Makroekonomiczne. dzia³alnoœci firmy. Skoncentrujemy się teraz na makroekonomicznych uwarunkowaniach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Makroekonomiczne. dzia³alnoœci firmy. Skoncentrujemy się teraz na makroekonomicznych uwarunkowaniach"

Transkrypt

1 Makroekonomiczne uwarunkowania dzia³alnoœci firmy Żadne przedsiębiorstwo nie działa w próżni. Każde znajduje się pod wpływem czynników pochodzących z otoczenia, w jakim przyszło mu funkcjonować. Oznacza to, że decyzje podejmowane przez menedżerów dotyczące np. rozmiarów produkcji, cen, czy rozmiarów inwestycji nie są jedynymi czynnikami wpływającymi na sukces lub porażkę firmy. Czasami nawet racjonalne decyzje podejmowane przez zarząd firmy mogą nie wystarczyć do jej efektywnego działania. Zdarza się tak wtedy, gdy warunki w otoczeniu przedsiębiorstwa są na tyle niesprzyjające, że wywierają większy negatywny wpływ na jego działanie niż efektywna praca menedżerów. Możliwa jest także przeciwna sytuacja. Bardzo korzystne warunki panujące w otoczeniu firmy mogą przyczynić się do jej sukcesów nawet wtedy, gdy jej kierownictwo nie działa zbyt efektywnie. Oczywiście najkorzystniejsza sytuacja dla każdego przedsiębiorstwa to połączenie sprzyjających warunków panujących w otoczeniu z profesjonalnymi działaniami podejmowanymi przez menedżerów. Zastanówmy się, co należy rozumieć pod pojęciem otoczenie przedsiębiorstwa. Mówiąc najprościej, jest to całokształt warunków ekonomicznych, prawnych, społecznych i kulturowych istniejących w danej gospodarce, które wywierają istotny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw w tej gospodarce. Skoncentrujemy się teraz na makroekonomicznych uwarunkowaniach działania przedsiębiorstw. Słowo makro oznacza, że będziemy analizować wpływ czynników ekonomicznych występujących w skali całej gospodarki (a więc w skali makro ) na działalność wszystkich przedsiębiorstw (ewentualnie na ich funkcjonowanie w danej branży), a więc na skalę mikro. Do najważniejszych czynników makroekonomicznych, mających istotny wpływ na działalność przedsiębiorstw, należy zaliczyć: poziom konkurencji w gospodarce, koniunkturę gospodarczą, inflację, politykę monetarną (pieniężną), kurs walutowy, politykę fiskalną (budżetową), bezrobocie. 1. POZIOM KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI Konkurencja jest jednym z fundamentów gospodarki rynkowej. Na rynku konkurencyjnym przedsiębiorcy zmuszeni są do obniżania kosztów produkcji, aby móc zaoferować cenę niższą niż inni, w ten sposób sprzedać więcej i zrealizować wyższe zyski. Nieograniczona (wolna) konkurencja na rynku wymusza także podnoszenie jakości sprzedawanych produktów, oferowanie nowych, atrakcyjnych dla konsumentów wyrobów. Jeżeli jakaś firma nie będzie stosowała tej strategii, to szybko straci klientów, co może jej zagrozić nawet całkowitą utratą rynku zbytu i upadłością. Tak więc firmy zabiegające o klienta starają się sprzedać Uwarunkowania działalności firmy 1

2 jak najszerszy asortyment wysokiej jakości produktów po możliwie niskich cenach. Niewątpliwie w sytuacji wolnej konkurencji korzyści z niej osiągają konsumenci, a więc całe społeczeństwo. Wolna, niczym nieskrępowana konkurencja na rynkach wielu produktów nie istnieje. Jedną z przyczyn takiej sytuacji mogą być porozumienia producentów, tzw. zmowy. Dotychczasowi konkurenci na rynku danego produktu czasem dochodzą do wniosku, że bardziej opłacalne dla nich będzie wspólne ustalenie cen, wielkości sprzedaży, udziału w rynku itp. Wówczas ceny są sztucznie zawyżane, a społeczeństwo traci korzyści, jakie daje konkurencja. Aby przeciwdziałać takim praktykom, wprowadzane są ustawy antymonopolowe, których głównym zadaniem jest ochrona konsumentów. Najczęściej zakazują one nadużywania pozycji rynkowej, a więc wspomnianego ustalania cen, podziału rynku, eliminowania konkurentów z rynku, tworzenia barier wejścia na rynek, dyskryminacji partnerów, np. dostawców. W Polsce przepisy antymonopolowe egzekwowane są przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który ingeruje w przypadku ewidentnego stosowania praktyk monopolistycznych. Często słyszymy o przypadkach nakładania kar na przedsiębiorstwa monopolistyczne w związku z nieuzasadnionym podnoszeniem cen produktów (w otrzymywaniu takich kar celuje Telekomunikacja Polska SA, do niedawna monopolista na polskim rynku usług telekomunikacyjnych). Do czynników ograniczających konkurencję zaliczyć należy także bariery prawne. Mimo że rząd wprowadza ustawodawstwo antymonopolowe, to właśnie rząd jest odpowiedzialny za istnienie wielu monopoli, wprowadzając np. patenty, ograniczenia wejścia na rynek i w handlu zagranicznym. Patent przyznawany jest wynalazcy produktu i gwarantuje mu wyłączność (monopol) na produkowanie danego wynalazku oraz czerpanie dochodów z tytułu jego produkcji przez określony czas. Dzięki patentowi firma Polaroid przez wiele lat posiadała wyłączność na produkcję błyskawicznych aparatów fotograficznych (nazywanych potocznie polaroidami właśnie od nazwy firmy, która je opracowała). Dlaczego rząd przyznaje patenty? Podstawowym motywem jest wspieranie działalności badawczorozwojowej, która umożliwia powstawanie wynalazków. Bez ochrony patentowej wynalazcom nie opłacałoby się poświęcać czasu i zasobów finansowych na poszukiwanie nowych produktów, które natychmiast mogłyby być skopiowane przez konkurentów. Z drugiej strony jednak patenty tworzą monopole ze wszystkimi ich negatywnymi konsekwencjami. W wielu gałęziach przemysłu rząd nakłada też ograniczenia wejścia na rynek. Często chronione są tzw. przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, a więc dostarczające wodę, elektryczność, gaz czy umożliwiające łączność telefoniczną. Rząd często uważa, że taki monopol jest użyteczny właśnie w tych gałęziach, ponieważ osiągają one tzw. korzyści skali. Oznacza to, że przy wytwarzaniu na dużą skalę przeciętne koszty produkcji gwałtownie maleją w miarę jej wzrostu. Mówiąc inaczej, produkcja firmy rośnie szybciej niż koszty, a więc np. dwukrotny wzrost kosztów powoduje więcej niż dwukrotny wzrost produkcji. Koszt wytworzenia jednostki wyrobu jest więc coraz mniejszy w miarę zwiększania produkcji. Co byłoby, gdyby jednak w jednym mieście działały np. dwie sieci wodociągowe? (załóżmy, że nie mają one możliwości sprzedawania swojej wody innym miastom). Obydwie firmy nie mogłyby osiągać korzyści 2 Uwarunkowania działalności firmy

3 skali na tak niewielkim rynku, gdyż nie mogłyby produkować na tyle dużo, aby znacząco obniżyć jednostkowe koszty wytwarzania. Jednocześnie jednak każda z nich musiałaby ponieść bardzo duże koszty rozpoczęcia i prowadzenia działalności, gdyż każda powinna mieć swoją sieć wodociągów, własne ujęcia wody, wykwalifikowanych pracowników itp. Ostatecznie koszty produkcji byłyby tak duże, że nie pozwoliłyby na oferowanie konsumentom niskich cen. Sensowniejsze jest więc pozwolenie na działalność monopolu w takiej gałęzi, gdyż cena oferowana przez monopolistę będzie niższa niż cena proponowana przez większą liczbę przedsiębiorstw działających na tym rynku. Sytuacja, w której najniższą cenę zapewnia działanie jednego przedsiębiorstwa na danym rynku, nazywana jest monopolem naturalnym. W zamian za przyznanie takiego monopolu przedsiębiorstwa te pozwalają państwu regulować ceny oraz, do pewnego stopnia, wpływać na inne aspekty działalności. Monopole naturalne mogą przynosić korzyści gospodarce, są one jednak bez wątpienia potężnymi barierami dla konkurencji. Niektóre z tych przedsiębiorstw są bardzo dochodowe, np. telekomunikacja, a ponieważ w wielu krajach państwo jest właścicielem firm telekomunikacyjnych, nie chce ono pozbywać się ważnego źródła dochodów. Do barier konkurencji o charakterze prawnym zalicza się także ograniczenia w handlu zagranicznym. Wymiana handlowa między krajami napotyka najczęściej bariery w postaci ceł. Cło jest opłatą, którą importer (lub eksporter) musi wpłacić do budżetu państwa przy dokonywaniu transakcji zagranicznej. Najczęściej stosuje się cła importowe. Są one dla importera dodatkowym kosztem ponad cenę płaconą zagranicznemu sprzedawcy. Aby zrekompensować ten dodatkowy koszt, importer podnosi na rynku krajowym cenę sprowadzanego z zagranicy produktu. Tracą w ten sposób konsumenci, którzy muszą kupować produkty importowane po wyższej cenie. Dlaczego więc cło jest bardzo często stosowanym instrumentem w polityce handlowej? Jednym z ważniejszych powodów jest ochrona słabych, niekonkurencyjnych gałęzi gospodarki. Państwo, broniąc się przed upadkiem przedsiębiorstw krajowych działających w gałęziach, nie mających szans na sprostanie konkurencji firm zagranicznych, wprowadza wysokie cła na produkty zagraniczne z tych gałęzi przemysłu. Powoduje to, że ich sprowadzanie do kraju staje się często nieopłacalne, co umożliwia sprzedaż produktów na rynku przedsiębiorstwom krajowym. Taka taktyka nie rozwiązuje jednak problemu, gdyż powoduje jedynie przesunięcie w czasie niezbędnych procesów restrukturyzacyjnych w niekonkurencyjnych gałęziach przemysłu. Oprócz przedstawionych barier prawnych istnienia konkurencji występują także bariery ekonomiczne, spośród których najbardziej rozpowszechnione jest zróżnicowanie produktu. Mówimy, że wyrób danej firmy jest zróżnicowany w stosunku do innych towarów z tej samej gałęzi, gdy przy takich samych (lub bardzo zbliżonych) cenach konsument okazuje w odniesieniu do produktu tej firmy swoje preferencje lub niechęć. Np. pepsi i cola mogą być sprzedawane po takich samych cenach, a jednak niektórzy nabywcy wolą jedną od drugiej. Jakie są skutki takiego zróżnicowania wyrobów? Całkowity popyt np. na napoje chłodzące zostaje podzielony na małe rynki zróżnicowanych produktów (pepsi, cola, inne napoje). Popyt na te zróżnicowane produkty jest na tyle mały, iż nie pozwala działać większej Uwarunkowania działalności firmy 3

4 liczbie firm. Dlatego zróżnicowanie, podobnie jak bariery prawne, prowadzi do coraz bardziej niedoskonałej konkurencji. Czasami podkreśla się, że konkurencja niedoskonała przynosi także korzyść w postaci wysokich nakładów na badania i rozwój. Prowadzenie takich badań jest bardzo kosztowne i większości niewielkich firm działających w warunkach wolnej konkurencji nie byłoby stać na ich podejmowanie. Nasze rozważania dotyczące istnienia konkurencji w gospodarce prowadzą do wniosku, że cele konsumentów i przedsiębiorców w tej kwestii, niestety, nie są zbieżne. Z punktu widzenia firmy lepsza jest konkurencja niedoskonała, w której może ona osiągnąć dominującą pozycję na rynku, sprzedawać po wyższych cenach i nie obawiać się utraty udziału w rynku na rzecz konkurentów, których nie ma. 2. KONIUNKTURA GOSPODARCZA Warunki gospodarcze nigdy nie pozostają w bezruchu. Gospodarka rynkowa rozwija się cyklicznie. Oznacza to, że poziom globalnego popytu, produkcji i zatrudnienia zmienia się w czasie. Ruchy w dół i w górę globalnego popytu, a co za tym idzie produkcji i zatrudnienia, nazywają się cyklem koniunkturalnym. Ekonomiści nazwali kolejne fazy cyklu koniunkturalnego. Gospodarka wchodzi w recesję, gdy jej produkt krajowy brutto (PKB, a więc wartość wszystkich produktów i usług wyprodukowanych w gospodarce w danym okresie) spada przez co najmniej dwa kolejne kwartały. Recesja kończy się dnem, czyli depresją. Od tego momentu rozpoczyna się poprawa, czyli ożywienie (ekspansja). W końcowej fazie ekspansji gospodarka osiąga szczyt, po którym znów następuje faza recesji. Cykle koniunkturalne nie są jednakowe, można jednak określić pewne cechy charakterystyczne dla poszczególnych faz cyklu. Jeżeli ekonomiści mówią o recesji, to można zauważyć, że nastąpił spadek popytu globalnego, a więc popytu zgłaszanego przez wszystkie podmioty danej gospodarki, a także partnerów zagranicznych. Przedsiębiorstwa muszą ograniczać produkcję, bo nie mogą zbyć tylu wyrobów, ile sprzedawały dotychczas. Spadają nakłady inwestycyjne na nowe maszyny i urządzenia, maleje popyt na pracę, a więc wzrasta bezrobocie, zmniejszają się także zyski przedsiębiorstw. Natomiast w przypadku ekspansji, która jest zwierciadlanym odbiciem recesji, wszystkie wymienione zdarzenia zmierzają w przeciwnym kierunku: popyt globalny rośnie, wzrasta także produkcja, nakłady inwestycyjne, zatrudnienie i zyski przedsiębiorstw. Okres ożywienia gospodarczego (ekspansji) jest więc dla przedsiębiorstw okazją do umocnienia konkurencyjnej pozycji na rynku, o ile podjęte zostaną decyzje przyczyniające się do intensyfikacji rozwoju firm (np. trafne decyzje inwestycyjne). Natomiast w okresie recesji firmy powinny skoncentrować się głównie na utrzymaniu płynności finansowej, ograniczając produkcję stosownie do zmniejszonego popytu i kontrolując wypłacalność odbiorców. Uzasadnione są wtedy działania zmierzające do obniżki kosztów produkcji. Rząd może oddziaływać na przebieg cyklu koniunkturalnego przede wszystkim za pomocą polityki fiskalnej i monetarnej. W przypadku prowadzenia stymulującej polityki fiskalnej następuje obniżenie podatków oraz wzrost wydatków państwa. Prowadzi to do zwiększenia wydatków konsumpcyjnych i inwestycyjnych, czego rezultatem jest wzrost produkcji i zatrudnienia. Najczęściej także rosną ceny. Restrykcyjna polityka fiskalna 4 Uwarunkowania działalności firmy

5 polega natomiast na hamowaniu tempa wzrostu gospodarczego poprzez zwiększenie podatków i obniżenie wydatków państwa. Rezultatem takich działań jest ograniczenie produkcji i zatrudnienia. W praktyce łatwiej jest prowadzić politykę fiskalną stymulującą niż restrykcyjną. Odwrotnie jest w przypadku polityki monetarnej. Tu prościej jest stosować politykę restrykcyjną (drogiego pieniądza), która wyraża się między innymi we wzroście stóp procentowych. Zmniejszają się rozmiary kredytów, spadają więc inwestycje i konsumpcja. Pociąga to za sobą spadek produkcji, zatrudnienia oraz poziomu cen. W przypadku łagodnej (ekspansywnej) polityki monetarnej (polityki taniego pieniądza) maleją stopy procentowe, co prowadzi do wzrostu inwestycji i konsumpcji, a następnie do zwiększenia produkcji, zatrudnienia i poziomu cen. 3. INFLACJA Panuje powszechne przekonanie, że inflacja jest zjawiskiem niekorzystnym dla gospodarki. Negatywne skutki inflacji dotyczą zarówno skali makroekonomicznej, jak i mikroekonomicznej. W skali mikro, a więc na poziomie przedsiębiorstw, inflacja powoduje wzrost niepewności i obniża aktywność przedsiębiorstw. Gdy tempo wzrostu cen jest wysokie, przedsiębiorcy mają kłopoty z prowadzeniem rachunku ekonomicznego (porównywaniem różnych alternatyw przychodów i kosztów w celu wyboru najlepszego wariantu), na którego podstawie podejmują określone decyzje. Nie wiedzą, jakie koszty przyjąć w rachunku, np. o ile wzrosną ceny nabywanych przez nich surowców, o ile będą zmuszeni podnieść ceny swoich produktów itp. Podwyższenie cen produktów może z kolei wywołać spadek popytu na nie. Niepewność przewidywań odnośnie do cen ma istotne znaczenie, zwłaszcza w podejmowaniu decyzji długookresowych, np. inwestycyjnych. Wymagają one bowiem przeprowadzenia studiów opłacalności danej inwestycji, co w przypadku inflacji i długiego okresu, na jaki inwestycja jest przewidziana, jest tym bardziej trudne. Osłabia się działalność inwestycyjna przedsiębiorstw, co powoduje negatywne skutki dla całej gospodarki, spowalniając jej wzrost. Z punktu widzenia przedsiębiorstw inflacja powoduje dodatkowe koszty związane z obsługą procesów gospodarczych. Np. w sklepach trzeba często zmieniać ceny produktów (naklejać metkownicą nowe ceny, a w przypadku kas fiskalnych często należy wprowadzać zmiany cen do komputera), w restauracjach konieczne jest drukowanie nowych kart dań. Są to dodatkowe, niepotrzebne koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa, które zmniejszają zasoby, jakie firmy mogłyby wydawać na inne cele (np. wyższe nakłady na badania i rozwój, na działalność marketingową itp.) Generalnie więc firmy działające w warunkach silnej inflacji narażone są na jej negatywne skutki. Im tempo wzrostu cen jest szybsze, tym większa niepewność funkcjonowania przedsiębiorstw i dodatkowe koszty tej działalności. Dlatego menedżerowie muszą uwzględniać ten negatywny czynnik, płynący z otoczenia firm, podejmując decyzje dotyczące ich funkcjonowania na rynku. 4. POLITYKA MONETARNA PAŃSTWA Jednym z narzędzi polityki monetarnej państwa są zmiany stóp procentowych. Skoncentrujemy się na nich z tego względu, iż poziom stóp procentowych ma istotne znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstw. W Polsce o poziomie stóp Uwarunkowania działalności firmy 5

6 procentowych decyduje Rada Polityki Pieniężnej, której przewodniczy prezes Narodowego Banku Polskiego. Głównym zadaniem Rady jest walka z inflacją. Załóżmy, że w gospodarce występuje dosyć wysoka stopa inflacji. Wiemy już, że jest to sytuacja niekorzystna, której należy przeciwdziałać. W tym celu Rada może zadecydować o podniesieniu stóp procentowych. Spowoduje to wzrost depozytów bankowych (bo oprocentowanie jest teraz korzystniejsze) i spadek zaciąganych kredytów (bo stały się droższe). W konsekwencji zmaleje ilość pieniądza w obiegu, którego nadmiar uważany jest za jedną z przyczyn inflacji. Zmiany stóp procentowych oddziałują także na sytuację przedsiębiorstw. Aby zachęcić je do wzrostu aktywności, można obniżyć stopy procentowe. Co stanie się tym razem i jak zareagują przedsiębiorstwa? Niższe stopy procentowe oznaczają mniejsze zarobki z lokowania pieniędzy w banku. Spada więc opłacalność tych lokat i mniej przedsiębiorstw deponuje pieniądze, a więcej je wydaje, np. na zakupy niezbędnych maszyn. Z drugiej strony, niższe oprocentowanie to tańsze kredyty. Pojawia się więc okazja, aby zaciągać więcej kredytów i przeznaczyć je np. na inwestycje w nowe maszyny i urządzenia, rozbudowę przedsiębiorstwa, a dzięki temu na stworzenie nowych miejsc pracy. W konsekwencji rośnie więc poziom produkcji i zatrudnienia w przedsiębiorstwach, a tym samym w całej gospodarce. Widzimy jednak, że walka z inflacją nie idzie w parze ze stymulowaniem aktywności gospodarczej. Niższa inflacja (osiągnięta dzięki podwyżce stóp procentowych) występuje dość często razem z niezbyt wysoką aktywnością podmiotów gospodarczych, stłumioną wysokimi stopami procentowymi. Próby podnoszenia tej aktywności dzięki obniżce stóp procentowych mogą z kolei spowodować wzrost inflacji. Ustalanie poziomu stóp procentowych, który byłby optymalny z punktu widzenia realizacji obydwu celów, jest więc zadaniem bardzo trudnym i odpowiedzialnym. Nic dziwnego, że Rada Polityki Pieniężnej jest często krytykowana za podejmowane decyzje. Krytycy twierdzą, że polityka Rady jest zbyt restrykcyjna, a więc powoduje nadmierne osłabienie aktywności gospodarczej i w konsekwencji wolniejszy wzrost gospodarki jako całości. Rada broni się, twierdząc, że jej celem jest wyłącznie walka z inflacją, której narzędziem jest właśnie podnoszenie poziomu stóp procentowych. 5. KURS WALUTOWY Istotnym czynnikiem makroekonomicznym, oddziałującym na działalność przedsiębiorstw, jest poziom kursu walutowego. Ma on szczególne znaczenie dla firm importujących np. surowce do produkcji z zagranicy czy też eksportujących swoje wyroby. Poziom kursu (i jego zmiany) mają znaczenie także wtedy, gdy przedsiębiorstwa deponują swoje zasoby w banku w walutach obcych i zaciągają kredyty dewizowe. Najprościej mówiąc, kurs walutowy jest ceną danej waluty wyrażoną w innej walucie. Informuje on, ile jednostek obcej waluty (np. dolarów amerykańskich) można wymienić na jedną jednostkę waluty krajowej (złotówkę). Np. kurs: 1 dolar = 4 złote oznacza, że za jednego dolara zapłacimy cztery złote, lub też, że za jedną złotówkę kupimy tylko 25 centów. Jeżeli występuje płynny kurs walutowy (taką sytuację mamy obecnie w Polsce), to jego poziom ustala się 6 Uwarunkowania działalności firmy

7 samoistnie na rynku pod wpływem działania prawa popytu i podaży na waluty. Interwencja państwa na takim rynku może mieć miejsce tylko wtedy, gdy wystąpią gwałtowne zmiany kursu, które mogą zagrozić stabilności gospodarki. Oznacza to, że cena waluty wynika z równowagi pomiędzy popytem na waluty i ich podażą. Jest to sytuacja analogiczna do rynku produktów, gdzie w warunkach konkurencji cena równowagi ustala się w sytuacji, gdy popyt jest równy podaży. Cena (kurs) waluty zależy więc jedynie od zgłoszonego popytu oraz od zgłoszonej podaży walut. Co w takim razie determinuje poziom popytu i podaży walut? Załóżmy, że rozważamy dwa kraje: Polskę i Stany Zjednoczone. W takiej sytuacji popyt na złotówki wynika z chęci kupowania przez Amerykanów polskich produktów, usług czy papierów wartościowych (obligacji skarbowych, akcji polskich przedsiębiorstw). Amerykańscy konsumenci dysponują dolarami, ale polscy przedsiębiorcy rozliczają się w złotówkach. Oznacza to, że Amerykanie muszą wymienić dolary na złotówki i zapłacić nimi przedsiębiorstwom w Polsce. W ten sposób Amerykanie zgłaszają popyt na złotówki. Natomiast podaż złotówek wynika z odwrotnej sytuacji, a więc z chęci kupowania przez Polaków produktów amerykańskich. Polacy muszą zapłacić dolarami, aby więc je zdobyć, muszą zaoferować złotówki do wymiany na dolary. W ten sposób polscy konsumenci oferują podaż złotówek. W sytuacji gdy popyt na złotówki równa się podaży złotówek, mamy do czynienia z równowagą na rynku walutowym, a kurs walutowy jest kursem równowagi. Wahanie kursu występuje zawsze wtedy, gdy ulegają zmianie czynniki określające kurs, a więc gdy zmienią się rozmiary podaży i/lub popytu na waluty. Jeżeli np. Amerykanie zwiększą popyt na polskie produkty, to wzrasta także popyt na złotówki, co w konsekwencji spowoduje podwyższenie kursu polskiej waluty. I odwrotnie, spadek popytu na polskie produkty wpłynie na zmniejszenie popytu na złotówki i spadek ich ceny. Należy tutaj wspomnieć, że zmiany stóp procentowych mają wpływ na poziom kursu walutowego. Ponieważ gospodarka jest jak system naczyń połączonych, wahania w jednym z jej obszarów nie pozostają bez znaczenia dla innych. Zastanówmy się, jakie jest przełożenie pomiędzy wysokością stóp procentowych a wysokością kursu walutowego. Jeżeli wspomniana Rada Polityki Pieniężnej dąży do obniżenia inflacji w Polsce, to podnosi stopy procentowe. Oznacza to, że rośnie atrakcyjność polskich papierów wartościowych (np. obligacji skarbowych), a także lokat bankowych, gdyż przy wysokich stopach procentowych możliwe są większe zyski. Jeśli stopy procentowe w innych krajach są niższe niż w Polsce, to inwestorzy zagraniczni chętnie kupią polskie papiery wartościowe. Żeby jednak je nabyć, muszą mieć złotówki, którymi zapłacą za zakup. Rośnie więc popyt zagranicy na złotówki, co, jak wiemy, powoduje wzrost ceny złotówek. Jak wspomnieliśmy wcześniej, zmiany kursu walutowego nie są obojętne dla przedsiębiorstw importujących i eksportujących za granicę. Załóżmy, że początkowo kurs złotówki do dolara wynosi: 1 dolar = 4 złote. Polskie przedsiębiorstwo produkujące meble sprzedaje do USA łóżka, których cena w złotówkach wynosi 2000 zł. Przy podanym kursie cena łóżka w dolarach wynosi 500 dolarów. Załóżmy następnie, że złotówka osłabła (staniała) w stosunku do dolara i obecnie kurs walutowy kształtuje się: Uwarunkowania działalności firmy 7

8 1 dolar = 4,5 zł. Oznacza to, że polskie łóżka, których cena w złotówkach nadal jest w wysokości 2000 zł, w Stanach Zjednoczonych kosztują teraz 444,4 dolara. Oznacza to, że polski producent będzie mógł eksportować do USA więcej łóżek, gdyż spadek ich dolarowej ceny zwiększy popyt amerykańskich konsumentów. Widzimy więc, że spadek kursu złotówki zwiększa opłacalność polskiego eksportu, co ma niebagatelne znaczenie dla przedsiębiorstw, które dużą część swojej produkcji eksportują. Oczywiście umocnienie złotówki (wzrost jej ceny w stosunku do dolara) wywoła sytuację odwrotną, a więc spadek opłacalności eksportu do USA. Poziom kursu walutowego wpływa także na opłacalność importu. Jeżeli polska firma importuje surowce do produkcji z zagranicy, np. z USA, to spadek ceny złotówki, a tym samym wzrost ceny dolara, powoduje, że importowane surowce (za które polska firma płaci w dolarach) staną się dla niej droższe niż poprzednio. Zmniejszy się więc opłacalność importu. Oczywiście odwrotna sytuacja wystąpi, gdy umocni się złotówka, a osłabnie dolar. Zmiany kursu walutowego są ważne także dla tych przedsiębiorstw, które deponują swoje zasoby na kontach walutowych oraz zaciągają kredyty w walutach obcych. I tak np. jeśli przedsiębiorstwo zdeponowało swoje środki w dolarach, ponieważ kurs był korzystny (dolar był mocny, złotówka słaba), to każde umocnienie złotówki, a osłabienie dolara, powoduje, że wartość zdeponowanych środków w przeliczeniu na złotówki będzie niższa. Taka zmiana kursu jest jednak korzystna wtedy, gdy firma zaciągnęła kredyt w dolarach. Osłabienie dolara powoduje, że jego złotówkowa wartość jest niższa, a więc mniejsza jest także równowartość zaciągniętego kredytu w przeliczeniu na złotówki. Ostatnio wiele polskich firm zaciągało kredyty w walutach obcych, bo było to opłacalne ze względu na wysoką cenę złotówki. Może to jednak stać się niebezpieczne wtedy, gdy wartość złotówki znacznie spadnie. Wówczas spłacenie tych kredytów może być zbyt wielkim obciążeniem dla wielu firm. 6. POLITYKA FISKALNA Zastanówmy się teraz, jakie jest oddziaływanie polityki fiskalnej państwa na funkcjonowanie przedsiębiorstw. Polityka fiskalna obejmuje decyzje dotyczące polityki podatkowej oraz wydatków państwa. To, jaką wysokość podatków ustali państwo oraz ile (i na co) będzie wydawać, ma duży wpływ na aktywność przedsiębiorstw. Załóżmy, że rząd stosuje łagodną politykę fiskalną, co oznacza, że nakłada niskie podatki oraz realizuje wysokie wydatki. Niskie podatki oznaczają, że znaczna część przychodów firmy pozostanie do jej dyspozycji, gdyż nie musi być odprowadzona do budżetu państwa w formie podatków. Co to oznacza dla przedsiębiorców? Jest to dla nich korzystna sytuacja, która stymuluje zwiększenie aktywności, np. rozszerzenie dotychczasowej działalności, co z kolei przyczynia się do tworzenia nowych miejsc pracy. Wyższe wydatki państwa mogą także pozytywnie wpływać na działalność firm. Jeżeli państwo wydaje np. więcej na budowę szpitali lub szkół, to pieniądze te trafią do przedsiębiorstw (tych, które produkują materiały budowlane, wyposażenie dla szkół i szpitali). Zwiększa się więc popyt na wyroby tych firm, mogą one sprzedać zapasy (jeśli takie posiadały) oraz zwiększyć produkcję. Także wydatki państwa na pomoc (np. w postaci dotacji) dla przedsiębiorstw, które znalazły się w złej sytuacji finansowej mogą umożliwić im przetrwanie najtrudniejszego okresu. 8 Uwarunkowania działalności firmy

9 A więc łagodna polityka fiskalna jest z reguły korzystna dla wzrostu gospodarczego (jak wspomnieliśmy wcześniej, jest jednym z instrumentów polityki antycyklicznej). Najczęściej jednak nie jest korzystna dla budżetu państwa. Niskie podatki (dochody budżetu) i wysokie wydatki państwa sprzyjają powstawaniu deficytu budżetowego. Ponadto, taka polityka może stworzyć groźbę inflacji, gdyż duże wydatki państwa oraz wysokie dochody podmiotów gospodarczych i ludności (wynikające z niskich podatków) oznaczają zwiększony popyt w gospodarce (a więc dużą ilość pieniądza w obiegu). Jeśli firmy będą miały kłopoty z jego zaspokojeniem, to podniosą ceny. W związku z tym uważa się, że optymalna jest raczej wysoka dyscyplina po stronie wydatków państwa i łagodna polityka monetarna. 7. BEZROBOCIE Chociaż bezrobocie jest powszechnie postrzegane jako jedno z najbardziej negatywnych zjawisk w gospodarce, to jednak z punktu widzenia przedsiębiorstw może być ono traktowane jako sytuacja korzystna. Wysoki poziom bezrobocia oznacza, że wiele osób, chcących pracować i poszukujących pracy, pozostaje bez zatrudnienia. Korzyść dla przedsiębiorstw z tego tytułu jest podwójna. Po pierwsze, mogą przebierać wśród bezrobotnych i w ten sposób łatwiej znaleźć osoby najbardziej odpowiednie na dane stanowiska pracy. Po drugie, mogą zaproponować im stosunkowo niskie wynagrodzenie. Szczęśliwcy, którzy dostali pracę, nie mają zbyt wygórowanych żądań płacowych, mając świadomość, iż na ich stanowisko czeka bardzo wielu bezrobotnych. Jest to przykład konkurencji (tym razem na rynku pracy), która doprowadza do obniżki ceny (tutaj ceny pracy, czyli płacy). Oczywiście firmy powinny dążyć do tego, aby działać efektywnie nie tylko wtedy, gdy sytuacja na rynku pracy jest dla nich korzystna. Wysokie bezrobocie na dłuższą metę jest niedopuszczalne, gdyż powoduje duże koszty ekonomiczne i społeczne. Produkcja jest niższa, wydatki socjalne państwa wyższe, zwiększa się ubóstwo i występują patologie społeczne. Wspomniane zwiększone wydatki na zasiłki dla bezrobotnych muszą mieć swoje źródło, najczęściej w dość wysokich podatkach. Wyższe podatki uderzą więc także w przedsiębiorstwa. Jest to kolejny przykład na to, że w rzeczywistości gospodarczej wiele zjawisk makroekonomicznych jest ze sobą ściśle powiązanych i korzystna sytuacja w jednym obszarze jest najczęściej związana z niezbyt dobrą sytuacją w innych dziedzinach działalności gospodarczej. Uwarunkowania działalności firmy 9

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 MÓJ UDZIAŁ W ŻYCIU GOSPODARCZYM POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 Pieniądz to powszechnie akceptowany środek wymiany towarów i usług oraz miernik ich wartości. PIENIĄDZ HISTORIA PIENIĄDZA W

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Lista 5. Cykle koniunkturalne

Lista 5. Cykle koniunkturalne Zad. 1. Dopasuj definicję do podanych zdań: Lista 5 Cykle koniunkturalne 1. Cykl gospodarczy 2. Cykl koniunkturalny 3. Długość cyklu 4. Amplituda wahań 5. Trend 6. rodukt potencjalny 7. Luka KB 8. Cykl

Bardziej szczegółowo

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży:

Inflacja. Zgodnie z tym, co poznaliśmy już przy okazji modelu ISLM wiemy, że rynek pieniądza jest w stanie równowagi, gdy popyt jest równy podaży: Inflacja Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr w jakimś okresie. Jeśli ceny wszystkich dóbr i czynników produkcji wzrastają w takim samym tempie to mamy do czynienia z czystą inflacją. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Życzymy wielu pozytywnych emocji w trakcie gry oraz decyzji uwieńczonych sukcesem.

Życzymy wielu pozytywnych emocji w trakcie gry oraz decyzji uwieńczonych sukcesem. Zarząd Firmy Szanowni Państwo, gratulujemy świetnej pozycji firmy na kapryśnym i jeszcze nie do końca rozpoznanym rynku elektronicznych robotów CYBERBOTÓW. W branży tej oprócz Waszej firmy działa jeszcze

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Monika Borowiec. Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2. 1. Cele lekcji: 2. Metody i techniki:

Monika Borowiec. Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2. 1. Cele lekcji: 2. Metody i techniki: Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.9 Temat zajęć: Powtórzenie wiadomości z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, dokonuje

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Temat: System finansowy firmy

Temat: System finansowy firmy Temat: System finansowy firmy I. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo powinno dysponować kapitałem umożliwiającym prowadzenie działalności gospodarczej. W początkowej fazie działalności

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed polską gospodarką Bartosz Majewski Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI

Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Katedra Prawa Finansowego Wydział Prawa i Administracji UMCS USTALANIE WYSOKOŚCI STÓP PROCENTOWYCH PRZEZ NARODOOWY BANK POLSKI Art. 227 ust. 1 Konstytucji Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29

Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Wstęp 9 Rozdział 1. Źródła informacji 11 Źródła informacji dla finansów 11 Rozdział 2. Amortyzacja 23 Amortyzacja 23 Rozdział 3. Zarządzanie długiem 29 Finansowanie działalności 29 Jak optymalizować poziom

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Czy w ekonomii dwa plus dwa równa się cztery? Jak liczą ekonomiści? Mgr Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach 9 kwiecień 2014 r. Co

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

System pieniężny i teoria pieniądza

System pieniężny i teoria pieniądza System pieniężny i teoria pieniądza Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 1 Wykład nr 3 System pieniężny i teoria pieniądza 1. Pojęcie i funkcje pieniądza. 2. Klasyczna teoria

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje państwa w gospodarce

Rola i funkcje państwa w gospodarce Rola i funkcje państwa w gospodarce PAŃSTWO to : zrożnicowana wewnętrznie, złożona i wieloszczeblowa struktura administracyjna społeczeństwazamieszkującego określone terytorium i dysponującego władzą wykonawczą,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail 1 z 10 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon Strona internetowa NIP Fax E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Wielkość firmy (zaznaczyć) mikroprzedsiębiorstwo Rodzaj

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych.

Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Warto mieć już w umowie kredytowej zagwarantowaną możliwość spłaty rat w walucie kredytu lub w złotych. Na wyrażoną w złotych wartość raty kredytu walutowego ogromny wpływ ma bardzo ważny parametr, jakim

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo