Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy czyli depresja depresji nie równa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy czyli depresja depresji nie równa"

Transkrypt

1 Zyss Orzecznictwo T. Miejsce Lekarskie rozpoznania 2008, zaburzeń 5(2): depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy - czyli depresja depresji Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy czyli depresja depresji nie równa The status of the diagnosis of depressive disorders in medical certification of incapacity to work or: one depression is not equal to another Tomasz Zyss Szpital Uniwersytecki Klinika Psychiatrii Dorosłych Collegium Medium UJ w Krakowie Streszczenie Termin zaburzeń depresyjnych dotyczy bardzo niehomogennej grupy schorzeń psychiatrycznych o różnej etiologii i nasileniu, a dość podobnej fenomenologii - obejmującej stany obniżonego nastroju, napięcia lękowego, pewnego spowolnienia psychoruchowego, spowolnienia myślenia, oraz szeregu towarzyszących zaburzeń somatycznych (zaburzenia snu, zaburzenia łaknienia, zaburzenia rytmów endogennych), itp. Przy tym wspomniane spektrum obejmuje zaburzenia na poziomie nerwicowym (dawna nerwica depresyjna), przez zaburzenia depresyjne warunkowane sytuacyjnie i reaktywnie (reakcje żałoby, zaburzenia adaptacyjne występujące po utracie bliskiej osoby, pracy, renty, wyzwolone sytuacją odbywania służby wojskowej, zaburzenia depresyjne w przebiegu zespołu stresu pourazowego, itp.), przez zaburzenia depresyjne warunkowane podłożem organicznym (depresja inwolucyjna) i somatogenne (zaburzenia występujące w przebiegu lub w wyniku schorzeń somatycznych i stosowanej farmakoterapii), do zaburzeń afektywnych (dawna depresja endogenna; obecnie zespoły/epizody depresyjne w przebiegu choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej, bez lub z zaburzeniami psychotycznymi) czy depresji w przebiegu zaburzeń psychotycznych. Jest sprawą oczywistą, iż znaczenie orzecznicze każdej z postaci zaburzeń depresyjnych jest inne. Zaburzenia typu depresji nerwicowej w zależności od nasilenia - mogą być przesłanką do orzeczenia od braku do częściowej niezdolności do pracy; z kolei depresja z kręgu zaburzeń afektywnych może ograniczać ogólną sprawność ustroju bardziej na poziomie całkowitej niż częściowej niezdolności do pracy. Zaburzenia depresyjne stanowią najczęściej pojawiające się rozpoznanie psychiatryczne w orzecznictwie rentowym. Wprowadzenie 10 wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób utrudnia jednak proste zorientowanie się do której grupy wymienionych powyżej zaburzeń należy podnoszona u pacjenta depresja. Autor opisuje kryteria orzecznicze pomagające w zajęciu określonego stanowiska orzeczniczego. Słowa kluczowe: zaburzenia depresyjne, orzecznictwo rentowe Summary The name depressive disorders refers to a highly heterogeneous group of psychiatric disorders of various etiology and intensity, but fairly similar phenomenology, including mood depression, anxiety tone, certain psychomotor sluggishness, bradyphrenia and several accompanying somatic disturbances (sleep disturbances, dysorexia, endogenous rhythm disturbances), etc. Moreover, the above mentioned range includes also neurotic disturbances (former depressive neurosis), situationally and reactively conditioned depressive disorders ( reaction of mourning; adaptative disturbances occurring after the loss of a close person, a job, disability pension or evoked by the situation of army service; depressive disturbances in the course of PTSD, etc), depressive disorders caused by organic factors (involutional depression) and somatogenous depressive disorders (disturbances that occur in the course or as a result of somatic diseases and applied pharmacotherapy) as well as affective disorders (former endogenous depression; now: depressive syndromes or episodes in the course of mono- or bipolar affective disorder with or without psychotic disturbances) or depression in the course of psychotic disorders. It is obvious that the weight of each form of depressive disorders in medical certification of incapacity to work is different. The depressive neurosis type depending on its intensity may justify the decisions from none to partial incapacity to work while depression connected with affective disorders may reduce general fitness to the degree of complete rather than partial incapacity to work. Depressive disorders are among the most frequently cited diagnoses in medical certification for social security payment. However, endorsement of ten versions of the International Classification of Diseases makes it difficult to recognize to which group of the above mentioned disorders the depression diagnosed in the patient belongs. The author describes certification criteria that make it possible to issue a definite medical decision. Key words: depressive disorders, medical certification for social security payment Orzecznictwo Lekarskie 2008, 5(2): Nadesłano: Zakwalifikowano do druku: Adres do korespondencji / Address for correspondence Dr med. Tomasz Zyss Klinika Psychiatrii Dorosłych Collegium Medicum UJ w Krakowie ul. Kopernika 21a, Kraków

