i ał ał y 2 4 d ruż yn y s p o r towe sz kolne o r az cztery p oz asz kolne, k tóre u c z estnicz ył y w 2 9 o fi cj a ln yc h r o z gryw k a c h s portowyc h, o dbył o s ię wi el e w yc i e c z ek k rajoznawcz yc h s a moch o dowo - ro w erowyc h, w yb u d o w an o i w yp o s aż ono d uży k o ś c iół z wi eż ą, z e składek mieszkańców i n a k ł ad em i ch w łasnej p r a c y, p osadzono t ys i ą c e d rz e w i k rzewów oraz założono trz y g ł ó wn e boiska o gólnodostępne i d w a n aś ci e boisk p rz ys z koln yc h. W sz ys t kie te d o konania są i mponujące i budz iły s z c z er y p o dziw i uznanie, z arówno u wł a dz a n gielskich, j ak i hinduskich. Osiedle w V alivade u w ażano z a j ed n o z n ajlep i ej z o r ganiz owanyc h i d yn a m i cz n yc h polskich o ś ro dków uchodźczyc h w ś wi e ci e Zakw aterowanie i u trzyman ie P omieszcz e nia ind yw i d u al n e u ch odźców b ył y b u d yn k a m i, k tóryc h sz cz yt o w e ś c iany z b u dowan o z k am i enia, z aś ś cian y b o c z n e, z asłon y o k i e nne i d rz wi b ył y z m a t. Bloki b ył y p r z e ważnie 1 0-cio m ieszkaniowe. Każde m ieszkanie skład a ło się z 2-ch iz b i kuch ni. Dla s a motnyc h b ył y b l oki o p ojedyn c z yc h pokojach z j ed n ą, ws pólną k u ch nią. W z dłuż k aż d e go b loku ciągnął się k r użganek p rz yk r yt y p rz e dłużeniem d achu. W sz ys t k i e budyn k i k r yt e b ył y d a c h ó w k ą. P odłogę w pokojach tworz ył o k l episko z gliny, a w k u c hni z cementu. P al e nisko obm u ro wano cegłą W. Stypuła: W krainie Marathów, [w:] Archiwum Fotograficzne Tułaczy, Warszawa 1995, s J. K. Siedlecki, Geneza osiedla Valivade, [w:] Polacy w Indiach w świetle dokumentów i wspomnień, praca zbiorowa Koła Polaków w Indiach , Londyn 2000, s

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Z a m a w i a j» c y G D Y S K I O R O D E K S P O R T U I R E K R E A C J I J E D N O S T K A B U D E T O W A 8 1 5 3 8 G d y n i a, u l O l i m p i j s k a 5k 9 Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 8 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e ro b ó t b u d o w l a n y c h w b u d y n k u H

Bardziej szczegółowo

1 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu B L A C H A R Z Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

1 0 2 / m S t a n d a r d w y m a g a ñ - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu R A D I E S T E T A Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln o ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

8 6 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu E L E K T R Y K K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś c i d l a p o t r z e b r y n k

Bardziej szczegółowo

2 7k 0 5k 2 0 1 5 S 1 0 0 P a s t w a c z ł o n k o w s k i e - Z a m ó w i e n i e p u b l i c z n e n a u s ł u g- i O g ł o s z e n i e o z a m ó w i e n i u - P r o c e d u r a o t w a r t a P o l

Bardziej szczegółowo

1 8 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu M E C H A N I K - O P E R A T O R P O J A Z D Ó W I M A S Z Y N R O L N I C Z Y C H K o d z k l a s y f i k a c j i

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 07 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t Gó w d y s k i e g o C e n

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 3 12 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k aw r a z z d o s t a w» s p r

Bardziej szczegółowo

1 0 0 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K O S M E T Y C Z K A * * (dla absolwentów szkół ponadzasadniczych) Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci

Bardziej szczegółowo

Technologia i Zastosowania Satelitarnych Systemów Lokalizacyjnych GPS, GLONASS, GALILEO Szkolenie połączone z praktycznymi demonstracjami i zajęciami na terenie polig onu g eodezyjneg o przeznaczone dla

Bardziej szczegółowo

6 0 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K R A W I E C Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

1 9 / c S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n c z e l a d n i c z y dla zawodu M E C H A N I K P O J A Z D Ó W S A M O C H O D O W Y C H Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r

Bardziej szczegółowo

9 6 6 0, 4 m 2 ), S t r o n a 1 z 1 1

9 6 6 0, 4 m 2 ), S t r o n a 1 z 1 1 O p i s p r z e d m i o t u z a m ó w i e n i a - z a k r e s c z y n n o c i f U s ł u g i s p r z» t a n i a o b i e k t ó w G d y s k i e g o O r o d k a S p o r t u i R e ks r e a c j i I S t a d i

Bardziej szczegółowo

u Spis treści: Nr 80 6 p a ź d z i e rn i k 2 0 0 6 I n f o r m a c j e p o d a t k o w e 2 P o s e l s k i p r o j e k t n o w e l i z a c j i 3 k o d e k s u p r a c y K o n s u l t a c j e s p o ł e

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

P o l s k a j a k o k r a j a t a k ż e m y P o l a c y s t o i m y p r d s n s ą j a k i e j n i g d y n i e m i e l i ś m y i p e w n i e n i g d y m i e ć n i e b ę d e m y J a k o n o w i c o n k o

Bardziej szczegółowo

1 0 2 / c S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n c z e l a d n i c z y dla zawodu R A D I E S T E T A Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 03 7 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A W y k o n a n i e r e m o n t u n a o b i e k c i e s p o r t o w y mp

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 2 32 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k a u r a w i s a m o j e z d n

Bardziej szczegółowo

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok

S.A RAPORT ROCZNY Za 2013 rok O P E R A T O R T E L E K O M U N I K A C Y J N Y R A P O R T R O C Z N Y Z A 2 0 1 3 R O K Y u r e c o S. A. z s i e d z i b t w O l e ~ n i c y O l e ~ n i c a, 6 m a j a 2 0 14 r. S p i s t r e ~ c

Bardziej szczegółowo

Zawód: s t o l a r z I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: r e s m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i c i c h k i f i k j i m

Zawód: s t o l a r z I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: r e s m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i c i c h k i f i k j i m 4 3 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu S T O L A R Z Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

O F E R T A H o t e l Z A M E K R Y N * * * * T a m, g d z i e b łł k i t j e z i o r p r z e p l a t a s ił z s o c z y s t z i e l e n i t r a w, a r a d o s n e t r e l e p t a z m i a r o w y m s z

Bardziej szczegółowo

7 4 / m S t a n d a r d w y m a g a ± û e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu K U C H A R Z * * (dla absolwent¾w szk¾ ponadzasadniczych) K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ¾ w i s p e c

Bardziej szczegółowo

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4.

2 0 0 M P a o r a z = 0, 4. M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X A N A L I Z A W Y T R Z Y M A O C I O W A S Y S T E M U U N I L O C K 2, 4 S T O S O W A N E G O W C H I R U R G I I S Z C Z

Bardziej szczegółowo

z d n i a 2 3. 0 4.2 0 1 5 r.

z d n i a 2 3. 0 4.2 0 1 5 r. C h o r ą g i e w D o l n o l ą s k a Z H P I. P o s t a n o w i e n i a p o c z ą t k o w e U c h w a ł a n r 1 5 / I X / 2 0 1 5 K o m e n d y C h o r ą g w i D o l n o l ą s k i e j Z H P z d n i a

Bardziej szczegółowo

9 7 / m S t a n d a r d w y m a g a ń - e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu F O T O G R A F Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów

Bardziej szczegółowo

S z a nowni P a ń s t wo! t y m rok u p oj a wi ą s i ę p i e rws i a b s ol we nc i rz e m i e ś l ni c z e j na u k i z a wod u na wy s z k ol e ni e, k t ó ry c h m i s t rz om s z k ol ą c y m b ę

Bardziej szczegółowo

2 3 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu L A K I E R N I K S A M O C H O D O W Y Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy

Bardziej szczegółowo

G d y n i a W y k o n a n i e p r a c p i e l g n a c y j- n o r e n o w a c y j n y c h n a o b i e k t a c h s p o r t o w y c h G C S o r a z d o s t a w a n a s i o n t r a w, n a w o z u i w i r u

Bardziej szczegółowo

8 7 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu M O N T E R I N S T A L A C J I G A Z O W Y C H K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś

Bardziej szczegółowo

Zawód: złotnik-j u b il e r I Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a kr e s w ia d om oś c i i u m ie j ę tnoś c i w ła ś c i

Zawód: złotnik-j u b il e r I Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a kr e s w ia d om oś c i i u m ie j ę tnoś c i w ła ś c i 1 5 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i Z Ł O dla zawodu T N I K -J U B I L E R K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś c i d l a p o t r z

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 70 1 3 7 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e w r a z z r o z s t a w i e n i e m o g

Bardziej szczegółowo

1 Wynagrodzenie Wykonawcy zostanie podzielone na równe raty płatne cykliczne za okresy 2 tygodniowe w. okresie obowiązywania umowy.

1 Wynagrodzenie Wykonawcy zostanie podzielone na równe raty płatne cykliczne za okresy 2 tygodniowe w. okresie obowiązywania umowy. W Z Ó R U M O W Y N r :: k J Bk 2 0 1 5 Z a ł» c z n i k n r 4 A z a w a r t a w G d y n i d n i a :::::: 2 0 1 5 r o k u p o m i d z y G d y s k i m C e n t r u m S p o r t u j e d n o s t k» b u d e

Bardziej szczegółowo

M 9 1 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu U R A R Z K o d z k l a s y f i k a c j i z a w o d ó w i s p e c j a l n o ś c i d l a p o t r z e b r y n k u p

Bardziej szczegółowo

I 3 + d l a : B E, C H, C Y, C Z, ES, F R, G B, G R, I E, I T, L T, L U V, P T, S K, S I

I 3 + d l a : B E, C H, C Y, C Z, ES, F R, G B, G R, I E, I T, L T, L U V, P T, S K, S I M G 6 6 5 v 1. 2 0 1 5 G R I L L G A Z O W Y T R Ó J P A L N I K O W Y M G 6 6 5 I N S T R U K C J A U 7 Y T K O W A N I A I B E Z P I E C Z E Ń S T W A S z a n o w n i P a s t w o, D z i ę k u j e m y

Bardziej szczegółowo

Zawód: z d u n I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a k r e s w i a d o m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i w ł a ś c i w

Zawód: z d u n I. Etap teoretyczny (część pisemna i ustna) egzaminu obejmuje: Z a k r e s w i a d o m o ś c i i u m i e j ę t n o ś c i w ł a ś c i w 9 4 / m S t a n d a r d w y m a g a ń e g z a m i n m i s t r z o w s k i dla zawodu Z D U N Kod z klasyfikacji zawodów i sp e cjaln oś ci dla p ot r ze b r yn ku p r acy Kod z klasyfikacji zawodów szkoln

Bardziej szczegółowo

Zanim zapytasz prawnika

Zanim zapytasz prawnika 2 Zanim zapytasz prawnika 1 Zanim zapytasz prawnika Poradnik dla Klientów Biur Porad Prawnych i Informacji Obywatelskiej Pod redakcją Grzegorza Ilnickiego Fundacja Familijny Poznań Poznań 2012 3 N i n

Bardziej szczegółowo

SKALA PUNKT OW A DO ROZPAT R Y W A N I A WNIOS K Ó W SKŁADANYCH PRZE Z OSOB Y NIEPEŁNO S P R A W N E NA LIKWIDACJĘ BARIE R

SKALA PUNKT OW A DO ROZPAT R Y W A N I A WNIOS K Ó W SKŁADANYCH PRZE Z OSOB Y NIEPEŁNO S P R A W N E NA LIKWIDACJĘ BARIE R Załącznik nr 3 do Zasad dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, technicznych i w komunikowaniu się osób niepełno spra wny c h. w związku z indywidualnymi potrzebami SKALA PUNKT OW A DO ROZPAT

Bardziej szczegółowo

0 ( 1 ) Q = Q T W + Q W + Q P C + Q P R + Q K T + Q G K + Q D M =

0 ( 1 ) Q = Q T W + Q W + Q P C + Q P R + Q K T + Q G K + Q D M = M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X O P T Y M A L I Z A C J A K O N S T R U K C J I F O R M Y W T R Y S K O W E J P O D K Ą T E M E F E K T Y W N O C I C H O D

Bardziej szczegółowo

Parafia Rokitnica. Kalendarz

Parafia Rokitnica. Kalendarz Parafia Rokitnica Kalendarz 2012 KOŚCIÓŁ PARAFIALNY P.W. NAJŚW. SERCA PANA JEZUSA W ZABRZU ROKITNICY Wj eż d ż a ją c d o Ro k i t n i c y, z w ł a s z c z a d r o g a m i o d s t r o n y Mi e ch o w i

Bardziej szczegółowo

Wersja archiwalna. Adres: Urząd Miejski w Rabce-Zdroju. ul. Parkowa 2. 34-700 Rabka-Zdrój. tel. (18) 26 92 000. fax.

Wersja archiwalna. Adres: Urząd Miejski w Rabce-Zdroju. ul. Parkowa 2. 34-700 Rabka-Zdrój. tel. (18) 26 92 000. fax. Wersja archiwalna O g ło sze n ie o r o zp o czę ciu p o st ę p o w a n ia w t r yb ie p r ze t a r g u n ie o g r a n iczo n e g o n a za d a n ie p n. : " D o w ó z u czn ió w d o G imn a zju m n r 1

Bardziej szczegółowo

M G 4 2 7 v. 2 0 1 5 G R I L L P R O S T O K Ą T N Y R U C H O M Y 5 2 x 6 0 c m z p o k r y w ą M G 4 2 7 I N S T R U K C J A M O N T A 7 U I B E Z P I E C Z N E G O U 7 Y T K O W A N I A S z a n o w

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI IN S P EKT OR A T OC H R ON Y ŚR ODOWIS KA W KR A KOWIE M 2 0 0 2 U RAPORT O STANIE ŚRODOWISK A W WOJ EWÓ DZ TWIE AŁ OPOL SK IM W ROK BIBLIOTEKA MON ITOR IN G U ŚR OD OW IS KA K r a k ó w 2003

Bardziej szczegółowo

Formularz zgłoszeniowy

Formularz zgłoszeniowy Miejscowość i data FUNDACJA INF ORMCYJNA Ul. Wyzwolenia 107 / 65 85-792 Bydgoszcz Formularz zgłoszeniowy DANE O SO BOW E OS OB Y PRO SZ ĄCEJ O P OMOC ( os ob a p eł noletnia) IMIĘ I NAZ WISKO PESEL DOWÓD

Bardziej szczegółowo

POLSKI NARODOWY KATOLICKI KOŚCIÓŁ W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

POLSKI NARODOWY KATOLICKI KOŚCIÓŁ W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ POLSKI NARODOWY KATOLICKI KOŚCIÓŁ W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Ekumeniczna Wspólnota Modlitewna świętego Pawła Apostoła REGUŁA Ojcze spraw, aby stanowili jedno (J 17, 21) WARSZAWA 2010 E k u me n i c z

Bardziej szczegółowo

In yni e r w s p a r c i a s p r z e d a y (SE Sy s t e m s En g i n e e r ) Micha³ K r au t S e n io r S y s t e m s E n g in e e r (m k r au t @ cis co. co m ) 2 0 0 6 C i s c o S y s t e m s, I n c.

Bardziej szczegółowo

2 ), S t r o n a 1 z 1 1

2 ), S t r o n a 1 z 1 1 Z a k r e s c z y n n o c i s p r z» t a n i a Z a ł» c z n i k n r 1 d o w z o r u u m o w y s t a n o w i» c e g o z a ł» c z n i k n r 5 d o S p e c y f i k a c j i I s t o t n y c h W a r u n k ó w

Bardziej szczegółowo

w 1 9 2 8 i 1 9 3 0 r.

w 1 9 2 8 i 1 9 3 0 r. I I O G Ó L N O P O L S K A K O N F E R E N C J A N A U K O W A D O K T O R A N C K I E S P O T K A N I A Z H I S T O R I } K o m i t e t n a u k o w y U n i w e r s y t e t W a r m i f -M s kaoz u r s

Bardziej szczegółowo

Cisco Graduate Recruitment - Central & E astern E urop e Program C i s c o S al e s A s s oc i at e Kogo poszukujemy i jak aplikować? Katarzyna N ał ę c z k nal e c z@ c i s c o. c o m R e g i o nal R

Bardziej szczegółowo

architekt Grażyna Stojek SPECYFIKACJA TECHNICZNA WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT Obiekt: Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony Przebudowa i nadbudowa budynku administracji ze zmianą sposobu użytkowania

Bardziej szczegółowo

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą

Gdyńskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji jednostką budżetową Zamawiającym Wykonawcą W Z Ó R U M O W Y n r 1 4 k J Bk 2 0 Z a ł» c z n i k n r 5 z a w a r t a w G d y n i w d n i u 1 4 ro ku p o m i 2 0d z y G d y s k i m O r o d k i e m S p o r t u i R e k r e a c j ei d n o s t k» b

Bardziej szczegółowo

g sp e p z. z g ej zczec e ł p esz ch 吇 s p e 吇 zece 吇 cz ł e 吇 吇 吇 吇 吇 ch 吇 吇 s zczec z ł 吇 sp ej 吇ch ᖧ啧 s 70-54 吇 zczec p. j ej 1 ᐧ北 t h. J k Ry h k Sz z, m z 20 2. 2 R ᖧ啧 1. s ęp.. N z s z mó.2. P z

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

Zmiany pozycji techniki

Zmiany pozycji techniki ROZDZIAŁ 3 Zmiany pozycji techniki Jak zmieniać pozycje chorego w łóżku W celu zapewnienia choremu komfortu oraz w celu zapobieżenia odleżynom konieczne jest m.in. stosowanie zmian pozycji ciała chorego

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13

Wykaz skrótów... 11. Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 Wstęp Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wstęp (Andrzej Patulski)... 13 1. Źródła i zasady prawa pracy (Krzysztof Walczak)... 19 1.1. Wprowadzenie... 19 1.2. Fi lo zo fia pra wa pra cy... 20 1.3. Pod sta

Bardziej szczegółowo

DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI. Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi)

DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI. Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi) DANE WYJŚCIOWE DO PROJEKTOWANIA DROGI Droga /powiatowa Nr..1937B..Stara Łomża Siemień Rybno - Pniewo.. (nazwa całego ciągu drogi) na terenie gminy..łomża.. w woj.....podlaskie... I. STAN ISTNIEJĄCY 1.

Bardziej szczegółowo

http://www.viamoda.edu.pl/rekrutacja/studia-podyplomowe_s_37.html

http://www.viamoda.edu.pl/rekrutacja/studia-podyplomowe_s_37.html O Strona 1/288 01-07-2016 09:00:13 F Strona 2/288 01-07-2016 09:00:13 E Strona 3/288 01-07-2016 09:00:13 R Strona 4/288 01-07-2016 09:00:13 T Strona 5/288 01-07-2016 09:00:13 A Strona 6/288 01-07-2016

Bardziej szczegółowo

Dorota Choroszewska. Wyprawa do Afryki. Wyprawa do Afryki. Prze bieg za jęć. Część głó wna MJ 0001

Dorota Choroszewska. Wyprawa do Afryki. Wyprawa do Afryki. Prze bieg za jęć. Część głó wna MJ 0001 Wyprawa do Afryki Dorota Choroszewska Przedstawiamy dzisiaj kolejny scenariusz, który może pomóc w zorganizowaniu interesującej, edukacyjnej zabawy dla małych dzieci. Zabawa ta optymalizowana jest dla

Bardziej szczegółowo

OBIEKT : BIURO PROJEKTOWE OPRACOWANIE 勷. K zysztof Now k DATA OPRACOWANIA Kw c ń 勷 勷 勷 勷. 1 SPIS TREŚCI I. WYMAGANIA OGÓLNE II. ROBOTY BUDOWLANE REMONTOWE 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 勷 2 I. WYMAGANIA OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

NIEZIEMSKIE OSIEDLE PRZY PUSZCZY

NIEZIEMSKIE OSIEDLE PRZY PUSZCZY NIEZIEMSKIE OSIEDLE PRZY PUSZCZY 7 NIEBO Nieziemskie osiedle No w e Os i e d l e n i e p r z y pa d kowo n o s i n a z w ę 7 NIEBO chcemy, a b y je g o p r z y s z l i m i es z- k a ń c y c z u l i się

Bardziej szczegółowo

r = ψ x ( 5 ) = x ψ ( 6 ) dn = q(x)dx ( 7 ) dt = μdn = μq(x)dx ( 8 ) M = M ( 1 )

r = ψ x ( 5 ) = x ψ ( 6 ) dn = q(x)dx ( 7 ) dt = μdn = μq(x)dx ( 8 ) M = M ( 1 ) M O D E L O W A N I E I N Y N I E R S K I E n r 4 7, I S S N 1 8 9 6-7 7 1 X O K R E L E N I E O S I O B R O T U M A Y C H R O B O T W G Ą S I E N I C O W Y C H D L A P O T R Z E B O P I S U M O D E L

Bardziej szczegółowo

SPRÊ YNY NACISKOWE. Materia³

SPRÊ YNY NACISKOWE. Materia³ SPRÊ YNY NACISKOWE Wszystkie wymienion w katalogu rozmiary sprê yn s¹ standaryzowane. Takie s¹ te wymienione tutaj potrzebne dane techniczne. Ka da sprê yna ma swój w³asny numer katalogowy. Przy zamówieniu

Bardziej szczegółowo

S T A T U T. s z k ó ł ( D z. U. N r 3 5, p o z. 2 2 2 ),

S T A T U T. s z k ó ł ( D z. U. N r 3 5, p o z. 2 2 2 ), S T A T U T Z e s p o ł u S z k ó ł C e n t r u m E d u k a c j i i m. I g n a c e g o Ł u k a s i e w i c z a 1 Z e s p ó ł S z k ó ł C e n t r u m E d u k a c j i i m. I g n a c e g o Ł u k a s i e w

Bardziej szczegółowo

啇c go b kt ᆗ匷 y l y s l g y l. P ysł ᆗ匷 ᆗ匷 s ob kt b o l go ᆗ匷 l. P ysł ᆗ匷ᆗ匷.. ᆗ匷ᆗ匷ᆗ匷 ᆗ匷ᆗ匷ᆗ匷ᆗ匷 啇c go Pᆗ匷ᆗ匷 ᆗ匷 ᆗ匷 s 啇c go l. ᆗ匷. 呷b s ᆗ匷ᆗ匷 ᆗ匷2-500 ᆗ匷 s o ot o co 啇c go ᆗ匷 P ó O g Z I s y TECHPLAN ᆗ匷 ᆗ匷

Bardziej szczegółowo

l. Anyżᐧ剷 wᐧ剷 ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷e ᐧ剷ᐧ剷w ᐧ剷 g tel.ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 nwe tycyjnych eᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 lᐧ剷 ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷. net.ᐧ剷l ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷 ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷ᐧ剷

Bardziej szczegółowo

၇剗Ż ၇剗 ၇剗 ၇剗၇剗၇剗၇剗 NAZWA INWESTYCJI : "GAJÓWKA MIKOŁAJA - Budynek Główny ADRES INWESTYCJI : GORCZAŃSKI PARK NARODOWY DATA OPRACOWANIA : 10.0.008R. Ogółem wartość kosztorysowa robót : 0.00 zł Słownie: zero

Bardziej szczegółowo

Niewielkim gestem możemy wywołać uśmiech na twarzach potrzebujących.

