SYSTEM ANTYKOLIZYJNY - TCAS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SYSTEM ANTYKOLIZYJNY - TCAS"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania SYSTEM ANTYKOLIZYJNY - TCAS Borys KULCZYCKI Seminarium Dyplomowe 2001/2002 LOTNICTWO - PILOTAŻ Streszczenie Niniejszy referat dotyczy metody działania oraz sposobu wskazań sytemu antykolizyjnego TCAS (Traffic Collision Avoidance System). Jego zadaniem jest ograniczenie możliwości kolizji w powietrzu poprzez ostrzeganie pilota o zbliżaniu się innych samolotów i, gdy odległość zmaleje poniżej wartości progowej, zalecenie właściwego postępowania. Pierwsze prace nad TCAS podjęto w Stanach Zjednoczonych jeszcze w latach pięćdziesiątych z inicjatywy FAA. Działanie TCAS jest uzależnione od transponderów radaru wtórnego innych samolotów. System pracuje jak uproszczony radar wtórny. Wysyła zapytania i odbiera odpowiedzi transponderów innych samolotów za pomocą zestawu anten kierunkowych. Referat przedstawia trzy typy TCAS wyodrębnione w rozwoju tego systemu. W niniejszej pracy rozważa się problem orientacyjnego położenia wykrytych przez TCAS statków powietrznych i ewentualne zobrazowanie na małym wyświetlaczu ciekłokrystalicznym. Niezależnie od wskaźników, TA i RA są sygnalizowane głosem. Modelując manewr ucieczki procesor urządzenia antykolizyjnego zakłada, że własny samolot będzie reagował na zagrożenie (wykona manewr) dość energicznie jednak bez paniki. W referacie podane są założone przez algorytm urządzenia wartości opóźnienia reakcji pilota oraz przeciążenia. 1. Wstęp System ostrzegawczy TCAS właściwie nie jest systemem nawigacyjnym. Sam TCAS nie umożliwia określenia pozycji statku powietrznego - jego zadaniem jest ograniczenie możliwości kolizji w powietrzu poprzez ostrzeganie pilota o zbliżaniu się innych samolotów i, gdy odległość zmaleje poniżej wartości progowej, zalecenie właściwego postępowania. TCAS jest to nazwa stosowana przez amerykańską FAA. Oficjalnie TCAS nazywa się Traffic Collision Avoidance System. Jednak często spotyka się w literaturze dawniejszą wykładnię Terminal Alert/Collision Avoidance System, biorącą się z tego, że TCAS działając w bezpośrednim otoczeniu statku powietrznego jest ostatnią instancją chroniącą przed kolizją. Zresztą zawsze można się wykpić, przechodząc na nazwę ACAS (Airborne Collision Avoidance System), pod którą system ten został standaryzowany przez ICAO. Pierwsze prace nad TCAS podjęto w Stanach Zjednoczonych jeszcze w latach pięćdziesiątych z inicjatywy FAA. Działanie TCAS jest uzależnione od transponderów radaru wtórnego innych samolotów. System pracuje jak uproszczony radar wtórny. Wysyła zapytania i odbiera odpowiedzi transponderów innych samolotów za pomocą zestawu anten kierunkowych, po czym określa sektor przestrzeni i kierunek przemieszczania się źródeł sygnałów. Na tej podstawie wyznacza czas do ewentualnej kolizji [2]. Wynika stąd, że tylko samoloty wyposażone w działający transponder są wykrywane przez TCAS-a i fakt posiadania urządzenia antykolizyjnego nie uchroni naszego samolotu przed kontaktem z samolotem bez transpondera [1]. Odbierając sygnały transpondera TCAS może śledzić pozycję samolotów będących w pobliżu ale jego pojemność jest ograniczona może efektywnie śledzić do 30 samolotów. Jeżeli w pobliżu znajdzie się większa ilość samolotów, TCAS wybierze do obróbki te samoloty, które stanowią największe zagrożenie. Procesor urządzenia TCAS sprawdza sygnały kolejnych odpowiedzi transpondera i oblicza odległość do zbliżającego się samolotu. Dzieląc odległość przez prędkość zmiany odległości otrzymuje czas ( w sekundach ) do punktu największego zbliżenia ( Closest Point of Approach ) CPA.Ten parametr CPA jest podstawą działania urządzenia aż do osiągnięcia momentu maksymalnego zbliżenia [1]. B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 1

2 Sygnał transpondera zawiera zakodowaną informację o wysokości barycznej zbliżającego się samolotu. Procesor TCAS-a ekstrapolując kolejne informacje wylicza różnicę wysokości jaka będzie dzieliła samoloty w punkcie największego zbliżenia (CPA). Jeżeli wyliczona wartość różnicy wysokości będzie za mała wówczas TCAS wyemituje ostrzeżenie ruchowe TA ( Traffic Advisory) lub zalecany manewr uniknięcia kolizji RA (Resolution Advisory) [1]. 2. Rodzaje systemów TCAS 2.1. TCAS I TCAS I, najprostszy, był zaprojektowany dla lotnictwa ogólnego. Nadajnik TCAS I wysyła zapytania modu C (takie same, jakie są wysyłane przez radar wtórny). Odpowiedzi transponderów są odbierane przez odbiornik TCAS i kierowane do prostego mikroprocesorowego przelicznika określającego odległość. Kierunkowa charakterystyka zespołu anten odbiorczych pozwala na określenie położenia odpowiadającego samolotu w poziomie (prawo, lewo, przód, tył ). TCAS I mógł jedynie określić który z pobliskich samolotów podejrzanie się zbliża. Było to sygnalizowane podświetleniem odpowiedniego sektora na prostym wskaźniku i ostrzeżeniem głosowym (Traffic, traffic). Taka informacja nazywa się Traffic Advisory (TA). Pilot po odebraniu TA musi wizualnie zlokalizować źródło zagrożenia, zmienić kurs lub wysokość lotu i powiadomić kontrolę. Urządzenia TCAS I są nadal używane, głównie na starszych samolotach dyspozycyjnych, chociaż nie były nigdy objęte międzynarodowym standardem [2] TCAS II TCAS II wysyła zapytania modami A/C i S. Od TCAS I różni się przede wszystkim tym, że jest w stanie dokładnie określić ruch w płaszczyźnie pionowej zbliżającego się samolotu. Dzięki temu może udzielić tzw. Resolution Advisory (RA), czyli określić manewr, niezbędny dla uniknięcia kolizji. Istnieją dwa poziomy RA: zapobiegawczy (preventive) i wykonawczy (positive). Zapobiegawczy RA informuje pilota, że zmiana wysokości lub kursu może spowodować konflikt, natomiast wykonawczy RA doradza manewr pionowy dla uniknięcia kolizji. W przypadku współpracy z transponderami lub radarem wtórnym z modem S poziomu drugiego i wyższych inne samoloty i/lub kontrola ruchu lotniczego są powiadamiane o RA i wykonywanym manewrze. 11 listopada 1993 TCAS II został uznany przez ICAO jako międzynarodowy standard pod nazwą ACAS II (dokładne specyfikacje są w Aneksie 10 ICAO). W Stanach Zjednoczonych od 30 grudnia 1993 każdy samolot zabierający powyżej 30 pasażerów musi być wyposażony w TCAS II [2] TCAS III TCAS III jest nadal w fazie prób. Zasadniczo jest ulepszonym TCAS II, dodatkowe wykorzystanie systemu nawigacji satelitarnej oraz wymiana informacji pomiędzy samolotami i naziemnym ośrodkiem obliczeniowym pozwoli na pełną analizę trajektorii samolotów i wykonywanie skoordynowanych pionowych i poziomych manewrów antykolizyjnych. Ulepszony zespół anten ma zwiększyć dokładność systemu i zmniejszyć liczbę fałszywych alarmów. Przewiduje się że TCAS III będzie wykorzystywał poziom trzeci (lub wyższe) modu S dla sygnalizowania własnej pozycji samolotu określanej według GPS [2]. 3.Obszar obserwacji i sygnalizacji TCAS Rysunek poniżej przedstawia obszar obserwacji systemu zarówno w poziomie jak i w pionie. Zasięg poszczególnych obszarów ostrzegania Traffic Advisory (TA) oraz Resolution Advisory (RA) określony jest poprzez czas i odległość w [NM]. Kryteria wysokości obszarów TA i RA zobrazowane są jedynie poprzez odległość wyrażoną w stopach. B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 2

3 Rys 3. Zasięg i kryteria wysokości systemu antykolizyjnego. Threat detection concepts of the TCAS system 4. Zobrazowanie i sygnalizacja 3.1 Wskazania Orientacyjne położenie wykrytych przez TCAS II statków powietrznych i ewentualne RA jest zobrazowane na małym wyświetlaczu ciekłokrystalicznym. Zapobiegawcze lub wykonawcze RA może być także sygnalizowane na ekranach EHSI i EADI, jakkolwiek sam TCAS II i jego wyświetlacz są niezależne od systemu zarządzania lotem i mogą pracować poprawnie gdy jest on wyłączony. Niezależnie od wskaźników, TA i RA są sygnalizowane głosem. Wyświetlacz TCAS II zawiera zasadniczo dwa instrumenty: symboliczny plan sytuacji w zasięgu wykrywania (od 4 do 30 mil, na rys.1-10 mil) i wariometr IVSI (Instantaneous Vertical Speed Indicator) z paskowym wskaźnikiem RA. B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 3

4 Wyświetlacz TCAS na rysunku sygnalizuje RA zalecające wznoszenie od 1500 do 2000 stóp na minutę. Zielony sektor oznacza zalecany zakres prędkści pionowej. Symbole samolotów oznaczają: - niebieski lub biały obrys rombu - niekolizyjne, - niebieski lub biały romb - bliski ale niekolizyjny, - żółte kółko - traffic advisory, - czerwony kwadrat - zagrożenie (RA). Przy symbolu jest podana wysokość w setkach stóp (względem własnej) i strzałka oznaczająca wchodzenie lub schodzenie. Rys 1. Wyświetlacz ACAS II. Display of the ACAS II Wokół symbolu własnego samolotu jest zaznaczony dwumilowy okrąg, ale należy pamietać że ma on znaczenie tylko orientacyjne. RA jest generowane na podstawie wyliczonego czasu do spotkania. W przypadku gdy jest więcej źródeł zagrożenia, system stara się załatwić je pojedyńczym RA, albo udzielać osobnych niesprzecznych RA dla poszczególnych zagrożeń z osobna [2]. 3.2 Komunikaty głosowe Lista komunikatów głosowych nie jest zamknięta - ta tutaj dotyczy TCAS II wersji 7.0. Skądinąd wiadomo że jak pojawia się pierwsza nowa wersja czegoś, to wszystkie następne wersje zachowują się zgodnie z prawami Parkinsona (patrz Microsoft). Warto zwrócić uwagę na ładną konstrukcję komunikatów: są krótkie, jednoznaczne i łatwe do rozróżnienia nawet gdy się ich wyraźnie nie słyszy z powodu hałasu albo korespondencji radiowej [3]. Komunikat Wskazanie schodzenia Wskazanie wznoszenia TA Traffic, traffic Traffic, traffic Initial preventive RA Monitor vertical speed Monitor vertical speed Corrective RA Descend, descend Climb, climb Strengthening RA Increase descent Increase climb Weakening RA Adjust vertical speed, adjust Adjust vertical speed, adjust Reversing sense RA Descend, descend NOW Climb, climb NOW RA with altitude crossing Descend, crossing descend Climb, crossing climb RA to vertical speed RA to vertical speed with altitude crossing Maintain vertical speed, Maintain vertical speed, crossing Maintain vertical speed, Maintain vertical speed, crossing RA to reduce vertical speed Adjust vertical speed, adjust Adjust vertical speed, adjust RA termination message Clear of conflict Clear of conflict 5. Technika wykonania manewru. Wykonanie manewru RA jest ostatnią deską ratunku dla załogi. Jest to swoiste wotum nieufności wobec organów kontroli ruchu lotniczego. Jako manewr ostatniej szansy powinien on być wykonany bardzo precyzyjnie, we właściwym czasie i zgodnie z nakazem wypracowanym na ADI. Równocześnie nie można wykonywać manewru w sposób zbyt gwałtowny z narażeniem życia i zdrowia pasażerów [1]. Jeżeli układ logiczny urządzenia TCAS uzna któryś ze śledzonych przez niego samolotów za zagrożenie kolizyjne, emituje wobec niego RA (Resolution Advisory). Proces ten ma dwa stopnie. Początkowo system określa sposób manewru (góra dół ). Następnie bazując na dotychczasowych danych ze śledzenia samolotów modeluje prawdopodobną trajektorię zagrażającego samolotu. Jeżeli przewidywana różnica wysokości w B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 4

5 punkcie największego zbliżenia (CPA) będzie za mała (od ft), układ nakaże zmianę trajektorii własnego samolotu. Na wskaźniku ADI zostanie zasłonięty zakres kąta pochylenia, którego utrzymywanie może doprowadzić do kolizji. Modelując manewr ucieczki (RA) procesor urządzenia antykolizyjnego zakłada, że własny samolot będzie reagował na zagrożenie (wykona manewr) dość energicznie jednak bez paniki. Poniżej podane są założone przez algorytm urządzenia wartości opóźnienia reakcji pilota oraz przeciążenia: 1. dla korygującego RA założone jest 5 sekund opóźnienia reakcji pilota (na rozpoznanie sytuacji), a następnie wykonanie manewru w płaszczyźnie pionowej z przeciążeniem 0,25g 2. modyfikacja wcześniej wyemitowanego RA zakłada: dla wzmacniającego RA (Increase Rate RA) opóźnienie reakcji pilota 2,5 sek. i przeciążenie 0,33g dla odwrotnego RA (Reversal RA) opóźnienie reakcji 2,5 sek. i zmian predkości pionowej z przeciążeniem 0,33g dla słabnącego RA (Weakning RA) opóźnienie reakcji pilota 2,5 sek. i zmiana prędkości pionowej z przeciążeniem 0,25g Podane wyżej parametry wykonania manewru przy zadziałaniu TCAS są wartościami modelowymi i nie oznacza to, że odstępstwo od nich jest równoznaczne z kolizją. Przestrzeganie tych parametrów pozwoli wykonać manewr wypracowany przez TCAS bezpiecznie i w miarę komfortowo dla pasażerów [1]. 6. Błędy TCAS II jest rozwijany od 1981 roku. W czasie prac konstrukcyjnych i testów powstało kilka wersji. Pierwszą wersją na tyle dopracowaną, aby można było w praktyce ocenić TCAS II była wersja 6 (rok 1989). W trakcie eksploatacji system dawał zbyt dużo fałszywych alarmów, powodowanych głównie przez samoloty na podejściach lub na lotniskach. Dla ograniczenia tego zjawiska, w wersji 6.04 wprowadzono uwzględnianie wysokości bezwzględnej z radiowysokościomierza. Aktualna wysokość barometryczna jest porównywana ze wskazaniami radiowysokościomierza dla otrzymania elewacji powierzchni ziemi. Samoloty, których wysokość wychodzi w granicach 380 stóp ponad poziomem gruntu są uważane za "wylądowane". Rys 2. Schemat połączenia systemu w kabinie samolotu. Diagram of connection TCAS II in cabin. Obecnie wszystkie nowe urządzenia ACAS muszą spełniać wymagania wersji 7.0, charakteryzującej się większymi możliwościami współpracy z systemem kontroli ruchu lotniczego [2]. 7. ADS-B Technika ADS polega na wypracowaniu dokładnej informacji pozycyjnej statku powietrznego przy użyciu wszystkich dostępnych na pokładzie środków (głównie GPS ). Informacja ta jest wysyłana do naziemnej kontroli ruchu lotniczego. Z powrotem system odbiera informacje potrzebne załodze. Jej odmianą jest ADS-B (Automatic Dependent Surveillance - Broadcast), przy której informacja nawigacyjna jest wysyłana do naziemnego centrum kontroli oraz do innych statków powietrznych w sąsiedztwie. W ten sposób ich układy zarządzania lotem (FMS) komunikują się ze sobą [4]. B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 5

6 Rys 4. Automatic Dependent Surveillance Zarówno ADS i ADS-B wykorzystują technikę nazywaną GPS squitter. Polega ona na samoczynnym wysyłaniu przez transponder co sekundę 56-bitowej informacji modu S. Modyfikacja dla TCAS 3 i ADS polega na dodaniu dwóch 112-bitowych depesz. Pierwsza, nadawana co pół sekundy zawiera w fazie lotu pozycję wg. GPS i wysokość barometryczną, a w naziemnym centrum kontroli informację o pozycji, kursie, prędkości i stanie samolotu. Druga, nadawana co 5 sekund, zawiera numer lotu (dla samolotów komunikacyjnych) lub znaki rejestracyjne [4]. W europejskiej przestrzeni powietrznej ACAS II jest obowiązkowy dla samolotów o masie startowej powyżej 15 ton masy startowej lub powyżej 30 miejsc pasażerskich od 1 stycznia 2000 roku. Do 31 marca 2001 roku wszystkie istniejące instalacje ACAS powinny być zmodernizowane do standardu wersji 7. Od 1 stycznia 2005 roku obowiązek ten ma dotyczyć także samolotów o masie startowej powyżej 5700 kg lub powyżej 19 miejsc pasażerskich [2]. 8. Podsumowanie TCAS był rozwijany by zmniejszyć możliwość kolizji w powietrzu. Jednakże może nadejść czas, kiedy system właściwie pomoże w zmniejszeniu ograniczeń ruchowych i przyspieszy ten ruch. Pozwoli również samolotom lecącym na niższych poziomach lotu, podczas wznoszenia, na przecinanie poziomów, na których znajdują się samoloty używające system TCAS jako pomocny dla utrzymania separacji. Inną perspektywą dla TCAS-a jest zmniejszenie separacji podczas lotów transoceanicznych, zmniejszenie odstępów podczas podejścia w warunkach IMC oraz pozwoli samolotom na stabilizację i utrzymywanie odstępów podczas końcowej fazy podejścia (final approache). Literatura. 1. Polskie Linie Lotnicze LOT.: Zasada działania TCAS, Poradnik pilota B 767, Dział programowania i standaryzacji Doc.LOT-LLM-1/702/99 2. April April April April April B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 6

7 Anti-Collision System-TCAS Borys Kulczycki The Traffic Alert and Collision Avoidance System, or TCAS, is an instrument integrated into other systems in an aircraft cockpit. It consists of hardware and software that together provide a set of electronic eyes so the pilot can "see" the traffic situation in the vicinity of the aircraft. Part of the TCAS capability is a display showing the pilot the relative positions and velocities of aircraft up to 30 miles away. The instrument sounds an alarm when it determines that another aircraft will pass too closely to the subject aircraft. Range and altitude criteria shows the horizontal and vertical distances at which TCAS I and TCAS II monitor traffic and issue advisories to safe separation of aircraft. B.Kulczycki System antykolizyjny -TCAS BK - 7

NIEPOTRZEBNE GENEROWANIE INCYDENTÓW

NIEPOTRZEBNE GENEROWANIE INCYDENTÓW 00-848 Warszawa, skr. poczt. 125, ul. Żelazna 59. Tel./fax: +48 22 520 73 54, tel.: +48 22 520 73 55 NIEPOTRZENE GENEROWNIE INCYDENTÓW Zadaniem kontrolerów ruchu lotniczego jest separowanie samolotów między

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320

RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320 PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1198/15 Statki powietrzne: a) samolot: Airbus A320 o znakach rozpoznawczych: DAIZB b) samolot: Airbus A321 o znakach rozpoznawczych:

Bardziej szczegółowo

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT.

Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. GPWS Ground Proximity Warning System Cel działania: redukcja ryzyka kolizji z ziemią. Opracowany w latach 70-tych pod wpływem dużej liczby wypadków typu CFIT. Zasada działania: GPWS wykorzystuje wskazania

Bardziej szczegółowo

Statek powietrzny. Organ kontroli zbliżania lotniska. Kontrola ruchu lotniczego. Boeing Sky Europe. Stopy (jednostka miary)

Statek powietrzny. Organ kontroli zbliżania lotniska. Kontrola ruchu lotniczego. Boeing Sky Europe. Stopy (jednostka miary) Określenia i skróty a/c ACAS AMS 2000+ APP ATC ATIS CZRL ESK9UP Statek powietrzny Pokładowy System Zapobiegania Kolizjom w Powietrzu System radarowy wykorzystywany w kontroli ruchu lotniczego Organ kontroli

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 1 do SIWZ OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia jest usługa polegająca na wykonywaniu okresowej kontroli z powietrza lotniczych urządzeń naziemnych NAV i VAN funkcjonujących na

Bardziej szczegółowo

M28, M28B i M28B/PT,

M28, M28B i M28B/PT, POLSKIE ZAKŁADY LOTNICZE SP. Z O.O. MIELEC, POLAND ROZWÓJ TECHNIKI, TECHNOLOGII I TRANSPORTU W LOTNICTWIE Modyfikacje samolotów, B i B/PT, Sławomir Wójcik Zastępca Głównego Konstruktora Samolotów pasażerskich

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r.

NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS. Warszawa, 2015 r. NAWIGACJA GNSS MAPY PROCEDUR RNAV GNSS Warszawa, 2015 r. PROCEDURY RNAV GNSS Procedury podejścia RNAV GNSS do minimów LNAV dla większości lotnisk kontrolowanych zostały wdrożone operacyjnie zgodnie z cyklem

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 3 Lotniczy odbiornik

Bardziej szczegółowo

Kazimierz Nowaczyk, Ph.D. Center for Fluorescence Spectroscopy University of Maryland 1

Kazimierz Nowaczyk, Ph.D. Center for Fluorescence Spectroscopy University of Maryland 1 Czy raporty MAK i KBWL LP są wiarygodne? Kazimierz Nowaczyk, Ph.D. Center for Fluorescence Spectroscopy University of Maryland 1 Brak zabezpieczenia terenu katastrofy Zdjęcia z 10 kwietnia 2010 roku 2

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r.

NAWIGACJA GNSS PROCEDURY. Warszawa, MARZEC 2013 r. NAWIGACJA GNSS PROCEDURY Warszawa, MARZEC 2013 r. PROCEDURY NPA RNAV GNSS Wdrożenie nieprecyzyjnych procedur podejścia do lądowania RNAV (GNSS), planowane zgodnie z cyklem AIRAC w dniu 04.04.2013, obejmuje:

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie Samolotu

Wyposażenie Samolotu P O L I T E C H N I K A R Z E S Z O W S K A im. Ignacego Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Awioniki i Sterowania Wyposażenie Samolotu Instrukcja do laboratorium nr 2 Przyrządy żyroskopowe

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Temat: Analiza właściwości pilotażowych samolotu Specjalność: Pilotaż lub Awionika 1. Analiza stosowanych kryteriów

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 319308 (22) Data zgłoszenia: 06.09.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

SYSTEM PARKOWANIA. Instrukcja obsługi-montażu. MaxiCar E9-6 / C9-6

SYSTEM PARKOWANIA. Instrukcja obsługi-montażu. MaxiCar E9-6 / C9-6 SYSTEM PARKOWANIA Instrukcja obsługi-montażu MaxiCar E9-6 / C9-6 1. PARAMETRY URZĄDZENIA Zasilanie: +12V ± 2V (DC) Pobór mocy: max 3,5W Zakres temperatury pracy: - 40 ~ +80 C Zasięg działania sensorów:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11

Spis treści. Przedmowa... 11 Spis treści Przedmowa.... 11 Nowe trendy badawcze w ruchu lotniczym. Zagadnienia wstępne... 13 I. Ruch lotniczy jako efekt potrzeby komunikacyjnej pasażera.... 13 II. Nowe środki transportowe w ruchu lotniczym....

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Poważny incydent nr: 185/12

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH. Poważny incydent nr: 185/12 PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Poważny incydent nr: 185/12 Niebezpieczne zbliżenie pomiędzy samolotami: Boeing 777-300 ER o znakach rozpoznawczych: A6-ETD i Bombardier CRJ

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2014 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI PARAMETRY TECHNICZNE PILOTA ZDALNEGO STEROWANIA... 3 MOŻLIWOŚCI PRACY... 3 PRZYCISKI FUNKCYJNE NA PILOCIE ZDALNEGO STEROWANIA...

SPIS TREŚCI PARAMETRY TECHNICZNE PILOTA ZDALNEGO STEROWANIA... 3 MOŻLIWOŚCI PRACY... 3 PRZYCISKI FUNKCYJNE NA PILOCIE ZDALNEGO STEROWANIA... SPIS TREŚCI PARAMETRY TECHNICZNE PILOTA ZDALNEGO STEROWANIA... 3 MOŻLIWOŚCI PRACY... 3 PRZYCISKI FUNKCYJNE NA PILOCIE ZDALNEGO STEROWANIA... 3 NAZWY I FUNKCJE WSKAŹNIKÓW W PILOCIE ZDALNEGO STEROWANIA...

Bardziej szczegółowo

Aeroklub Gdański. Kurs spadochronowy. Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański

Aeroklub Gdański. Kurs spadochronowy. Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański Kurs spadochronowy Ogólne bezpieczeństwo skoków (1 h) Aeroklub Gdański Ul. Powstańców Warszawy 36, 83-000 Pruszcz Gdański Ogólne bezpieczeństwo skoków Zakres szkolenia: poruszanie się po lotnisku zbliżanie

Bardziej szczegółowo

! Kursor wskazuje spadek poziomu napięcia w akumulatorze i usterki sygnalizatora

! Kursor wskazuje spadek poziomu napięcia w akumulatorze i usterki sygnalizatora A) PILOT numer sygnalizatorta rodzaj połączenia radio R kabel C kwarc Q sygnalizatory kursor stan naładowania akumulatora F Progr. 1 4s czas sygnału! Kursor wskazuje spadek poziomu napięcia w akumulatorze

Bardziej szczegółowo

AirNav RadarBox - Kontrolerów Lotów!

AirNav RadarBox - Kontrolerów Lotów! Chciałbyś być kontrolerem lotów? Umożliwimy Ci to, za pomocą Twojego własnego komputera! AirNav RadarBox - Kontrolerów Lotów! Umożliwia śledzenie tras przelotów samolotów, w czasie rzeczywistym, w dowolnym

Bardziej szczegółowo

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ang. Instrument Landing System) jest systemem wspierającym bezpieczne i precyzyjne lądowanie modelem w warunkach

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

Rules in this section apply in any condition of visibility. W prawidle 5 MPZZM obowiązki dotyczące obserwacji określa się następująco:

Rules in this section apply in any condition of visibility. W prawidle 5 MPZZM obowiązki dotyczące obserwacji określa się następująco: 4.1.1 Zakres stosowania Wymagania określone w prawidłach rozdziału I są wyrazem dobrej praktyki morskiej i mają szeroki zakres zastosowania. Mają one zastosowanie w każdych warunkach widzialności zarówno

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska

AKADEMIA MORSKA. w Gdyni. Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA. Specjalność: Elektronika Morska AKADEMIA MORSKA w Gdyni Wydział Elektryczny MORSKA PRAKTYKA EKSPLOATACYJNA PROGRAM I WYMAGANIA Specjalność: Elektronika Morska Gdynia 2012 Nazwisko... Family name Imiona... Given name Nazwa statku... ship

Bardziej szczegółowo

Na rysunku 2 przedstawiono w sposób graficzny zmiany, jakim zostały poddany pokład samolotu Tu-154M nr 101 (90A837).

Na rysunku 2 przedstawiono w sposób graficzny zmiany, jakim zostały poddany pokład samolotu Tu-154M nr 101 (90A837). Załącznik nr 4.6 KONFIGURACJA SAMOLOTU W CHWILI ZAISTNIENIA KATASTROFY W trakcie ostatniego remontu samolotu Tu-154M nr 101 (90A837) nie była zmieniana konfiguracja jego wnętrza polegająca na zmianie ułożenia

Bardziej szczegółowo

Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne. Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego

Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne. Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego Bezzałogowe statki powietrzne w Polsce podstawy prawne Zespół ds. bezzałogowych statków powietrznych Urząd Lotnictwa Cywilnego Bezzałogowe statki powietrzne Przepisy krajowe Prawo lotnicze Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Pomiar prędkości kątowych samolotu przy pomocy czujnika ziemskiego pola magnetycznego 1. Analiza właściwości

Bardziej szczegółowo

TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT

TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT TRANSCOMP XIV INTERNATIONAL CONFERENCE COMPUTER SYSTEMS AIDED SCIENCE, INDUSTRY AND TRANSPORT Artur KRÓL 1 Tadeusz STUPAK 2 system nawigacji zintegrowanej, radar, system automatycznej identyfikacji elektroniczna

Bardziej szczegółowo

System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń

System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń System satelitarnego pozycjonowania i nadzoru pojazdów, maszyn i urządzeń www.autosoftware.com.pl w w w. d i g i t r a c k. p l System pozycjonowania pojazdów i urządzeń występujący pod nazwą handlową

Bardziej szczegółowo

dr inż. Dariusz STĘPIEŃ Mikroszkwały i lotniskowe systemy alarmowania o ich wystąpieniu

dr inż. Dariusz STĘPIEŃ Mikroszkwały i lotniskowe systemy alarmowania o ich wystąpieniu dr inż. Dariusz STĘPIEŃ Mikroszkwały i lotniskowe systemy alarmowania o ich wystąpieniu Uskok wiatru (wind shear) jest zjawiskiem pogody polegającym na nagłych zmianach kierunku lub prędkości wiatru w

Bardziej szczegółowo

1. Sposób wykonywania kręgu:

1. Sposób wykonywania kręgu: Krąg nadlotniskowy uporządkowany ruch samolotów w rejonie lotniska obejmujący fazę od startu do lądowania, pozwalający w bezpieczny i łatwy do przewidzenia dla pozostałych uczestników ruchu sposób manewrowania

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA

KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA POLITECHNIKA KRAKOWSKA Instytut Inżynierii Drogowej i Kolejowej Studia stacjonarne I stopnia kierunek TRANSPORT KARTA CHARAKTERYSTYKI PROFILU DYPLOMOWANIA Nazwa profilu: Transport lotniczy Specyfika profilu:

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ELEMENTY CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW W RADARZE FMCW

WYBRANE ELEMENTY CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW W RADARZE FMCW kpt. dr inż. Mariusz BODJAŃSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WYBRANE ELEMENTY CYFROWEGO PRZETWARZANIA SYGNAŁÓW W RADARZE FMCW W artykule przedstawiono zasadę działania radaru FMCW. Na przykładzie

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2296128 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 10.09.2009 09011585.8

Bardziej szczegółowo

Każde urządzenie techniczne wymyślone

Każde urządzenie techniczne wymyślone Płk w st. sp. pil. dr inż. Antoni Milkiewicz Każde urządzenie techniczne wymyślone i skonstruowane przez człowieka, także samolot, łączy w sobie zarówno elementy wynikające z geniuszu rozumu, jak i elementy

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA

NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Krzysztof Banaszek Polska Agencja Żeglugi Powietrznej NAWIGACJA OBSZAROWA ORAZ OSIĄGI SYSTEMÓW GNSS/EGNOS JAKO PODSTAWA DO POPRAWY POZYCJONOWANIA, SEPARACJI ORAZ WZROSTU POJEMNOŚCI LOTNISKA Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

System AIS. Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie

System AIS. Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie System AIS Paweł Zalewski Instytut Inżynierii Ruchu Morskiego Akademia Morska w Szczecinie - 2 - Treść prezentacji: AIS AIS i ECDIS AIS i VTS AIS i HELCOM Podsumowanie komentarz - 3 - System AIS (system

Bardziej szczegółowo

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO

URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO URZĄD LOTNICTWA CYWILNEGO PROGRAM SZKOLENIA DO UZYSKANIA UPRAWNIENIA INSTRUKTORA SZKOLENIA METODĄ AFF (INS(AFF)) WPISYWANEGO DO ŚWIADECTWA KWALIFIKACJI SKOCZKA SPADOCHRONOWEGO (PJ) WARSZAWA 2015 WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy.

Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy. Współrzędne geograficzne Istnieje wiele sposobów przedstawiania obrazów Ziemi lub jej fragmentów, należą do nich plany, mapy oraz globusy. Najbardziej wiernym modelem Ziemi ukazującym ją w bardzo dużym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4.11 do protokołu KBWL - - Wizualizacja lotu. Kazimierz Nowaczyk

Załącznik nr 4.11 do protokołu KBWL - - Wizualizacja lotu. Kazimierz Nowaczyk Załącznik nr 4.11 do protokołu KBWL - - Wizualizacja lotu Kazimierz Nowaczyk PROTOKÓŁ badania zdarzenia lotniczego nr 192/2010/11 wypadku ciężkiego (katastrofy) samolotu Tu-154M numer 101, zaistniałego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE KLASA IV ROK SZKOLNY 214/2015

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE KLASA IV ROK SZKOLNY 214/2015 1.Przepisy o ruchu pieszych WYMAGANIA EDUACYJNE WYCHOWANIE OMUNIACYJNE LASA IV RO SZOLNY 214/2015 onieczne + P Dostateczna ( + P) + R ( +P +R) +D bardzo -wymienia elementy drogi przebiegającej w pobliżu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Wiek: powyżej 8 lat WSTĘP WSKAZÓWKI BEZPIECZEŃSTWA. Model No.: T638

INSTRUKCJA OBSŁUGI. Wiek: powyżej 8 lat WSTĘP WSKAZÓWKI BEZPIECZEŃSTWA. Model No.: T638 Model No.: T638 WSTĘP INSTRUKCJA OBSŁUGI Wiek: powyżej 8 lat Dziękujemy za zakup naszego produktu. Prosimy o dokładne przeczytanie instrukcji obsługi przed rozpoczęciem użytkowania. 1. Wbudowany moduł

Bardziej szczegółowo

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ

WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ SPIS TREŚCI WSTĘP... Błąd! Nie zdefiniowano WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ... Błąd! Nie zdefiniowano 1. WSTĘP DO MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA LOTNICZEGO... Błąd! Nie zdefiniowano 1.1. Definicje prawa lotniczego...

Bardziej szczegółowo

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom?

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 2. Ciało wykonujące drgania harmoniczne o amplitudzie

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

Centronic EasyControl EC545-II

Centronic EasyControl EC545-II Centronic EasyControl EC545-II pl Instrukcja montażu i obsługi Pilot 5-kanałowy Ważne informacje dla: montera / elektryka / użytkownika Prosimy przekazać je odpowiednim osobom! Użytkownik winien zachować

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski.

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski. Firma Monitoring Wielkopolski działa na rynku od 1998 roku w zakresie ochrony osób i mienia poprzez monitorowanie sygnałów alarmowych i wysyłanie grup interwencyjnych na miejsce zdarzenia. Firma Monitoring

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ A ZASADY OGÓLNE

DZIAŁ A ZASADY OGÓLNE Załącznik nr 47 08-03-00 PODSTAWOWE PROCEDURY W LOCIE 08-03-01 POLITYKA LOTÓW VFR I IFR Ogólne zasady wykonywania lotów VFR / IFR. 1. Załogi statków powietrznych LSG użytkujące statki powietrzne wykonują

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

1. Budowa. Helikopter sterowany podczerwienią. YD617/YD 618 ( z żyroskopem)

1. Budowa. Helikopter sterowany podczerwienią. YD617/YD 618 ( z żyroskopem) 11269552 Helikopter sterowany podczerwienią Wiek: od 14 lat YD617/YD 618 ( z żyroskopem) Wskazówki techniczne Długość kadłuba: 125 mm Średnica głównego wirnika: 115 mm Waga: 17 g Zasięg: 15 m Czas ładowania:

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski.

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski. Firma Monitoring Wielkopolski działa na rynku od 1998 roku w zakresie ochrony osób i mienia poprzez monitorowanie sygnałów alarmowych i wysyłanie grup interwencyjnych na miejsce zdarzenia. Firma Monitoring

Bardziej szczegółowo

STRONA TYTUŁOWA. INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI

STRONA TYTUŁOWA. INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI STRONA TYTUŁOWA INSTRUKCJA OPERACYJNA Innego miejsca do startów i lądowań statków powietrznych MILEWO GMINA SOCHOCIN POWIAT PŁOŃSKI WOJEWÓDZTWO MAZOWIECKIE 2 ARKUSZ ZMIAN I POPRAWEK NUMER ZMIANY ZMIANA

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI. inteo Soliris RTS. Soliris RTS. 1. Dane techniczne Soliris RTS. 2. Podłączenia. Radiowa automatyka słoneczno wiatrowa

INSTRUKCJA OBSŁUGI. inteo Soliris RTS. Soliris RTS. 1. Dane techniczne Soliris RTS. 2. Podłączenia. Radiowa automatyka słoneczno wiatrowa Radiowa automatyka słoneczno wiatrowa INSTRUKCJA OBSŁUGI Soliris RTS Czujnik Soliris Odbiornik Pilot W celu optymalnego wykorzystania możliwości Sterownika Soliris RTS, prosimy Państwa o dokładne zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji Linia pozycyjna dr inż. Paweł Zalewski w radionawigacji Wprowadzenie Jednym z zadań nawigacji jest określenie pozycji jednostki ruchomej - człowieka, pojazdu, statku czy samolotu. Pozycję ustala się przez

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH Lp. Kod Nazwa kursu Uczestnicy szkolenia Czas trwania 1. 8217001 STE. kapitan - dowódcy 2. 8217002 STE. kapitan - w sztabach

Bardziej szczegółowo

WYOBRAŹ SOBIE SYSTEM AWIONICZNY TAK INTUICYJNY I ZINTEGROWANY, ŻE POMAGA PILOTOWI LATAĆ INTELIGENTNIEJ

WYOBRAŹ SOBIE SYSTEM AWIONICZNY TAK INTUICYJNY I ZINTEGROWANY, ŻE POMAGA PILOTOWI LATAĆ INTELIGENTNIEJ WYOBRAŹ SOBIE SYSTEM AWIONICZNY TAK INTUICYJNY I ZINTEGROWANY, ŻE POMAGA PILOTOWI LATAĆ INTELIGENTNIEJ To właśnie zrobiliśmy tworząc wizję zintegrowanego systemu sterowania lotem i obrazowania informacji,

Bardziej szczegółowo

4. 1. Znaki zakazu, ostrzegawcze, nakazu, ewakuacyjne i informacyjne powinny być stosowane jako znaki stałe.

4. 1. Znaki zakazu, ostrzegawcze, nakazu, ewakuacyjne i informacyjne powinny być stosowane jako znaki stałe. Załącznik nr 1 SZCZEGÓŁOWE ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW I SYGNAŁÓW BEZPIECZEŃSTWA Rozdział 1 Przepisy ogólne 1. 1. Pracodawca powinien zapewnić stosowanie znaków lub sygnałów bezpieczeństwa wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r.

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Projekt. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Projekt Bruksela, dnia r. C ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr /... z dnia [ ] r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące operacji lotniczych

Bardziej szczegółowo

Opis czytnika TRD-FLAT CLASSIC ver. 1.1. Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie

Opis czytnika TRD-FLAT CLASSIC ver. 1.1. Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie TRD-FLAT CLASSIC Naścienny czytnik transponderów UNIQUE w płaskiej obudowie Podstawowe cechy : zasilanie od 3V do 6V 4 formaty danych wyjściowych POWER LED w kolorze żółtym czerwono-zielony READY LED sterowany

Bardziej szczegółowo

SINUMERIK Collision Avoidance Zabezpieczenie przed wystąpieniem kolizji

SINUMERIK Collision Avoidance Zabezpieczenie przed wystąpieniem kolizji Zabezpieczenie przed wystąpieniem kolizji Optym. zabezpieczenie: Monitorowanie 3D w czasie rzeczywistym Monitorowanie statycznych i ruchomych komponentów oraz narzędzia Dla skomplik. operacji: Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski.

Oferta produktów i usług w zakresie monitorowania pojazdów firmy Monitoring Wielkopolski. Oferta handlowa. www.monitoringwielkopolski. Firma Monitoring Wielkopolski działa na rynku od 1998 roku w zakresie ochrony osób i mienia poprzez monitorowanie sygnałów alarmowych i wysyłanie grup interwencyjnych na miejsce zdarzenia. Firma Monitoring

Bardziej szczegółowo

Przyjazny układ sterowania dla samolotów w lekkich

Przyjazny układ sterowania dla samolotów w lekkich POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. I. ŁUKASIEWICZA Katedra Awioniki i Sterowania Stan obecny i perspektywy zastosowania: Przyjazny układ sterowania dla samolotów w lekkich Katedra Awioniki i Sterowania PRz Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, Spis treści

Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, Spis treści Prawo i procedury lotnicze / Henryk Jafernik, Radosław Fellner. Gliwice, 2015 Spis treści WSTĘP 11 WYKAZ SKRÓTÓW I OZNACZEŃ 13 1. WSTĘP DO MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA LOTNICZEGO 15 1.1. Definicje prawa lotniczego

Bardziej szczegółowo

Panelowy moduł automatyki SZR SIEĆ-AGREGAT ATS-10

Panelowy moduł automatyki SZR SIEĆ-AGREGAT ATS-10 Panelowy moduł automatyki SZR SIEĆ-AGREGAT ATS-10 Opis Moduł ATS-10 odpowiada za kontrolę napięcia zasilania sieciowego i automatyczne przełączenie na zasilanie z agregatu. W przypadku awarii głównego

Bardziej szczegółowo

ZAMEK CENTRALNY (BLOKADA DRZWI)

ZAMEK CENTRALNY (BLOKADA DRZWI) Page 1 of 5 ZAMEK CENTRALNY (BLOKADA DRZWI) 147 Page 2 of 5 ZAMEK CENTRALNY (BLOKADA DRZWI) - O Równoczesne uruchomienie zamków drzwi następuje w wyniku zadziałania: kluczykiem; przełączników (przycisków)

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA INCYDENTU LOTNICZEGO 12. PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Warszawa, dnia 25 listopada 2014 roku Nr ewidencyjny zdarzenia lotniczego 579/14 1. Data i czas zaistnienia incydentu: 10.05.2014 r. godz. 11.01 UTC 2.

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja dotycząca wykonywania lotów w rejonie TMA i CTR Lublin

Dokumentacja dotycząca wykonywania lotów w rejonie TMA i CTR Lublin Dokumentacja dotycząca wykonywania lotów w rejonie TMA i CTR Lublin Wykaz dokumentów Porozumienia i operacyjne INOP TWR Lublin AIP Polska Porozumienia operacyjne: Porozumienie o współpracy operacyjnej

Bardziej szczegółowo

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA

FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA FOTOGRAMETRIA I TELEDETEKCJA 2014-2015 program podstawowy dr inż. Paweł Strzeliński Katedra Urządzania Lasu Wydział Leśny UP w Poznaniu Format Liczba kolorów Rozdzielczość Wielkość pliku *.tiff CMYK 300

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

WSKAŹNIK RUCHU KIERUNKOWEGO (DMI) ŚREDNI INDEKS RUCHU KIERUNKOWEGO (ADX)

WSKAŹNIK RUCHU KIERUNKOWEGO (DMI) ŚREDNI INDEKS RUCHU KIERUNKOWEGO (ADX) WSKAŹNIK RUCHU KIERUNKOWEGO (DMI) ŚREDNI INDEKS RUCHU KIERUNKOWEGO (ADX) Wszelkie wskaźniki i oscylatory zostały stworzone z myślą pomocy w identyfikowaniu pewnych stanów rynku i w ten sposób generowaniu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH

PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH PAŃSTWOWA KOMISJA BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH RAPORT KOŃCOWY zdarzenie nr: 1953/14 Statki powietrzne: a) samolot: De Havilland Canada DHC - 8 Dash 8 o znakach rozpoznawczych: SP - EQK b) samolot: Embraer

Bardziej szczegółowo

Samoloty bezzałogowe w fotografii lotniczej. wrzesień 2011 r.

Samoloty bezzałogowe w fotografii lotniczej. wrzesień 2011 r. Samoloty bezzałogowe w fotografii lotniczej wrzesień 2011 r. Pokrycie podłużne: ok. 80% Pokrycie poprzeczne: ok. 60-70% Ortomozaika Wymagania dla płatowca Łatwość obsługi przez max 2 osoby Krótki czas

Bardziej szczegółowo

ODBIORNIK JEDNOKANAŁOWY GAMMA X

ODBIORNIK JEDNOKANAŁOWY GAMMA X ODBIORNIK JEDNANAŁOWY GAMMA X Dane Techniczne / Możliwość podłączenia jednego napędu rurowego o mocy nieprzekraczającej 500W / Możliwość podłączenia fotokomórki / Zasilanie fotokomórki: 12V DC / Zasięg

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

CZŁOWIEK ZA BURTĄ REKIN!!!

CZŁOWIEK ZA BURTĄ REKIN!!! CZŁOWIEK ZA BURTĄ REKIN!!! mgr inż. kpt.ż.w. Mirosław Wielgosz Trzy możliwe sytuacje: 1. Akcja natychmiastowa. człowiek za burtą został zauważony z mostka i akcja została podjęta natychmiast. 2. Akcja

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016 Aplikacje Systemów Wbudowanych Nawigacja inercyjna Gdańsk, 2016 Klasyfikacja systemów inercyjnych 2 Nawigacja inercyjna Podstawowymi blokami, wchodzącymi w skład systemów nawigacji inercyjnej (INS ang.

Bardziej szczegółowo

V 16 GPS. Instrukcja użytkownika. www.angelgts.eu

V 16 GPS. Instrukcja użytkownika. www.angelgts.eu V 16 GPS Instrukcja użytkownika www.angelgts.eu 1 Szybkie pozycjonowanie, Funkcje lokalizatora Ciągłe pozycjonowanie- transmisja GPRS lub lokalizacja przez SMS, Alert wejścia/wyjścia z geo- strefy (np.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH

REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH REGULAMIN OPŁAT LOTNISKOWYCH Część I: Opłaty za lądowanie 1. Postanowienia ogólne 1.1. Właściciele lub piloci statków powietrznych obowiązani są do uiszczenia opłaty za lądowanie w wysokości określonej

Bardziej szczegółowo

Badanie wypadków w ruchu lotniczym

Badanie wypadków w ruchu lotniczym Badanie wypadków w ruchu lotniczym Aneks 13 ICAO Badanie wypadków i incydentów lotniczych Rozporządzenie EU 996/2010 w sprawie badania i zapobiegania wypadkom w lotnictwie cywilnym (uchylające dyrektywę

Bardziej szczegółowo

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie

Język prowadzenia zajęć Semestr nominalny 6 Rok akademicki 2013/2014 posiada wiedzę o systemach telekomunikacyjnych w transporcie 1 z 5 2013-09-25 09:55 Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIP627 Lotnicze systemy łączności Wersja przedmiotu 2012/13 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek

Bardziej szczegółowo

Obserwacja samolotów na wysokościach przelotowych

Obserwacja samolotów na wysokościach przelotowych Grzegorz M. Wójcik Obserwacja samolotów na wysokościach przelotowych [Observation of aircrafts at cruise altitudes] 1. Wprowadzenie nawigacja RNAV Nawigacja obszarowa RNAV (ang. area NAVigation) jest jedną

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH

UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Dot. incydentu nr: 989/14 UCHWAŁA PAŃSTWOWEJ KOMISJI BADANIA WYPADKÓW LOTNICZYCH Po rozpatrzeniu w dniu 18 lutego 2015 roku, przedstawionych przez organ zarządzania przestrzenią powietrzną informacji o

Bardziej szczegółowo

Wskazówki montażowe. Podłaczenia elektryczne. Altus RTS pasuje do uchwytów montażowych stosowanych ze standardowymi napędami SOMFY

Wskazówki montażowe. Podłaczenia elektryczne. Altus RTS pasuje do uchwytów montażowych stosowanych ze standardowymi napędami SOMFY napęd z wbudowanym odbiornikiem radiowym, do rolet, markiz lub innych osłon przeciwsłonecznych, wyłącznik przeciążeniowy, dowolnie ustalana pozycja komfortowa Wskazówki montażowe NIE TAK Altus RTS pasuje

Bardziej szczegółowo

Magic Head. Krótka instrukcja obsługi. ǁ - linie dzielące część wyświetlacza na sekcję PAN i TILT

Magic Head. Krótka instrukcja obsługi. ǁ - linie dzielące część wyświetlacza na sekcję PAN i TILT Magic Head Krótka instrukcja obsługi Przy zakładaniu głowicy na dźwig należy ułożyć kable sygnałowe głowicy i kamery możliwie luźno ( nie poskręcane ) z małym naddatkiem przy osi panoramy. Po włączeniu

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2003466 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 12.06.2008 08460024.6 (13) (51) T3 Int.Cl. G01S 5/02 (2010.01)

Bardziej szczegółowo

Test powtórzeniowy nr 1

Test powtórzeniowy nr 1 Test powtórzeniowy nr 1 Grupa C... imię i nazwisko ucznia...... data klasa W zadaniach 1. 19. wstaw krzyżyk w kwadracik obok wybranej odpowiedzi. Informacja do zadań 1. 5. Wykres przedstawia zależność

Bardziej szczegółowo

Dziękujemy za zaufanie i wybór naszego urządzenia.

Dziękujemy za zaufanie i wybór naszego urządzenia. Spis treści PRODUCENT 4 WSTĘP 4 PRZEZNACZENIE LOKALIZATORA GPS SMOK L 4 BUDOWA I DZIAŁANIE LOKALIZATORA 4 SPECYFIKACJA SYGNAŁÓW NA ZŁĄCZACH LOKALIZATORA 5 ZALECENIA MONTAŻOWE 6 DIODY SYGNALIZACYJNE INFORMACJA

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego:

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: PL/EP 1887379 T3 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1887379 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 04.07.2007

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI PILOT BEZPRZEWODOWY RM02

INSTRUKCJA OBSŁUGI PILOT BEZPRZEWODOWY RM02 INSTRUKCJA OBSŁUGI PILOT BEZPRZEWODOWY RM02 Przed uruchomieniem urządzenia należy uważnie zapoznać się z instrukcją obsługi. Specyfikacje pilota Model RM02A/BGE-A; RM02A/BGE (T)-A Napięcie znamionowe 3.0

Bardziej szczegółowo

System Automatycznej Identyfikacji. Automatic Identification System (AIS)

System Automatycznej Identyfikacji. Automatic Identification System (AIS) System Automatycznej Identyfikacji Automatic Identification System (AIS) - 2 - Systemy GIS wywodzą się z baz danych umożliwiających generację mapy numerycznej i bez względu na zastosowaną skalę mapy wykonują

Bardziej szczegółowo

MODBUS RTU wersja M1.14 protokół komunikacyjny wyświetlaczy LDN

MODBUS RTU wersja M1.14 protokół komunikacyjny wyświetlaczy LDN MODBUS RTU wersja M1.14 protokół komunikacyjny do wyświetlaczy SEM 04.2010 Str. 1/5 MODBUS RTU wersja M1.14 protokół komunikacyjny wyświetlaczy LDN W wyświetlaczach LDN protokół MODBUS RTU wykorzystywany

Bardziej szczegółowo

RAAS Runway Awareness Advisory System

RAAS Runway Awareness Advisory System RAAS Runway Awareness Advisory System Cel działania: dostarczanie dodatkowych informacji o położeniu samolotu w odniesieniu do dróg startowych podczas operacji lotniskowych i w końcowej fazie podejścia

Bardziej szczegółowo

LOKALNE PROCEDURY EPBY

LOKALNE PROCEDURY EPBY LOKALNE PROCEDURY EPBY Procedury odlotu/ przylotu SID 26 08 Kierunek odlotu LUXUD 1G 1A W GOBNI 1G 1A NE INTUN 1G 1A E STAR 26 08 Kierunek Przylotu LUXUD 1N 1S W GOBNI 1N 1S NE INTUN 1N 1N E Przyznawanie

Bardziej szczegółowo

36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY

36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V POZIOM PODSTAWOWY 36P5 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - V Drgania Fale Akustyka Optyka geometryczna POZIOM PODSTAWOWY Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania

Bardziej szczegółowo

Centronic EasyControl EC541-II

Centronic EasyControl EC541-II Centronic EasyControl EC541-II pl Instrukcja montażu i obsługi Pilot Ważne informacje dla: montera / elektryka / użytkownika Prosimy przekazać je odpowiednim osobom! Użytkownik winien zachować niniejszą

Bardziej szczegółowo

Leica Rugby 420 NIWELATOR LASEROWY Leica Rugby 420 ZESTAW DIGITAL SET NIWELATOR LASEROWY Leica Rugby 420 ZESTAW DIGITAL SET Precyzyjny laser dwuspadkowy Najtwardszy gracz na placu budowy Wiązka czerwona,

Bardziej szczegółowo