2 102 Orzecznictwo Lekarskie 2008, 5(2): Wprowadzenie Zaburzenia depresyjne są bodaj najczęstszym ze schorzeń spotykanych w codziennej praktyce u pacjentów pozostających w leczeniu ambulatoryjnym i/lub szpitalnym. Są to zaburzenia o różnym nasileniu objawów i posiadające zwykle odmienne znaczenie orzecznicze. Dla lekarzy orzeczników oraz biegłych sądowych kluczowym pozostają pytania: kiedy to zaburzenia depresyjne osiągają znaczenie orzecznicze, od czego zależy, że w taki albo inny sposób ocenia się objawy i nasilenie depresji. Innymi słowy ważnym pozostaje problem operacjonalizacji diagnostyki psychiatrycznej pod kątem orzecznictwa [1]. Diagnostyka zaburzeń depresyjnych Termin zaburzeń depresyjnych dotyczy bardzo niehomogennej grupy schorzeń psychiatrycznych o różnej etiologii i nasileniu, a dość podobnej fenomenologii obejmującej cały szereg w sumie mało specyficznych zaburzeń objawów psychicznych: stany obniżonego nastroju, napięcia lękowego, pewnego spowolnienia psychoruchowego, spowolnienia myślenia, osłabienia koncentracji i uwagi, niskiej samooceny i niewiary w swoje siły, pesymistycznego patrzenia na przyszłość, itp. Wymienionym dolegliwościom psychicznym towarzyszyć mogą rozliczne zaburzenia somatyczne: zaburzenia snu, zaburzenia łaknienia (zmniejszenie apetytu), zaburzenia rytmów endogennych, itp. Podnoszone są koncepcje spektrum choroby depresyjnej obejmującego na jednym końcu zarówno zaburzenia na poziomie nerwicowym (dawna nerwica depresyjna), przez zaburzenia depresyjne warunkowane sytuacyjnie i reaktywnie (reakcje żałoby, zaburzenia adaptacyjne występujące po utracie bliskiej osoby, pracy, renty, wyzwolone sytuacją odbywania służby wojskowej, zaburzenia depresyjne w przebiegu zespołu stresu pourazowego, itp.), przez zaburzenia depresyjne warunkowane podłożem organicznym (depresja inwolucyjna) i somatogenne (zaburzenia występujące w przebiegu lub w wyniku schorzeń somatycznych i stosowanej farmakoterapii), do zaburzeń afektywnych (dawna depresja endogenna; obecnie zespoły/epizody depresyjne w przebiegu choroby afektywnej jedno- i dwubiegunowej, bez lub z zaburzeniami psychotycznymi) czy depresji w przebiegu zaburzeń psychotycznych. Obowiązująca w latach r. IX wersja Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-9 (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) była pod względem diagnostyki niezmiernie prosta [4]. Zaburzenia fenomenologicznie odpowiadające depresji kodowane były jedynie w kilku punktach: psychozy afektywne (296), nerwice (300) i zaburzenia depresyjne nie zaklasyfikowane w innym miejscu (311), oraz częściowo również w punktach: ostra reakcja na stres (308) i reakcje przystosowawcze (309). Postęp kliniczny w zakresie fenomenologii i diagnostyki w tym również psychiatrycznej doprowadził do stworzenia niezwykle rozbudowanej wersji X, obowiązującej od 1992 r. do nadal, klasyfikacji chorób opracowanej i wdrożonej przez Światową Organizację Zdrowia WHO, czyli ICD 10. Zaburzenia o obrazie depresji rozsiane są po niemal całym rozdziale V dotyczącym Zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ( Mental and behavioural Disorders ) [2]. Zaburzenia depresyjne znaleźć można w grupie organicznych zaburzeń psychicznych włącznie z zespołami objawowymi (F0) pod postacią organicznych zaburzeń afektywnych (F06.3) i depresyjnych (F06.32). Zaburzenia psychotyczne głównie z zaburzeniami depresyjnymi (F1x.54) mogą towarzyszyć używaniu substancji psychoaktywnych (F1). Współwystępowanie objawów psychotycznych typu schizofrenii oraz depresji pozwala na postawienie diagnozy zaburzeń schizoafektywnych typ depresyjny (F25.1). Cały podrozdział F3 poświęcony jest zaburzeniom nastroju (afektywnym), wśród których zaburzenia depresyjne zajmują najważniejsze miejsce. Wymienia się epizody depresji w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (F31.3, F31.4, F31.5), /samodzielny/ epizod depresji (F32), zaburzenia depresyjne nawracające (F33), uporczywe zaburzenia nastroju/afektywne (F34) oraz inne zaburzenia nastroju/afektywne (F38). W grupie uporczywych zaburzeń nastroju wymienić można dystymię (F34.1), która obejmuje dawne rozpoznania nerwicy depresyjnej (vel depresji nerwicowej) oraz depresyjnych zaburzeń osobowości. Wprawdzie czysta nerwica depresyjna została przeniesiona do podrozdziału F3 zaburzenia z objawami depresyjnymi nadal można znaleźć w podrozdziale F4 obejmującym zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną. Można tu znaleźć zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane (F41.2) oraz rozmaite postacie zaburzeń adaptacyjnych (F43.2) jak krótka reakcja na stres, reakcja depresyjna przedłużona czy reakcja mieszana lękowo-depresyjna. Wreszcie objawy depresji występują w depresyjnych zaburzenia zachowania (F92.0) należących do

3 Zyss T. Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy - czyli depresja depresji zaburzeń zachowania i emocji rozpoczynających się zwykle w dzieciństwie i wieku młodzieńczym. Oczywiście istnieją określone różnice fenomenologiczne i kliniczne pozwalające na postawienie właściwego rozpoznania, czasem jednak precyzyjne postawienie diagnozy nie jest jednak w pełni możliwe. Problemy orzecznicze W obszarze psychiatrii znacznie łatwiej jest przyjmować rozpoznanie nozograficzne (odwołujące się do czystego opisu fenomenologicznego zaburzeń) niż nozologiczne (uwzględniające etiopatologię zaburzeń). Innymi słowy łatwiej jest na podstawie badania przedmiotowego postawić rozpoznanie zaburzeń depresyjnych, niż wywieść ich naturę, tj. stwierdzić czy ma się do czynienia li tylko z zaburzeniami nerwicowymi o obrazie depresyjnym czy też z zaburzeniami odpowiadającymi dawnej depresji endogennej [7]. Z kolei w przypadku zdiagnozowania u pacjenta epizodu depresyjnego klasyfikacja ICD-10 wymaga wskazania czy miało się do czynienia z epizodem łagodnym, umiarkowanym czy ciężkim. Jednak często brak tych określeń w dostępnej dokumentacji lekarskiej. Problemem pozostaje więc jakie kryteria należy uwzględniać czy przypisywać im główne znaczenie z orzeczniczego punktu widzenia szczególnie w sytuacji, gdy Ustawa o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych nie zawiera żadnych szczegółowych zaleceń orzeczniczych [5]. Poniżej dyskusji poddane zostanie kilka z nich. Zwykle jednak żaden pojedynczy czynnik nie ma decydującego znaczenia orzeczniczego jak dopiero ich konstelacja. Autoprezentacja pacjenta Zasadą orzecznictwa jest uwzględnianie w procesie decyzyjnym dwóch elementów: danych pochodzących z obserwacji i badania przedmiotowego pacjenta oraz analizy dostępnej dokumentacji lekarskiej [6]. Czasem zdarza się, iż objawy depresyjne u chorego widoczne są na pierwszy rzut oka : obecne są w wisusie badanego, w jego zachowaniu i wypowiedziach. Dobrze byłoby wówczas, aby stwierdzane w kontakcie z chorym objawy miały potwierdzenie w dokumentacji lekarskiej. Nie zapoznanie się z dokumentacją chorego należy uznać za pewnego rodzaju błąd. Niejednokrotnie zdarza się bowiem, iż autoprezentacja pacjenta nie koresponduje z jakością jego leczenia (leczenie mało regularne lub mało intensywne, zapiski lekarskie potwierdzające poprawę oraz dobre samopoczucie i funkcjonowanie chorego). Należy wyraźnie podnieść, iż sama sytuacja badania w ZUS czy w Sądzie Pracy jest dla opiniowanego sytuacją stresującą i może wywoływać sytuacyjnie objawy depresyjnolękowe, które w dniu badania mogą być bardziej nasilone niż w pozostałym okresie. Z drugiej strony pacjent zna doskonale cel i zasady rządzące badaniem kontrolnym. Pacjent z łatwością pojmuje, iż chcąc otrzymać świadczenia rentowe nie powinien mówić o poprawie, o dobrym samopoczuciu i dobrym funkcjonowaniu lecz właśnie odwrotnie. Nawet jeżeli nie doszło do pełnej poprawy to pacjent prezentuje swoje aktualne dolegliwości jak je pamięta z okresu rzeczywistego pogorszenia. Trudno jednak u każdego chorego stwierdzać czy wywodzić symulację czy też agrawację objawów. Zdarzają się również pacjenci, którzy nie są w stanie (i to nie z powodu deficytów poznawczych) wymienić nawet ułamka tych zaburzeń, dysfunkcji, objawów czy problemów, które podnoszone są przez lekarza prowadzącego w druku rentowym. Wiarygodność stawianych w ten sposób diagnoz jawi się jako niewielka. Dość łatwo identyfikowana jest postawa roszczeniowa pacjenta oraz agrawacja objawów, które nie poprawiają wizerunku pacjenta. Wybitnie na jego niekorzyść wpływa jego agresywne zachowanie oraz negowanie towarzyszącemu problemowi alkoholowemu. Potwierdzeniem nasilonych zaburzeń depresyjnych u pacjenta nie jest z pewnością wybitnie zadbany wygląd (np. nowa fryzura, makijaż, tipsy, ekstrawagancki ubiór, obfita biżuteria), opalenizna, elokwentny rozbudowany i wielozdaniowy tok wypowiedzi. Do trudnych pacjentów zaliczyć można tych z zaburzeniami konwersyjnymi vel histerycznymi rysami osobowości. Ci są w stanie spiętrzyć się w sytuacji zadawania im pytań przykładowo o nieregularność leczenia i żądać zabicia ich lub też grozić złożeniem skargi na lekarza np. do Prezesa ZUS czy też Prezesa Sądu. Orzekanie w takich przypadkach jawi się być pochodną oportunizmu lekarza prowadzącego. Trudne do jednoznacznej oceny orzeczniczej są informacje od pacjenta o ogólnej sytuacji życiowej (owdowienie względnie rozwód, problem alkoholowy partnera, wielodzietność, problem mieszkaniowy, ogólne ubóstwo, itp.). Formalnie tzw. casus socialis nie jest diagnozą medyczną, lecz można sobie wyobrazić, iż część orzeczników ZUS czy biegłych sądowych skłonnych jest uwzględniać przy podejmowaniu decyzji orzeczniczej podaną okoliczność.

4 104 Orzecznictwo Lekarskie 2008, 5(2): Jako przeceniane można uznać podnoszenie na druku rentowym istnienia u pacjenta myśli samobójczych. Oczywiście w zespołach depresyjnych szczególnie w tych odpowiadających dawnej depresji endogennej ryzyko popełnienia próby samobójczej jest podwyższone. Pacjenci z tego rodzaju zaburzeniami zwykle nie mają większych trudności z otrzymaniem świadczeń rentowych. Natomiast znamienita większość pozostałych osób zwyczajowo w trakcie badania podnosi istnienie u siebie myśli, złych myśli względnie czarnych myśli w domyśle myśli suicydalnych. W przypadku dłużej utrzymujących się zaburzeń szczególnie bez hospitalizacji i bez kiedykolwiek podjętych zamiarów suicydalnych deklaracje pacjenta dezawuują się. Łatwiej wówczas przyjąć, iż mają charakter głównie deklaratywny, demonstracyjny i manipulująco-instrumentalny, a nie realnie zagrażający. Podjęta w przeszłości próba samobójcza również nie ma jednoznacznego znaczenia orzeczniczego. Inaczej ocenia się bowiem nadużycie pięciu tabletek relanium, a inaczej kilkudniową śpiączkę toksykologiczną; inne znaczenie ma deklarowane chodzenie ze sznurkiem w kieszeni, a inne znaczenie ma potwierdzone dokumentacją lekarską odcinanie powieszonego już pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić uwagę np. na charakteropatyczne rysy osobowości pacjenta i głośno nie dezawuować deklaracji o myślach samobójczych u pacjenta, gdyż ten chcąc uwiarygodnić swoje wypowiedzi może rzeczywiście podjąć zagrażającą próbę. Pozytywne orzeczniczo jawią się być natomiast stwierdzane na drodze klinicznej cechy organicznego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (cechy zespołu psychoorganicznego). Sytuacja przebycia w przeszłości depresji (czy innych zaburzeń psychicznych) powoduje, iż poniekąd już do końca życia pacjent pozostaje na pewnego rodzaju cenzurowym. Przecież i u każdego zdrowego nastrój nie utrzymuje się non stop na tym samym poziomie, lecz zdarzają się rozmaite jego wahania bez większej nadinterpretacji tego faktu. Tym czasem wręcz naturalne niewielkie wahania nastroju u pacjenta są niemal zawsze interpretowane za wyraz patologii nawrotu choroby. Rodzaj leczenia Podstawą leczenia zaburzeń depresyjnych jest farmakoterapia stąd też ważną rolę orzeczniczą ma ocena stosowanej u pacjenta farmakoterapii. Dotychczas uznawało się, iż w przypadku cięższych zaburzeń stosowane są leki starszych generacji tzw. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne. Z kolei leki nowej generacji (np. z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny SSRI) uważane są za łagodne i stosowane w przypadku łagodniejszych zaburzeń. Praktyka kliniczna zmienia się jednak i w chwili obecnej (w związku z dużą dostępnością, niską ceną i ogólnymi zaleceniami) leki nowych generacji stały się lekami pierwszego wyboru i są stosowane w przypadku bardziej nasilonych zaburzeń. Mimo wszystko raczej nadal uważa się, iż potwierdzeniem zaburzeń o większym nasileniu jest zażywanie przez pacjenta mg klomipraminy (Anafranil) niż 20 mg fluoksetyny (Prozac). Potwierdzeniem istnienia cięższych zaburzeń jest dodatkowe stosowanie leków z grupy neuroleptyków oraz stabilizatorów nastroju zwłaszcza litu. Konieczne jest zwrócenie uwagi na występowanie u chorego objawów ubocznych (działań niepożądanych) leków szczególnie w przypadku stosowania większych dawek. Dość powszechne jest stosowanie u pacjentów polipragmazji: 2-3 leków o profilu przeciwdepresyjnym, 1-2 neuroleptyków, 1-2 stabilizatorów nastroju oraz 1-3 preparatów benzodiazepinowych. Niekiedy można mieć daleko idące wątpliwości co do zasadności stosowanej przez lekarza prowadzącego terapii, jak również co do tego czy pacjent w ogóle zażywa wszystkie zadeklarowane w dokumentacji lekarskiej leki. W krańcowo wątpliwych przypadkach możliwe jest przynajmniej teoretycznie zwrócenie się od odpowiedniego nadzoru farmaceutycznego o stwierdzenie czy ordynowane opiniowanemu leki są przez niego kupowane. Możliwe jest również pobranie krwi na oznaczenie poziomu leków. W rzeczywistości żadna z wymienionych procedur nie jest jednak praktykowana. Paradoksalnie bowiem to nie same leki mają znaczenie orzecznicze lecz stan kliniczny pacjenta. Leki są ordynowane pacjentowi nie po to, aby wywoływać u niego objawy uboczne, lecz właśnie w celu uzyskania poprawy ustąpienia objawów depresji, opanowania lęków, normalizacji nastroju, itp. In minus oceniane jest stosowanie przez całe lata tej samej farmakoterapii i podnoszone utrzymywania się cały czas nasilonych objawów chorobowych bez podjęcia jakichkolwiek starań o wypróbowanie innych leków lub kombinacji leków. Oczywiście nie ma po co zmieniać leków w sytuacji przy pacjent jest dobrze ustawiony farmakologicznie i pozostaje w remisji objawowej. Okresowe próby zmiany leków, stosowanie ich kombinacji wraz z koniecznością okresowych pobytów w szpitalu może świadczyć o pewnej oporności na leczenie i sugerować poważniejsze niż łagodne zaburzenia.