Niewielkim gestem możemy wywołać uśmiech na twarzach potrzebujących. Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Niewielkim gestem możemy wywołać uśmiech na twarzach potrzebujących. Akcja zbierania nakrętek w naszej szkole: J e d n ą z n a s zy c h a k c j i w w o l o n

Bardziej szczegółowo

Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury

Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury Zapewnienie sprawnego przygotowania i przeprowadzenia bezpiecznej ewakuacji uczniów i pracowników Szkoły w sytuacji wystąpienia zagrożenia. I. Przedmiot i zakres

Bardziej szczegółowo

u P o d n o s z e n i e e f e k t y w n o śc i e k o n o m i c z n e j f u n k c j o n o w a n i a a d m i n i s t ra c j i pu - b li c z n e j w y m

u P o d n o s z e n i e e f e k t y w n o śc i e k o n o m i c z n e j f u n k c j o n o w a n i a a d m i n i s t ra c j i pu - b li c z n e j w y m W Załącznik do Uchwały nr XXX/244/01 R ady M ie j s kie j w N ałę czowie z dnia 28 g ru dnia 2001 r. Strategia rozwoju gminy miejskiej Nałęczów Opracowanie: dr Waldemar A. Gorzym-Wi lk ow s k i dr An drzej

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: ---------------------------------------------------------

PROTOKÓŁ. b) art. 1 pkt 8 w dotychczasowym brzmieniu: --------------------------------------------------------- PROTOKÓŁ. 1. Stawający oświadczają, że: -------------------------------------------------------------------- 1) reprezentowane przez nich Towarzystwo zarządza m.in. funduszem inwestycyjnym pod nazwą SECUS

Bardziej szczegółowo

Nasady kominowe. Nasady kominowe. Łukasz Darłak

Nasady kominowe. Nasady kominowe. Łukasz Darłak Nasady kominowe Łukasz Darłak wentylacja grawitacyjna i odprowadzenie spalin najczęstsze problemy problem braku właściwego ciągu kominowego w przewodach spalinowych powstawanie ciągu wstecznego problem

Bardziej szczegółowo

OPORNIKI DEKADOWE Typ DR-16

OPORNIKI DEKADOWE Typ DR-16 N r karły katalogowej 28 224 i i t g j i i i i!! ;;vv:. :> ' /A- n m : Z! SWW-0941-623 ~ KTM 0941 623 wg tabeli «H i OPORNIKI DEKADOWE Typ DR-16 % % ZASTOSOWANIE O porniki dekadowe DB - 16 przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Sprężyny naciskowe z drutu o przekroju okrągłym

Sprężyny naciskowe z drutu o przekroju okrągłym Sprężyny owe z o przekroju okrągłym Stal sprężynowa, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:1-SH oraz DIN 17223, C; nr mat. 1.1200) Stal sprężynowa nierdzewna, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:3-NS

Bardziej szczegółowo

RADA NA DZIŚ. Kompletny zapis artykułu dostęp ego pod adrese : http://www.strategie-rozwoju.pl/o-smierci-rada-na-dzis/

RADA NA DZIŚ. Kompletny zapis artykułu dostęp ego pod adrese : http://www.strategie-rozwoju.pl/o-smierci-rada-na-dzis/ Kompletny zapis artykułu dostęp ego pod adrese : http://www.strategie-rozwoju.pl/o-smierci-rada-na-dzis/ Spis treś i Mądrość ludzi łody h... 3 Rada dla żyją y h... 4 www.strategie-rozwoju.pl Piotr Michalak

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY UCHWAŁ NA NADZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE HETAN TECHNOLOGIES SPÓŁKA AKCYJNA W DNIU 25 MAJA 2016 ROKU

PROJEKTY UCHWAŁ NA NADZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE HETAN TECHNOLOGIES SPÓŁKA AKCYJNA W DNIU 25 MAJA 2016 ROKU PROJEKTY UCHWAŁ NA NADZWYCZAJNE WALNE ZGROMADZENIE HETAN TECHNOLOGIES SPÓŁKA AKCYJNA W DNIU 25 MAJA 2016 ROKU w sprawie wyboru Przewodniczącego Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie

Bardziej szczegółowo

Komórka organizacyjna: Inspektor Telefon: (14) 688-28-28 Email: Telefon: (14) 688-28-51 Email: Telefon: (14) 688-24-39 Email:

Komórka organizacyjna: Inspektor Telefon: (14) 688-28-28 Email: Telefon: (14) 688-28-51 Email: Telefon: (14) 688-24-39 Email: R edakcja BIP M o n i ka B u d zyn - R yb ka Telefon: (14) 688-28-28 m.rybka@umt.tarnow.pl A n d r ze j K o w o l Telefon: (14) 688-28-51 a.kowol@umt.tarnow.pl P i o t r C yz Telefon: (14) 688-24-39 p.cyz@umt.tarnow.pl

Bardziej szczegółowo

Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm.

Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm. Poradnik, jak zamontować kompletny cylinder z głowicą 50, 60, 80ccm. Poniższy poradnik przedstawia ogólny zarys montażu głowic i cylindrów w skuterach posiadających silniki 50ccm typu 139QMA/139QMB. Montaż

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 marca 2014 r. Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy INTERPELACJA NR 482

Warszawa, 20 marca 2014 r. Zarząd Dzielnicy Białołęka m.st. Warszawy INTERPELACJA NR 482 Rada Dzielnicy Białołęka m. st. Warszawy ul. Modlińska 197, pok. 123, 03-122 Warszawa, tel. (22) 51 03 110, fax (22) 676 69 14, bialoleka.wor@um.warszawa.pl, www.bialoleka.waw.pl Wojciech Tumasz radny

Bardziej szczegółowo

Burmis 'Z Miasta. Janusz. w sprawie dokonania zmian w uchwale budżetowej na 2013 rok. Miasta Maków Mazowiecki

Burmis 'Z Miasta. Janusz. w sprawie dokonania zmian w uchwale budżetowej na 2013 rok. Miasta Maków Mazowiecki ZARZĄDZENIE Nr 270/2013 BURMISTRZA MIASTA MAKÓW MAZOWIECKI Z DNIA 23 SIERPNIA 2013 r. w sprawie dokonania zmian w uchwale budżetowej na 2013 rok. Miasta Maków Mazowiecki Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Sprężyny naciągowe z drutu o przekroju okrągłym

Sprężyny naciągowe z drutu o przekroju okrągłym Sprężyny naciągowe z o przekroju okrągłym Stal sprężynowa, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:1-SH oraz DIN 17223, C; nr mat. 1.1200) Stal sprężynowa nierdzewna, zgodnie z normą PN-71/M80057 (EN 10270:3-NS

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA PRO POMERANIA. 76-200 SŁUPSK ul. Dominikańska 5-9

FUNDACJA PRO POMERANIA. 76-200 SŁUPSK ul. Dominikańska 5-9 FUNDACJA PRO POMERANIA 76-200 SŁUPSK ul. Dominikańska 5-9 na podstawie zmiany ustawy Prawo zamówień publicznych przystępuje do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego o wartości poniżej 14 000

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ABS Investment S.A. z siedzibą w Bielsku-Białej z dnia 28 lutego 2013 roku

UCHWAŁA NR 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki ABS Investment S.A. z siedzibą w Bielsku-Białej z dnia 28 lutego 2013 roku UCHWAŁA NR 1 w sprawie: wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia Działając na podstawie art. 409 1 kodeksu spółek handlowych oraz 32 ust. 1 Statutu Spółki Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki ABS

Bardziej szczegółowo

Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu

Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu Załącznik nr 7 do Regulaminu konkursu nr RPMP.02.01.01-IZ.00-12-022/15 Procedura odwoławcza wraz ze wzorem protestu Dział I Zasady ogólne 1) Podstawa prawna Zasady dotyczące procedury odwoławczej w ramach

Bardziej szczegółowo

[ m ] > 0, 1. K l a s y f i k a c j a G 3, E 2, S 1, V 1, W 2, A 0, C 0. S t r o n a 1 z 1 7

[ m ] > 0, 1. K l a s y f i k a c j a G 3, E 2, S 1, V 1, W 2, A 0, C 0. S t r o n a 1 z 1 7 F O R M U L A R Z S P E C Y F I K A C J I C E N O W E J " D o s t a w a m a t e r i a ł ó w b u d o w l a n y c h n a p o t r z e b y G d y s k i e g o C e n t r u m S p ot ru " L p N A Z W A A R T Y K

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM i Gazetą Wyborczą. Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Wiedza o społeczeństwie Poziom podstawowy Listopad 2011 W ni niej szym sche ma cie oce nia nia za dań otwar tych są pre zen to wa ne przy kła do we po praw ne od po wie dzi.

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE. Skwierzyna. (miejscowość) CZĘŚĆ A. (miejsce zatrudnienia, stanowisko lub funkcja)

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE. Skwierzyna. (miejscowość) CZĘŚĆ A. (miejsce zatrudnienia, stanowisko lub funkcja) WPŁYNĘŁO URZĄD MIEJSKI WSKWIERZYNIE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE 2S, KW!. 2013...., Ilość zalącznlk6w. -+ł-_ wlijta, rliastępeyw9jta, sel{retarlja ghliby, slffirhhika ghliby, IdMftI]iMIljMt1;~.," gmilłlłą osobą

Bardziej szczegółowo

I V. N a d z ó r... 6

I V. N a d z ó r... 6 C h o r ą g i e w D o l n o l ą s k a Z H P Z a ł ą c z n i k 1 d o U c h w a ł y n r 2 2. / I X / 2 0 1 5 K o m e n d y C h o r ą g w i D o l n o 6 l ą s k i e j Z H P z d n i a 0 8. 0 62. 0 1 5 r. P

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 72/133/2016 Zarządu Powiatu w Siedlcach Z dnia 18 kwietnia 2016 roku

Uchwała Nr 72/133/2016 Zarządu Powiatu w Siedlcach Z dnia 18 kwietnia 2016 roku Uchwała Nr 72/133/2016 W sprawie ustalenia zasad oceny formalnej i merytorycznej wniosków w ramach pilotażowego programu Aktywny Samorząd realizowanego na podstawie porozumienia zawartego z Państwowym

Bardziej szczegółowo

Kozubova i Kamienite Przemysław Borys, 26.08.2015 10:10-15:40

Kozubova i Kamienite Przemysław Borys, 26.08.2015 10:10-15:40 Kozubova i Kamienite Przemysław Borys, 26.08.2015 10:10-15:40 Ilustracja 1: Podejście na Kozubovą rozpoczynaliśmy z Górnej Łomnej Ilustracja 2: Na samym początku powitała nas pięknie wykończona (Horni

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA CZŁONKA WSPÓLNOTY MIESZKANIOWEJ

PORADNIK DLA CZŁONKA WSPÓLNOTY MIESZKANIOWEJ PORADNIK DLA CZŁONKA WSPÓLNOTY MIESZKANIOWEJ SZCZECIN 2013r. 1. WSPÓLNOTA MIESZKANIOWA a) Charakter prawny Wspólnoty Wspólnota Mieszkaniowa nie posiada osobowości prawnej, może jednak nabywać prawa i zaciągać

Bardziej szczegółowo

Hałas RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2002 ROKU 1 5 5 K r ak ó w 2 0 0 3 V I H A Ł A S Mirosław Dzierko, Dariusz Kapustka N a p r s t r n l a t r j g p a r c a j u n y j e s t r

Bardziej szczegółowo

u l. W i d o k 8 t e l. 2 2 6 9 0 6 9 6 9

u l. W i d o k 8 t e l. 2 2 6 9 0 6 9 6 9 T A D E U S Z R O L K E J U T R O B Ę D Z I E L E P I E J T o m o r r o w W i l l B e B e t t e r K a w i a r n i a F a f i k, K r a k ó w, 1 9 9 2 F a f i k C a f e, C r a c o w, 1 9 9 2 W ł a c i c i

Bardziej szczegółowo

250 pytań rekrutacyjnych

250 pytań rekrutacyjnych 250 pytań rekrutacyjnych które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi 250 pytań rekrutacyjnych, które pomogą Ci zatrudnić właściwych ludzi Autorzy Katarzyna Chudzińska dyrektor zarządzający zasobami ludzkimi

Bardziej szczegółowo

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym

oraz nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego ze sprzętem ratowniczogaśniczym Samorządowy Program dotyczący pomocy finansowej dla gmin/miast na zakup nowych samochodów ratowniczo - gaśniczych ze sprzętem ratowniczogaśniczym zamontowanym na stałe oraz zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

Ludzkie gadanie. & b4 > > & b. с j j > j j. j w w. w w b. q=120. Soprano. Soprano. Alto. Tenor. Bass. Tu mp. tu tut tu tu tu.

Ludzkie gadanie. & b4 > > & b. с j j > j j. j w w. w w b. q=120. Soprano. Soprano. Alto. Tenor. Bass. Tu mp. tu tut tu tu tu. Ludzkie gadanie Agnieszka Osiecka Soprano Soprano 4 4 q=120 mp Tu mp Tu Seeryn Kraeski arr voc. Andrze Borzym. tu tut tu tu tu. tu tut tu tu tu Alto Tenor Bass 5 4 4 mp Tu mp Pa ra ra rap pa pa tu tu tu

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie TERRANOVA zaprasza na Warsztaty Pracy Wodnej w dniach 20.08 do 28.08.2016

Stowarzyszenie TERRANOVA zaprasza na Warsztaty Pracy Wodnej w dniach 20.08 do 28.08.2016 Stowarzyszenie TERRANOVA zaprasza na Warsztaty Pracy Wodnej w dniach 20.08 do 28.08.2016 Warsztaty odbędą się w Ośrodku Wczasowym STANICA WODNA na Mazurach w malowniczej miejscowości Stare Jabłonki (okolice

Bardziej szczegółowo

4. J ak ie dział ania na f oru m cał ej s zk oł y p os tanowiliśmy p odj ą ć, aby u czynić p rak tyk ę oceniania bardziej zrozu miał ą dla u cznió w?

4. J ak ie dział ania na f oru m cał ej s zk oł y p os tanowiliśmy p odj ą ć, aby u czynić p rak tyk ę oceniania bardziej zrozu miał ą dla u cznió w? SZKOŁA PODSTAWOWA nr 1 w BEŁŻYCACH Zasada 2: SZKOŁA OCENIA SPRAWIEDLIWIE " S z k o ł a z k l a s ą s p r a w i e d l i w i e o c e n i a. U c z n i o w i e w i e d z ą, c z e g o m a j ą s i ę n a u c

Bardziej szczegółowo

ᆇ勷D O DLO P K K P UL. G. KU B O Gmina iasto zczecin ydział Gosᆇ勷odaᆇ勷ᆇ勷i Komᆇ勷naᆇ勷neᆇ勷 i Ocᆇ勷ᆇ勷ony ᖧ哧ᆇ勷odowisᆇ勷a D O 70-546 zczecin ᆇ勷ᆇ勷. ᆇ勷mii Kᆇ勷aᆇ勷oweᆇ勷 1 B Ż ᖧ哧ᆇ勷dowᆇ勷ana PO ၇喗D Ł K LKUL in 喷. ᆇ勷 喷ᖧ哧ieta

Bardziej szczegółowo