Jestem od zamiatania drogi do Kościoła. z dr Elżbietą Sujak rozmawia Cezary Sękalski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jestem od zamiatania drogi do Kościoła. z dr Elżbietą Sujak rozmawia Cezary Sękalski"

Transkrypt

1 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła z dr Elżbietą Sujak rozmawia Cezary Sękalski S RAFIN Kraków 2009

2 Wydawnictwo Serafin, Kraków 2009 Redakcja Monika Myszka-Wieczerzak Małgorzata Sękalska Korekta Tomasz Duszyc OFMCap Łamanie Edward Augustyn Fotografie: Archiwum Elżbiety Sujak Janusz Kolasa (str. 148) Cezary Sękalski (1 strona okładki, str. 309) Wydawca Wydawnictwo Serafin, ul. Korzeniaka 16, Kraków Kuria Prowincjalna Krakowskiej Prowincji Zakonu Braci Mniejszych Kapucynów Druk Ekodruk, tel Printed in Poland ISBN Zamówienia: Wydawnictwo Serafin ul. Korzeniaka 16, Kraków tel./fax , księgarnia internetowa:

3 Jeśli uda mi się wprowadzić człowieka na drogę świadomej pracy nad własnym rozwojem, to ja toruję drogę łasce. Nazywam to zamiataniem drogi do Kościoła.

4 Rozdział I Czym skorupka za młodu nasiąknie Dzieciństwo w czasach wielkiego kryzysu Skąd pochodzi Pani rodzina? Moja rodzina ma korzenie pomorsko-wielkopolskie. Moja mama urodziła się w Bydgoszczy, a ojciec w Boguniewie, w powiecie obornickim pod Poznaniem jako syn rolnika. Moi rodzice poznali się w Bydgoszczy, gdzie pracowali w jednej firmie, a po zawarciu małżeństwa osiedli w Grudziądzu, gdzie się urodziłam. Kryzys gospodarczy przełomu lat 20 i 30. oraz trudności na rynku pracy spowodowały, że wędrowali za chlebem z Pomorza do Poznania, a potem z Poznania ostatecznie na Śląsk. Tam najłatwiej było wtedy o trwałe źródło utrzymania. A z czego się utrzymywali? Mój ojciec jako najmłodszy syn był podobno przeznaczony do stanu duchownego, ale do tego nie doszło i ostatecznie został handlowcem branży żelaznej tak to się nazywało. W tym

5 8 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła zawodzie pracował przez całe życie, zmieniając oczywiście miejsca pracy i jej warunki. Moja mama była pierwszą w pokoleniach kobiet w rodzinie pracującą zawodowo, ponieważ jej ojciec a mój dziadek miał ambicje, żeby jego córki były niezależne od mężów i żeby miały zawód. Moja mama ukończyła więc szkołę handlową i pracowała jako stenotypistka, sekretarka. Dziadek był mistrzem malarskim, a w gruncie rzeczy był artystą malarzem, bo i malował obrazy, i kopiował, malował też polichromie w kościołach. A jak to było ze stanem duchownym Pani ojca podjął taką próbę? Trudno to właściwie nazwać próbą w ówczesnych czasach trzeba było już dziesięcioletniego chłopca wysłać do miasta do szkoły średniej i szok był dla niego tak duży, że się tam nie popisał. Sam mi to opowiadał. Dziadek się rozsierdził i odebrał go z tej szkoły, czego ojciec zresztą nie mógł przeboleć i bardzo ambitnie uzupełniał potem wykształcenie przy różnych okazjach, poza ścieżką gimnazjalną i maturalną, ale miał dobre wykształcenie zawodowe. I to, że miał być księdzem, jakoś przewijało się przez rodzinne opowieści? To dotarło do mnie w pewnym momencie. Zresztą mój ojciec, kiedy już był w podeszłym wieku, to chętnie mi o tym opowiadał. Myśmy oczywiście byli wychowywani w przekonaniu, że nasi rodzice uczyli się świetnie, byli prymusami, mamy ich naśladować i w ogóle jest mała nadzieja, że kiedykolwiek im dorównamy

6 1926 Jeszcze jako jedynaczka Elżbieta Sujak, pierwszy rok życia

7 10 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Jakie były warunki życia Pani rodziny? Urodziłam się jako pierwsze dziecko w rodzinie będącej w rozkwicie i w dobrobycie. Dziadkowie mieli fabrykę mebli stylowych i ram owalnych. Mój ojciec był dobrze sytuowanym urzędnikiem w zarządzie fabryki maszyn. Posiadaliśmy duże mieszkanie i służbę. To było w Grudziądzu nad Wisłą, gdzie rzeka ma kilometr szerokości. Ten stan trwał parę lat, niedługo. Z wczesnego dzieciństwa pamiętam tylko mnóstwo zabawek i to, że byłam dosyć beztroska. Mama grała na fortepianie, śpiewała i było pogodnie. Kiedy rodziło się następne rodzeństwo, rodzice zawsze wysyłali mnie do babci do Bydgoszczy. To się jednak skończyło, kiedy miałam może sześć lat. Mój ojciec nagle zachorował i wymagał długiego leczenia klinicznego i rehabilitacji. To były lata 20. i 30. Panował wielki kryzys, o którym dużo mówiono. Kolejno upadały fabryki, w tym fabryka mojego dziadka. Wprawdzie mój ojciec założył w tym czasie własną firmę i uwolnił się od pracodawców, ale kiedy zachorował, ona padła. Na co chorował? Chyba miał udar mózgu. Ale wyszedł z tego stosunkowo dobrze, chociaż kilka lat był na rencie. Pamiętam, że przez całe dzieciństwo obserwowałam stopniowy upadek materialnego poziomu życia. Dom babuni właściwie zupełnie się rozpadł, bo wszystko poszło na długi, a fabryka się spaliła. Babunia została zupełnie bez środków do życia, wobec czego mój ojciec ją przygarnął i była odtąd z nami przez trzydzieści lat, aż do swojej śmierci. Towarzyszyła prawie całemu mojemu dzieciństwu. U nas w domu też wszystko szło coraz gorzej. Musieliśmy się przenieść do Poznania i zamieszkać w małym mieszkaniu.

8 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 11 Do naszej rodziny dołączyła jeszcze ciotka i wszyscy żyliśmy z renty ojca. Pamiętam okresy dużego niedostatku takiego na przykład, że na prezent pod choinkę dostawałam wstążki do warkoczy. Wakacje szkolne spędzałam na wsi w rodzinie ojca albo nie wyjeżdżaliśmy wcale Jak Pani to przeżywała jako dziecko? Zupełnie spokojnie. Muszę powiedzieć, że absolutnie tego nie wartościowałam. Cieszyłam się z tych wstążek. Może zazdrościłam czegoś koleżankom. Dzisiaj dopiero sobie uświadamiam, co wtedy mogli przeżywać moi rodzice. Dla nas to nie był problem. A rodzice jak to przyjmowali? Nawet nie potrafię powiedzieć, bo wtedy nie mogłam jeszcze tego rozumieć. W każdym razie nie pamiętam narzekań. Chronili dzieci? Nie obciążali ich swoimi trudnościami? Chronili. O sprawach materialnych przy nas nie mówiono. Było wiadomo, że nie stać nas na wiele. Mały srebrny pierścioneczek na prezent czy książka to było coś nadzwyczajnego. W związku z wędrówką rodziny zmieniałam szkoły. Zaczęłam uczyć się w Grudziądzu, a potem naukę kontynuowałam w Poznaniu. Ostatecznie mój ojciec, kiedy już wrócił do sił i zdrowia, podjął pracę w Rybniku na Śląsku i tam wylądowaliśmy znowu w całym komplecie z babunią na dwa lata. To był rok 1938, a w 1940 Niemcy nas stamtąd wyprosili

9 1964 Rodzice

10 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 13 Tak więc, były wędrówki i zmiany szkół. Ten niedostatek właściwie utrzymywał się później przez całe życie moich rodziców. Już nigdy nie powrócili do tej dawnej świetności, którą z naszej trójki rodzeństwa tylko ja zapamiętałam. Później było bardzo skromnie. Nie lamentowali jednak z tego powodu. To było przedziwne. Ojciec zaakceptował teściową jak swoją matkę. Własną wcześnie stracił. Mimo tego wszystkiego życie toczyło się bez większych trudności. Pamiętam tylko na przykład, że moja mama, która była na owe czasy kobietą nowoczesną i paliła papierosy, posyłała mnie do kiosku po trzy sztuki, bo na tyle w danym momencie było tylko ją stać. Odzież z reguły była nicowana i przerabiana. Jedna z ciotek przerabiała ją z dorosłych na dzieci. Ale wtedy wydawało mi się, że to jest norma, dlatego że nie żyłam w świecie kontrastów. Podobnie radzili sobie wszyscy w otoczeniu i nasza dalsza rodzina. Na wakacje wysyłano nas na wieś. To nie było arcyciekawe, bo noszenie na barana przez starszych kuzynów albo towarzyszenie im przy pasieniu krów na pastwisku było szczytem atrakcji. Z tej opowieści wyłania mi się obraz Pani rodziców jako silnych ludzi, którzy potrafili pogodzić się z materialnym ubóstwem i mężnie stawiać czoło różnym życiowym trudnościom A można by spodziewać się tonu skargi i nieustannego powracania do dawnych, lepszych czasów, co mogłoby skutecznie zatruć dzieciństwo i uczyć takiego cierpiętniczego podejścia do życia. To ich zdolność do przystosowania. Moja mama była bardzo elegancka, bardzo piękna. A ja wyrastałam w kompleksie brzydkiej córki pięknej matki. Wy-

11 14 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła nikało to stąd, że wszystkie moje ciotki ze strony ojca były brzydule, a mnie ciągle mówiono, że jestem podobna do ojca i jego rodziny. Wyrastałam więc w przekonaniu, że najwyraźniej ta świetność mojej mamy jest dla mnie absolutnie niedostępna. Ona zawsze bardzo o siebie dbała i nawet w sytuacji niedostatku nie pozwoliła się jakoś w tym wymiarze zdegradować. Jeśli kobieta pomimo braku środków materialnych potrafi pozostać damą, to jest to na pewno zaleta. A jakie znaczenie miała dla Pani więź z ojcem i więź z matką? Kiedy byłam bardzo mała, zajmowały się mną gosposie. Zabierały mnie do swoich znajomych, towarzyszyły mi na spacerach. Później jako towarzysz bardziej mi się podobał mój ojciec. To było w okresie jego renty, kiedy był niepełnosprawny. Wtedy prowadzał mnie na spacery, rozmawiał ze mną, majsterkował w domu. Przez to był mi bliższy w okresie wczesnego dzieciństwa. Mama była mniej obecna. Takie przynajmniej dzisiaj odnoszę wrażenie. Z tym, że później, kiedy przyszedł okres dorastania, to sprawa się odwróciła mama była dla mnie ideałem, utożsamiałam się z nią. A z ojcem w okresie dojrzewania wybuchały ostre konflikty. On próbował wtedy tępić moje wady te same, które ja widziałam u niego, więc odpowiednio wojowniczo się stawiałam, tak że bywały trudne momenty. Konflikty te zresztą nie naruszały więzi, ale jednak zakłócały w jakiś sposób naszą codzienność. Znów z tej opowieści wyłania mi się obraz ojca, który mimo niepełnosprawności potrafi zagospodarować przestrzeń swojej

12 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 15 wolności i ograniczonych przez chorobę możliwości. Okazuje się, że nawet taka sytuacja może być błogosławieństwem dla rodziny, bo stwarza okazję do pogłębienia więzi z córką, czego nie byłoby, gdyby musiał chodzić do pracy i znikać z domu na całe dnie. Ciekawe jest to, co Pani mówiła o swoim okresie dojrzewania. Mówi się niekiedy, że w konflikty w relacjach ojciec dorastająca córka bardzo często włącza się jakiś rodzaj lęku mężczyzny przed fascynacją kobiecością dojrzewającego dziecka. Do tej pory to była córeczka tatusia, a tu nagle pojawia się konflikt, bo ojciec surową ręką próbuje wychowywać dorastającą córkę Mój ojciec był zawsze zakochany w mamie. Ja lubię taką tezę, która mówi, że w każdym małżeństwie, które trwa i jest dobre, to jedno z małżonków kocha bardziej. Wtedy małżeństwo uzyskuje pewną trwałość. W małżeństwie moich rodziców to był ojciec. Mówiła Pani, że było też rodzeństwo Tak. Dwoje młodszych: brat i siostra. Żyją i ciągle jesteśmy w komitywie. Brat jest ode mnie młodszy o cztery lata, a siostra o sześć, więc była to dostatecznie duża różnica, żeby ze sobą nie rywalizować. Ja byłam obciążona obowiązkami opiekuńczymi (w postaci nadzoru) nad młodszym rodzeństwem, ale pamiętam, że to bezczelnie wykorzystywałam. Na przykład, mając lat osiem, pozwoliłam się ciągnąć na sankach mojemu czteroletniemu bratu, a on był szczęśliwy, że może to robić Bywało i tak. Albo kiedyś, gdy zaczynałam pracę nad sobą, jeszcze bardzo dziecięcą, to robiłam postanowienia, że wyjdę na spacer z moją siostrzyczką. To był taki dobry uczynek.

13 1931 Elżbieta Sujak, w wieku 6 lat, z młodszym bratem

14 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 17 Jakie znaczenie miała dla Pani relacja z babcią? Babcia ładnie weszła w rolę matki. Mama szukała pracy i był to problem w czasach kryzysu. Nie zatrudniano wtedy mężatek, bo skoro mąż pracował, to powinno rodzinie wystarczyć. Nas było jednak sporo i nie wystarczało to, co ojciec zarobił. Mama wreszcie znalazła pracę w jakiejś niemieckiej firmie, dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego i musiała wyjechać. Przez krótki czas byliśmy podzieleni. Ojciec pracował na Śląsku, mama w Toruniu, a my dzieci mieszkaliśmy z babcią w Poznaniu. Sąsiedzi kiwali nad nami głowami, co to za dziwna rodzina, ale myśmy mieli tyle radości, kiedy wszyscy się zjeżdżali. A babunia bardzo pięknie przejęła rolę mamy i prowadziła dom właściwie prawie do końca swego życia. Babunia była jedyną osobą, którą widziałam, jak się modli. Miała tę swoją grubą, starą książkę, z której szeptała modlitwy. Lubiła też sobie o szarej godzinie podumać na fotelu albo siadała do pianina i grała z pamięci. Była dobrą pianistką. Wiedziałam, że się modli i że chodzi do kościoła. To był taki filar religijności w domu. Przypomina mi się postać dziadka patriarchy z Kręgu biblijnego Brandstaettera. Tu gdzieś w mojej wyobraźni była babcia. Jeden dziadek mieszkał na wsi, był bardzo stary i właściwie nie miałam z nim kontaktu. A ojciec mojej mamy zmarł mając lat pięćdziesiąt parę, więc jego w ogóle nie pamiętam. Kiedyś w wywiadzie dla Listu mówiła Pani o roli dziadków w rodzinie, którzy są rozpieszczaczami wnuków

15 18 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Tak, pamiętam. Tu babunia była czasem bezradna, bo my byliśmy jednak trudni w wychowaniu. Czasem odwoływała się do sprawiedliwości ojca, ale trzeba przyznać, że robiła to bardzo uważnie i z miłosierdziem dla nas. Była dla Pani wzorcem kobiety pełnej, dojrzałej? Wzorcem była mama. Babcia była bardziej domową ostoją bezpieczeństwa, porządku, harmonii i pokoju. To była babcia! Jakie jeszcze wartości wyniosła Pani z domu rodzinnego? Zupełnie nie znałam alkoholizmu. Ojciec nie pił i nie tolerował w ogóle alkoholu w domu. Nie widziałam nigdy u nas pijanego człowieka. Były przyjęcia i spotkania, ale nigdy nikt się nie upił. To była zupełnie obca rzecz. I druga kwestia jakaś taka ogólna prawość. To znaczy oprócz tej wizji doskonałości rodziców, nigdy nie wolno było kłamać. I oczywiście nie widziano takiej potrzeby. Czasem ze strachu coś tam się wymyśliło, ale nie kłamało się dla korzyści. To w ogóle nie wpisywało się w klimat domu. Nie było działania dla pozoru. Nie było rywalizacji z innymi. Nie było żadnej zazdrości. Kiedy ja mówiłam, że moje koleżanki mają jakieś lepsze rzeczy, to odpowiadano: Trudno, my nie mamy, skąd ci to wziąć? Jeszcze jedna rzecz: ja zupełnie przez całe dzieciństwo nie widziałam wrogości. To było dla mnie pojęcie zupełnie obce. Mieliśmy w rodzinie takiego wżenionego wujka o trudnym charakterze i kiwano nad nim głowami, bo ciotka niekiedy musiała u nas szukać schronienia na kilka dni lub tygodni, ale nawet wobec niego nie było w ogóle wrogo-

16 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 19 ści. I bardzo długo udawało mi się wierzyć, że nie istnieje zło. Może dopiero wojna i okupacja to mi pokazały. Wcześniej wydawało mi się, że nie ma zła, że są tylko jakieś nieporozumienia. Wychowanie religijne? Trudno mi to określić Jak wyglądało Pani wychowanie religijne? Były takie elementy w rodzinie? Trudno mi to określić. Wiem, że babunia się modliła. Z wczesnego dzieciństwa pamiętam, że mnie nie prowadzano do kościoła. Byłam bardzo mała i dosyć ruchliwa, a mama zawsze mówiła, że nie chciałaby, żeby jej dzieci były uciążliwe dla innych. Nie zabierała nas więc w miejsca, gdzie moglibyśmy przeszkadzać, między innymi i do kościoła. Pierwszy raz zabrały mnie tam dzieci sąsiadów. Niewiele sobie z tego przypominam tylko tyle, że to były dzieci sąsiadów i że ja byłam tam po raz pierwszy. Później mnie nauczono pacierza, ale jak to było, to ja nie za bardzo pamiętam. A rozmawiało się w domu na tematy religijne? Nie. Mama należała do tego typu nowoczesnych kobiet, które domagały się swoich praw. Moi rodzice pobrali się w roku, w którym Watykan wykreślił z przysięgi małżeńskiej wymaganie posłuszeństwa żony wobec męża. Moja mama już we wrześniu 1923 roku nie ślubowała tego i zdarzało się nam słyszeć, jak w trakcie sprzeczki rodziców mówiła: Uważaj, bo ja tobie posłuszeństwa nie przysięgałam!

17 20 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła To piękne. Nawet nie wiedziałem, że była wcześniej taka przysięga Ja właśnie dzięki sprzeczkom moich rodziców wiem A kto dominował w tym małżeństwie? Z całą pewnością dominowała mama. Czyli ten, kto kocha bardziej, zwykle musi się jakoś bardziej podporządkować? Był to też wpływ choroby, która zmieniła trochę mojego ojca. Załamała jego dzielność życiową. Później już nie awansował, stracił cały swój zapał. Dawniej był wioślarzem, lubił żeglować. A później stracił swoje zainteresowania. Mama niekiedy mawiała: Wiesz, ja miałam właściwie dwóch mężów tego sprzed choroby i tego po Ale ten po chorobie był akceptowany w równym stopniu? Tak, był. To pokazuje, jak bardzo ważna jest wierność w małżeństwie bez względu na okoliczności. Ja czasami mówię na swoich sesjach o małżeństwie, że można wyjść za prezesa, a potem mieć w domu bezrobotnego Tak jest, to są nieprzewidziane sytuacje. Czyli o religii w domu nie mówiono. A jak wyglądały święta?

18 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 21 Święta były dosyć świeckie, to znaczy takie choinkowo- -gwiazdorowe, bo na Pomorzu to Gwiazdor przynosił prezenty Właściwie dopiero od czasu, kiedy zaczęły się przygotowania do pierwszej komunii, pamiętam jakieś pierwsze swoje świadome myślenie w kategoriach religijnych. W Poznaniu mieszkaliśmy tuż obok kościoła Zbawiciela na Górczynie, a jako dzieci cieszyliśmy się dużą wolnością, więc bawiąc się w okolicy kościoła, czasem tam wpadałam. I pamiętam, że mnie zadziwiał ten budynek i to, że był inny w dzień, inny wieczorem, inny w nocy. Poza tym babunia lubiła chodzić na majowe nabożeństwa, a ja z nią. Miałam swoje miejsce, siedziałam na schodkach przy bocznym ołtarzu. Wtedy majowe nabożeństwa były ogromnie uroczyście celebrowane: morze kwiatów, morze świateł to były zwykłe świeczki, ale ich było dużo. I ten nastrój dymy kadzidlane i śpiewy, tak że to robiło na mnie wielkie wrażenie. I właściwie dopiero od tego momentu ja potrafię rejestrować moje życie religijne. Może ta sytuacja miała jedną dobrą stronę: ja się nie bałam, nigdy nie straszono mnie Bogiem, nigdy nie myślałam w kategoriach sądu i dlatego On był jakoś oswojony. Rzeczywiście dopiero w okresie pierwszej komunii zaczęłam myśleć, przeżywać i zastanawiać się nad sobą i nad sprawami religii. To by znaczyło, że lepsze jest żadne wychowanie religijne, niż złe? Można by zaryzykować taką tezę. Ale czy jest ona do obronienia nie wiem (śmiech). W Pani opowieści widać, że spotkanie z Panem Bogiem przychodzi czasem przez kulturę: kościół, kadzidła, świece mogą otwierać małe dziecko na transcendencję

19 1935 Pierwsza Komunia Święta

20 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 23 Myślę, że to były przeżycia głównie estetyczne, ale takie estetyczno-fascynujące. I w czasie pierwszej komunii kontakt z Jezusem i formacja stały się bardziej świadome? Tak. Polska w rodzinie istniała A jak Pani pamięta przedwojenną Polskę? Była pani wychowywana patriotycznie? Pamiętam tylko opowieści ojca o wojnie. Brał udział w pierwszej wojnie światowej jako zaciężny żołnierz pruski, ale krótko. Potem już jako ochotnik w wojnie bolszewickiej w Wojsku Polskim, i tam był ranny. A jeszcze przedtem, między jednym a drugim, był powstańcem wielkopolskim walczącym o niepodległość. Gdy kończyła się pierwsza wojna światowa i wrócił z wojska, to od razu ze swoim kuzynem podjął działalność konspiracyjną i wziął udział w powstaniu. Tak więc, Polska w rodzinie istniała. Mało tego, słyszałam także różne opowieści rodziców z czasów uczenia się polskiego w okresie pruskim. Przecież moi rodzice, dziadkowie mieli za sobą niemieckie szkolnictwo. Do dobrego tonu należało uczyć dzieci w domu historii Polski i języka ojczystego. Tę formację rodzice mieli, może bardziej mama niż ojciec, bo była już wychowana w mieście. Zawsze dużo mówiono o tym, że Polska w 1918 roku wybuchła. W tym sensie było to jakieś bieżące poznawanie tych spraw.

21 24 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła I był jakiś rodzaj fascynacji, triumfu, że wreszcie żyjemy w wolnym kraju? Tak. Później, od siódmego roku życia, dochodziło jeszcze to, co mówiono w szkole: dziadek Piłsudski i tak dalej. Ale inne przewroty i awantury polityczne w okresie międzywojennym przechodziły nad nami, bo to było za skomplikowane dla dziecka, tak że w tych sprawach nie miałam swojego zdania. A miała Pani jakieś późniejsze analogie, kiedy znowu Polska wybuchała? Tak. To było w 1945 roku, kiedy Niemcy odeszli. Wtedy jeszcze wciąż mówiono, że to wyzwolenie. To się brało za dobrą monetę, dopóki nie okazało się, że jest to moneta fałszywa. A w 1989 roku Tak, cały okres Solidarności, bo w tym jest też i okres wojenny To już przeżywało się bardzo świadomie. Pytam o to, jak pytał w wierszu czyżyk młody starego, bo Pani żyła w wolnej przedwojennej Polsce Poza tym należę do pokolenia wyżu demograficznego po pierwszej wojnie światowej. Ja z całej szkoły podstawowej pamiętam bardzo liczne klasy. Nas było po pięćdziesięcioro w klasie. Pamiętam te zdjęcia z okazji imienin pani wychowawczyni cała klasa ustawiona to były przecież ogromne masy dzieci. Jak Pani wspomina swoją edukację szkolną?

22 1938 Właśnie zaczęłam gimnazjum Elżbieta Sujak (w środku) z rodzeństwem

23 26 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Bardzo dobrze. Nie bardzo mogę pojąć sytuację obecną i z czasów, kiedy byłam psychiatrą dziecięcym. Ja mam bardzo pozytywny obraz szkoły. Ponieważ nie stać nas było na bogate wakacje, ja nie mogłam doczekać się powrotu we wrześniu do szkoły. Inna rzecz, że też nie było tego napięcia, jakie dzieci dzisiaj przeżywają z powodu stawiania stopni. To w ogóle nie należało do klimatu szkoły. Nie pracowało się dla oceny. Chodziło się do szkoły, a stopnie były na wywiadówce i na świadectwie, a w międzyczasie po prostu uczestniczyło się w bieżącym lekcyjnym nauczaniu. To było jakieś misterium odkrywania świata, nowych rzeczy, uczenie się przez zabawę? Tak, tak właśnie. A mówi się czasami o takiej surowości szkoły przedwojennej Ja tej surowości nie doznałam. Inna rzecz, że mogło to być troszeczkę związane z tym, iż ja się dość dobrze uczyłam. Nigdy nie byłam prymuską, ale nie miałam też nigdy żadnych problemów w nauce. Może w starszych klasach trochę z matematyką, ale wcześniej nie było trudności. Bardzo wcześnie nauczyłam się czytać i robiłam to na okrągło. Mówili, że ktoś te książki pisze. Pytałam: Ale kto to jest? Odpowiadali: No autor. Aha, to ja będę autorką! powiedziałam, a miałam wtedy siedem lat. A potem to pragnienie poszło w niepamięć na długie, długie lata.

24 I. Czym skorupka za młodu nasiąknie 27 Dziś mówi się o surowości niegdysiejszego wychowania paternalistycznego. Niewątpliwie jestem też produktem takiego wychowania. Ojciec karał biciem. Klapsy były i oczywiście to się zdarzało. Rzadko, ale się zdarzało. Jego bili, to i on uważał, że tak trzeba, za karę. Kara nie była objawem humoru. Najpierw wytłumaczono dziecku, co zrobiło źle i że musi ponieść konsekwencje. Więc to mnie nie ominęło. Wcześniej wspominała Pani, że jako dziecko miała taką wyidealizowaną wizję swoich rodziców, że oni byli najwspanialsi, mieli najlepsze świadectwa, byli doskonali. Istniało zatem pewne tabu: dziecko w wiele spraw nie miało wglądu i to dawało w wychowaniu pewną pozytywną presję. Trzeba dążyć do ideału. I to może wyjaśniać ówczesny klimat szkoły, nie musiało być w niej kar, skoro to rodzice wymierzali sprawiedliwość. Na pewno. Ale to dotyczyło raczej takich porządkowych spraw. Karane było jawne nieposłuszeństwo czy coś podobnego. Jeśli chodzi o stopnie, w domu nigdy nie było nacisku pod tym względem. Nigdy nie bałam się wywiadówki. Zawsze słyszałam: Słuchaj, sprawowanko powinno być jednak inne. A później ta matematyka, która mi nie szła. Ale ja pod opieką rodziców chodziłam do szkoły tylko do piętnastego roku życia. Później była sześcioletnia przerwa wojenna. A dalsze kształcenie to już była moja sprawa. Pamięta Pani jakieś ulubione książki, czytane przez pół nocy?

25 28 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Pamiętam, byłam na wakacjach u stryja i leżąc na brzuchu, z latarką czytałam jakąś książkę pod kołdrą. Czasem mnie nakrywali na tym i karali. Ja rzeczywiście namiętnie czytałam. Korzystałam z książek z biblioteki miejskiej, a ponieważ w czasie wakacji nudziłam się, to chodziłam codziennie i bibliotekarka nie wierzyła, że ja czytam te książki. Z każdej mnie egzaminowała i dopiero wtedy dawała mi następną. Ale potem się zgodziła dawać mi dwie na dwa dni. Więc książki pożerałam. Trudno powiedzieć, żebym miała jakieś ulubione lektury. Te raczej się pojawiły dopiero w wieku młodzieńczym. A jakie to były lektury? O, ciekawe! Był taki psychiatra francuski, Szwed z pochodzenia, Axel Munthe uczeń Charcota, i on napisał Księgę z San Michele. Był moim ideałem przez długi czas. Teraz, kiedy go wezmę do ręki, to już mnie śmieszy, ale wtedy to było dla mnie objawienie. Treść książki stanowiły wspomnienia z czasów, kiedy pracował w klinice psychiatrycznej w Paryżu. To taki mistyk, ale raczej typu przyrody. Był luteraninem i jako jeszcze zupełnie młody student zakochał się w wyspie Capri pod Neapolem i zaplanował, że tam spędzi swoje życie i starość. I ciągle pracował ciężko po to, aby wykupić sobie jakąś posiadłość w wiosce San Michele właśnie i tam zbudować sobie pałac. On uwielbiał antyk, więc oczywiście interesowały go wykopaliska. To początek XX wieku, zatem jeszcze dużo tego było. I to taki mój ideał. On bardzo pracował nad sobą, kochał ludzi i zwierzęta, no i bardzo mnie inspirował. To było między osiemnastym a dwudziestym drugim rokiem mojego życia, bo w gruncie rzeczy z jego powodu polazłam na medycynę.

26 1940, Rybnik Czternaście lat życia

27 Spis treści I. Czym skorupka za młodu nasiąknie...7 Dzieciństwo w czasach wielkiego kryzysu...7 Wychowanie religijne? Trudno mi to określić...19 Polska w rodzinie istniała...23 Wojna toczyła się jakoś poza nami...30 Z powodów politycznych zrezygnowałam z polonistyki...38 Profesor wmówił mi medycynę...41 Studenci medycyny pierwszego roku to są straszni ludzie!...44 II. Terapeuta bez dyplomu...53 Alkoholizm jako brak zgody na siebie...53 Manowce koedukacji...62 Terapia uzależnień...67 Pogodzić się ze swoimi granicami...72 Często mylimy awans z rozwojem...77

28 326 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Kiedy przekleństwo staje się błogosławieństwem...82 Przeszkoda do pokonania czy granica nie do przejścia?...89 III. Zawód: psychiatra...93 Lot nad kukułczym gniazdem...93 Cierpiałam z powodu braku mistrza Polska była wolna od psychoanalizy Choremu trzeba najpierw okazać akceptację Grozi nam wieża Babel! IV. Jak pomóc małżonkom? Zaczęło się od ustawy aborcyjnej Mieć dziecko, czy go nie mieć? Jak zbudować udane małżeństwo? Małżeńskie kryzysy Nazywać potrzeby a nie oskarżać V. Życie zaczyna się po czterdziestce Doktorat zrobiłam z nudów To KUL mnie znalazł Seksuologia to krótki temat Instrumentalne traktowanie drugiego zawsze jest raniące Być albo nie być homoseksualistą...159

29 Spis treści 327 VI. Weszłam w pisarstwo, które nazwałabym służebnym Moja publicystyka wyrosła z prelekcji Jestem od zamiatania drogi do Kościoła Oko w oko z SB VII. Konsekrowana w świecie Poczułam Obecność, która mnie ze sobą wiązała Chłopaka zostawiłam przy furtce Trzecia droga powołania W tamtych czasach podręczniki do teologii moralnej pisali skrupulanci Kapłan i kobieta VIII. Czym jest instytut świecki? Laboratorium Kościoła Przymierzałam się do zależności Ty i te twoje kumy Emisariusz bez munduru Powołanie na pierwszym miejscu Trudności konsekrowanych w świecie Kryzysy powołania Życie kontemplacyjne w świecie Arystokraci ducha...232

30 328 Jestem od zamiatania drogi do Kościoła IX. Celibat to sfera wolności Bezżeństwo w XXI wieku Seminarium to jest przerwane dzieciństwo! Duchowość bez etykietek Służba w Kościele Psychiatra w seminarium Model współczesnej parafii Kościelna etykieta X. Na emeryturze bawiłam się w psychologię komunikacji Dar od Pana Boga Super niania dla dorosłych Sztuka słuchania Zrytualizowanie komunikacji w Kościele Między rywalizacją a współpracą? Od szukania winnych do szukania przyczyn Ważne jest współczujące rozumienie Między psychologią a duchowością Duch stłumiony w psychoterapii Na ćwiczenia duchowe pojechałam w wieku 68 lat...306

31 Spis treści 329 XI. Kilka słów o starości Blaski i cienie życia emerytki Religijność podeszłego wieku W poszukiwaniu eliksiru młodości Wartość starości...319

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili papierosy a później wieczorem po szkole tez Ŝeśmy się

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Dzielna dziewczyna życie Montse Grases

Dzielna dziewczyna życie Montse Grases Dzielna dziewczyna życie Montse Grases 1Czy wiesz, że na każdego z nas czeka w niebie wspaniały prezent? Montse Grases urodziła się 10 lipca 1941 roku w Barcelonie. Była wesołą i bardzo dobrą dziewczynką.

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Internet. łączy pokolenia

Internet. łączy pokolenia Internet łączy pokolenia n Temat zajęć: Internet łączy pokolenia n Cel główny: Nawiązanie więzi międzypokoleniowej; edukacja międzypokoleniowa n Cele szczegółowe: uświadomienie dzieciom ważnej roli przewodnika

Bardziej szczegółowo

awno temu w Polsce ludzie żyli inaczej niż dziś. Nie było komputerów, bo nie było prądu. A prądu nie było, bo nie było elektrowni. A elektrowni nie było, bo nikt ich jeszcze nie wymyślił. Tatusiowie wsiadali

Bardziej szczegółowo

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska

Alwernia. Moja Mała Ojczyzna. Opracowała: Karolina Hojowska Alwernia Moja Mała Ojczyzna Opracowała: Karolina Hojowska Nazywam się Karolina Hojowska, mam trzynaście lat i mieszkam w Alwerni. Tutaj też chodzę do Szkoły Podstawowej, jestem uczennicą klasy szóstej.

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak - nasz patron

Janusz Korczak - nasz patron Janusz Korczak - nasz patron Publiczna Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Czarnocinie Czarnocin 58 26-807, Radzanów Numer 1 03/16 ORGANIZATOR PROJEKTU PARTNER Janusz Korczak (Henryk Goldszmit) urodził

Bardziej szczegółowo

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Wywiad przeprowadziły: Magdalena Weltz Grażyna Niemyjska Fotografia: Justyna Witalis Transkrypcja: Judyta Warzecha 1 -Niech Pan opowie o sobie. Skąd korzenie

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU

ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU ANALIZA BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH WŚRÓD RODZICÓW UCZNIÓW GIMNAZJUM NR 24 IM. HENRYKA JORDANA I SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 30 W ZABRZU Zabrze, marzec 2015r. WYNIKI BADAŃ ANKIETOWYCH PRZEPROWADZONYCH

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo!

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo! Pielgrzymka,18.01. 2013 Kochana Mamo! Na początku mego listu chciałbym Ci podziękować za wiedzę, którą mi przekazałaś. Wiedza ta jest niesamowita i wielka. Cudownie ją opanowałem i staram się ją dobrze

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze!

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze! Warszawa, 22 maja 1999 Nazywam się Łucja Kowalska i mam 9 lat. Piszę do Pana, ponieważ słyszałam o Panu na lekcjach języka polskiego. Pani powiedziała nam, że był Pan przyjacielem dzieci i dbał o nasze

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety.

Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety. Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety. Skąd pochodzą twoi rodzice? Gdzie mieszkali twoi pradziadkowie oraz prapradziadkowie na początku XX. wieku? Pochodzili z tego samego regionu co Ty czy

Bardziej szczegółowo

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Bóg kocha dzieci. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Bóg kocha dzieci. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich KOCHAMY DOBREGO BOGA Bóg kocha dzieci Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Ogólna prezentacja i wprowadzenie do pracy z podręcznikiem Kochamy

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015

Wszelkie prawa zastrzeżone. Matko. córki. Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Wszelkie prawa zastrzeżone Matko córki Konferencja Kobieta jest trendy 5 marca 2015 Co się zmieniło? 14%-> 40% 44% 25-34 latków mieszka z rodzicami Wzrosła w latach 2002-2014 liczba 30-34-letnich Polaków

Bardziej szczegółowo

Zbliża się Dzień Babci i Dzień Dziadka.

Zbliża się Dzień Babci i Dzień Dziadka. Zbliża się Dzień Babci i Dzień Dziadka. To okazja, by pamiętać o naszych najbliższych, starsze pokolenia jest wzorem wartości religijnych i narodowych. Duża wielopokoleniowa rodzina żyjąca zgodnie pod

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów Ankieta przeprowadzona wśród uczniów klas IV V w Szkole Podstawowej nr 79. Jej celem zbadanie atmosfery panującej wśród uczniów w szkole, korelacji nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Czasem źle postępujemy Przez moje złe czyny (grzechy) inni ludzie się smucą, a czasami nawet płaczą. Moje złe czyny brudzą serce. Serce staje się brudne

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF Biuro i gabinety psychoterapii: ul. Zygmuntowska 12/5, 35-025 Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Dobry start szkolny ma zasadnicze znaczenie dla dalszej edukacji.

Bardziej szczegółowo

Materiały są dostępne na licencji Creative Commons BY-SA 3.0 Polska

Materiały są dostępne na licencji Creative Commons BY-SA 3.0 Polska ,,Mając trzy lata... Dnia 30 maja miałyśmy okazje przeprowadzić wywiad z Panem Januszem Jezierskim. Mężczyzna mając trzy lata został wysiedlony wraz z całą rodziną z Jarocina do Warszawy. Czy pamięta Pan

Bardziej szczegółowo

DUCZUŚ. Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach. Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia!

DUCZUŚ. Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach. Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia! Nr 4 Luty 2015 r. DUCZUŚ Gazeta Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Duczkach Witajcie! Święta już za nami, więc czas na kolejne, tym razem lutowe wydanie Duczusia! W tym numerze: Długo wyczekiwany wywiad

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

Marcin Pałasz. ilustracje Olga Reszelska

Marcin Pałasz. ilustracje Olga Reszelska Marcin Pałasz ilustracje Olga Reszelska Copyright by Marcin Pałasz Edycja Copyright by Skrzat, Kraków 2012 Redakcja: Sylwia Marszał Korekta: Agnieszka Sabak Skład: Łukasz Libiszewski Ilustracje: Olga Reszelska

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Sztum. Miasto i Gmina

Sztum. Miasto i Gmina Miasto i Gmina Sztum ANKIETA Szanowni Państwo, chcąc poznać Państwa potrzeby i oczekiwania została przygotowana ankieta, której celem jest zebranie opinii na temat Gminy Sztum i jej mieszkańców. Ankieta

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT PETYA (BG) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r.

Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. Nowicjat: Rekolekcje dla Rodziców sióstr nowicjuszek Chełmno, 25 26 kwietnia 2015 r. W dniach 25 26 kwietnia odbyły się w naszym domu w Chełmnie rekolekcje dla rodziców sióstr nowicjuszek. Niektórzy rodzice

Bardziej szczegółowo

16. niedziela po Trójcy Świętej

16. niedziela po Trójcy Świętej Centrum Misji i Ewangelizacji/ www.cme.org.pl 16. niedziela po Trójcy Świętej Główna myśl: Pan Jezus pociesza Tekst: J 11,1,3,17-27 Wskrzeszenie Łazarza Wiersz: Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

Młodzież 2010. Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych

Młodzież 2010. Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych Młodzież 2010 Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych Barbara Badora, CBOS PLANY, DĄŻD ĄŻENIA I ASPIRACJE ŻYCIOWE MŁODZIEM ODZIEŻY

Bardziej szczegółowo

W POSZUKIWANIU KOPCIUSZKA

W POSZUKIWANIU KOPCIUSZKA ANETA ANTOSIAK W POSZUKIWANIU KOPCIUSZKA SCENARIUSZ PRZEDSTAWIENIA Copyright by CeTVbja\T8Wh^TVl]ab 4eglfglVmaTF^XaX Żory 2013 ISBN 978-83-63-171-32-2 www.skene.com.pl e-mail: pracownia@skene.com.pl Wydawca

Bardziej szczegółowo

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej

Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Zakończenie Problemem głównym mojej pracy są przyczyny podejmowania miłości u młodzieży ponadgimnazjalnej Do problemu głównego zostały sformułowane następujące problemy szczegółowe, które przedstawię poniżej.

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZKOŁA EMOCJI. Ewa Danuta Bia ek WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE SZKOŁA EMOCJI Ewa Danuta Bia ek 2 Ewa Danuta Białek Szkoła emocji CYKL WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO: SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE 3

Bardziej szczegółowo

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ

CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH. ignacjańska. duchowość. Pod redakcją Józefa Augustyna SJ CO ZABRAĆ ZE SOBĄ? PO PIERWSZYM TYGODNIU ĆWICZEŃ DUCHOWNYCH Pod redakcją Józefa Augustyna SJ duchowość ignacjańska Wydawnictwo WAM Księża Jezuici 297 SPIS TREŚCI Wstęp.......................................

Bardziej szczegółowo

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich K O C H A M Y D O B R E G O B O G A Nasza Boża Rodzina Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Wprowadzenie do książki Nasza Boża Rodzina Religia

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska

CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY. Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry. Gerald G. May. Przełożyła Katarzyna Gdowska Gerald G. May CIEMNA NOC CIEMNA NOC DUSZY DUSZY Depresja a kryzys duchowy oczami psychiatry Przełożyła Katarzyna Gdowska WYDAWNICTWO WAM KSIĘŻA JEZUICI WPROWADZENIE Nasza reakcja współczucia i słusznego

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

Portret Zdrowia Mojej Rodziny

Portret Zdrowia Mojej Rodziny Portret Zdrowia ojej Rodziny INICJATYWA NACZELNEGO LEARZA STANÓW ZJEDNOCZONYCH W SPRAWIE HISTORII ZDROWIA RODZINY Brigham and Women's Hospital Family History Project JA NALEŻY WYPEŁNIĆ FORULARZ? Formularz

Bardziej szczegółowo

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka

Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Tak wygląda biuro Oriflame Polska od środka Gdyby, to była mafia już bym nie żyła... Oto jak z koleżankami otrzymujemy kosmetyki, bawimy się wyśmienicie i jeszcze przy tym zarabiamy (oraz jak możesz do

Bardziej szczegółowo

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Spis treści: 1. Wstęp. 2. Cykl życia urządzeń elektrycznych i elektronicznych. 3. Cykl życia mojego starego komputera w porównaniu z kosztami eksploatacyjnymi.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie?

ANKIETA. W poniższych pytaniach proszę zaznaczyć x tylko jedną właściwą odpowiedź. 1. Jak Ocenia Pan/Pani warunki życia mieszkańców w gminie? ANKIETA Szanowni Państwo, Gmina i Miasto Nowe Skalmierzyce przystąpiła do opracowania Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych, która ma na celu zdiagnozowanie najważniejszych problemów i

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW LEKCJI WYCHOWAWCZYCH DLA KLAS CZWARTYCH

PROPOZYCJE TEMATÓW LEKCJI WYCHOWAWCZYCH DLA KLAS CZWARTYCH KLAS CZWARTYCH 1. Rozterki i niepokoje związane z przyszłą pracą: rola pracy w życiu człowieka, praca czy powołanie Stosunek do pracy w świetle zachodzących zmian społecznych i ekonomicznych Cechy dobrego

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

Dzieci to cud! A jak są dzieci, to jest już naprawdę cud". Proszę nam opowiedzieć o tym swoim Cudzie. Don Bosco

Dzieci to cud! A jak są dzieci, to jest już naprawdę cud. Proszę nam opowiedzieć o tym swoim Cudzie. Don Bosco Dzieci to cud! Don Bosco Z Tomaszem Budzyńskim, wokalistą rockowym, kompozytorem, poetą i malarzem, rozmawia Grażyna Starzak W wywiadach, publicznych wypowiedziach, często wspomina Pan o swojej żonie,

Bardziej szczegółowo

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM Warsztaty dla Rodziców, którzy chcą się nauczyć, jak skutecznie rozmawiać ze swoim dzieckiem, lepiej je rozumieć i unikać konfliktów, jakie niesie nieprawidłowa komunikacja.

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie

Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Wywiady z pracownikami Poczty Polskiej w Kleczewie Dnia 22 października 2014 roku przeprowadziliśmy wywiad z naczelnik poczty w Kleczewie, panią Kulpińską, która pracuje na tym stanowisku ponad 30 lat.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2012 BS/94/2012 POLACY WOBEC WŁASNEJ STAROŚCI

Warszawa, lipiec 2012 BS/94/2012 POLACY WOBEC WŁASNEJ STAROŚCI Warszawa, lipiec 2012 BS/94/2012 POLACY WOBEC WŁASNEJ STAROŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi

Krystyna Wajda Horodko. Opowieści spod złocistej. Kraina Wodospadów. Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 2 Krystyna Wajda Horodko Opowieści spod złocistej tęczy Kraina Wodospadów Moim dorosłym już dzieciom: Natalii, Filipkowi i Jakubowi 4 K o s z a l i n 2013 by Krystyna Wajda, Koszalin 2013 ISBN 978-83-64234-09-5

Bardziej szczegółowo

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego

Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Raport cząstkowy - Migracje z województwa lubelskiego Zebranie informacji na temat migrantów z danego obszaru stanowi poważny problem, gdyż ich nieobecność zazwyczaj wiąże się z niemożliwością przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo