Wykład: Bezrobocie a przestępczość

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład: Bezrobocie a przestępczość"

Transkrypt

1 Wykład: Bezrobocie a przestępczość

2 Wielka depresja w USA, Stopa bezrobocia w USA w 1933 r. 25,2% 13 milionów Amerykanów traci pracę

3 Przestępczość w czasie Wielkiej Depresji President Hoover stated in his inaugural address, crime is increasing ( ), and speedy justice is decreasing (1932).

4 Przestępczość w czasie Wielkiej Depresji Al Capone

5 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest miarą bodźców do pracy. Płaca realna iloraz płacy nominalnej i poziomu cen, informuje o ilości dóbr, które można nabyć za daną płacę nominalną. Przy wyższych płacach ci, którzy są już zatrudnieni, będą chcieli pracować więcej.

6 Indywidualna krzywa podaży pracy Realna stawka płacy W / P LS Indywidualna krzywa podaży pracy N Podaż pracy (czas pracy)

7 Efekt substytucyjny i dochodowy Efekt substytucyjny oznacza, że w miarę wzrostu stawek płac występują silniejsze bodźce do pracy cena czasu, który nie jest związany z pracą (alternatywny koszt pracy) jest wyższa. Efekt dochodowy (na rynku pracy) wzrost płac realnych poprawia położenie pracownika i zwiększa jego konsumpcję różnych dóbr w tym wypoczynku.

8 Krótkookresowa krzywa podaży pracy Realna stawka płacy W / P Krótkookresowa krzywa podaży pracy SLS N Podaż pracy

9 Długookresowa krzywa podaży pracy Realna stawka płacy LLS W / P Długookresowa krzywa podaży pracy N Podaż pracy

10 Liczba godzin pracy (w ciągu roku), 2011 Kraj Liczba godzin pracy Dania 1522 Francja 1475 Niemcy 1413 Grecja 2032 Japonia 1728 Korea Płd Holandia 1379 Polska 1937 Hiszpania 1690 Wielka Brytania 1625 USA 1787 Źródło: OECD, Employment Outlook 2012.

11 Popyt na pracę Popyt na pracę reprezentują firmy. Popyt na pracę jest popytem pochodnym popytu na dobra i usługi (produkty pracy). Zależy od płacy i wydajności pracowników. Krańcowy produkt pracy jest równy przyrostowi produkcji wynikającemu z zatrudnienia dodatkowego pracownika przy danym zasobie kapitału rzeczowego. Jeżeli wartość krańcowego produktu pracy jest wyższa od płacy realnej, to przedsiębiorstwa zwiększają zyski przez wzrost zatrudnienia. Funkcja popytu na pracę jest ujemną funkcją płacy realnej, ponieważ krańcowy produkt pracy zmniejsza się wraz ze zwiększaniem nakładu pracy.

12 Krzywa popytu na pracę Stawka płacy W=MP Krzywa popytu na pracę ND=MP N Wielkość zatrudnienia

13 Równowaga na rynku pracy Stawka płacy LD AJ N Wielkość zatrudnienia

14 Stopa zatrudnienia Źródło: OECD. Kraj Australia 72,9 73,2 72,0 72,4 72,7 72,3 Austria 71,4 72,1 71,6 71,7 72,1 72,5 Belgium 62,0 62,4 61,6 62,0 61,9 61,8 Canada 73,5 73,6 71,5 71,5 72,0 72,2 Chile 56,3 57,3 56,1 59,3 61,3 61,8 Czech Republic 66,1 66,6 65,4 65,0 65,7 66,5 Denmark 77,0 77,9 75,3 73,3 73,1 72,6 Estonia 69,2 69,7 63,5 61,0 65,2 67,2 Finland 70,5 71,3 68,4 68,3 69,2 69,5 France 64,3 64,8 64,0 63,9 63,9 63,9 Germany 69,0 70,2 70,4 71,2 72,6 72,8 Greece 61,4 61,9 61,2 59,6 55,6 51,3 Hungary 57,3 56,7 55,4 55,4 55,8 57,2 Iceland 85,7 84,2 78,9 78,9 79,0 80,2 Ireland 69,2 67,9 62,2 60,0 59,2 58,8 Israel 58,9 59,8 59,2 60,2 60,9 66,5 Italy 58,7 58,7 58,3 57,7 57,8 57,6 Japan 70,7 70,7 70,0 70,1 70,3 70,6 Korea 63,9 63,8 62,9 63,3 63,9 64,2 Luxembourg 64,2 63,4 65,2 65,2 64,6 65,8 Mexico 61,1 61,3 59,4 60,3 59,8 61,3 Netherlands 74,4 75,9 75,6 74,7 74,9 75,1 New Zealand 75,2 74,7 72,9 72,3 72,6 72,1 Norway 76,9 78,1 76,5 75,4 75,3 75,8 Poland 57,0 59,2 59,3 58,9 59,3 59,7 Portugal 67,8 68,2 66,3 65,6 64,2 61,8 Slovak Republic 60,7 62,3 60,2 58,8 59,5 59,7 Slovenia 67,8 68,6 67,5 66,2 64,4 64,1 Spain 66,6 65,3 60,6 59,4 58,5 56,2 Sweden 74,2 74,3 72,2 72,1 73,6 73,8 Switzerland 78,6 79,5 79,0 78,6 79,3 79,4 Turkey 44,6 44,9 44,3 46,3 48,4 48,9 United Kingdom 72,4 72,7 70,6 70,3 70,4 70,9 United States 71,8 70,9 67,6 66,7 66,6 67,1

15 Ubóstwo pracujących na świecie Źródło: World Bank.

16 Roczna płaca na pełnym etacie, 2011 Kraj Roczna płaca (w USD) Roczna płaca (w USD PPP) Dania Francja Niemcy Grecja Japonia Korea Płd Holandia Polska Hiszpania Wielka Brytania USA Źródło: OECD, Employment Outlook 2012.