5 Zyss T. Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy - czyli depresja depresji Zwykle leczenie szpitalnie szczególnie to trwające 1,5-3 miesięcy koresponduje z głębszym nasileniem zaburzeń depresyjnych i oceniane jest jako orzeczniczo bardziej znaczące niż leczenie ambulatoryjne. Problemem orzeczniczym staje się jednak sytuacja polegająca na synchronizowaniu leczenia stacjonarnego z terminem kolejnego badania kontrolnego ZUS. I tak w przypadku orzekania o niezdolności do pracy na jednoroczne okresy pacjent co roku trafiał na oddział psychiatryczny, a przy orzeczeniu niezdolności do pracy na 2 lat miała miejsce przerwa w kolejnym pobycie na oddziale (wedle zasady po co kłaść się do szpitala skoro w tym roku nie ma badania kontrolnego ZUS). Leczenie na psychiatrycznym oddziale dziennym (kiedy to pacjent przychodzi na kilka godzin zajęć terapeutycznych, a po południu wraca do domu) ma zwykle mniejsze znaczenie orzecznicze od leczenia na zamkniętym oddziale stacjonarnym. Potwierdzeniem znacznie nasilonych zaburzeń psychicznych jest zastosowanie u pacjenta inwazyjnych metod w rodzaju zabiegów elektrowstrząsowych. Bez większych wątpliwości należy przyjąć, iż wspomniana forma terapii odpowiada epizodowi depresyjnemu o ciężkim nasileniu co powinno być uznane za przesłankę do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, leżeli nie niezdolności do samodzielnej egzystencji. Jak dotąd w Polsce w terapii depresji nie stosuje się implantacji stymulatora nerwu błędnego. Z kolei psychoterapii przypisuje się mniejsze znaczenie niż farmakoterapii. Długość leczenia Zaburzenia depresyjne jak i duża część zaburzeń natury psychicznej cechują się pewną nawrotowością. Oznacza to, iż towarzyszą pacjentowi przez długie lata, a nawet długie dekady życia. Z drugiej jednak strony w większości przebiegów należałoby liczyć na remisje, które związane są z naturalną dynamiką choroby oraz które osiąga się przy pomocy wdrożonej farmakoterapii. Rzeczywiste uporczywe zaburzenia depresyjne (oporne na leczenie) utrzymujące się z niemal niezmiennym nasileniem przez długie okresy wydają się być dość rzadkie. Dokumentacja leczenia znaczącej części pacjentów potwierdza natomiast zgoła to inne relacje. Analiza kart chorobowych pacjentów starających się o świadczenia rentowe z powodu depresji wykazuje utrzymywanie się objawów depresyjnych przez całe lata. Im dłuższy jest okres tego rodzaju permanentnej depresji tym mniej wiarygodna staje się ona z klinicznego i orzeczniczego punktu widzenia szczególnie gdy nie towarzyszy jej leczenie w warunkach stacjonarnych. Lekarze prowadzący są w tym zakresie w trudnej sytuacji. Jeżeli będą opisywać zgodnie z rzeczywistością stan poprawy pacjenta, jego dobre samopoczucie i brak depresji to podczas najbliższego badania ZUS pacjent nie ma większych szans na otrzymanie dalszych świadczeń rentowych. Problemem polskiej psychiatrii z obserwacji własnych wydaje się być zbyt paternalistyczne i opiekuńcze podejście zamiast promowania postaw prozdrowotnych i sprzyjających powrotowi pacjenta do zatrudnienia. Przykładem mogą być tu zaburzenia schizofreniczne (skądinąd bardziej poważne niż zaburzenia depresyjne) względem których dokonał się znaczny postęp w zakresie farmakoterapii i toczone są kampanie medialne w rodzaju schizofrenia jest chorobą uleczalną, a z drugiej strony w zakresie których pacjenci i ich lekarze prowadzący domagają się zwykle przyznawania świadczeń z tytułu całkowitej niezdolności do pracy czy niezdolności do samodzielnej egzystencji i to często na stałe (niekiedy po tylko kilku latach leczenia i bodaj jednej hospitalizacji psychiatrycznej). Przykładem zaburzeń z dobrymi remisjami są zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Zaostrzenia w przebiegu tej choroby bywają w rzeczywistości ciężkie, lecz nierzadko występują remisje pozwalające na powrót do zatrudnienia. Tak więc nie samo rozpoznanie jakkolwiek by nie brzmiało groźne i jakkolwiek nie byłoby ciężkie w okresie zatrudnienia ma znaczenie orzecznicze, lecz jego realny przebieg i aktualne nasilenie objawów. Pytaniem pojawiającym się jest jak długo musi się utrzymywać remisja, aby można było podejmować decyzje o uznaniu pacjenta za zdolnego do zatrudnienia. Autor nie zgadza się praktyką niektórych kolegów ZUS, którzy badając chorego np. po 2-3 miesiącach po dłuższej hospitalizacji gdzie na karcie zaznaczono wypis z poprawą orzekają zdolność do zatrudnienia. Wydaje się iż w przypadku epizodów depresyjnych o umiarkowanym lub znacznym nasileniu objawów nawet jeżeli udało się leczeniem szpitalnym osiągnąć pewną remisję to zasadnym jest orzeczenie niezdolności do pracy na okres 0,5-2 lat. Oczywiście większe znaczenie orzecznicze trudno jest przypisać hospitalizacji trwającej jedynie 1-2 tygodnie. Z problemem długości leczenia i otrzymywania świadczeń rentowych pojawia się problem wtórnej społecznej inwalidyzacji pacjenta. Nie raz zdarza się, iż w trakcie kolejnego badania kontrolnego ZUS pacjent zostaje uznany za zdolnego do pracy po

6 106 Orzecznictwo Lekarskie 2008, 5(2): latach pozostawania na świadczeniach rentowych, a biegli potwierdzają iż rzeczywiście brak jest schorzeń pozwalających na przyjęcie innego orzeczenia. Osoba, która poszła na świadczenia rentowe przykładowo w wieku trzydziestu kilku lat i zostaje uznana za zdolną do zatrudnienia w wieku pięćdziesięciu kilku lat ma rzeczywiście niewielkie szanse na znalezienia zatrudnienia, lecz nie bezpośrednio w związku z przesłankami natury zdrowotnej. W przypadku wątpliwości co do leczenia szpitalnego zasadne jest wnioskowanie o oryginalną historię choroby, z której niejednokrotnie można się dowiedzieć, iż przez większość (dużą część) okresu hospitalizacji pacjent przebywał nie na oddziale lecz na przepustkach. Czasem zdarza się, iż pacjent niedługo przed (1-2 tygodnie) badaniem ZUS lub badaniem sądowym podejmuje leczenie szpitalne i na badanie kontrolne zjawia się jako aktualnie hospitalizowany. U pewnej części pacjentów nie sposób oprzeć się wrażeniu demonstracyjności tego rodzaju zachowań i próbie udowodnienia ciężkiego charakteru posiadanych zaburzeń depresyjnych. Wrażenie to ulega niekiedy potwierdzeniu w sytuacji, gdy biegły sądowy wnioskuje do Sądu Pracy o odroczenie terminu wydania opinii do czasu pozyskania pełnej dokumentacji leczenia szpitalnego, a z dokumentacji okazuje się, iż pacjent został wypisany z oddziału 1-3 dni po badaniu kontrolnym. W przypadku wielu zaburzeń natury depresyjnej sporą rolę patoplastyczną odgrywa czynnik sytuacyjny czy reaktywny. Trudno jednak kierować się wyłącznie potencjalną obawą o ewentualne pogorszenie stanu zdrowia w wyniku cofnięcia świadczeń rentowych szczególnie gdy dokumentacja lekarska wykazuje dłuższą poprawę, a i w trakcie badania kontrolnego nie stwierdza się szczególnie nasilonych zaburzeń. Zwykle znaczenia orzeczniczego nie przypisuje się depresji wyzwolonej zwolnieniem z pracy czy rozwodem. W razie powziętych wątpliwości co do regularności i systematyczności leczenia ambulatoryjnego organ ZUS może zwrócić się do NFOZ, by ten zweryfikował częstotliwość wizyt w poradni psychiatrycznej. Z tej możliwości organ ZUS zdaje się korzystać coraz częściej. Problem symulacji zaburzeń depresyjnych Omawiane w niniejszej pracy zaburzenia depresyjne jawią się jako najłatwiejsze do symulacji udawania. Objawy przygnębienia doświadczane są przez każdego człowieka nie raz w przeciągu całego życia. Łatwo też sobie wyobrazić per analogiam jak mogłyby wyglądać nasilone zaburzenia depresyjne. Zaburzenia typu nerwowego zwykle nie ma większego znaczenia orzeczniczego stąd też nie warto je symulować. Symulowanie zaburzeń psychotycznych jest już natomiast znacznie trudniejsze szczególnie w długoterminowym kontekście, rodzi określone konsekwencje z koniecznością zażywania cięższych leków, zagrożeniem koniecznością trafienia do szpitala. Z pewnością nie wystarczy tu deklarowanie przez pacjenta słyszenia głosów czy mienia zwidów. Tak więc diagnoza depresji bywa najczęściej nadużywana w rozmaitych celach. W obszarze sądownictwa karnego zachorowanie na depresję pozwala zawiesić postępowanie sądowe, może uniemożliwić stawianie się na rozprawie i składanie zeznań, czy wreszcie pozwala na odroczenie odbywania kary. W zakresie orzecznictwa cywilnego głęboka depresja pozwala na uniknięcie obowiązku odbywania służby wojskowej, oraz unieważnienie złożonego oświadczenia woli, w tym również testamentu. Dość oczywistym jest, iż diagnoza depresji w dość łatwy sposób może być nadużyta w procesie starania się o świadczenia rentowe. Lekarz prowadzący ma sporą swobodę w zakresie odnotowywania w dokumentacji lekarskiej takich objawów i dolegliwości pacjenta - jakie chce u niego widzieć [8]. Osobnym problemem jest zjawisko symulowania zaburzeń psychicznych (w tym depresji) przez pacjenta nie przed lekarzem orzekającym, lecz prowadzącym. Problem nadużywania rozpoznań psychiatrycznych w celu pozyskania nienależnych świadczeń rentowych pojawia się okresowo w doniesieniach medialnych. Przykładem może być sprawa z 2002 r. opisana przez Małgorzatę Sarapkiewicz w tekście Korupcja w białym kitlu [3]: KNURÓW. Przez prawie trzy lata kilku lekarzy wyciągało pieniądze z kieszeni osób, które pobrały jednorazowe odprawy górnicze. Zaradni medycy załatwiali na lewo renty nawet całkiem zdrowym osobom. Afery łapówkarskie należą do grupy przestępstw niezwykle trudnych do wykrycia. Dzieje się tak między innymi dlatego, że karze podlega nie tylko ten, kto łapówkę wziął, ale i ten, kto ją wręczył. By dorobić do swoich pensji, trzech lekarzy rozkręciło złoty interes. W bardzo bogatej ofercie świadczonych przez nich usług znalazły się: wystawianie lewych zwolnień oraz lewych rent za odpowiednio ciężkie pieniądze. Cennik usług kształtował się różnie: 50 zł za jeden dzień L-4, za trzydniowe stawka podskakiwała już do 100 zł, za rentę wahała się w granicach od 5000 zł do zł. Co bardziej naiwni płacili nawet więcej. Zgodnie z podaną przez prokuraturę informacją głównym pomysłodawcą i zarazem organizatorem ujawnionej afery jest G.Z., lekarz internista pracujący

7 Zyss T. Miejsce rozpoznania zaburzeń depresyjnych w orzecznictwie o niezdolności do pracy - czyli depresja depresji medyk tak bardzo chciał dorobić do swej skromnej pensji, że do spółki zaprosił dwoje innych lekarzy koleżankę internistkę oraz kolegę psychiatrę. Choć nie pracowali w jednej przychodni, interes kwitł. Dla potrzeb medycznych trójkąt preparował odpowiednią historię choroby. Główną przypadłością, na którą leczono przyszłych rencistów, była depresja organiczne zaburzenia nastrojów, lub bardziej fachowo zespół depresyjno-lękowy adaptacyjny. Dlatego m.in. nieodzowna była współpraca psychiatry. Piśmiennictwo 1. Kowalski P, Skupień E. Depresja - najbardziej pragmatyczne rozpoznanie spotykane w opiniowaniu sądowo-lekarskim. Arch Med Sąd Kryminol 2007, 57(3): Pużyński S, Wciórka J (red.). ICD-10. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Badawcze kryteria diagnostyczne. Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius IPiN. Kraków-Warszawa Sarapkiewicz M. Korupcja w białym kitlu. Tygodnik Regionalny Nowiny - Wydanie 2002/43 (2361). Rybnik, Tatoń J (red.). Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów. IX Rewizja. Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej. PZWL. Warszawa, Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 162, póz z późniejszymi zmianami). 6. Zyss T. Analiza dokumentacji lekarskiej pacjenta w trakcie badania rentowego. Orzecznictwo Lekarskie 2006a, 3(2): Zyss T. Orzecznictwo rentowe z szczególnym uwzględnieniem psychiatrii. Krakowskie Wydawnictwo Medyczne. Kraków, 2006b. 8. Zyss T. Błędy dokumentacji lekarskiej jako przyczyna negatywnych orzeczeń rentowych. Arch Med Sąd Krym 2007, LVII:

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15

I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA Janusz Heitzman........................ 5 I. PODSTAWY TEORETYCZNE WSPÓŁCZESNEJ PSYCHIATRII, PSYCHOPATOLOGII I DIAGNOSTYKI PSYCHIATRYCZNEJ... 15 1. ETIOLOGIA, PATOGENEZA I EPIDEMIOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne)

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne) 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Redakcja i korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2010 Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH

PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH PLACEBO JAKO PROBLEM ETYCZNY PRZY OCENIE BADAŃ KLINICZNYCH W badaniach nowych leków placebo - nieomal standardem. zasady dopuszczające jego stosowanie u ludzi por. Deklaracja Helsińska dyrektywy Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA)

CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA) CHAD Choroba afektywna dwubiegunowa (PSYCHOZA MANIAKALNO-DEPRESYJNA) zaburzenie psychiczne charakteryzujące się cyklicznymi, naprzemiennymi epizodami depresji, hipomanii, manii, stanów mieszanych i stanu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Rok. II, sem. III C Rodzaj zajęć i liczba godzin. Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela

Rok. II, sem. III C Rodzaj zajęć i liczba godzin. Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela SYLABUS MODUŁU/PRZEDMIOTU KSZTAŁCENIA Lp. Element Opis 1 Nazwa Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne modułu/przedmiotu 2 Instytut Pielęgniarstwa 3 Kierunek, Pielęgniarstwo, studia pierwszego, profil

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Europejski System Transferu Punktów Karta opisu przedmiotu Nazwa przedmiotu: Kierunek: Specjalność:- Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Pielęgniarstwo Wymiar godzin: 195godzin Wykłady: 45godzin,

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 52/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 26 lipca 2012 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Małgorzata Gersdorf SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak

Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii. Autor: Marek Nowak Prezentacja szpitala ogólnego realizującego usługi medyczne w zakresie ratownictwa medycznego i psychiatrii Autor: Marek Nowak 1 Jakie znaczenie ma dziś organizacja przedsiębiorstwa udzielającego świadczeń

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 2 Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2013 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska

OPIS PRZEDMIOTU. Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek. Mgr Ewa Wyrzykowska OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia kliniczna dorosłego Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii, Katedra Psychologii Klinicznej Kierunek psychologia

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 kwietnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 kwietnia 2011 r. 583 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 29 kwietnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98 Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r. II UKN 20/98 Pogorszenie stanu zdrowia psychicznego żołnierza w okresie służby wojskowej w czasie pokoju do stopnia inwalidztwa w wymiarze drugiej grupy może być uznane

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski

Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski Instytut Psychologii Uniwersytet Wrocławski ROK AKADEMICKI 2010/2011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kod 2.4 /7 Nazwa PSYCHOPATOLOGIA CZ. I (APEKTY MEDYCZNE) Status Autor programu Rok Przedmiot kierunkowy

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Lp Zakres Świadczenie jednostkowe Projekt Taryfy Uwagi dodatkowe 1 świadczenia psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Orzecznictwo rentowe z zakresu psychiatrii z perspektywy biegłego sądowego

Orzecznictwo rentowe z zakresu psychiatrii z perspektywy biegłego sądowego ARCH. MED. SĄD. KRYM., 2005, LV, 338-348 WYDANIE SPECJALNE Tomasz Zyss 1 Orzecznictwo rentowe z zakresu psychiatrii z perspektywy biegłego sądowego Expert decisions concerning disability pensions in the

Bardziej szczegółowo

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII)

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej MZ-15 Adresat Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica, nr kod, miejscowość województwo Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. Dz.U.2009.140.1146 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz. U. z dnia 31 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Prezesa Funduszu nr 9/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychiatrii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychiatrii Załącznik Nr do Uchwały Nr 14/2012 S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod KPP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Podstawy psychiatrii Obowiązkowy Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS.

Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Szpital Szaserów pomimo wielokrotnych pisemnych próśb pacjenta nie wysłał swojemu pacjentowi testów psychologicznych MMPI 2 i CAPS. Testy (niekompletne) zostały wysłane dopiero do sądu karnego Legionowo

Bardziej szczegółowo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo

Psychiatria z uwzględnieniem problemów ludzi starszych Pielęgniarstwo Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Nazwa modułu (przedmiotu) Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów Forma studiów Semestr studiów Tryb zaliczenia przedmiotu Formy

Bardziej szczegółowo

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach)

Udzielający świadczeń ogółem (w osobach, stan w dniu 31.12.) 1) ogółem (w osobach) Nazwa i adres samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej MSW Numer identyfikacyjny REGON MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA, 02-507 Warszawa, ul. Wołoska 137 MSW-36 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Nr 84 / 2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA MSW-36 Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych

Bardziej szczegółowo

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy:

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy: Lennard J.Davies Przez ostatnie kilka lat, także w książce Obssesion: a history, kwestionowałem efektywność leków z grupy SSRI. Zwracałem uwagę, że gdy leki te weszły do użycia na początku lat 90-tych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Fizjoterapia kliniczna w psychiatrii Kod przedmiotu/ modułu* Wydział

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Nr 25/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych.

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Diagnoza choroby nowotworowej i leczenie onkologiczne wymagają psychicznego przystosowania do nowej sytuacji. Zarówno pacjent, jak i jego bliscy

Bardziej szczegółowo

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej Nazwa i adres poradni / gabinetu a/ nazwa: ulica, nr: kod, miejscowość: województwo: MZ-15 sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: OZG.0121.2.2015 (konsultacje publiczne projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru karty diagnostyki i leczenia onkologicznego)

Dotyczy: OZG.0121.2.2015 (konsultacje publiczne projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wzoru karty diagnostyki i leczenia onkologicznego) Warszawa, 25.06.2015 Pan Piotr Warczyński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia ul. Miodowa 15, 00-952 Warszawa Dotyczy: OZG.0121.2.2015 (konsultacje publiczne projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec Sygn. akt I UK 393/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 1 kwietnia 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) SSN Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna?

Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Dlaczego zmiana modelu opieki psychiatrycznej jest niezbędna? Aleksander Araszkiewicz Katedra i Klinika Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy Zdrowie psychiczne decyduje o dobrym samopoczuciu jednostek

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKI URZĄD WOJEWÓDZKI W KATOWICACH Wydział Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej

ŚLĄSKI URZĄD WOJEWÓDZKI W KATOWICACH Wydział Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej ZDROWIE PSYCHICZNE mieszkańców województwa śląskiego w 2009 roku ŚLĄSKI URZĄD WOJEWÓDZKI W KATOWICACH Wydział Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej Czym jest zdrowie psychiczne, a czym jego brak? Według

Bardziej szczegółowo

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające Dziennik Ustaw 46 Poz. 1386 Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Praktyczny Studia pierwszego stopnia

Pielęgniarstwo Praktyczny Studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Profil kształcenia Poziom realizacji przedmiotu Forma kształcenia Tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2015 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4.

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4. PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4. ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Pamiętaj! W przypadku braku oświadczeń ubezpieczyciel może nam odmówić zwrotu tego kosztu!

Pamiętaj! W przypadku braku oświadczeń ubezpieczyciel może nam odmówić zwrotu tego kosztu! Wypadek i co dalej? - I ETAP - LECZENIE Wypadki są przyczyną poważnych urazów. Poszkodowany trafia na oddział ratunkowy, gdzie robione są badania diagnostyczne, stawiane jest rozpoznanie, a następnie jest

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo