Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie. Phytopathology: healthy plants - healthy people

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie. Phytopathology: healthy plants - healthy people"

Transkrypt

1 Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne (PTFit.) Oddział Bydgoski Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. J. J. Śniadeckich w Bydgoszczy Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie Phytopathology: healthy plants - healthy people Bydgoszcz, września 2011

2 Komitet Organizacyjny Prof. dr hab. inż. Czesław Sadowski przewodniczący; prof. dr hab. Małgorzata Mańka, czł. koresp. PAN; dr inż. Aleksander Łukanowski; dr inż. Małgorzata Jeske; dr inż. Anna Baturo-Cieśniewska; dr inż. Grzegorz Lemańczyk; dr inż. Dariusz Pańka; dr inż. Leszek Lenc; dr hab. Jacek Piszczek; dr inż. Teresa Pastuszewska Sponsorzy Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu Bayer CropScience Polska Komitet Ochrony Roślin PAN Przedsiębiorstwo Nasienne ROLNAS Sp. z o.o. ProCam Polska Polski Cukier Krajowa Spółka Cukrowa S.A. Przygotowano do druku z materiałów dostarczonych przez autorów ISBN Rozpowszechnianie: Katedra Fitopatologii i Mikologii Molekularnej UTP Wydawnictwo: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe ul. Jezuicka 4, Bydgoszcz tel Bydgoszcz 2011

3 SPIS TREŚCI Tytułem wstępu...11 REFERATY PLENARNE...13 A. Grzywacz - Zdrowe lasy - zdrowe społeczeństwo...15 H. Wiśniewska - Mikotoksyny w żywności i paszach...18 M. Mańka - Czterdzieści lat Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego...23 Cz. Sadowski, T. Pastuszewska, M. Nowakowski, A. Łukanowski, D. Pańka, G. Lemańczyk - 90 lat fitopatologii w Bydgoszczy - wczoraj, dziś, jutro...32 WYSTĄPIENIA...49 H. Kwaśna, L. Szwajkowska-Michałek, P. Łakomy, J. Perkowski - Penicillium adametzii i jego możliwości w biologicznej ochronie roślin...51 H. Stępniewska, M. Latała, A. Misiek - Wpływ grzyba ektomikoryzowego Hebeloma crustuliniforme na wzrost i rozwój wybranych patogenów zgorzelowych siewek drzew w warunkach laboratoryjnych...55 D. Pańka, D. Piesik, M. Jeske - Wpływ endofita Neotyphodium lolii na produkcję związków fenolowych i uwalnianie lotnych związków organicznych przez życicę trwałą (Lolium perenne L.) zainfekowaną przez Fusarium poae...57 J. Jaroszuk-Ściseł, E. Kurek, A. Słomka, A. Baturo-Cieśniewska, L. Lenc - Enzymy degradujące roślinne i grzybowe ściany komórkowe syntetyzowane przez szczepy F. culmorum różnie oddziałujące na wzrost roślin zbożowych (ryzosferowe i patogeniczny)...61 M. Szczech - Wykorzystanie grzybów Trichoderma w uprawach integrowanych i do zagospodarowania odpadów organicznych projekt programu operacyjnego innowacyjna gospodarka...64 T. M. Dolińska, M. Schollenberger, A. Bartkowska - Pasożytowanie grzybów z rodzaju Cladosporium na Gymnosporangium sabinae (rdza gruszy)...67 J. Szymona - Problemy ochrony ekologicznych roślin sadowniczych...70 A. Kuzdraliński, E. Solarska - Zanieczyszczenie przez mikotoksyny ziarna ekologicznego owsa w zależności od sposobu ochrony...72 D. Krzyżanowska, M. Potrykus, E. Łojkowska, S. Jafra - Selekcja mikroorganizmów o potencjalnym zastosowaniu w biologicznej ochronie ziemniaka przed bakteriami pektynolitycznymi...75 L. Lenc, Cz. Sadowski - Występowanie Fusarium spp. na kłosach i ziarnie pszenicy ozimej uprawianej w różnych systemach uprawy i monokulturze...79 E. Arseniuk, E. Reszka, A. Małkus - Mapa genetyczna Stagonospora nodorum...82 A. Łukanowski, A. Baturo-Cieśniewska, Cz. Sadowski - Wykorzystanie Real Time PCR do ilościowego oznaczania Fusarium culmorum i genów warunkujących produkcję trichotecenów w ziarnie pszenicy ozimej

4 Z. Machowicz-Stefaniak, E. Zalewska, E. Król, B. Kowalik - Patogeniczność i charakterystyka genetyczna izolatów Phomopsis diachenii Sacc. uzyskanych z kminku zwyczajnego Carum carvi L...88 M. Kałużna, J. Puławska, P. Sobiczewski - Nowa metoda określania genetycznego zróżnicowania sprawców raka bakteryjnego drzew owocowych...91 M. Michalecka, S. Masny, T. Malinowski, A. Bielenin - Zmienność genetyczna populacji grzyba Venturia inaequalis w Polsce...95 A. Baturo-Cieśniewska, Cz. Sadowski - Molekularna identyfikacja chemotypów polskich izolatów Fusarium culmorum uzyskanych z pszenicy ozimej i jarej W. Irzykowski, M. Korbas, E. Jajor, M. Jędryczka - Sekwencje polimorficznych fragmentów minisatelitarnych grzyba Leptosphaeria maculans w populacjach traktowanych i nie traktowanych fungicydami M. Wit, A. Waśkiewicz, E. Jabłońska, R. Warzecha, P. Ochodzki, W. Wakuliński - Występowanie i charakterystyka typów kojarzeniowych MAT1 i MAT2 Fusarium verticillioides M. Potrykus, W. Śledź, E. Łojkowska - Zastosowanie Multiplex PCR do identyfikacji bakterii pektynolitycznych powodujących choroby ziemniaka M. Bełka, M. Mańka - Zróżnicowanie populacji grzybów rodzaju Rhizoctonia w wybranych szkółkach leśnych na terenie Wielkopolski J. Behnke-Borowczyk, H. Kwaśna - Zastosowanie klonowania i sekwencjonowania w badaniu różnorodności mikroorganizmów glebowych M. Rataj-Guranowska, N. Łukaszewska-Skrzypniak - Zgodność wegetatywna u Verticillium dahliae Z. Machowicz-Stefaniak, E. Zalewska - Występowanie i szkodliwość Colletotrichum dematium (Fr.) grove dla kminku zwyczajnego Carum carvi L B. Zimowska - Patogeniczność Phoma strasseri Moesz dla łodyg i rozłogów mięty pieprzowej Mentha piperita L S. Martyniuk - Czynniki ograniczające wykorzystywanie preparatów mikrobiologicznych w rolnictwie (ochrona roślin, stymulowanie plonów) M. Dynowska, E. Sucharzewska, G. Barańska, P. Troska - Grzyby z rodzaju Fusarium w mikologii medycznej Ł. Stępień, G. Koczyk, A. Waśkiewicz - Zróżnicowanie gatunków Fusarium izolowanych z ananasa oraz syntetyzowanych przez nie mikotoksyn D. Pańka, M. Jeske - Wpływ zasiedlenia kostrzewy łąkowej przez Neotyphodium uncinatum na jej plonowanie, zdrowotność i zawartość ergowaliny J. Błaszkowski - Problemy w morfologicznym identyfikowaniu arbuskularnych grzybów mikoryzowych (Glomeromycota) tworzących glomoidalne zarodniki K. Matkowski, E. Moszczyńska, E. Pląskowska - Choroby drzew i krzewów ozdobnych na terenie Wrocławia G. Lemańczyk - Chwasty żywicielami patogenicznych izolatów Rhizoctonia cerealis i R. solani

5 D. Abramowski, J. Floryszak-Wieczorek - Udział tlenku azotu w nabywaniu odporności liści ziemniaka na Phytophthora infestans A. Dawidziuk, J. Kaczmarek, M. Jędryczka - Modelowanie matematyczne jako narzędzie skuteczniejszego zwalczania suchej zgnilizny kapustnych w rzepaku B. Meszka, A. Broniarek-Niemiec, A. Bielenin - Aktualne problemy ochrony roślin jagodowych przed chorobami H. Pospieszny, B. Hasiów-Jaroszewska, N. Borodynko - Biologiczne i genetyczne zróżnicowanie izolatów wirusa mozaiki pepino (Pepino mosaic virus) występujących w Polsce B. Hasiów-Jaroszewska, N. Borodynko, H. Pospieszny - Genetyczne uwarunkowania oddziaływań pomiędzy wirusem mozaiki pepino (Pepino mosaic virus) a gospodarzem K. Golnik, M. Szyndel - Poszukiwanie nowych wzorów rekombinacji w genomach izolatów wirusa Y ziemniaka (Potato virus Y, PVY) E. Kalinowska, E. Paduch-Cichal, M. Chodorska - Wykrywanie i charakterystyka molekularna izolatów wirusa czerwonej pierścieniowej plamistości borówki wysokiej M. Kamińska, H. Berniak, P. Kamiński - Fitoplazmy przyczyną zaburzeń w kwitnieniu roślin kapustowatych M. Cieślińska, H. Morga, D. Kruczyńska - Zróżnicowanie fitoplazm porażających drzewa owocowe w Polsce P. Sobiczewski, B. Meszka, H. Bryk, C. Ślusarski, A. Chałańska, S. Berczyński, E. Malusa - Zmiany w populacjach mikroorganizmów i nicieni w glebie po odkażaniu metodami konwencjonalnymi i proekologicznymi M. Golanowska, S. Jafra - Potencjał antagonistyczny bakterii izolowanych z rizosfery i syntetycznego peptydu CAMEL względem Pseudomonas syringae J. Puławska, A. Mikiciński, P. Sobiczewski - Zróżnicowanie wirulencji Erwinia amylovora jaka jest rola plazmidów? J. Puławska, A. Willems, S. Sule, P. Sobiczewski - Rhizobium skierniewicense i Rhizobium nepotum - nowe gatunki bakterii wywołujących guzowatość korzeni A. Mikiciński, P. Sobiczewski, J. Puławska - Mechanizmy działania izolatów bakterii Pantoea agglomerans i Pseudomonas spp. przydatnych w ochronie roślin przed zarazą ogniową (Erwinia amylovora) POSTERY I. Adamska, B. Czerniawska - Grzyby na roślinach z rodzaju Sambucus i Tilia R. Andrzejak - Antagonistyczne oddziaływanie grzybów glebowych wobec różnych izolatów rodzaju Fusarium wyosobnionych z wypustek szparaga lekarskiego A. Baturo-Cieśniewska, A. Łukanowski - Zdrowotność 8 odmian pszenicy jarej uprawianej w systemie ekologicznym na tle systemu integrowanego i konwencjonalnego

6 N. Borodynko, H. Pospieszny - Klinika chorób roślin J. Ciesielska, P. Sobiczewski, C. Ślusarski, B. Meszka, E. Malusa - Alternatywne metody fumigacji: projekt Life+ wspierający integrowane i zrównoważone metody zwalczania organizmów szkodliwych w glebie w uprawach ogrodniczych B. Cwalina-Ambroziak, B. Bogucka, M. Nowak - Patogeny nadziemnej części ziemniaka nawożonego dolistnie B. Cwalina-Ambroziak, M. Nowak - Wpływ ochrony biologicznej i chemicznej na nasilenie zarazy i alternariozy ziemniaka B. Cwalina-Ambroziak, M. Nowak - Wpływ ochrony biologicznej i chemicznej na zbiorowisko grzybów kolonizujących organy pomidora (Lycopersicum esculentum Mill.) i glebę J. Dłużniewska - Wpływ preparatów Antifung, Bioczos i Biosept na rozwój i antagonizm Trichoderma harzianum T. M. Dolińska, M. Schollenberger, A. Bartkowska - Lecanicillium lecanii jako pasożyt wybranych rdzy K. Gleń, K. Znój, R. Witkowicz - Mikoflora ziarna zbóż pod wpływem nawożenia gleby PRP Sol i NPK T. Góral, D. Walentyn-Góral - Odporność pszenicy, pszenicy twardej i pszenżyta na rozprzestrzenianie się Fusarium w kłosie (typ odporności 2) M. Grabowski, K. Oberc - Możliwości zastosowania wybranych preparatów biotechnicznych do zwalczania grzybów z rodzaju Monilia J. Grajewski, A. Błajet-Kosicka, M. Twarużek, R. Kosicki, K. Mazurkiewicz-Zapałowicz, K. Kalczyńska - Występowanie toksyn fuzaryjnych w orkiszu z ekologicznego systemu uprawy E. Hanus-Fajerska, A. Wiszniewska, P. Czaicki - Opracowanie protokołu kultywacji zróżnicowanych genotypów Daphne (Thymelaeaceae) w celu testowania odporności na Thielaviopsis basicola E. Jajor, K. Pieczul, A. Perek, J. Horoszkiewicz-Janka - Zmienność genetyczna izolatów Alternaria brassicae pochodzących z terenu Wielkopolski A. Jakubowska, M. Michalecka, A. Bielenin - Nowe dla Polski patogeny inwazyjne drzew owocowych z rodzaju Monilinia A. Jamiołkowska - Plon owoców i grzyby zasiedlające perykarp papryki słodkiej (Capsicum annuum L.) uprawianej w polu R. Janas, J. Sobolewski, J. Robak - Skuteczność wybranych środków biologicznych i chemicznych stosowanych w uprawach pietruszki na nasiona R. Janas - Mikoflora nasion rokietty siewnej (Eruca sativa) uprawianej w systemie ekologicznym R. Jankowiak - Grzyby ofiostomatoidalne jako pospolite symbionty korników żerujących na drzewach iglastych w Polsce: przegląd 10 letnich badań R. Jankowiak - Wpływ temperatury na wzrost i przeżywalność kolonii dwóch gatunków grzybów z rodzaju Geosmithia

7 M. Jędryczka, J. Kaczmarek, W. Irzykowski, X. Duan, I. Dymarski, M. Kamiński, A. Brachaczek - Od inokulum do plonu kompleksowa analiza wpływu porażenia przez Sclerotinia sclerotiorum na produkcję nasion rzepaku ozimego w gospodarstwie wielkotowarowym J. Kaczmarek, A. Brachaczek, M. Jędryczka - Wykorzystanie monitorowania stężeń zarodników grzybów rodzaju Fusarium do optymalizacji zwalczania fuzariozy kłosów pszenicy ozimej J. Kamasa, K. Krawczyk - Identyfikacja bakterii Acidovorax avenae porażających orchidee Z. Kaniuczak - Efektywność produkcyjna i ekonomiczna zabiegów fungicydowych w uprawie pszenżyta jarego i ich wpływ na plon ziarna oraz wskaźniki ekonomiczne I. Kiecana, E. Mielniczuk, J. Perkowski, M. Cegiełko - Szkodliwość gatunku Fusarium avenaceum (Fr.) Sacc. dla wybranych genotypów owsa (Avena sativa L.) W. Kita, M. Tołtyrzewska, R. Sadowski - Badania zdrowotności jęczmienia ozimego w systemie PDO K. Koczwara, D. Pańka - Wykorzystanie metody PCR do identyfikacji endofita Neotyphodium lolii oraz jego wpływ na indukcję specyficznych mechanizmów obronnych w roślinie T. Kosiada - Wpływ temperatury oraz światła na niektóre gatunki grzybów rodzaju Ascochyta M. Kowalik, B. Kierpiec, J. Bonio, M. Żołna - Plamistości i nekrozy na liściach azalii Rhododendron L. w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego M. Kowalik - Grzyby towarzyszące roślinom tataraku zwyczajnego a Corus calamus L. w okresie wegetacji B. Kowalska, U. Smolińska - Podatność wybranych odmian cebuli (Allium cepa L.) na porażenie przez bakterie patogeniczne K. Krawczyk, A. Zwolińska, J. Kamasa, A. Maćkowiak-Sochacka - Wpływ sposobu inokulacji i warunków hodowli na objawy chorób bakteryjnych kukurydzy T. P. Kurowski, B. Majchrzak, E. Jaźwińska, E. Kowalska - Zbiorowiska grzybów zasiedlających ziarniaki pszenicy ozimej uprawianej po roślinach kapustowatych nawożonych siarką T. P. Kurowski, U. Wysocka, M. Damszel - Grzyby zasiedlające ziarniaki pszenicy jarej uprawianej w systemie konwencjonalnym i ekologicznym H. Kurzawińska, S. Mazur - Wykorzystanie niektórych preparatów biotechnicznych w ochronie naci ziemniaka przed Phytophthora infestans (Mont.) de Bary G. Lemańczyk, J. Zdunek, D. Pańka, L. Lenc, Cz. Sadowski - Redukcja fuzariozy kłosów (Fusarium culmorum chemotypy DON i NIV) i mikotoksyn w pszenicy ozimej przy wczesnym stosowaniu fungicydów M. Łobczowski, W. Pusz, E. Pląskowska - Zbiorowiska grzybów fyllosfery buraka cukrowego (Beta vulgaris L. subsp. vulgaris) uprawianego w różnych systemach uprawy przy zróżnicowanej dawce nawożenia azotem

8 A. Maćkowiak-Sochacka, A. Zwolińska - Przeżywalność bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus w różnych warunkach otoczenia w kontekście utylizacji bulw ziemniaków porażonych bakteriozą pierścieniową E. Matyjaszczyk, J. Sobczak - Środki ochrony roślin zawierające substancje aktywne pochodzenia naturalnego K. Mazurkiewicz-Zapałowicz, D. Ładczuk, M. Wolska - Organizmy wpływające na zdrowotność Typha spp. w litoralu jezior Drawieńskiego Parku Narodowego (NW Poland) E. Mielniczuk, I. Kiecana, M. Cegiełko, A. Pastucha - Gatunki z rodzaju Fusarium zagrażające uprawie owsa (Avena sativa L.) A. Mikiciński, P. Sobiczewski, S. Berczyński - Możliwości wykorzystania wybranych fungicydów i związków pochodzenia naturalnego w ochronie roślin sadowniczych przed bakteriozami E. B. Moliszewska, I. Pisarek - Następcze oddziaływanie osadów ściekowych na zbiorowiska grzybów glebowych i zdrowotność roślin uprawnych E. Moszczyńska, K. Matkowski, E. Pląskowska, A. Biesiada - Zbiorowiska grzybów fyllosfery jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea (L.) Moench.) nawożonej mocznikiem i saletrą amonową M. Nowakowski, P. Skonieczek, T. Piętka - Wpływ uprawy rodów gorczycy białej na populację mątwika burakowego w glebie P. Ochodzki, T. Góral, R. Warzecha, M. Żurek, K. Nawrot - Porównanie porażenia przez Fusarium i zawartości mikotoksyn w ziarnie kukurydzy konwencjonalnej i modyfikowanej genetycznie R. Ogórek, E. Pląskowska - Epicoccum nigrum jako czynnik biologicznej kontroli in vitro patogenów roślinnych R. Ogórek, E. Pląskowska, A. Skrobiszewski - Wpływ biostymulatora Asahi SL na wzrost wybranych grzybów z rodzaju Fusarium na różnych podłożach hodowalnych D. Packa, T. Kulik, M. Hościk - Badania mikroskopowe przy użyciu skaningowego mikroskopu elektronowego ziarniaków dawnych pszenic porażonych przez Fusarium culmorum T. Pastuszewska, G. Gryń - Wpływ gatunku gleby na przeżywalność bakterii Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus A. Perek, E. Jajor, K. Pieczul, I. Świerczyńska, M. Korbas - Charakterystyka molekularna polskich i szkockich izolatów Plasmodiophora brassicae (kiła kapusty) K. Pieczul, J. Horoszkiewicz-Janka, J. Danielewicz - Identyfikacja chemotypów DON i NIV u izolatów Fusarium culmorum i Fusarium graminearum K. Pieczul, J. Piszczek - Analiza zmienności genetycznej genu CYP51 u izolatów Cercospora beticola sprawcy chwościka buraka E. Pląskowska, H. Gołębiowska - Wpływ uproszczeń uprawowych na zasiedlenie ziarna żyta przez Fusarium spp E. Potocka, E. Solarska, A. Kuzdraliński - Zanieczyszczenie mikotoksynami ziarna żyta i pszenżyta ozimego

9 W. Poznań, M. Ziemichód, E. Arseniuk - reakcje odmian ozimej pszenicy i ozimego pszenżyta w stadium siewki i po wykłoszeniu w polu na stagonospora nodorum M. Ptaszek, A. Trzewik, L. Orlikowski, T. Orlikowska - Zmienność w obrębie izolatów Phytophthora cambivora z różnych roślin żywicielskich oraz wody W. Pusz, M. Łobczowski - Wpływ zastosowania biostymulatorów Hergit i Sunagreen na zasiedlenie łodyg i nasion rzepaku ozimego przez grzyby K. Sadowska, A. Pukacka, N. Łukaszewska-Skrzypniak, M. Rataj-Guranowska - Metody krioprezerwacji bakterii i grzybów stosowane w banku patogenów roślin i badania ich bioróżnorodności M. Schollenberger, E. Wysocka, T. Dolińska - Reakcja izolatów Botrytis cinerea pochodzących z roślin ozdobnych na wybrane fungicydy M. Słowik-Borowiec, E. Szpyrka, A. Kurdziel - Pozostałości środków ochrony roślin w owocach z terenu południowo-wschodniej Polski U. Smolińska, B. Kowalska, M. Szczech, W. Kowalczyk - Wykorzystanie materiałów odpadowych do namnażania antagonistycznych grzybów Trichoderma J. Sobczak, W. Kawczyńska, K. Radziemska-Bonowicz, B. Śliwa, E. Wiercińska - Rejestracja fungicydów w Polsce stan obecny S. Sobkowiak, J. Śliwka, M. Chmielarz, R. Lebecka, E. Zimnoch-Guzowska - Odporność na metalaksyl izolatów Phytophthora infestans występujących na terenie Polski w latach E. Starzycka, M. Starzycki - Badania in vivo i in vitro zmian ph zachodzących pod wpływem mikotoksyny grzyba Sclerotinia sclerotiorum (Lib.) de Bary S. Stępniewska-Jarosz, H. Ratajkiewicz - Grzyby patogeniczne chwastów potencjalne zagrożenie roślin uprawnych J. Strakowska, L. Błaszczyk, J. Chełkowski - Aktywność celulolityczna grzybów z rodzaju Trichoderma i gatunku Phlebiopsis gigantea M. Szczech, M. Oskiera - Przeżywalność mikroorganizmów w mikrogranulach alginianowych z dodatkiem materiałów wspomagających W. Szewczyk, M. Baranowska - Ocena zdrowotności dębu na podstawie stopnia ubytku aparatu asymilacyjnego wybranych drzewostanów dębowych Nadleśnictwa Smolarz D. Szopińska, K. Tylkowska, M. Jarosz, Ch. Song, S. Kopacz - Kiełkowanie, wigor i zdrowotność nasion kopru (Anethum graveolens L.) produkowanych w Polsce E. Szpyrka, M. Słowik-Borowiec, A Kurdziel - Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach kapustnych J. Szwejda-Grzybowska, R. Kosson, M. Tuszyńska, M. Szczech - Mikotoksyny w warzywach ekologicznych A. Tratwal, F. Walczak - Występowanie i szkodliwość ważnych gospodarczo chorób zbóż i kukurydzy w Polsce w latach A. Trzewik, M. Ptaszek, L. B. Orlikowski, T. Orlikowska - Zróżnicowanie genomowe i patogeniczność izolatów Phytophthora plurivora z różnych źródeł wody

10 U. Wachowska, B. Rychcik, W. Mikołajczyk, K. Kurek - Mikroorganizmy zasiedlające ziarno pszenicy orkisz (Triticum spelta) uprawianej w systemie konwencjonalnym i ekologicznym U. Wachowska, A. D. Stasiulewicz-Paluch, K. Kurek, W. Mikołajczyk - Reakcja epifitów i endofitów ziarna pszenicy ozimej na zabiegi biologiczne i chemiczne A. Wagner, E. Wrona - Wpływ wybranych zapraw na zdrowotność nasion Zinnia elegans L. i Tagetes erecta L J. Walczewski, E. Arseniak - Wykorzystanie techniki podwojonych haploidów do podniesienia odporności pszenicy oraz pszenżyta na Stagonospora nodorum D. Walentyn-Góral, T. Góral - Ocena patogeniczności izolatów Ascochyta fabae Speg. wobec bobiku (Vicia faba L.) metodą odciętych liści Z. Weber - Zależność między ospowatością sadzeniaków i występowaniem rizoktoniozy na ziemniaku w okresie wegetacji M. Werner, L. Irzykowska, Z. Karolewski - Genetyczne zróżnicowanie kasztanowców oraz ocena występowania patogenów i szkodników M. Werner - Aktywność preparatu Antifung 20 SL wobec wyosobnionych z wypustek szparaga lekarskiego grzybów rodzaju Fusarium A. Węgierek, J. Puławska, E. Arseniuk - Zróżnicowanie szczepów bakterii Clavibacter michiganensis w obrębie podgatunku sepedonicus za pomocą testów biochemicznych i molekularnych VNTR i MP-PCR B. Wiewióra - Mikroorganizmy zasiedlające nasiona kostrzewy czerwonej (Festuca rubra L.) i ich wpływ na zdolność kiełkowania LISTA UCZESTNIKÓW

11 Tytułem wstępu Rok 2011 jest rokiem kolejnego, XIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego, wraz z towarzyszącym mu Sympozjum Naukowym Zdrowe rośliny zdrowi ludzie. W tym właśnie roku przypadają też dwie ważne rocznice: czterdzieści lat od założenia Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego i dziewięćdziesiąt lat istnienia i rozwoju fitopatologii w ośrodku bydgoskim. Organizatorzy postanowili więc wykorzystać sposobność spotkania polskich fitopatologów w Bydgoszczy aby przypomnieć wydarzenia minionych lat. Tak powstał pomysł wzbogacenia sesji otwierającej Sympozjum naukowe o dwa wystąpienia natury historycznej, dotyczące wspominanych rocznic. Program popołudniowej sesji we wtorek 20 września ukształtował się wobec tego następująco: 1. Zdrowe lasy zdrowe społeczeństwo prof. dr hab. Andrzej Grzywacz, czł. rzecz. PAN 2. Mikotoksyny w żywności i paszach dr hab. Halina Wiśniewska, prof. IGR PAN 3. Czterdzieści lat Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego prof. dr hab. Małgorzata Mańka, czł. koresp. PAN lat fitopatologii w Bydgoszczy - wczoraj, dziś, jutro prof. dr hab. Czesław Sadowski, dr inż. Aleksander Łukanowski Małgorzata Mańka Czesław Sadowski 11

12

13 REFERATY PLENARNE

14

15 ZDROWE LASY ZDROWE SPOŁECZEŃSTWO Andrzej Grzywacz Wydział Leśny SGGW w Warszawie, Zakład Mikologii i Fitopatologii Leśnej ul. Nowoursynowska 159, Warszawa Pojęcie bioklimatu rekreacyjnego stanowi syntezę oddziaływań zewnętrznych na organizm turystów i osób wypoczywających w ekosystemach leśnych. Właściwości prozdrowotne poszczególnych typów lasu zależą od wielu czynników natury ekologicznej: składu gatunkowego drzewostanu, struktury i jego budowy pionowej, wieku i zwarcia koron drzew, elementów składających się na typ siedliskowy lasu, dominującego zbiorowiska roślinnego i jego stanu zdrowotnego, stopnia zniekształcenia. Bioklimat warstwy rekreacyjnej możemy określić za pomocą różnorodnych cech i wskaźników: insolacji, uwilgotnienia, przewietrzania, produkcji tlenu, produkcji ozonu, struktury jonowej powietrza, różnego typu promieniowania, składu fitoaerozoli (w tym fitoncydów, olejków eterycznych), składu aeroplanktonu (wirusy, bakterie, zarodniki grzybów, pyłki roślin, roztocza, owady, złuszczone fragmenty roślin i zwierząt). Cechy te mają wpływ na filtracyjno-detoksykacyjne, bioterapeutyczne i psychoregulacyjne oraz estetyczne właściwości leśnych zbiorowisk roślinnych. Zespołem bodźców fizycznych, chemicznych i biologicznych występujących w lasach, a oddziaływujących na organizm ludzi przebywających na terenach leśnych, zajmuje się dynamicznie rozwijająca się, stosunkowo nowa gałąź wiedzy geoekologia turystyki i wypoczynku. Wiemy już sporo o wpływie na człowieka otaczających go poszczególnych gatunków drzew leśnych oraz typów siedliskowych lasu. W Polsce jest 9,3 mln ha lasów i gruntów związanych z gospodarką leśną, z czego 9,1 mln ha drzewostanów, co oznacza 29,1 % lesistości lub 30,4 % udziału w powierzchni lądowej kraju, a na 1 mieszkańca przypada 0,24 ha lasu (GUS 2010). Liczne czynniki natury abiotyczne, biotycznej i antropogenicznej obniżają, zaburzają funkcje i pożytki z lasów o charakterze produkcyjnym (gospodarczym), ochronnym (ekologicznym) i społecznym (publicznym), w tym bioklimat rekreacyjny ekosystemów leśnych. Obecnie 470 tys. ha Lasów Państwowych jest uszkodzonych, z różnym nasileniem przez przemysłowe zanieczyszczenia powietrza, głównie w województwach: śląskim, opolskim, dolnośląskim i łódz- Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, Bydgoszcz 2011 ISBN

16 16 kim. Szkody górnicze występują na obszarze 36 tys. ha, powodując osiadanie terenu, zawodnienie lub osuszanie lasów. Ponad 60% takich zjawisk występuje w katowickiej dyrekcji LP, a 25% w łódzkiej dyrekcji LP (okolice Bełchatowa). W ostatnim 10 leciu zwalczano, głównie chemicznie, szkodliwe owady średnio na powierzchni 110 tys. ha ( ), chorobotwórcze grzyby na powierzchni 52 tys. ha (25 93), zabezpieczano uprawy i młodniki od szkód powodowanych przez zwierzynę łowną na powierzchni 82 tys. ha (56 112). Zabiegi ochronne obejmowały tylko fragment obszarów występowania szkodników i chorób lasu. Dotkliwie niszczą lasy pożary, jest ich przeciętnie 10 tys. rocznie, co powoduje utratę 4770 ha drzewostanów, najczęściej w okresie wiosny (marzec maj). Najczęstszą przyczyną pożarów jest podpalenie 45 %, nieostrożność 34 %, nieustalone przyczyny 15 %, a pozostałe 5 % powodują wyładowania atmosferyczne, wady i nieprawidłowości eksploatacji urządzeń technicznych i środków transportowych. Choroby infekcyjne, głównie powodowane przez grzyby, w stopniu groźnym występują na obszarze ponad 450 tys. ha Lasów Państwowych, czyli 6,5 % powierzchni drzewostanów. Jest to głównie huba korzeni, opieńkowa zgnilizna korzeni, choroby drewna kłód i strzał, osutki drzew iglastych i zamierania drzewostanów liściastych (dąb, buk, jesion, brzoza, olsza). Lokalnie, bardzo poważne uszkodzenia drzewostanów, mogą powodować i powodują ekstremalne czynniki meteorologiczne. Sumarycznie o stanie lasów całego kraju informuje nas monitoring, czyli system ciągłego zbierania informacji o stanie środowiska leśnego, stanie zdrowotnym drzewostanów. Funkcjonuje od 1984 r., opiera się na sieci stałych powierzchni obserwacyjnych (I i II rzędu), wyznaczonych w drzewostanach sosnowych, świerkowych, jodłowych oraz dębowych, bukowych, brzozowych, w 56 dzielnicach przyrodniczo-leśnych. Na drzewach próbnych obserwuje się: stanowisko biosocjalne drzew, defoliację i odbarwienie, dokonuje pomiaru pierśnic, ocienienia i widoczność korony, typ przerzedzenia koron, liczbę roczników igieł na pędzie oraz długość igieł lub wielkość liści, udział martwych gałęzi, pędy wtórne, urodzaj nasion, kwitnienie. Szczególne znaczenie mają szacunki defoliacji i odbarwienia aparatu asymilacyjnego, które określa się w 5 klasach, ponad to wyróżnia się klasy uszkodzeń drzewostanów. Na przykład w 2009 r. wykonano następujące czynności i obserwacje monitoringowe: uszkodzeń drzewostanów, symptomów i przyczyn uszkodzeń drzew, depozytu zanieczyszczeń i jakości powietrza atmosferycznego, opadów podokapowych i roztworów glebowych, parametrów meteorologicznych, składu chemicznego aparatu asymilacyjnego, miąższości i przyrostu miąższości drzewostanów. Ogółem bez uszkodzeń (klasa 0) było 24,2 % badanych drzew, w klasie ostrzegawczej (1) 58,1 %, z lekkimi i średnimi uszkodzeniami (2) 16,9 %, z dużymi uszkodzeniami (3) 0,6 %, drzew martwych (4) było 0,2 %. W 2009 r. wynik monitoringu w klasach uszkodzeń (łącznie klasy 2 4) przedstawiał się następująco: sosna 17,3 % liczby badanych drzew, świerk 28,8 %, jodła 15,5 %,

17 dąb 29,6 %, buk 9,2 %, brzoza 18,28 %. Badania monitoringowe wykonuje co roku Instytut Badawczy Leśnictwa w Sękocinie Starym k. Warszawy, wyniki są dokładnie analizowane co do ich geograficznego rozmieszczenia, tendencji zmian, przyczyn występowania uszkodzeń drzewostanów, są podstawą do podejmowania decyzji gospodarczych i zabiegów ochrony. W ostatnich latach obserwuje się pozytywne tendencje w tym względzie. Uszczerbek w zasobach leśnej przyrody powoduje szkodnictwo leśne czyli kradzieże drewna, kłusownictwo, bezprawne korzystanie z lasu, kradzieże i niszczenie mienia, zaśmiecanie lasów. Podczas masowych grzybobrań i zbiorów innych płodów runa leśnego także dochodzi do aktów niszczenia i wandalizmu, objawów niskiej kultury zachowania się w lesie. Niektóre obszary leśne objęte są stałym zakazem wstępu, nie pełnią funkcji turystycznych i wypoczynkowych, należą do nich: uprawy leśne do 4 m wysokości, powierzchnie doświadczalne i drzewostany nasienne, ostoje zwierząt, źródliska rzek i potoków, obszary zagrożone erozją. Niekiedy wprowadza się okresowy zakaz wstępu do lasu stanowiącego własność Skarbu Państwa: gdy wystąpiło zniszczenie lub znaczne uszkodzenie drzewostanów lub degradacja runa leśnego, występuje duże zagrożenie pożarowe, wykonywane są zabiegi gospodarcze związane z hodowlą, ochroną lasu lub pozyskaniem drewna. Szacuje się, że około 1,5 2,5 mln ha lasów stale lub okresowo jest niedostępna dla rekreacji lub funkcje te pełni w ograniczonym zakresie, między innymi z powodu chorób i szkodników. Oznacza to, że z teoretycznie 0,24 ha lasu przypadającego na 1 mieszkańca Polski, w rzeczywistości lasów dostępnych dla turystyki i rekreacji, pełniących funkcję zdrowotne, jest tylko 0,18 ha. Stan lasów i ich ogólna kondycja wpływa lokalnie i generalnie na ludzi i zdrowie społeczeństwa. Działania z zakresu ochrony lasu, to nie tylko ochrona i kształtowanie ekosystemów leśnych i ich stanu zdrowotnego, to również dbałość o dobry bioklimat rekreacyjny, tak potrzebny społeczeństwu. Summary HEALTHY FORESTS HEALTHY SOCIETY The paper presents a concept of recreational bioclimate and factors that positively influence the health of people resting in forests. Different features of forest ecosystems affect the filtration, detoxification, biotherapeutic, psychoregulatory and aesthetic characteristics of recreation sites. The focus was also on the biotic, abiotic and anthropogenic factors, reducing the healing abilities of forests. The results of the monitoring of the forest health condition across the country were discussed. The average area of forest per capita in Poland is 0.24 ha. However, after taking into account the forest area to which access is permanently prohibited, only 0.18 hectare of damaged and diseased forests per inhabitant serves the tourism, recreation and healthimproving functions. 17

18 MIKOTOKSYNY W ŻYWNOŚCI I PASZACH Halina Wiśniewska Instytut Genetyki Roślin, Polska Akademia Nauk, ul. Strzeszyńska 34, Poznań Większość gatunków grzybów ma pozytywny wpływ na środowisko. Usuwają resztki organiczne tworząc humus. Stanowią składnik diety ludzkiej, wykorzystywane są w procesach biotechnologicznych, mają zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym. Tylko około 8 tys. gatunków grzybów to patogeny porażające rośliny uprawne. Żywność może być skażona mikotoksynami (metabolitami wtórnymi), tworzonymi przez grzyby toksynotwórcze. Zawartość mikotoksyn jest ważnym wskaźnikiem jakości ziarna zbóż, produktów spożywczych i pasz. Mikotoksyny wykazują działanie toksyczne dla człowieka, zwierząt roślin i drobnoustrojów. Obecnie temat mikotoksyn, chodź jeszcze nie do końca poznany, jest bardzo ważnym zagadnieniem dotyczącym głównie bezpieczeństwa żywności. Poznano aktualnie 400 metabolitów grzybów toksycznych, jednak nie wszystkie występują w łańcuchu pokarmowym i na szczęście. Problem zanieczyszczenia mikotoksynami ziarna zbóż i produktów żywnościowych jest bardzo stary. Od wieków, bowiem obserwowano zatrucia wywołane przez spożycie zapleśniałej żywności lub pasz. W późnym średniowieczu wystąpiły epidemie po zjedzeniu chleba żytniego. Dziś wiemy, że alkaloid zawarty w sklerotach sporyszu jest bardzo toksyczny, powoduje niedokrwistość, bolesne obumieranie dystalnych części ciała. Dawniej objawy te nazywano ogień św. Antoniego. Wiek XIX- choroba żółtego ryżu (przyczyną toksyny Penicillium), pokarmowa toksyczna aleukia w Rosji - wywołana była trichotecenami tworzonymi przez grzyby z rodzaju Fusarium, bałkańska endemiczna nefropatia, wywołana ochratoksyną A. W 1960 roku w Anglii śmierć indyków spowodowana była karmieniem paszą zanieczyszczoną aflatoksyną B 1. Od epidemii w Anglii rozpoczęły się bardzo intensywne badania dotyczące toksyn tworzonych przez grzyby oraz ich wpływu na organizm człowieka i zwierząt. Każdy gatunek, a nawet szczep ma specyficzny profil metabolitów wtórnych a także związków toksycznych.. Zanieczyszczenie mikotoksynami dotyka corocznie 25% światowych plonów w różnych regionach geograficznych. Grzy- 18 Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, Bydgoszcz 2011 ISBN

19 by, bowiem są organizmami o dużych możliwościach adaptacyjnych i rozwoju w szerokim zakresie warunków środowiska. Z punktu widzenia praktyki rolniczej mikotoksyny możemy podzielić na grupę powstającą w wyniku chorób roślin podczas wegetacji i mikotoksyny tworzące się podczas niewłaściwego przechowywania zbóż, roślin oleistych w silosach. Tworzenie mikotoksyn uzależnione jest od wielu czynników. Do czynników biologicznych należy poziom zainfekowania grzybem, zakażenie kilkoma różnymi gatunkami grzybów, których wzajemne oddziaływanie może wpływać na produkcję mikotoksyn. Czynniki fizyczne to: czas, temperatura, wilgotność oraz stopień uszkodzenia ziarna. W skali europejskiej i świata najważniejsze pod względem ekonomicznym i toksykologicznym są: aflatoksyna B 1, ochratoksyna A, deoksyniwalenol, zearalenon i fumonizyna B 1. O ile profil metabolitów wtórnych F. culmorum, F. graminearum i F. cerealis jest stosunkowo dobrze poznany, to o metabolitach F. avenaceum i F. poae porażających zboża wiadomo jeszcze niewiele. W zależności od organu, który uszkadzany jest przez mikotoksyny możemy je podzielić na: hepatoksyny ( aflatoksyna B 1 i inne), nefrotoksyny (ochratoksyna A), kariotoksyny (moniliformina), dermatotoksyny (T-2 i inne), neurotoksyny (fumonizyna B 1, alkaloidy sporyszu) oraz pulmotoksyny (powodują obrzęki płuc - fumonizyna B 1 ). Wydzielono również mikohormony (zearalenon i pochodne), immunotoksyny ( trichoteceny i inne) oraz związki rakotwórcze (aflatoksyny, ochratoksyna A, fumonizyny). Duża grupa grzybów toksynotwórczych to grzyby rozwijające się na roślinach podczas wegetacji. Wymienić należy toksynotwórcze grzyby z rodzaju Fusarium, a wytwarzane przez nie mikotoksyny są jednymi, które najczęściej występują w płodach rolnych. Grzyby z rodzaju Fusarium porażają kłosy zbóż drobnoziarnistych i kukurydzy oraz części innych roślin np. szparagi. Skutkiem porażenia zbóż gatunkami Fusarium jest kumulacja mikotoksyn w ziarnie jeszcze przed żniwami. W dużych ilościach mikotoksyny pojawiają się w latach, w których podczas kwitnienia i tworzenia ziarna jest wilgotno. Zanieczyszczenie ziarna mikotoksynami powodowane jest z jednej strony przez coraz szerzej stosowane uprawy zbóż w monokulturach, z pominięciem fitosanitarnego płodozmianu, oraz oszczędnościowe systemy uprawy. Powodują one znaczący wzrost inokulum patogenów Fusarium w środowisku uprawnym. Zidentyfikowano około 400 metabolitów wtórnych tworzonych przez gatunki Fusarium, poznano ich budowę. Pierwsze dwie grupy to trichoteceny A i B. Negatywnie oddziaływują na skórę i błony śluzowe, hamują syntezę białka, osłabiają układ immunologiczny. Tworzone są na przykład przez F. culmorum, F. graminearum F. moniliforme, F. proliferatum, F. sporotrichioides, F. poae. Kolejne trichoteceny grupy C i D - są 10 razy bardziej toksyczne niż grupa A i B. Powodują podrażnienie skóry, ból gardła, zmęczenie, zapalenie ucha, kaszel, uszkadzają szpik i odgrywają rolę w śmiertelnym zapaleniu płuc. Tok- 19

20 syny o odmiennej budowie niż trichoteceny to zearalenon - powoduje zanik rui, ronienie zwierząt, i zaburzenie laktacji. Natomiast fumonizyna uszkadza płuca, wątrobę, trzustkę, powoduje choroby mózgu i jest najprawdopodobniej sprawcą raka krtani. Tworzone przez Fusarium verticilioides i F. proliferatum - patogeny porażające przede wszystkim kukurydzę. Kolejna mikotoksyna o budowie odmiennej od trichotecen to moniliformina. Pogarsza przyrost drobiu., powoduje zaburzenia rytmu serca. Metabolitami najczęściej zanieczyszczającymi ziarno zbóż są metabolity z grupy trichotecenów: deoksynivalenol, niwalenol, tworzone są przez toksynotwórcze gatunki F. culmorum i F. graminearum. W ziarniakach kukurydzy najczęściej występują fumonizyny, zearalenon i deoksyniwalenol i pochodne. Drugą grupą grzybów tworzących mikotoksyny to grzyby przechowalnicze. Wymienić tu należy grzyby należące do dwóch rodzajów Penicyllium, Aspergillus. Duże ilości tych toksyn pojawiają się w płodach rolnych (ziarnie zbóż) i ogrodniczych (owoce i warzywa) przechowywanych w nieszczelnych silosach lub na strychu bez paraizolacji. Z najważniejszych toksyn tworzonych przez grzyby podczas złego przechowywania to aflatoksyny B1 i pochodne B 2, G 1, G 2, M 1, M 2 - tworzone przez grzyby należące zasadniczo do dwóch gatunków Aspergillus flavus Link i A. parasiticus Speera. Obecność aflatoksyn (szczególnie B 1 ) stwierdza się w orzeszkach ziemnych, migdałach, ziarnie zbóż, soi, kukurydzy, przyprawach, śrutach roślin oleistych, bawełny, kukurydzy i innych. Aflatoksyny mogą przechodzić do mleka. Są rakotwórcze, mutagenne, osłabiają układ odpornościowy a u drobiu są powodem chudnięcia, depresji i porażenia mięśni. Drugą toksyną mogącą powstać podczas niewłaściwego przechowywania ziarna to ochratoksyna A, wytwarzana przez Aspergillus ochraceus i Penicillium verrucosum. Może przedostawać się do krwi i tkanek (podroby, szynki, kiełbasy). Jest bardziej toksyczna niż aflatoksyna. Powoduje uszkodzenie nefronów i w rezultacie śmierć. Obniża masę ciała zwierząt, powoduje niedostatek wit. A,C,E, jest przyczyną obniżenia krzepliwości i odporności. Unia Europejska wprowadza rygorystyczne zalecenia, co do progów zawartości mikotoksyn. Mikotoksyny są bardzo trudne do wyeliminowania, ponieważ są odporne na wysoką temperaturę. Przemiał - nie usuwa toksyn fuzaryjnych, przechodzą do wszystkich produktów przemiału i przez produkty piekarnicze i zwierzęce mogą przenikać do organizmu stanowiąc zagrożenie dla ludzi i zwierząt. Summary MYCOTOXINS IN HUMAN FOOD AND ANIMAL FEEDS 20 Most of fungal species have a positive influence on the environment, as decomposers and sources of food for people and animals. Moreover, fungi are used in biotechnological processes and in pharmaceutical industry. Only

21 about species of fungi are pathogens infecting crop plants. Food may be contaminated with fungal toxins, i.e. mycotoxins (secondary metabolites), produced by toxin-producing fungi. Mycotoxin content is an important indicator of the quality of cereal grain, food products, and animal feeds. Mycotoxins are poisonous for people, animals, plants, and microorganisms, so they are of special importance for food safety. The problem of mycotoxin contamination of cereal grain and food products is very old. For many centuries, poisonings have been caused by consumption of mouldy food or animal feeds In the late Middle Ages, epidemics were caused by rye bread consumption, because the alkaloid contained in ergot sclerotia is very toxic. In the past, ergotism was known as St. Anthony s Fire. In the 19 th century, yellow rice disease was caused by toxins of Penicillium, whereas alimentary toxic aleukia in Russia, by trichothecenes produced by Fusarium spp., and Balkan endemic nephropathy, by ochratoxin A. In 1960, in England, turkeys died due to feed contaminated with aflatoxin B 1. Since the epidemic in England, intensive research has been conducted to investigate mycotoxins and their influence on human and animal health. Mycotoxin synthesis depends on many factors. Biotic factors include the scope of infection by the pathogen and infection by several fungal species, whose interactions may affect mycotoxin production. Physical factors include time, temperature, moisture content, and grain damage level. On the European and global scale, the most important mycotoxins, in respect to economy and toxicology are: aflatoxin B1, ochratoxin A, deoxynivalenol, zearalenone, and fumonisin B 1. Depending on the organ damaged by mycotoxins, they can be divided into: hepatotoxins (aflatoxin B 1, etc.), nephrotoxins (ochratoxin A), cardiotoxins (moniliformin), dermatoxins (T-2, etc.), neurotoxins (fumonisin B 1, ergot alkaloids), and pulmotoxins (fumonisin B 1 ). Additionally, some mycotoxins are classified as mycohormones (zearalenon and its derivatives), immunotoxins richothecenes, etc.), and carcinogens (aflatoxins, ochratoxin A, fumonisins). Contamination with these compounds affects annually 25% of crop yields in the world in various geographic regions. Fungi are able to adapt and grow in a wide range of environmental conditions. Considering farming practices, mycotoxins can be divided into: those produced as a result of plant diseases during the growing season; and those produced during inadequate storage of cereals and oil seeds. Many toxin-forming fungi develop on plants during the growing season. These include Fusarium and Claviceps species. Fusarium species infect heads of small-grain cereals and maize, as well as parts of other plants, e.g. asparagus shoots. Cereal infection results in mycotoxin accumulation in grain even before harvest. High concentrations of mycotoxins are recorded in the years when humidity is high at the time of flowering and grain formation. The observed increase in grain contamination with mycotoxins is caused by the more and 21

22 22 more common minimum tillage system as well as cereal monocultures, without the phytosanitary crop rotation. They cause a considerable increase in the inoculum of Fusarium pathogens in the agroecosystem. About 400 secondary metabolites produced by Fusarium species have been identified so far and their structure has been analysed. The first 2 groups are trichothecenes A and B. They negatively affect the skin and mucous membranes, inhibit protein synthesis, and impair the immune system. They are produced e.g. by F. culmorum, F. graminearum F. moniliforme, F. proliferatum, F. sporotrichioides, and F. poae. Another 2 groups - trichothecenes C and D - are 10-fold more toxic than groups A and B. They cause skin irritation, throat ache tiredness, ear inflammation, cough, bone marrow damage, and play a role in deadly pneumonia. Another kind of toxin is zearalenone - an oestrogenic toxin. It leads to anoestrus or abortion in animals, poor appetite, and disturbed lactation. Yet another group of toxins, fumonisins, cause damage to the liver, pancreas, lungs, causes brain tumours, and most probably also cancer of the larynx. It is produced by Fusarium verticilioides and F. proliferatum - pathogens infecting mostly maize. Moniliformin also differs in structure from trichothecenes. It reduces the growth rate of poultry and causes cardiac arrhythmia. The most frequent metabolites contaminating cereal grain are some trichothecenes: deoxynivalenol and nivalenol, both produced by F. culmorum and F. graminearum. In maize grain, most frequent are fumonisins, zearalenone, and deoxynivalenol and its derivatives. Another major group of fungi producing mycotoxins are storage fungi. These include Penicillium and Aspergillus species. Large amounts of the toxins appear in field crops (cereal grain) and garden crops (fruits and vegetables), stored in the attic without vapour barrier or in silos that are not air-tight. The most important toxins produced by fungi during inappropriate storage are aflatoxin B1, and its derivatives B 2, G 1, G 2, M 1, M 2 - mostly produced by Aspergillus flavus Link and A. parasiticus Speera. Aflatoxins (B 1 in particular) are found in peanuts, almonds, cereal grain, soybeans, maize, seasonings, ground oil seeds, cotton seeds etc. Aflatoxins can be found also in milk. They are carcinogenic, mutagenic, impair the immune system, while in poultry they lead to weight loss, depression, and muscle paralysis. Another toxin that can be produced during inadequate grain storage is ochratoxin A, synthetized by Aspergillus ochraceus and Penicillium verrucosum. It can be carried with blood to other tissues. It is more toxic than aflatoxin. It causes kidney damage and, consequently, death. It leads to animal weight loss, deficits of vitamins A, C, and E, reduced coagulation, and resistance to diseases. The European Union has introduced rigorous limits of mycotoxin content in food. Mycotoxins, however, are very difficult to eliminate, because they are resistant to high temperatures. Also grinding does not remove Fusarium toxins.

23 CZTERDZIEŚCI LAT POLSKIEGO TOWARZYSTWA FITOPATOLOGICZNEGO Małgorzata Mańka Uniwersytet Przyrodniczy, Wydział Leśny, Katedra Fitopatologii Leśnej, ul. Wojska Polskiego 71c, Poznań W 2011 roku upływa czterdzieści lat od założenia Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego. Zebranie trzydziestu jeden członków-założycieli Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego odbyło się w Poznaniu 11 listopada 1971 roku. Wybrano na nim Tymczasowy Zarząd Główny i przyjęto projekt statutu Towarzystwa. Wskutek dalszych starań Zarządu uzyskano decyzję Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. Poznania o»wpisaniu do rejestru stowarzyszeń i związków tut. Urzędu w dniu 25 maja 1972 r. stowarzyszenia p.n. Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, pod Nr 230«. Skład Tymczasowego Zarządu Głównego, podany w piśmie (L.dz. 13/72) skierowanym dnia 30.VIII.1972 r. do wymienionego Urzędu, był następujący:»przewodniczący prof. Karol Mańka, sekretarz dr habil. Maria Gierczak, członkowie: prof. dr Józef Kochman (Warszawa), prof. dr Wanda Truszkowska (Wrocław), prof. dr Władysław Błaszczak (Poznań), doc. dr habil. Antoni Golenia (Poznań) i doc. dr Tadeusz Glaser (Poznań), wszyscy bezpartyjni. Wiek i miejsce pracy wymienionych osób przedstawia się następująco: prof. dr Karol Mańka 57 lat, WSR Poznań prof. dr Józef Kochman 67 lat, SGGW Warszawa prof. dr Wanda Truszkowska 53 lata, WSR Wrocław prof. dr Władysław Błaszczak 55 lat, WSR Poznań dr habil. Maria Gierczak 39 lat, WSR Poznań doc. dr habil. Antoni Golenia 50 lat, Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu doc. dr Tadeusz Glaser 50 lat, WSR w Poznaniu«. W tym czasie 169 osób zdeklarowało chęć zostania członkami Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego. Oficjalne ich przyjęcie nastąpiło podczas Walnego Zgromadzenia w Poznaniu 28 listopada 1972 roku. Pierwszym powołanym do życia oddziałem Towarzystwa był Oddział we Wrocławiu, utworzony 19 lipca 1972 roku (20 członków). Następnie powsta- Fitopatologia: zdrowe rośliny - zdrowi ludzie: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, Bydgoszcz 2011 ISBN

24 24 ły oddziały w Poznaniu (55 członków), Warszawie (58 członków) i Krakowie (36 członków). Po powołaniu do życia Oddziałów w Olsztynie (1977), Lublinie (1978), Bydgoszczy (1978) oraz Szczecinie (1983) Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne ma obecnie osiem oddziałów. Liczba członków Towarzystwa, wynosząca początkowo 169, po różnorodnych fluktuacjach wynosi obecnie około 300 osób. Pierwsze Walne Zgromadzenie Członków Towarzystwa odbyło się, jak wspomniano, w Poznaniu 28 listopada 1972 roku. Pierwsze Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Członków Towarzystwa wraz z ogólnopolskim sympozjum naukowym Zagadnienie odporności roślin na choroby odbyło się w Krakowie 5-7 września 1974 roku. Potem kolejno nastąpiły: II Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Zwalczanie chorób roślin a środowisko Poznań, , III Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Chemiczne metody ochrony roślin przed chorobami Skierniewice, , IV Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Nowe kierunki w fitopatologii Lublin, , V Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Systemy ochrony roślin przed chorobami Wrocław, , VI Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum naukowe Bydgoszcz, , VII Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Niepatogeniczna mikoflora w patologii roślin Szczecin, , VIII Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Biotyczne środowisko uprawne a zagrożenie chorobowe roślin Olsztyn, , IX Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Nowe kierunki w fitopatologii Kraków, , X Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Bioróżnorodność w fitopatologii europejskiej na przełomie wieków Poznań, , XI Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Fitopatologia polska w Europie Warszawa, , XII Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Aktualne problemy w fitopatologii Lublin, , XIII Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Choroby roślin na tle zmian klimatycznych Wrocław, , XIV Zwyczajne Walne Zgromadzenie i sympozjum Fitopatologia: zdrowe rośliny zdrowi ludzie Bydgoszcz, Z okazji 15-lecia istnienia Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego miało też miejsce Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, które odbyło się w Zielonce koło Poznania ( ). Od początku swego istnienia Towarzystwo zabiegało o posiadanie własnego czasopisma naukowego. Obiektywne trudności sprawiły, że początkowo trze-

25 ba było publikować prace z sympozjów w Zeszytach Problemowych Postępów Nauk Rolniczych z podtytułem Phytopathologia Polonica i kolejnym rzymskim numerem. W ten sposób wydano 10 tomów noszących numery Zeszytów 160, 198, 213, 230, 250, 275, 289, 301, 307, 374 (odpowiednio Phytopathologia Polonica I - X), po czym ukazały się dwa kolejne tomy Phytopathologia Polonica (XI i XII), wydane już przez Towarzystwo niezależnie. W 1991 roku Towarzystwo zaczęło wydawać w języku angielskim nowy półrocznik naukowy, stanowiący kontynuację tej samej inicjatywy wydawniczej pod tytułem Phytopathologia Polonica, a którego numeracja (arabskimi i rzymskimi liczbami) nawiązywała w latach do wspomnianych wyżej Zeszytów Problemowych PNR. Od 1996 roku Phytopathologia Polonica miała pojedynczą numerację (tom 11 i dalsze), a od 2002 roku stała się kwartalnikiem. Od 2009 roku czasopismo nosi tytuł Phytopathologia zgodnie z decyzją Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego podjętą w dniu 16 września 2008 roku. Czasopismo jest dostępne w wersji elektronicznej na stronie WWW Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego Czasopismo jest indeksowane w bazach danych: CAB ABSTRACTS i AGRO LIBREX. Życie Towarzystwa toczyło się od początku także w sekcjach, które powoływano zależnie od potrzeb i inicjatywy Członków. Były to, razem z później powstałymi: Sekcja Historii Fitopatologii w Polsce, Sekcja Metodyczna, Sekcja Popularyzacji Fitopatologii, Sekcja Nazewnictwa Fitopatologicznego nazwana później Sekcją Nazewnictwa Chorób Roślin (i Dydaktyki), Sekcja Współpracy z Zagranicą, Sekcja Wirusologiczna, Sekcja Chorób Nasion, Sekcja Biologicznej Ochrony Roślin przed Chorobami, Sekcja Mikologii i Mikotoksyn, Sekcja Genetyki i Biochemii Patogenów Roślin, Sekcja Chorób Drzew Leśnych i Parkowych, Sekcja Nowych Patogenów i Chorób Roślin. Obecnie działa w Towarzystwie dziewięć sekcji (w układzie alfabetycznym): Sekcja Bakteryjnych Chorób Roślin (przewodniczący: prof. dr hab. Piotr Sobiczewski) Sekcja Biologicznej Ochrony Roślin przed Chorobami (przewodniczący: prof. dr hab. Leszek Orlikowski, obecnie prof. dr hab. Czesław Sadowski), Sekcja Chorób Roślin Drzewiastych (przewodniczący: prof. dr hab. Ryszard Siwecki, obecnie prof. dr hab. Zbigniew Sierota), Sekcja Dydaktyki i Nazewnictwa (przewodniczący: prof. dr Wanda Truszkowska, prof. dr hab. Zbigniew Borecki, prof. dr hab. Tomasz Majewski, obecnie dr hab. Małgorzata Schollenberger, prof. SGGW), Sekcja Genetyki i Biochemii Patogenów Roślin (przewodnicząca: prof. dr hab. Maria Rataj-Guranowska), Sekcja Mikologii i Mikotoksyn (przewodniczący: prof. dr hab. Jerzy Chełkowski), 25

ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU MIKOTOKSYN ROŚLINY ROLNICZE

ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU MIKOTOKSYN ROŚLINY ROLNICZE ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU MIKOTOKSYN ROŚLINY ROLNICZE Ekspertyza pod redakcją: prof. dr. hab. Marka Korbasa i dr inż. Joanny Horoszkiewicz-Janka, Instytut Ochrony Roślin - PIB Metabolity grzybów nazywa

Bardziej szczegółowo

Możliwości ograniczania mikotoksyn

Możliwości ograniczania mikotoksyn Możliwości ograniczania mikotoksyn Prof. dr hab. Marek Korbas Zakład Mikologii Instytut Ochrony Roślin PIB Poznań Mikotoksyny są wytwarzane przez wiele różnych rodzajów grzybów, jednakże większość z nich

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne. Członkowie Oddziału Warszawskiego

Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne. Członkowie Oddziału Warszawskiego Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne Członkowie Oddziału Warszawskiego Lp. Imięi nazwisko Miejsce pracy 1. prof. dr hab. Aleksandrowicz- Trzcińska Marta Katedra Ochrony Lasu i Ekologii, 2. prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. z prowadzenia w 2012 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego

SPRAWOZDANIE. z prowadzenia w 2012 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2012 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM XIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków PTFit. oraz Sympozjum Fitopatologia: zdrowe rośliny zdrowi ludzie 20-22 września 2011, Bydgoszcz

PROGRAM XIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków PTFit. oraz Sympozjum Fitopatologia: zdrowe rośliny zdrowi ludzie 20-22 września 2011, Bydgoszcz PROGRAM XIV Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków PTFit. oraz Sympozjum Fitopatologia: zdrowe rośliny zdrowi ludzie 20-22 września 2011, Bydgoszcz 19.09.2011 (poniedziałek) od 18.30 zebranie Zarządu

Bardziej szczegółowo

Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008. I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007

Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008. I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007 Bio S oil Projekt demonstracyjny BioSoil Forest Biodiversity 2006-2008 I spotkanie kameralne realizatorów IBL Sękocin, 27.02.2007 Janusz Czerepko Zakład Siedliskoznawstwa IBL 1 The BioSoil Demonstration

Bardziej szczegółowo

Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu. Tytuł zadania

Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu. Tytuł zadania Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu Tytuł zadania Ochrona roślin uprawianych w systemie ekologicznym ze szczególnym uwzględnieniem poszukiwania metod zastąpienia miedzi jako

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie zwójki różóweczki (Archips rosanus) na porzeczce czarnej. Zwalczanie pędraków chrabąszcza majowego w ekologicznych uprawach truskawki

Zwalczanie zwójki różóweczki (Archips rosanus) na porzeczce czarnej. Zwalczanie pędraków chrabąszcza majowego w ekologicznych uprawach truskawki Program 58 Ogólnopolskiej Konferencji Ochrony Roślin Sadowniczych Warszawa 19.02.2015 9:00-10:00 Rejestracja uczestników, wydawanie materiałów i ankiet konferencyjnych 10:00-10:20 Otwarcie Konferencji

Bardziej szczegółowo

MYCOTOXINS CONTENT AND COLONIZATION LEVEL IN WINTER WHEAT GRAIN CULTIVATED IN TRANSITION PERIOD FOLLOWING TO ECOLOGICAL SYSTEM

MYCOTOXINS CONTENT AND COLONIZATION LEVEL IN WINTER WHEAT GRAIN CULTIVATED IN TRANSITION PERIOD FOLLOWING TO ECOLOGICAL SYSTEM Joanna HOROSZKIEWICZ-JNK, Marek KORS, Ewa JJOR, Roman KRWCZYK Instytut Ochrony Roślin Państwowy Instytut adawczy ul. Władysława Węgorka 20, 60-318 Poznań e-mail: J.Horoszkiewicz@ior.poznan.pl MYCOTOXINS

Bardziej szczegółowo

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę

Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Potrzeby, efekty i perspektywy nawadniania roślin na obszarach szczególnie deficytowych w wodę Czesław Rzekanowski, Jacek Żarski, Stanisław Rolbiecki Katedra Melioracji i Agrometeorologii Wydział Rolniczy

Bardziej szczegółowo

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji

Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Anna Nieróbca Zakład Agrometeorologii i Zastosowań Informatyki Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy Modele ochrony zbóż jako element integrowanej produkcji Bratoszewice

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE FAUNY WYSTĘPUJĄCEJ NA WARZYWACH KORZENIOWYCH UPRAWIANYCH METODĄ EKOLOGICZNĄ I KONWENCJONALNĄ

PORÓWNANIE FAUNY WYSTĘPUJĄCEJ NA WARZYWACH KORZENIOWYCH UPRAWIANYCH METODĄ EKOLOGICZNĄ I KONWENCJONALNĄ PORÓWNANIE FAUNY WYSTĘPUJĄCEJ NA WARZYWACH KORZENIOWYCH UPRAWIANYCH METODĄ EKOLOGICZNĄ I KONWENCJONALNĄ COMPARISON OF THE FAUNA OCCURRING ON ROOT VEGETABLES CULTIVATED UNDER ORGANIC AND CONVENTIONAL SYSTEMS

Bardziej szczegółowo

28. 06. 2011 - wtorek

28. 06. 2011 - wtorek Program Ogólnopolskiej Konferencja pt.: HODOWLA, UPRAWA I WYKORZYSTANIE PSZENICY ORKISZ (Triticum aestivum ssp. spelta) W WARUNKACH ZMIAN KLIMATU 28. 06. 2011 - wtorek 8 30 9 00 Rejestracja uczestników

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności członka Zarządu KRD. mgr inż. Rafał Ogórek

Sprawozdanie z działalności członka Zarządu KRD. mgr inż. Rafał Ogórek Sprawozdanie z działalności członka Zarządu KRD mgr inż. Rafał Ogórek Cele: - finansowanie badań dla doktorantów (granty, stypendia z jednostek zewnętrznych, firm, korporacji) - doktorant = nauka - POZYSKIWANIE

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY

STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY ul. Władysława Węgorka 20, 60-318 Poznań STRATEGIA PRZECIWDZIAŁANIA ODPORNOŚCI GRZYBÓW POWODUJĄCYCH ŁAMLIWOŚĆ ŹDŹBŁA ZBÓŻ I CHWOŚCIKA BURAKa NA FUNGICYDY

Bardziej szczegółowo

Zampro. Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 150 lat. z INITIUM

Zampro. Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 150 lat. z INITIUM Zampro z INITIUM Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! 15 lat Zampro 56 WG 22 Zampro I Twoje ziemniaki odwdzięczą się plonem! Charakterystyka u Zampro jest pierwszym fungicydem stworzonym do ochrony ziemniaka

Bardziej szczegółowo

Wieloletnie doświadczenie plantatorów potwierdza, że stosowanie go, to opłacalna inwestycja.

Wieloletnie doświadczenie plantatorów potwierdza, że stosowanie go, to opłacalna inwestycja. Amistar 250 SC kompleksowe rozwiązanie problemu chorób grzybowych w warzywach. Wieloletnie doświadczenie plantatorów potwierdza, że stosowanie go, to opłacalna inwestycja. Przemieszczanie substancji aktywnej

Bardziej szczegółowo

Osiris. Zobacz efekt Osiris

Osiris. Zobacz efekt Osiris Zobacz efekt Motoryzacja...... to jeden z naszych ulubionych tematów. Produkty BASF znajdują się w niemal każdej części samochodu! Czy wiesz, że dzięki zastosowaniu lekkich konstrukcji z tworzyw sztucznych,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6, Data wydania: 26 maja 2015 r. Nazwa i adres GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS

Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS Przedmiot: Zagrożenia zdrowotne żywności Kod: Kierunek: Turystyka i rekreacja Rok/Semestr: II stopień 1-2/1-4 Specjalność: wszystkie Tryby: S/NS Liczba godzin/semestr 60/32 Wykłady: 60/32 Ćwiczenia: Laboratoria:

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE MIKOTOKSYN W ZBOŻACH I PRZETWORACH ZBOŻOWYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W PLACÓWKACH HANDLOWYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO

WYSTĘPOWANIE MIKOTOKSYN W ZBOŻACH I PRZETWORACH ZBOŻOWYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W PLACÓWKACH HANDLOWYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2010, 6 (73), 58 66 RENATA STANISŁAWCZYK, MARIUSZ RUDY, BERNADETTA ŚWIĄTEK WYSTĘPOWANIE MIKOTOKSYN W ZBOŻACH I PRZETWORACH ZBOŻOWYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W PLACÓWKACH HANDLOWYCH

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Leśnego Centrum Informacji. Damian Korzybski, Marcin Mionskowski Instytut Badawczy Leśnictwa

Bazy danych Leśnego Centrum Informacji. Damian Korzybski, Marcin Mionskowski Instytut Badawczy Leśnictwa Bazy danych Leśnego Centrum Informacji Damian Korzybski, Marcin Mionskowski Instytut Badawczy Leśnictwa VII Krajowa Konferencja Naukowa INFOBAZY 2014; Gdańsk; 8-10.09. 2014 Lasy w Polsce http://www.piensk.wroclaw.lasy.gov.pl/lesnictwo-ostep

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1205 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 5 czerwca 2014 r. Nazwa i adres GŁÓWNY INSPEKTORAT

Bardziej szczegółowo

Glebowe choroby grzybowe bez szans!

Glebowe choroby grzybowe bez szans! Glebowe choroby grzybowe bez szans! Zdrowy start rośliny ze zdrowym systemem korzeniowym Trianum jest nietoksycznym biologicznym produktem firmy Koppert, który chroni uprawy przed takimi glebowymi patogenami

Bardziej szczegółowo

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO 1. Rozmnażanie roślin ozdobnych 2. Charakterystyka ozdobnych roślin zielnych 3. Uprawa róż w gruncie 4. Różnice w budowie anatomicznej i morfologicznej

Bardziej szczegółowo

Podzadanie 2: Monitoring zmian składu gatunkowego w populacji Fusarium spp. oraz ocena zagrożenia skażeniem ziarna pszenicy mikotoksynami fuzaryjnymi.

Podzadanie 2: Monitoring zmian składu gatunkowego w populacji Fusarium spp. oraz ocena zagrożenia skażeniem ziarna pszenicy mikotoksynami fuzaryjnymi. Zadanie 6.6: Monitoring zmian składu gatunkowego w populacji Fusarium spp. oraz ocena zagrożenia skażeniem ziarna pszenicy i kukurydzy mikotoksynami fuzaryjnymi Podzadanie 1: Monitoring zmian składu gatunkowego

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja końcowa

Dokumentacja końcowa SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ LEŚNY KATEDRA HODOWLI LASU OCENA WZROSTU, JAKOŚCI ORAZ ZAGROŻENIA PRZEZ GRZYBY I OWADY UPRAW NA POWIERZCHNI POHURAGANOWEJ NADLEŚNICTWA PRZEDBÓRZ

Bardziej szczegółowo

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ Uprawa grochu siewnego w Polsce ma długą tradycję. Gatunek ten odgrywa główną rolę w grupie roślin strączkowych, jako roślina jadalna i pastewna. Dużą wartość odżywczą białka

Bardziej szczegółowo

Organizacja seminariów informacyjnych w różnych regionach kraju dla producentów owoców i ekologicznych środków produkcji oraz stowarzyszeń konsumentów

Organizacja seminariów informacyjnych w różnych regionach kraju dla producentów owoców i ekologicznych środków produkcji oraz stowarzyszeń konsumentów Opracowanie innowacyjnych produktów i technologii dla ekologicznej uprawy roślin sadowniczych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3,

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3, NAUCZYCIELSKI PUN DYDAKTYCZNY Marlena Żywicka - Czaja PRZEDMIOT: PRODUKCJA ROŚLINNA KL.IIITR. nr pr. 321(05)/T-4,SP/MENiS 2005.02.03 M D lp Zakres treści Temat 1 1.Zapoznanie z PSO, omówienie standardów

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest las 3. 2. Pielęgnacja drzewostanu.4. 3. Co nam daje las..5. 4. Zagrożenia lasu..6. 5. Monitoring lasu..7. 6. Ochrona lasu..

1. Co to jest las 3. 2. Pielęgnacja drzewostanu.4. 3. Co nam daje las..5. 4. Zagrożenia lasu..6. 5. Monitoring lasu..7. 6. Ochrona lasu.. 1. Co to jest las 3 2. Pielęgnacja drzewostanu.4 3. Co nam daje las..5 4. Zagrożenia lasu..6 5. Monitoring lasu..7 6. Ochrona lasu.. 8 Las jest jednym z najważniejszych z odnawialnych zasobów przyrody,

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów

Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Wspieranie kontroli rynku w zakresie genetycznie zmodyfikowanych organizmów Program: Tworzenie naukowych podstaw postępu biologicznego i ochrona roślinnych zasobów genowych źródłem innowacji i wsparcia

Bardziej szczegółowo

AUTOREFERAT OPIS DOROBKU I OSIĄGNIĘĆ NAUKOWYCH

AUTOREFERAT OPIS DOROBKU I OSIĄGNIĘĆ NAUKOWYCH Załącznik 2 AUTOREFERAT OPIS DOROBKU I OSIĄGNIĘĆ NAUKOWYCH DR INŻ. DARIUSZ PAŃKA Zakład Fitopatologii Molekularnej Katedra Entomologii i Fitopatologii Molekularnej Wydział Rolnictwa i Biotechnologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 -

Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministerstwo Środowiska Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej - 2002 - Zespół redakcyjny: Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa 1. Doc. dr hab. Irena Duer 2. Prof.

Bardziej szczegółowo

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy to roślina wymagająca profesjonalnego podejścia od momentu siewu do zbioru. Okres wegetacyjny trwa ok. 11 miesięcy (czasami nawet 12

Bardziej szczegółowo

Krystyna Tylkowska. 4. Genetyka. I 15 30 E Prof. dr hab. Zbigniew Broda Prof. dr hab. Barbara Michalik, AR Kraków.

Krystyna Tylkowska. 4. Genetyka. I 15 30 E Prof. dr hab. Zbigniew Broda Prof. dr hab. Barbara Michalik, AR Kraków. ANGLOJĘZYCZNE STUDIA MAGISTERSKIE W SPECJALNOŚCI HODOWLA ROŚLIN I NASIENNICTWO Lp Nazwa przedmiotu Treści programowe Semestr studiów/ liczba godzin 1. Szkółkarstwo sadownicze Podstawowe elementy drzewa

Bardziej szczegółowo

Program wieloletni. Ulepszanie krajowych źródeł białka roślinnego, ich produkcji, systemu obrotu i wykorzystania w paszach

Program wieloletni. Ulepszanie krajowych źródeł białka roślinnego, ich produkcji, systemu obrotu i wykorzystania w paszach Program wieloletni Ulepszanie krajowych źródeł białka roślinnego, ich produkcji, systemu obrotu i wykorzystania w paszach ustanowiony został uchwałą Rady Ministrów dnia 9 sierpnia 2011 roku Autorzy programu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przeprowadzenia analizy ryzyka wystąpienia mikotoksyn w ziarnie zbóż przechowywanym w magazynach interwencyjnych

Instrukcja przeprowadzenia analizy ryzyka wystąpienia mikotoksyn w ziarnie zbóż przechowywanym w magazynach interwencyjnych Strona 1 z 15 INSTRUKCJA przeprowadzania analizy ryzyka wystąpienia mikotoksyn w ziarnie zbóż przechowywanym w Niniejsza instrukcja ma na celu zidentyfikowanie warunków przechowywania ziarna, dla których

Bardziej szczegółowo

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość

fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość fungicyd Skuteczna ochrona i pewna jakość edycja 2007 innowacyjne połączenie Pyton Consento 450 SC Środek grzybobójczy o działaniu wgłębnym i układowym do zapobiegawczego i interwencyjnego zwalczania alternariozy

Bardziej szczegółowo

29.8.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 234/35

29.8.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 234/35 29.8.2006 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 234/35 ZALECENIE KOMISJI z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zapobiegania występowaniu i ograniczania występowania toksyn Fusarium w zbożach i produktach

Bardziej szczegółowo

Zdrowotność ziarna zbóż pochodzącego z ekologicznej produkcji nasiennej

Zdrowotność ziarna zbóż pochodzącego z ekologicznej produkcji nasiennej NR 251 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2009 BARBARA WIEWIÓRA 1 DARIUSZ MAŃKOWSKI 1 ZOFIA BULIŃSKA-RADOMSKA 2 1 Zakład Nasiennictwa i Nasionoznawstwa, Instytut Hodowli i Aklimatyzacji

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i ochrona przyrody

Zagrożenia i ochrona przyrody Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Zagrożenia i ochrona przyrody wskazuje zagrożenia atmosfery powstałe w wyniku działalności człowieka, omawia wpływ zanieczyszczeń atmosfery

Bardziej szczegółowo

FUNGICYD. Moc zielonych liści i złocistych kłosów. Chronimy uprawy, chronimy naturalne piękno

FUNGICYD. Moc zielonych liści i złocistych kłosów. Chronimy uprawy, chronimy naturalne piękno FUNGICYD Moc zielonych liści i złocistych kłosów to preparat grzybobójczy o pełnym działaniu systemicznym i wgłębnym do zapobiegawczego zwalczania chorób grzybowych w zbożach, rzepaku, ziemniakach, warzywach

Bardziej szczegółowo

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Kolekcje szczepów Metody przechowywania

Bardziej szczegółowo

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2%

Saletra amonowa. Skład: Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Saletra amonowa Azotu (N) 34%: Magnez (Mg) 0,2% Nawóz granulowany, klasa ziarnistości 1-3,15 mm. Saletra amonowa jest uniwersalnym nawozem azotowym. Można ją stosować pod wszystkie rośliny i na wszystkich

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS 1 INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS Nourivit jest produkowany w kilku etapach z naturalnych składników mineralnych w kontrolowanym procesie kruszenia i sortowania bez użycia

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2014/2015 Kurs R3 ZAJĘCIA EDUKACYJNE: Zajęcia praktyczne z produkcji zwierzęcej NAUCZYCIEL: Joanna Niebieszczańska 1. Wymień i opisz czynności pielęgnacyjne u koni i

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZARODNIKOWANIA FUSARIUM SPP. JAKO PODSTAWA DO PROGNOZOWANIA SZKÓD I CELOWOŚCI ZABIEGÓW CHEMICZNYCH

MONITORING ZARODNIKOWANIA FUSARIUM SPP. JAKO PODSTAWA DO PROGNOZOWANIA SZKÓD I CELOWOŚCI ZABIEGÓW CHEMICZNYCH Fragm. Agron. 30(4), 122 128 MONITORING ZARODNIKOWANIA FUSARIUM SPP. JAKO PODSTAWA DO PROGNOZOWANIA SZKÓD I CELOWOŚCI ZABIEGÓW CHEMICZNYCH Zuzanna Sawinska 1, Marcin Zachwieja 2 1 Katedra Agronomii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne

PROGRAM. INTEGROWANA PRODUKCJA ROŚLIN Rośliny warzywne Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania Szkolenia zawodowe dla osób

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO

Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO Zagadnienia na egzamin dyplomowy inŝynierski I o kierunku ROLNICTWO KIERUNKOWE - OBLIGATORYJNE 1. Pojęcie zmiennej losowej, rozkładu prawdopodobieństwa, dystrybuanty i funkcji gęstości. 2. Sposoby weryfikacji

Bardziej szczegółowo

Fungi isolated from diseased early green fruits and fruits of blueberry (Vaccinium corymbosum L.)

Fungi isolated from diseased early green fruits and fruits of blueberry (Vaccinium corymbosum L.) PROGRESS IN PLANT PROTECTION/POSTĘPY W OCHRONIE ROŚLIN 53 (4) 2013 Fungi isolated from diseased early green fruits and fruits of blueberry (Vaccinium corymbosum L.) Grzyby izolowane z chorych zawiązków

Bardziej szczegółowo

Mineralne stymulatory w ogrodnictwie

Mineralne stymulatory w ogrodnictwie Mineralne stymulatory w ogrodnictwie W ogrodnictwie w ostatnich latach rośnie zainteresowanie różnego rodzaju preparatami mającymi korzystny wpływ na kondycję roślin zwłaszcza w stresowych warunkach uprawy

Bardziej szczegółowo

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data

POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data POWTÓRZENIE TREŚCI NAUCZANIA Z BIOLOGII KLASY III ROZPISKA POWTÓRZEŃ ROK 2007/2008 Klasa I Treści programowe Dział powtórzeniowy Przewidziana data 1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona służy ( komórki,

Bardziej szczegółowo

MIKOTOKSYNY W PASZACH DLA RYB

MIKOTOKSYNY W PASZACH DLA RYB Warsztaty szkoleniowe : Ochrona zdrowia ryb w aspekcie jakości i bezpieczeństwa żywności MIKOTOKSYNY W PASZACH DLA RYB Małgorzata Woźniak, Paweł Poczyczyński Katedra Biologii i Hodowli Ryb, Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Populacja bobra w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, w ostatnich 30 latach odnotowała nagły wzrost liczebności z 270 do ponad???

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Dziennik Ustaw Nr 94 7858 Poz. 607 607 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 maja 2010 r. w sprawie nabywania uprawnień inspektora rolnictwa ekologicznego Na podstawie art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku

Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku Ochrona lasów Zanieczyszczenie atmosfery i terenu wpływa pośrednio na rozwój lasu. Naruszona bowiem zostaje równowaga chemiczna i zmieniony odczyn ph w środowisku glebowym. Działanie bezpośrednie, jak

Bardziej szczegółowo

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do:

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do: Pszenica jara Pszenicy jarej uprawia się w Polsce znacznie mniej niż ozimej z uwagi na nieco mniejszą jej plenność. Jej znaczenie gospodarcze jest jednak duże ze względu na większą, niż w pszenicy ozimej,

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka.

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. MICROPLAN ZIEMNIAK Nawóz Dolistny Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. Zawartość w litrze: Fosfor(P) 10g, Potas(K) 65g, Siarka(S) 5g,

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Roksana KACZMAREK-CICHOSZ

mgr inż. Roksana KACZMAREK-CICHOSZ mgr inż. Roksana KACZMAREK-CICHOSZ 1. Dane osobowe Studia: POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA Wydział Mechaniczny; Kierunek: Technika Rolnicza Leśna; Specjalność: Metody i Technika Ochrony Roślin mgr inż. metody

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ

REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA WE WŁOCŁAWKU REALIZACJA ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ Koordynator ścieżki dr Wojciech Górecki Szczegółowe cele kształcenia i wychowania dla ścieżki ekologicznej

Bardziej szczegółowo

Orvego. 150 lat. z INITIUM. Innowacyjny fungicyd spełniający oczekiwania producentów. TYLKO JEDEN DZIEŃ KARENCJI.

Orvego. 150 lat. z INITIUM. Innowacyjny fungicyd spełniający oczekiwania producentów. TYLKO JEDEN DZIEŃ KARENCJI. z INITIUM 150 lat Innowacyjny fungicyd spełniający oczekiwania producentów. TYLKO JEDEN DZIEŃ KARENCJI. Nowy, innowacyjny fungicyd stworzony dla Ciebie Naukowcy BASF stworzyli kolejny innowacyjny fungicyd,

Bardziej szczegółowo

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002 Kod kraju pochodzenia 12. Soja Uwagi ogólne Wyniki z doświadczeń PDO dla soi opracowano po dwuletnim okresie w 2011 i 2012 roku. Doświadczenia przeprowadzono w trzech punktach doświadczalnych: SDOO w Przecławiu,

Bardziej szczegółowo

KR Odmian w. Kod kraju. Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o., ul. Kasztanowa 5, 63-004 Tulce 2 Dukat NK/wcz 2006 PL

KR Odmian w. Kod kraju. Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o., ul. Kasztanowa 5, 63-004 Tulce 2 Dukat NK/wcz 2006 PL 13. Łubin żółty Doświadczenie z łubinem żółtym w roku założono w optymalnym terminie. Przymrozki, które wystąpiły pod koniec pierwszej dekady kwietnia (9 kwietnia 8,4 O C) opóźniły nieco wschody. Od 25

Bardziej szczegółowo

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści Nasiennictwo. Tom I Spis treści PRZEDMOWA 1. ŚWIATOWY PRZEMYSŁ NASIENNY 1.1. ZNACZENIE MATERIAŁU SIEWNEGO 1.2. PRZEMYSŁ NASIENNY 1.3. ŹRÓDŁA WSPIERANIA ROZWOJU PRZEMYSŁU NASIENNEGO 1.4. MIĘDZYNARODOWY

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM

MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM MOŻLIWOŚCI SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO W ROZWOJU REGIONALNYM Dr inż. Anna Żornaczuk-Łuba Zastępca dyrektora Departamentu Leśnictwa i Ochrony Przyrody Ministerstwo Środowiska Polanica Zdrój 23 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Optymalne odżywienie roślin jest jednym z podstawowych czynników decydujących o prawidłowej odporności

Bardziej szczegółowo

Mirador Forte 160 EC. fungicyd. Widoki na zdrowy plon!

Mirador Forte 160 EC. fungicyd. Widoki na zdrowy plon! Mirador Forte 160 EC Widoki na zdrowy plon! fungicyd Intensywnie uprawiane pszenica ozima i rzepak ozimy są bardzo podatne na straty powodowane przez grzyby chorobotwórcze. Występowanie tych patogenów

Bardziej szczegółowo

Basfoliar Kelp P-Max. Nawóz dolistny: Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Działanie:

Basfoliar Kelp P-Max. Nawóz dolistny: Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Działanie: Nawóz dolistny: Basfoliar Kelp P-Max Producent: COMPO Polska Sp. z o.o. Grupa Rolnik jest wyłącznym dystrybutorem nawozu płynnego otrzymany z ekstraktu alg Ecklonia maxima z dodatkiem NPK (4++2). Basfoliar

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą DLA TRWAŁOŚCI ŻYCIA Znaczenie różnorodność biologicznej dla dobrostanu ludzkości Anna Kalinowska Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia?

Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Czy uczymy, że sarna nie jest żoną jelenia? Dr inż. Krzysztof Klimaszewski Warszawa, 10.09.2014 r. Projekt "O bioróżnorodności dla przyszłości - czyli jak uczyć, że sarna nie jest żoną jelenia" korzysta

Bardziej szczegółowo

Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż

Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż Jerzy Grabiński IUNG Puławy Dobra praktyka rolnicza w uprawie zbóż Około 5,3 mln ton tj. prawie 20 % corocznych zbiorów ziarna przeznacza się w Polsce na cele konsumpcyjne. Aby ziarno mogło być przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Stymulatory wzrostu niezbędne w nowoczesnej produkcji rolnej. Autor: Dyr. Handlowy Przedsiębiorstwa INTERMAG Piotr Lubaszka

Stymulatory wzrostu niezbędne w nowoczesnej produkcji rolnej. Autor: Dyr. Handlowy Przedsiębiorstwa INTERMAG Piotr Lubaszka Stymulatory wzrostu niezbędne w nowoczesnej produkcji rolnej Autor: Dyr. Handlowy Przedsiębiorstwa INTERMAG Piotr Lubaszka W ostatnich sezonach z uwagi na niesprzyjające warunki klimatyczne w wielu gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja zdjęciowa

Dokumentacja zdjęciowa Ogródek dydaktyczny Zmysłowy zakątek przy Przedszkolu Samorządowym nr 1 im. Marii Konopnickiej z oddziałami integracyjnymi w Zelowie Na terenie ogródka dydaktycznego Zmysłowy zakątek przy Przedszkolu Samorządowym

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Gospodarka terenami rolnymi Rok akademicki: 2015/2016 Kod: DIS-1-704-n Punkty ECTS: 2 Wydział: Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Martwe drewno ( deadwood ) zamarłe i obumierające drzewa i ich części oraz martwe części żywych drzew. Organizmy saproksyliczne związane podczas swojego życia

Bardziej szczegółowo

Udział w sesjach naukowych i sympozjach oraz przedłożone postery i wygłoszone referaty

Udział w sesjach naukowych i sympozjach oraz przedłożone postery i wygłoszone referaty Dr Elżbieta Ejdys 20.01.2014 Udział w sesjach naukowych i sympozjach oraz przedłożone postery i wygłoszone referaty 1. XI Ogólnopolskie Seminarium Dydaktyki Biologii nt. Wymagania stawiane uczniom z biologii

Bardziej szczegółowo

Organizmy modyfikowane genetycznie

Organizmy modyfikowane genetycznie Organizmy modyfikowane genetycznie C o to jest G M O? Organizmy Modyfikowane Genetycznie GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Transgeniczne - są to organizmy, które zawierają w swoim

Bardziej szczegółowo

REPORT THE XII GENERAL ASSEMBLY AND SYMPOSIUM OF THE POLISH PHYTOPATHOLOGICAL SOCIETY

REPORT THE XII GENERAL ASSEMBLY AND SYMPOSIUM OF THE POLISH PHYTOPATHOLOGICAL SOCIETY REPORT THE XII GENERAL ASSEMBLY AND SYMPOSIUM OF THE POLISH PHYTOPATHOLOGICAL SOCIETY The XII General Assembly of The Polish Phytopathological Society was held in Lublin on September 20, 2005. It was attended

Bardziej szczegółowo

Systemy produkcji ekologicznej

Systemy produkcji ekologicznej WYKŁDY Systemy produkcji ekologicznej 1. Zarys historyczny. Nowe tendencje i kierunki rozwoju rolnictwa ekologicznego. Podstawy prawne rolnictwa ekologicznego. 2. Ogólne zasady funkcjonowania rolnictwa

Bardziej szczegółowo

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne

PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne PYTANIA OGÓLNE NA EGZAMIN INŻYNIERSKI KIERUNEK: OGRODNICTWO - studia stacjonarne 1. Rozmnażanie roślin ozdobnych 2. Charakterystyka ozdobnych roślin zielnych 3. Uprawa róż w gruncie 4. Różnice w budowie

Bardziej szczegółowo

Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r

Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r Wiosenne obserwacje wegetacji kukurydzy część IV 10 czerwca 2012 r Materiały zebrał i opracował Tadeusz Szymańczak Rzecznik Prasowy Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych Chwasty uciążliwe w kukurydzy

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 33/2012 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r.

Uchwała nr 33/2012 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r. Uchwała nr 33/2012 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie: określenia efektów kształcenia dla kierunku leśnictwo o profilu ogólnoakademickim prowadzonego na poziomie

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Przemysław Stachyra Roztoczański Park Narodowy, Stacja Bazowa ZMŚP Roztocze Tadeusz Grabowski Roztoczański Park Narodowy Andrzej Kostrzewski

Bardziej szczegółowo

Ekologiczna rola hodowli roślin

Ekologiczna rola hodowli roślin KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Ekologiczna rola hodowli roślin Grudzień 1991 Dorota Stankiewicz Informacja Nr 12 - 1 - Wstęp Hodowla roślin, dzięki swemu zadaniu - tworzeniu nowych odmian roślin

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LVII SECTIO E 2002 1 Katedra Szczegółowej Uprawy Roślin, Akademia Rolnicza w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-950 Lublin 1, Poland 2 Instytut

Bardziej szczegółowo

AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI

AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI AKTUALNE ZALECENIA W INTEGROWANEJ OCHRONIE PORZECZKI I AGRESTU PRZED CHOROBAMI Agata Broniarek-Niemiec Opole Lubelskie, 15. 03. 2014 r. INTEGROWANA OCHRONA Nowoczesna ochrona porzeczki przed chorobami

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

niezbędny składnik pokarmowy zbóż

niezbędny składnik pokarmowy zbóż POTAS niezbędny składnik pokarmowy zbóż kształtujący wielkość i jakość plonu ziarna Dostępność glebowych zasobów potasu dla roślin zbożowych Gleby zawierają duże zasoby potasu (K), nawet do 50 t/ha w warstwie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM

Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Prezentacja Pracowni Ekologii Drobnoustrojów w Katedry Mikrobiologii UJCM Informacja o Katedrze Rozwój j naukowy młodej kadry naukowców w w kontekście priorytetów badawczych: W 2009 roku 1 pracownik Katedry

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2015/2016 semestr I Kurs R3 Zajęcia edukacyjne: Przepisy ruchu drogowego. Nauczyciel: Grzegorz Wójtowicz Lista tematów: 1. Charakterystyka wybranej grupy znaków drogowych

Bardziej szczegółowo