17 Płaca netto, płaca brutto i koszty pracodawcy (2014) Wyszczególnienie w zł Koszt pracodawcy 2137,10 Składki ZUS /pracodawca: emerytalna 172,75 zł, 321,96 rentowa 115,05 zł, wypadkowa 34,16 zł/ Składka na Fundusz Pracy 43,37 Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1,77 Płaca brutto 1770,00 Składki ubezpieczeń społecznych (płaci pracownik) 242,67 /emerytalna 172,75 zł, rentowa 26,55 zł, chorobowa 43,37 zł/ Ubezpieczenie zdrowotne 137,46 Podatek dochodowy /zaliczka/ 90,00 Płaca netto 1300,00 Źródło: Sedlak & Sedlak, 2014.

18 Czynniki decydujące o elastyczności rynku pracy Źródło: EMU and labour market Flexibility. HM Treasury, UK 2003.

19 Praca w niepełnym wymiarze godzinowym (part-time) Bezrobocie w Holandii: 3,2% (2007) 6,4% (2013) Źródło: European Commission, Employment and Social Developments in Europe 2013.

20 Kontrakty terminowe w krajach UE Źródło: European Commission, Employment and Social Developments in Europe 2013.

21 Przymusowe kontrakty terminowe (osoby, które chcą, ale nie mogą znaleźć stałej pracy) Źródło: European Commission, Employment and Social Developments in Europe 2013.

22 Rynek pracy z uwzględnieniem związków zawodowych W / P Krzywa oferty związkowej (W / P)1 A B Krzywa indywidualnej podaży pracy (W / P)2 Krzywa popytu na pracę Bezrobocie przymusowe N1 N2 N

23 Stopa uzwiązkowienia w wybranych krajach Polska stopa uzwiązkowienia: 80% w 1980r.; 14% w 2001 r., 6% w 2012 r.

24 Wskaźniki uzwiązkowienia (density) oraz oddziaływania (coverage) umów związkowych USA 2013: density 11,2%, coverage 12,4% [Źródło: unionstat.com].

25 Wpływ płacy minimalnej na zatrudnienie

26 Płaca minimalna w UE, 2012 (euro miesięcznie) PL: 1600 zł brutto (2013) 1280 zł (pierwsza praca) Źródło: Eurostat 2012.

27 Modele płacy wydajnościowej Nazwa Autorzy Opis Model negatywnej selekcji Weiss Jeżeli zdolności robotnika są ściśle związane z zastrzeżoną płacą, to oferty wyższych płac przyciągną najbardziej wydajnych kandydatów, a każdy kandydat deklarujący gotowość pracy za płacę niższą od płacy wydajnościowej będzie Model rotacji siły roboczej Model bumelanta Model uczciwości Salop Shapiro i Stiglitz uważany za potencjalnego frajera. Chęć porzucenia pracy przez robotnika można wydatnie zmniejszyć, płacąc mu więcej, niż wynosi aktualna płaca; porzucanie pracy jest malejącą funkcją płacy realnej; gdy wzrasta bezrobocie, dodatkowa płaca konieczna do ograniczenia rotacji kadr zmniejsza się. Wynagradzanie płacą wydajnościową działa jako antybodziec do bumelowania; zarabiając więcej, niż wynosi normalna płaca, robotnicy stają wobec groźby realnej kary, gdy zostaną przyłapani na bumelowaniu. Akerlof Odczucia sprawiedliwości i uczciwości odgrywają rolę czynników odstraszających przedsiębiorstwa od oferowania zbyt niskich płac na rynku siły roboczej. Wysiłek robotników jest dodatnią funkcją ich morale, a najważniejszy wpływ na to morale wywiera wynagrodzenie.

28 Bezrobocie - definicja Bezrobocie - to zjawisko polegające na tym, że część osób zdolnych do pracy i chcących pracować pozostaje bez pracy. Bezrobotny osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, pozostająca bez pracy i nie ucząca się w szkole, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zamieszkania rejonowym urzędzie pracy. Dz.U. z 1991 r. Nr 106, poz Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu

29 Pomiar wielkości bezrobocia Stopa bezrobocia = liczba bezrobotnych wielkość siły roboczej Siła robocza = zatrudnieni + bezrobotni

30 Rodzaje bezrobocia Bezrobocie frykcyjne - jest związane z przerwami w zatrudnieniu z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub z powodu poszukiwania lepszej pracy. Bezrobocie strukturalne - powstaje na tle strukturalnych rozbieżności pomiędzy podażą pracy i popytem na pracę. Bezrobocie cykliczne - jest związane ze spadkiem popytu zagregowanego, podaży zagregowanej oraz zatrudnienia w okresie recesji.

31 Przyczyny bezrobocia Zła koniunktura gospodarcza (słaba kondycja finansowa przedsiębiorstw, likwidacja miejsc pracy). Niewystarczający popyt zagregowany; niewykorzystane moce wytwórcze. Niedopasowanie strukturalne popytu na pracę i podaży pracy; brak odpowiednich kwalifikacji wśród osób młodych. Szoki gospodarcze (w tym szoki technologiczne). Brak elastyczności rynku pracy (brak możliwości dostosowań cenowych i ilościowych); zbyt silna pozycja związków zawodowych; płace wyższe niż produkt krańcowy pracy; wysokie płace minimalne; restrykcyjne prawo pracy; wysokie narzuty podatkowe na płace. Niewystarczająca ilość informacji o rynku pracy; asymetria informacji w relacjach pracodawca pracownik. Brak programów aktywnej walki z bezrobociem.

32 Stopa bezrobocia Źródło: OECD. Kraj Australia [773 (2007) : 659 (2012)] 4,5 4,3 5,7 5,3 5,2 5,4 Austria [222 (2007) : 183 (2012)] 4,5 3,9 4,8 4,5 4,2 4,4 Belgium 7,5 7,0 8,0 8,4 7,2 7,6 Canada [409 (2007) : 329 (2011)] 6,1 6,2 8,4 8,1 7,5 7,3 Chile 7,4 8,0 10,0 8,4 7,4 6,7 Czech Republic 5,4 4,4 6,8 7,4 6,8 7,0 Denmark 3,8 3,5 6,1 7,6 7,7 7,7 Estonia [236 (2007) : 211 (2012)] 4,8 5,6 14,0 17,2 12,7 10,3 Finland 6,9 6,4 8,4 8,5 7,9 7,8 France 8,0 7,4 9,2 9,4 9,3 9,9 Germany [131 (2007) : )] 8,7 7,6 7,8 7,2 6,0 5,5 Greece [125 (2007) : 253 (2012)] 8,4 7,8 9,6 12,7 17,9 24,5 Hungary [173 (2007) : 226 (2012)] 7,4 7,9 10,1 11,2 11,0 11,0 Iceland 2,3 3,0 7,4 7,7 7,2 6,2 Ireland 4,9 5,9 12,5 14,1 14,9 15,3 Italy [281 (2007) : 390 (2012)] 6,2 6,8 7,9 8,5 8,5 10,8 Japan 4,1 4,2 5,3 5,3 4,8 4,6 Korea 3,4 3,3 3,8 3,8 3,5 3,3 Luxembourg 4,1 5,1 5,2 4,4 4,9 5,2 Mexico 3,5 3,6 5,4 5,4 5,4 5,0 Netherlands 3,6 3,0 3,7 4,5 4,4 5,3 New Zealand 3,8 4,3 6,3 6,7 6,7 7,2 Norway [144 (2007) : 120 (2012)] 2,6 2,6 3,2 3,7 3,3 3,3 Poland [60 (2007) : 70 (2012)] 9,7 7,2 8,3 9,7 9,8 10,2 Portugal [212 (2007) : 237 (2012)] 8,5 8,1 10,0 11,4 13,4 16,4 Slovak Republic 11,0 9,6 12,1 14,4 13,6 14,0 Slovenia 5,0 4,5 6,0 7,4 8,3 9,0 Spain [184 (2007) : 270 (2012)] 8,3 11,4 18,1 20,2 21,8 25,2 Sweden [410 (2007) : 416 (2012)] 6,2 6,3 8,5 8,7 7,9 8,1 Switzerland 3,7 3,4 4,2 4,6 4,1 4,3 Turkey 10,5 11,2 14,3 12,1 10,0 9,4 United Kingdom 5,3 5,4 7,8 7,9 8,0 8,1 United States [489 (2007) : 494 (2012)] 4,7 5,8 9,4 9,8 9,1 8,2 [Liczba włamań (rocznie) na 100 tys. mieszkańców]

33 Stopa bezrobocia wśród osób młodych Źródło: OECD. Kraj Australia 9,4 8,8 11,5 11,5 11,3 11,7 Austria 8,7 8,1 10,0 8,8 8,3 8,7 Belgium 18,8 18,0 21,9 22,4 18,7 19,8 Canada 11,2 11,6 15,2 14,8 14,2 14,3 Chile 17,8 19,7 22,6 18,6 17,5 16,3 Czech Republic 10,7 9,9 16,6 18,3 18,0 19,5 Denmark 7,5 8,0 11,8 14,0 14,2 14,1 Estonia 9,8 11,7 26,8 32,0 21,6 19,9 Finland 15,7 15,7 21,6 20,3 18,9 17,8 France 19,1 18,6 23,2 22,8 22,0 23,8 Germany 11,7 10,4 11,0 9,7 8,5 8,1 Greece 22,9 22,1 25,8 32,9 44,4 55,3 Hungary 18,0 19,9 26,5 26,6 26,1 28,1 Iceland 7,2 8,2 16,0 16,2 14,6 13,6 Ireland 10,3 12,4 25,5 28,3 29,9 33,0 Israel 16,1 12,6 14,6 13,7 11,6 12,1 Italy 20,3 21,3 25,4 27,9 29,1 35,3 Japan 7,7 7,2 9,1 9,2 8,0 7,9 Korea 8,8 9,3 9,8 9,8 9,6 9,0 Luxembourg 15,2 17,9 17,2 14,2 16,8 18,8 Mexico 6,7 7,0 10,0 9,4 9,8 9,4 Netherlands 7,0 6,4 7,7 8,7 7,7 9,5 New Zealand 10,1 11,4 16,6 17,1 17,3 17,7 Norway 7,3 7,5 9,2 9,3 8,6 8,6 Poland 21,7 17,3 20,7 23,7 25,8 26,5 Portugal 16,6 16,4 20,0 22,3 30,1 37,7 Slovak Republic 20,1 18,8 27,3 33,6 33,2 34,0 Slovenia 10,1 10,4 13,6 14,7 15,7 20,6 Spain 18,2 24,6 37,9 41,6 46,4 53,2 Sweden 19,2 20,2 24,9 24,8 22,8 23,7 Switzerland 7,1 7,0 8,4 7,8 7,7 8,4 Turkey 20,0 20,5 25,3 21,7 18,4 17,5 United Kingdom 14,2 14,1 19,0 19,3 20,0 21,0 United States 10,5 12,8 17,6 18,4 17,3 16,2

34 Stopa bezrobocia w UE, wrzesień 2014 We wrześniu 2014 r. w Europie (EU28) liczba bezrobotnych wynosiła 24,5 mln osób. W grupie wiekowej do 25 lat stopa bezrobocia wynosiła w Niemczech 7,6%, w Austrii 9,1%, w Holandii 9,8%, w Polsce 22,6%, w Hiszpanii 53,7%, a w Grecji 50,7%. Źródło: Eurostat, X 2014.

35 Mikro- i makroekonomiczne skutki bezrobocia Skutki bezrobocia w skali mikro: - pogorszenie się sytuacji materialnej bezrobotnych i ich rodzin; - patologie społeczne. Skutki bezrobocia w skali makro: - straty produkcji w wyniku niepełnego wykorzystania siły roboczej; - obciążenie budżetu państwa z tytułu zasiłków; - straty we wpływach podatkowych do budżetu państwa, które miałyby miejsce, gdyby bezrobotni pracowali.

36 Wpływ bezrobocia na przestępczość - podstawy teoretyczne Teoria ekonomii sugeruje, że potencjalni przestępcy porównują korzyści i koszty związane z przestępczością, stąd przekonanie, że wyższy poziom bezrobocia powinien prowadzić do wyższych wskaźników przestępczości. Socjologowie sugerują, że osoby bezrobotne (wykluczone) będą bardziej skłonne popełniać przestępstwa wymierzone przeciwko systemowi / społeczeństwu.

37 Bezrobocie a przestępczość wyniki badań empirycznych Chiricos (1987), który przeanalizował 63 badania, odkrył, że w 40% przypadków odnotowano dodatni wpływ bezrobocia na przestępczość związaną z mieniem oraz w 22% na przestępczość związaną z przemocą. W nowszych badaniach Raphael i Winter-Ebmer (2001), Agell i Nilsson (2003), Levitt (2004) oraz Fougère i inni (2006), dotyczących USA, Szwecji i Francji, znaleziono podobne dodatnie zależności pomiędzy bezrobociem i przestępczością związaną z mieniem, natomiast słabą zależność lub brak zależności pomiędzy bezrobociem i przestępczością związaną z przemocą. Badania Gould, Weinberg i Mustard (2002) pokazały, że wzrost stopy bezrobocia o 1% w grupie młodych mężczyzn, słabo wykształconych i bez umiejętności zawodowych, zwiększa liczbę przestępstw przeciwko mieniu o 1-2%.

38 Bezrobocie a przestępczość w Wielkiej Brytanii W populacji więźniów w Wielkiej Brytanii: 67% osób było bezrobotnych w ciągu 4 tygodni przed aresztowaniem (w całej populacji tylko 5%). 27% jako dziecko trafiło do ośrodków opiekuńczych (w całej populacji tylko 2%). 52% mężczyzn i 71% kobiet nie posiadało kwalifikacji zawodowych /odpowiedniego wykształcenia/ (w całej populacji tylko 15%). Wzrostowi bezrobocia w Wielkiej Brytanii towarzyszył w szczególności wzrost liczby przestępstw narkotykowych. Źródło: Wu i Wu (2012), Crime, inequality and unemployment in England and Wales.

39 Stopa bezrobocia i wskaźniki przestępczości w Nowej Zelandii

40 Stopa bezrobocia i wskaźniki przestępczości w Nowej Zelandii

41 Stopa bezrobocia i napady rabunkowe w Kanadzie 2012: napady rabunkowe 79,5, stopa bezrobocia 7,3%

42 Status zawodowy więźniów na miesiąc przed aresztowaniem w USA, 1997 Źródło: BJS, Survey of Inmates in State and Federal Correctional Facilities, 1997.

43 Stopa bezrobocia i wskaźniki przestępczości związanej z przemocą w USA

44 Stopa bezrobocia a napady rabunkowe i włamania w 82 dużych miastach w USA * USA w 2012 r.: napady rabunkowe 111,7*, włamania 493,6*, stopa bezrobocia 8,2%

45 Stopa bezrobocia, zatrudnienie i morderstwa w USA Źródło: NBP, Raport o inflacji, listopad W USA w 2013 r. liczba morderstw wyniosła 14,196 [co oznacza spadek o 4,4% w porównaniu z 2012 r., 7,8% spadek w relacji do 2009 r. i 12,1% w relacji do danych z 2004 r.]. W 2013 r. wskaźnik liczby morderstw na 100 tys. mieszkańców wyniósł 4,5. Źródło: FBI.

46 Stopa bezrobocia wśród młodzieży a strach przed przestępczością Kraj Stopa bezrobocia wśród młodzieży /średnia z lat / (w %) Strach przed przestępczością (w %) Netherlands 7,9 18 Austria 9,0 19 Denmark 9,3 17 Germany 11,8 30 United Kingdom 14,4 31 Ireland 14,4 27 Portugal 17,2 34 Finland 18,7 14 Sweden 20,1 19 France 20,3 21 Belgium 20,8 26 Italy 23,8 35 Spain 25,6 33 Współczynnik korelacji 0,432 Uwaga: dla 22 krajów OECD współczynnik korelacji wynosi: 0,435

47 Stopa bezrobocia wśród młodzieży a przestępczość zorganizowana Kraj Stopa bezrobocia wśród młodzieży /średnia z lat / (w %) Przestępczość zorganizowana (WEF)* (w pkt.) Netherlands 7,9 6,0 Austria 9,0 6,6 Denmark 9,3 6,6 Germany 11,8 6,3 United Kingdom 14,4 6,0 Ireland 14,4 6,5 Portugal 17,2 6,2 Finland 18,7 6,7 Sweden 20,1 6,7 France 20,3 5,8 Belgium 20,8 6,3 Spain 25,6 5,6 Greece 26,1 5,6 Współczynnik korelacji -0,495 * skala 7-punktowa; im wyższe wskaźniki, tym niższy poziom przestępczości zorganizowanej Uwaga: dla 33 krajów OECD współczynnik korelacji wynosi: -0,176

48 Stopa bezrobocia wśród młodzieży a kradzieże samochodów Kraj Stopa bezrobocia wśród młodzieży /średnia z lat / (w %) Kradzieże samochodów (na 100 tys. mieszkańców) Netherlands 7,9 80,3 Austria 9,0 31,6 Germany 11,8 51,3 Sweden 20,1 146,0 France 20,3 184,1 Belgium 20,8 118,9 Italy 23,8 208,8 Spain 25,6 71,0 Greece 26,1 101,4 Współczynnik korelacji 0,549 Uwaga: dla 20 krajów OECD współczynnik korelacji wynosi: 0,236

49 Stopa bezrobocia wśród młodzieży a liczba kradzieży Kraj Stopa bezrobocia wśród młodzieży /średnia z lat / (w %) Liczba kradzieży (na 100 tys. mieszkańców) Netherlands 7, ,5 Austria 9, ,4 Denmark 9, ,8 Germany 11, ,8 Ireland 14, ,0 Portugal 17,2 920,5 Finland 18, ,4 Sweden 20, ,0 France 20, ,9 Belgium 20, ,0 Italy 23, ,0 Spain 25,6 380,3 Greece 26, ,9 Współczynnik korelacji -0,532 Uwaga: dla 30 krajów OECD współczynnik korelacji wynosi: -0,406

50 Odsetek bezrobotnych korzystających z zasiłków, 2008 Źródło: OECD Employment Outlook 2011

Wykład: Bezrobocie a przestępczosć

Wykład: Bezrobocie a przestępczosć Wykład: Bezrobocie a przestępczosć Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest miarą bodźców

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wielka depresja w USA, 1929-1933 Stopa bezrobocia w USA w 1933 r. 25,2% Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wielka depresja w USA, 1929-1933 Stopa bezrobocia w USA w 1933 r. 25,2% Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest

Bardziej szczegółowo

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Stopa zatrudnienia Źródło: OECD. Kraj 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Australia 72,9 73,2 72,0 72,4 72,7 72,3 Austria 71,4 72,1 71,6 71,7 72,1 72,5 Belgium 62,0 62,4 61,6

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę. Płaca realna jest

Bardziej szczegółowo

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Pracujący wg BAEL Za pracującą uznano każdą osobę, która w badanym tygodniu: wykonywała pracę przynoszącą zarobek lub dochód jako pracownik najemny, pracujący na własny

Bardziej szczegółowo

CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników dotyczące ilości czasu, który chcą przeznaczyć na pracę.

Bardziej szczegółowo

CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY

CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Wykład: CZY PŁACE SĄ LEPKIE? MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA RYNKU PRACY Ile godzin bylibyśmy skłonni przepracować w tygodniu przy różnych stawkach płacy? Stawka płacy (w zł za godz.) 5 Liczba godzin pracy (w

Bardziej szczegółowo

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Wykład: Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Populacja HNWI, 2010-2016 Źródło: Capgemini, World Wealth Report 2017. Źródła bogactwa kobiet 5 1 3 4 2 Nieruchomości mafii kanadyjskiej

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Stopa zatrudnienia w najbogatszych krajach świata Kraj PKB per capita (średnia 2010-2014) Stopa zatrudnienia (OECD), 2014 Stopa zatrudnienia osób w wieku 15+ (ILO), 2013

Bardziej szczegółowo

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Wykład: Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Nieruchomości mafii kanadyjskiej Prosta funkcja konsumpcji WSPÓŁCZYNNIK KONSUMPCJA C = b * Yd DOCHODY DYSPOZYCYJNE Konsumpcja jest jedynym

Bardziej szczegółowo

Wykład: Koniunktura gospodarcza

Wykład: Koniunktura gospodarcza Wykład: Koniunktura gospodarcza Koniunktura gospodarcza Koniunktura gospodarcza to zmiany aktywności gospodarczej znajdujące odzwierciedlenie w kluczowych wskaźnikach makroekonomicznych, takich, jak: PKB,

Bardziej szczegółowo

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość

Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Wykład: Kapitał ludzki, bezrobocie i nierówności a przestępczość Populacja HNWI, 2009 2014 (w milionach) Wartość zgromadzonego bogactwa w 2013 r.: 56,4 bln USD Źródło: Capgemini, Wealth Report 2015. Źródła

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

System opieki zdrowotnej na tle innych krajów

System opieki zdrowotnej na tle innych krajów System opieki zdrowotnej na tle innych krajów Dr Szczepan Cofta, Dr Rafał Staszewski Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego im. K. Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Wykład: MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Aktorzy gry rynkowej RZĄD FIRMY GOSPODARSTWA DOMOWE SEKTOR FINANSOWY Rynki makroekonomiczne Obieg okrężny $ Gospodarstwa domowe $ $ $ $ $ Rynek zasobów

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I Ćwiczenia

Makroekonomia I Ćwiczenia Makroekonomia I Ćwiczenia Ćwiczenia 2 Karol Strzeliński 1 Rynek Pracy Rynek, na którym z jednej strony znajdują się poszukujący pracy i ich oferty, a z drugiej strony przedsiębiorcy tworzący miejsca pracy

Bardziej szczegółowo

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Wykład: ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE Pracujący wg BAEL Za pracującą uznano każdą osobę, która w badanym tygodniu: wykonywała pracę przynoszącą zarobek lub dochód jako pracownik najemny, pracujący na własny

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Wykład: MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA OGRANICZONE ZASOBY NIEOGRANICZONE POTRZEBY RZADKOŚĆ Konieczność dokonywania wyboru Produkując jakieś dobra, jednocześnie rezygnujemy z produkcji innych

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1. Modele graficzne

Makroekonomia 1. Modele graficzne Makroekonomia 1 Modele graficzne Obieg okrężny $ Gospodarstwa domowe $ $ $ $ $ Rynek zasobów $ Rynek finansowy $ $ Rząd $ $ $ $ $ $ $ Rynek dóbr i usług $ Firmy $ Model AD - AS Popyt zagregowany (AD) Popyt

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 3. Podatki a działalność gospodarcza Owsiak (2005), Finanse Publiczne, PWN Osiatyński J., Finanse publiczne Ekonomia i polityka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006 James,

Bardziej szczegółowo

Migracje szansą województwa pomorskiego

Migracje szansą województwa pomorskiego Projekt jest realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki VIII Priorytet Regionalne Kadry Gospodarki Programu, Działanie 8.3 współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny. 1 Jak utrzymać

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie. dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych

Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie. dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych Bezpieczeństwo emerytalne kobiet w Europie dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Instytut Statystyki i Demografii SGH Instytut Badań Edukacyjnych 1. Przesłanki badania 2. Cele badawcze 3. Uwarunkowania rynku pracy

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy i bezrobocie

Rynek pracy i bezrobocie Rynek pracy i bezrobocie Podstawowe definicje na rynku pracy: Ludność w wieku produkcyjnym w zależności od definicji przyjmowanej przez urząd statystyczny ludność w wieku 15 lat i więcej lub ludność w

Bardziej szczegółowo

Koniunktura i rynek pracy

Koniunktura i rynek pracy MAKROEKONOMIA II Koniunktura i rynek pracy Cz. 1 Cykle i kryzysy. Banki i polityka pieniężna Cz. 2 Skutki kryzysu dla rynku pracy (teorie rynku pracy) Dr Andrzej Poszewiecki Trochę statystyki Długość tygodnia

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia II Rynek pracy

Makroekonomia II Rynek pracy Makroekonomia II Rynek pracy D R A D A M C Z E R N I A K S Z K O Ł A G Ł Ó W N A H A N D L O W A W W A R S Z A W I E K A T E D R A E K O N O M I I I I 2 RÓŻNE TYPY BEZROBOCIA Bezrobocie przymusowe To liczba

Bardziej szczegółowo

Pomiar dobrobytu gospodarczego

Pomiar dobrobytu gospodarczego Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Pomiar dobrobytu gospodarczego Uniwersytet w Białymstoku 07 listopada 2013 r. dr Anna Gardocka-Jałowiec EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt?

Akademia Młodego Ekonomisty. Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego. Jak mierzyć dobrobyt? dr Anna Gardocka-Jałowiec Uniwersytet w Białymstoku 7 marzec 2013 r. Dobrobyt, w potocznym rozumieniu, utożsamiać można

Bardziej szczegółowo

Otwartość gospodarki a rynek pracy

Otwartość gospodarki a rynek pracy Wykład 10 Otwartość gospodarki a rynek pracy Plan wykładu 1. Migracje 2. Handel zagraniczny 1 1. Migracje 1/14 Kraje pochodzenia 1. Migracje 2/14 Stopa imigracji w Europie zbliża się do amerykańskiej (ale

Bardziej szczegółowo

Współczesność i przyszłość demograficzna a usługi opiekuńcze: przypadek Polski Dr Paweł Kaczmarczyk Fundacja Ośrodek Badań nad Migracjami

Współczesność i przyszłość demograficzna a usługi opiekuńcze: przypadek Polski Dr Paweł Kaczmarczyk Fundacja Ośrodek Badań nad Migracjami Współczesność i przyszłość demograficzna a usługi opiekuńcze: przypadek Polski Dr Paweł Kaczmarczyk Fundacja Ośrodek Badań nad Migracjami Konferencja Rynek usług opiekuńczych w Polsce i w Europie szanse

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia

Wydatki na ochronę zdrowia Wydatki na ochronę zdrowia doc. dr Zofia Skrzypczak Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Struktura sektora energetycznego w Europie

Struktura sektora energetycznego w Europie Struktura sektora energetycznego w Europie seminarium Energia na jutro 15-16, września 2014 źródło: lion-deer.com 1. Mieszkańcy Europy, 2. Struktura wytwarzania energii w krajach Europy, 3. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji.

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Wykład: NFLACJA nflacja - definicja nflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Pomiar inflacji ndeks cen konsumpcyjnych (CP Consumer Price

Bardziej szczegółowo

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę

Rynek pracy RYNEK PRACY RYNEK PRACY RYNEK PRACY. Czynniki wpływające na podaż pracy. Czynniki wpływające na popyt na pracę RYNEK PRACY Rynek pracy podobny do rynku dóbr i usług; elementem wymiany jest praca ludzka; bezpośrednie powiązanie pracy z człowiekiem powoduje, że rynek ten nie może być pozostawiony sam sobie; popyt

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

System opieki zdrowotnej w Polsce na tle krajo w OECD

System opieki zdrowotnej w Polsce na tle krajo w OECD System opieki zdrowotnej w Polsce na tle krajo w OECD Prof. Andrzej M. Fal Prezydent: Polskie Towarzystwo Zdrowia Publicznego Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, Warszawa Zakład Ekonomiki i Organizacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 2. Podatki jako narzędzie polityki gospodarczej i społecznej Owsiak (2005), Finanse Publiczne, PWN James, Nobes (2014), The economics of Taxation, Fiscal Publications Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Przewagi konkurencyjne młodych Polaków. Janusz Czapiński 25 maja2012 V Konferencja Krakowska

Przewagi konkurencyjne młodych Polaków. Janusz Czapiński 25 maja2012 V Konferencja Krakowska Przewagi konkurencyjne młodych Polaków Janusz Czapiński 25 maja2012 V Konferencja Krakowska Pokolenia: Baby boomers 1945-1965 (67-48 lat); X 1965-1980 (47-32 lata); Y 1981-1995 (31-17 lat); Z 1996- System

Bardziej szczegółowo

LIST OTWARTY DO PAŃ I PANÓW SENATORÓW I POSŁÓW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W SPRAWIE POLSKICH DZIECI

LIST OTWARTY DO PAŃ I PANÓW SENATORÓW I POSŁÓW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W SPRAWIE POLSKICH DZIECI Warszawa, 30 maja 2011r. LIST OTWARTY DO PAŃ I PANÓW SENATORÓW I POSŁÓW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W SPRAWIE POLSKICH DZIECI Szanowni Państwo! Dzień Dziecka obchodzony 1 czerwca jest zawsze dniem wielkiej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20-22 kwietnia 2012

Warszawa, 20-22 kwietnia 2012 Warszawa, 20-22 kwietnia 2012 Jak zwiększyć zatrudnienie osób starszych? wnioski z doświadczeń międzynarodowych Wiktor Wojciechowski Wiosenna Szkoła Leszka Balcerowicza 20 kwietnia 2012 roku Zakres wolności

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania

Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania Aleksandra Niżyńska Luka płacowa Dysproporcja w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn wyrażona jako różnica między średnim wynagrodzeniem brutto mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej

Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej Aktywność zawodowa osób starszych w wybranych krajach Unii Europejskiej dr Ewa Wasilewska II Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Społeczne wyzwania i problemy XXI wieku. STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo

Oznaczenia odzieży i produktów tekstylnych na świecie (obowiązkowe i dobrowolne)

Oznaczenia odzieży i produktów tekstylnych na świecie (obowiązkowe i dobrowolne) Page 1 of 6 Oznaczenia odzieży i produktów tekstylnych na świecie (obowiązkowe i dobrowolne) Na podstawie opracowania EURATEX'u przedstawiamy w tabelach stan prawny dotyczący oznaczania odzieży i produktów

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Zrównoważona ochrona zdrowia wyzwania dla systemów ochrony zdrowia w obliczu starzejącego się społeczeństwa

Zrównoważona ochrona zdrowia wyzwania dla systemów ochrony zdrowia w obliczu starzejącego się społeczeństwa Zrównoważona ochrona zdrowia wyzwania dla systemów ochrony zdrowia w obliczu starzejącego się społeczeństwa Jarosław Pinkas Zrównoważony realistyczny rozmyślny stabilny odpowiedzialny do utrzymania!!!

Bardziej szczegółowo

Koniunktura gospodarcza a przestępczość

Koniunktura gospodarcza a przestępczość Wykład: Koniunktura gospodarcza a przestępczość Koniunktura gospodarcza Koniunktura gospodarcza to zmiany aktywności gospodarczej znajdujące odzwierciedlenie w kluczowych wskaźnikach makroekonomicznych,

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje kryzysu dla europejskiego rynku pracy

Konsekwencje kryzysu dla europejskiego rynku pracy Konsekwencje kryzysu dla europejskiego rynku pracy Gabriela Grotkowska Urszula Sztanderska Referat na Konferencję Niedoskonała globalizacja. Czy światowy system gospodarczy wymaga gruntownych reform?,

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA

MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Wykład: MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia - nauka badająca, jak ludzie radzą sobie z rzadkością. Makroekonomia - zajmuje się współzależnościami pomiędzy wielkimi agregatami, takimi jak:

Bardziej szczegółowo

Finansowanie oświaty w Polsce. Proste pytania, trudne odpowiedzi. Mikołaj Herbst Uniwersytet Warszawski

Finansowanie oświaty w Polsce. Proste pytania, trudne odpowiedzi. Mikołaj Herbst Uniwersytet Warszawski Finansowanie oświaty w Polsce. Proste pytania, trudne odpowiedzi Mikołaj Herbst Uniwersytet Warszawski Główne cechy organizacji polskiego systemu oświaty 2012 Jeden z najbardziej zdecentralizowanych systemów

Bardziej szczegółowo

Młodzież w Małopolsce

Młodzież w Małopolsce Młodzież w Małopolsce Katarzyna Antończak-Świder Kraków, 22 kwietnia 2015 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego www.wup-krakow.pl Zagadnienia młodzi

Bardziej szczegółowo

Cezary Klimkowski. Zakład Zastosowań Matematyki w Ekonomice Rolnictwa

Cezary Klimkowski. Zakład Zastosowań Matematyki w Ekonomice Rolnictwa Cezary Klimkowski Zakład Zastosowań Matematyki w Ekonomice Rolnictwa Funkcjonowanie na Jednolitym Rynku Unii Europejskiej Istotna zbieżność cen rolnych w państwach członkowskich Postępująca unifikacja

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 13 Bezrobocie a wiek i poziom wykształcenia: Polska na tle UE Jednym z czynników w szczególny sposób wpływających na prawdopodobieństwo bezrobocia jest

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie cudzoziemców

Zatrudnianie cudzoziemców Zatrudnianie cudzoziemców Tomasz Rogala radca prawny Warszawa, 23 maja 2017 r. Plan prelekcji I. Uwagi wstępne II. Zezwolenia na pracę III. Zezwolenia pobytowe IV. Zmiany w przepisach 1) Zniesienie wiz

Bardziej szczegółowo

Wykład: Kryzys finansowy

Wykład: Kryzys finansowy Wykład: Kryzys finansowy Wzrost gospodarczy w wybranych krajach Źródło: NBP, Raport o inflacji, listopad 2013. Stopa wzrostu gospodarczego Źródło: OECD. Kraj 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Australia

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. Problemy makroekonomii i wielkości makroekonomiczne

WYKŁAD 2. Problemy makroekonomii i wielkości makroekonomiczne WYKŁAD 2 Problemy makroekonomii i wielkości makroekonomiczne PLAN WYKŁADU Przedmiot makroekonomii Wzrost gospodarczy stagnacja wahania koniunktury Inflacja bezrobocie Krzywa Phillipsa (inflacja a bezrobocie)

Bardziej szczegółowo

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji.

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Wykład: NFLACJA nflacja - definicja nflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Pomiar inflacji ndeks cen konsumpcyjnych (CP Consumer Price

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia i krzywa AS Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego NATURALNA STOPA BEZROBOCIA Naturalna stopa bezrobocia Ponieważ

Bardziej szczegółowo

POPYT KREUJE PODAŻ - KEYNESOWSKI MODEL GOSPODARKI

POPYT KREUJE PODAŻ - KEYNESOWSKI MODEL GOSPODARKI Wykład: POPYT KREUJE PODAŻ - KEYNESOWSKI MODEL GOSPODARKI Co zdarzyło się w czasie Wielkiej Depresji w USA? Rok Stopa bezrobocia (w %) Realny PNB (w mld USD z 1958 r.) Konsumpcja (w mld USD z 1958 r.)

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość kobiet w Polsce Wyniki projektu badawczego PARP

Przedsiębiorczość kobiet w Polsce Wyniki projektu badawczego PARP 2012 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Przedsiębiorczość kobiet w Polsce Wyniki projektu badawczego PARP

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO- POMORSKIM

SYTUACJA NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO- POMORSKIM SYTUACJA NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO- POMORSKIM (wybrane zagadnienia) Toruń,15 grudnia 2010 r. TŁO SYTUACJI W REGIONIE EUROPA KRAJ REGION PROGRAMY RYNKU PRACY STRUKTURA POPYTU TENDENCJE ZMIAN

Bardziej szczegółowo

ROLA INWESTYCJI W PROCESACH WZROSTU GOSPODARCZEGO

ROLA INWESTYCJI W PROCESACH WZROSTU GOSPODARCZEGO Wykład: ROLA INWESTYCJI W PROCESACH WZROSTU GOSPODARCZEGO Inwestycje definicje Inwestycje są to zakupy nowych dóbr kapitałowych przez przedsiębiorstwa. Całkowite inwestycje obejmują inwestycje w kapitał

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze Plan wykładu Co to jest makroekonomia? Geneza makroekonomii Podstawowe pojęcia Niejednorodność

Bardziej szczegółowo

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne

solutions for demanding business Zastrzeżenia prawne Zastrzeżenia prawne Zawartośd dostępna w prezentacji jest chroniona prawem autorskim i stanowi przedmiot własności. Teksty, grafika, fotografie, dźwięk, animacje i filmy, a także sposób ich rozmieszczenia

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 14 i 15 Polska w strefie euro http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl Czy opłaca się wejść do strefy euro? 1. Rola

Bardziej szczegółowo

XIV. Akcjonariusze Grupy PSB S.A. licencjonowani kupcy centrum BUDOWLANE Centrum Budowlane PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANE P. P. H. U OPOCZNO MEJPOL BUDOWNICTWO, ENERGIA ODNAWIALNA, TELEFONIA, NIERUCHOMOŚCI

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy

Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy Tomasz Gajderowicz Agenda Rynek pracy Zadania Dane dot. rynku pracy Przepływy siły roboczej Rynek pracy rodzaj rynku, na którym z jednej strony znajdują się poszukujący

Bardziej szczegółowo

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA

BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Wykład: BUDŻET PAŃSTWA I POLITYKA BUDŻETOWA Budżet państwa i jego funkcje Budżet - jest rocznym planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki państwa oraz wskazującym źródła pokrycia niedoboru lub rozdysponowania

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy

Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 12 Bezrobocie w Polsce na tle sytuacji w UE Dane Eurostatu pochodzą z badań LFS (Labour Force Survey, w Polsce LFS realizowanego jako BAEL Badanie Aktywności

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy

Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy Makroekonomia I ćwiczenia 2 Rynek pracy Tomasz Gajderowicz Agenda Rynek pracy Zadania Dane dot. rynku pracy Przepływy siły roboczej Zróżnicowanie stopy bezrobocia co to jest bezrobocie? Rynek pracy rodzaj

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 03 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynki makroekonomiczne

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD VII: CYKLE KONIUNKTURALNE Co to jest cykl koniunkturalny? Mierzenie cyklu koniunkturalnego Fakty dot. cyklu koniunkturalnego Cykle koniunkturalne w klasycznej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia

Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia Makroekonomia 1 Wykład 12: Naturalna stopa bezrobocia Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego NATURALNA STOPA BEZROBOCIA Naturalna stopa bezrobocia Ponieważ bezrobocie frykcyjne

Bardziej szczegółowo

Rzadkość. Zasoby. Potrzeby. Jedzenie Ubranie Schronienie Bezpieczeństwo Transport Podróże Zabawa Dzieci Edukacja Wyróżnienie Prestiż

Rzadkość. Zasoby. Potrzeby. Jedzenie Ubranie Schronienie Bezpieczeństwo Transport Podróże Zabawa Dzieci Edukacja Wyróżnienie Prestiż Wykład: EKONOMIA Ekonomia Ekonomia - nauka badająca, jak ludzie radzą sobie z rzadkością, czyli sytuacją w której niegraniczone potrzeby zestawiamy z ograniczonymi zasobami. Rzadkość Rzadkość jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce Twórcza Łotwa Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce RYGA BAŁTYCKIE METROPOLIE Ryga jest największym miastem w Państwach Bałtyckich: 650,478/1,03

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro

Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty. Doświadczenia krajów strefy euro Wyzwania dla polityki makroekonomicznej na drodze do wspólnej waluty Doświadczenia krajów strefy euro Przeprowadzone na potrzeby Raportu analizy NBP (2009) wskazują, że: w perspektywie długookresowej przyjęcie

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 11: Wprowadzenie do makroekonomii: wzrost a fluktuacje gospodarcze Plan wykładu Co to jest makroekonomia? Geneza makroekonomii Podstawowe pojęcia Niejednorodność

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Rynek pracy, inflacja Przed kolokwium 90 minut Kilka zadań testowych (nie więcej niż 10), raczej z pierwszej części materiału (PKB, rynek pracy,

Bardziej szczegółowo

Europejski Model Społeczny. Doświadczenia i kierunki zmian

Europejski Model Społeczny. Doświadczenia i kierunki zmian Europejski Model Społeczny. Doświadczenia i kierunki zmian Dariusz Rosati 11.06.2007r Pojęcie ESM ESM: zestaw celów i instrumentów polityki społecznej, oparty na solidarności, sprawiedliwości społecznej,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania eksportu

Instrumenty finansowania eksportu 1 Instrumenty finansowania eksportu MOŻLIWE ROZWIĄZANIA FINANSOWANIA KONTRAKTÓW EKSPORTOWYCH Polski producent urządzeń dla przemysłu górniczego, rybołówstwa, energetyki, przemysłu cukrowniczego, cementowego

Bardziej szczegółowo

Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie.

Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie. Przedsięwzięcia w fazie Start-UP oraz nakłady na badania i rozwój (R&D) sytuacja w Polsce oraz na świecie. 1. Zaangażowanie funduszy Venture capital w projekty gospodarcze znajdujące się w początkowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwietnia 2012

Warszawa, kwietnia 2012 Warszawa, 20-22 kwietnia 2012 Skutki płacy minimalnej Andrzej Rzońca Warszawa, 20 kwietnia 2012 r. Płaca minimalna w Polsce jest wysoka Na początku br. najniższe wynagrodzenie wzrosło o 8,2 proc., choć

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna podstawowe cele, funkcje i zasady. Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof.

Polityka społeczna podstawowe cele, funkcje i zasady. Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof. Polityka społeczna podstawowe cele, funkcje i zasady Polityka Gospodarcza i Społeczna Semestr zimowy dr Agnieszka Chłoń-Domińczak prof. Marek Góra Plan wykładu Polityka społeczna definicje Sfery działania

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w Polsce wybrane dane

Transport drogowy w Polsce wybrane dane Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce Transport drogowy w Polsce wybrane dane RAPORT ZMPD 2012 marzec 2013 Liczba firm transportowych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy

Bardziej szczegółowo

EKSPERT RADZI - JEDNODNIOWE SZKOLENIA Z ZAKRESU PRAWA PRACY. adw. Piotr Wojciechowski

EKSPERT RADZI - JEDNODNIOWE SZKOLENIA Z ZAKRESU PRAWA PRACY. adw. Piotr Wojciechowski EKSPERT RADZI - JEDNODNIOWE SZKOLENIA Z ZAKRESU PRAWA PRACY adw. Piotr Wojciechowski Szanowni Państwo, Inwestycja w rozwój ludzi to w dzisiejszych czasach inwestycja w rozwój biznesu. Droga do mistrzostwa

Bardziej szczegółowo

KONSUMPCJA, OSZCZĘDNOŚCI I INWESTYCJE

KONSUMPCJA, OSZCZĘDNOŚCI I INWESTYCJE Wykład: KONSUMPCJA, OSZCZĘDNOŚCI I INWESTYCJE Zmiany konsumpcji i inwestycji, USA 1960-2000 Konsumpcja Konsumpcja (consumption) - są to wydatki gospodarstw domowych na dobra i usługi (żywność ubranie,

Bardziej szczegółowo