Rozdział 4 Paweł i Jezus

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 4 Paweł i Jezus"

Transkrypt

1 Rozdział 4 Paweł i Jezus Oczywiście, w pewnym sensie cała niniejsza ksiąŝka mówi o Pawle i Jezusie. Musimy jednak teraz zastanowić się nad pytaniem: co Paweł myślał, na najgłębszym poziomie, o Jezusie? Czy uwaŝał Go za Boga? Jeśli tak, dlaczego? I w jaki sposób o tym mówił? W tym rodziale dowiodę, Ŝe Paweł faktycznie uwaŝał Jezusa za Boga, i Ŝe przeciwnie do większości powtarzanych zapewnień, zarówno przez uczonych, jak i na bardziej popularnym poziomie czynił to ani na chwilę nie porzucając fundamentu Ŝydowskiego monoteizmu. Aby to zrobić, muszę najpierw wyjaśnić bardziej szczegółowo co śydzi I w.n.e. myśleli o jedynym, prawdziwym Bogu. śydowski monoteizm I w.n.e. śydowski monoteizm tego okresu nie był wewnętrzna analizą istoty jedynego, prawdziwego Boga. Nie był próbą numerycznego opisu jaki ten Bóg jest, moznaby powiedzieć, w środku. Zamiast tego, wysuwał dwa twierdzenia, oba polemiczne w swym historycznym kontekście. Z jednej strony, twierdził, Ŝe jedyny Bóg, Bóg Izraela, jest jedynym Bogiem całego swiata; Ŝe dlatego pogańscy bogowie i boginie są bluxnierczym nonsensem; Ŝe czczący boŝki, pogański swiat jest całkowicie grzeszny; oraz Ŝe prawdziwy Bóg pewnego dnia ostatecznie pokona pogańskich bogów i ich moce, i obroni I zrael jako swój prawdziwy lud. Krótko mówiąc, monoteizm był walczącą doktryną. To on własnie postrzymywał skuteczną walkę Machabeuszy z Antiochem Epifanesem, a wielkiego Rabbi Akibę w zakończonej niepowodzeniem walce z cesarzem Hadrianem. Z drugiej strony, Ŝydowski monoteizm zdecydowanie twierdził, Ŝe dualiści się mylą. Świat materialny nie jest złym stworzeniem złego boga. Istnieje tylko jeden Bóg, i to On jest ostatecznie odpowiedzialny za stan tego świata. Oczywiście odpowiedzialność ta oznacza, Ŝe podejmie On kroki dla jego zbawienia, uzdrowienia i odnowienia. Dlatego, jeszcze raz powtórzę, monoteizm był walczącą doktryną; nie moŝna wycofać się i oddalić od reszty świata uznawszy go za zły, wiedząc Ŝe prędzej czy później???. śydowski monoteizm angaŝował swych zwolenników zarówno do wysiłków zmierzających do niesienia królestwa w fizycznym świecie (choć śydzi róŝnili się w spojrzeniu jak duŝy ma to być wysiłek), jak i do wiary, Ŝe ci którzy umarli, zostaną wzbudzeni do fizycznego Ŝycia, gdy nadejdzie wielki dzień. Odrzucając dualizm, monoteista oddany był cielesnemu zmartwychwstaniu. W ramach monoteizmu, wielu śydów cechowała elastyczność w mówieniu o jedynym, prawdziwym Bogu działającym w świecie, a szczególnie w powiązaniu z Izraelem. UŜywali przy tym róŝnego języka, w sposób który dziś wydaje się zdumiewający, by pokazać Ŝe ten Bóg jest blisko swego ludu i na róŝne sposoby działa na tym świecie. UŜywano w tym celu szczególnie pięciu kompleksów językowych. W skrócie, oto one: Mądrość, Tora, Duch, Słowo i Szekina (to ostatnie jest technicznym terminem oznaczającym obecność prawdziwego Boga pośród swego ludu, zamieszkującego w Świątyni w Jerozolimie, tak jak wcześniej zamieszkiwał namiot spotkania na pustyni). Czasami są one ze sobą utoŝsamiane, jak w Księdze Syracha 24. NaleŜy tutaj zrozumieć, Ŝe śydzi nie uwaŝali swego jedynego, prawdziwego Boga za dalekiego ani im samym, ani w stosunku do całego świata. Oczywiście, Bóg był transcendentny; nie mógł być częścią tego świata. Ale nie był od niego odizolowany. Gdy działał w świecie, jego interwencja nie odbywała się z odległego 1

2 dystansu. Był zawsze obecny, zawsze działający. Czasami jego działanie wprawiało w zdumienie. Szczególnie, co powinno być jasne z poprzedniego rozdziału, Ŝydowski monoteizm zdecydowanie występował przeciwko kultowi cesarza. Roszczenia cesarzy rzymskich, zwłaszcza na wschodnich terenach M. Śródziemnego, gdzie kult cesarza rozprzestrzenił się wcześniej niŝ w samym Rzymie, były absolutne i bezwzględne. Miało to sens w ramach rzymskiego światopoglądu; w końcu, skoro August władał całym znanym światem, czyŝ nie oznaczało to, w tym czy innym sensie, Ŝe był najwyŝszym bogiem? Lecz śydzi wiedzieli, Ŝe jest tylko jeden najwyŝszy Bóg. Ich przekonania nie moŝna było umieścić obok roszczeń cesarza, jak dwóch spośród wielu wierzeń. Obie strony o tym wiedziały. Zachowali oni niełatwy modus vivendi. Lecz około trzydziestu lat po śmierci Jezusa nastąpił wybuch. Wojna Ŝydowska była nie tylko starciem pomiędzy krnąbrnym buntownikiem a potęŝną władzą cesarską. Była zderzeniem dwóch konkurujących ze sobą światopoglądów. Bo nie moŝe być dwóch Panów tego świata. JeŜeli chodzi o Rzymian, ich zwycięstwo w 70 r.n.e. udowodniło ich racje. JeŜeli chodzi o śydów, upadek Jerozolimy zaognił jeszcze problem wierności monoteizmowi i jeszcze bardziej rozpalił bunt. To tyle na temat Ŝydowskiej wiary w jednego, prawdziwego Boga. Teraz pragnę dowieść, Ŝe Paweł wziął dokładnie tę Ŝydowską doktrynę i zredefiniował ją, włączając w nią Jezusa i Ducha. Jezus w Ŝydowskim monoteizmie Pawła Jedną z najbardziej uderzających rzeczy w chrystologii Pawła twierdzeniach Pawła na temat Jezusa jest to, Ŝe nadając Jezusowi najwyŝsze tytuły i cześć, Paweł podkreśla jednocześnie, Ŝe jest dobrym, Ŝydowskim monoteistą. Mając przed sobą te przesłanki, musimy wyciągnąć wniosek, Ŝe apostoł był albo bardzo nieuporządkowanym teologiem, albo Ŝe zamierzał powiedzieć, tak jasno jak to rozumiał, Ŝe kiedy umieszcza Jezusa i Boga w tym samym nawiasie, nie zamierza, jak w pogaństwie, dodawać do panteonu drugiego boga. Ani teŝ nie chce, aby uznano Ŝe Jezus został w jakiś sposób bez reszty wchłonięty przez jedynego Boga. Zaprasza swych czytelników, by ujrzeli Jezusa, który zachowuje swą pełną toŝsamość jako człowiek, Jezus z Nazaretu, lecz w wewnętrznej istocie jedynego Boga, Boga Ŝydowskiego monoteizmu. Są trzy fragmenty gdzie jest to szczególnie uderzające. Pierwszy to 1 Kor 8,1-6. Paweł zarysowuje tutaj, z wielką wraŝliwością pasterza, drogę wyjścia z wielu problemów przed jakimi stanął kościół w Koryncie zmagając się ze swą toŝsamością w obliczu silnie pogańskiego otoczenia. Jak powinni traktować mięso ofiarowane w świątyni bałwanom? Nie był to drugorzędny problem; dosłownie całe mięso dostępne w takim mieście jak Korynt, mogło odbyć tę drogę. Świątynie i restauracje znajdowały się zwykle w tych samych miejscach. Wyrzeczenie się mięsa ofiarowanego bałwanom, mogło równie dobrze oznaczać przejście na wegetarianizm. Paweł rozpoczyna rozdział (8,1-3) strzałem w kaŝdego, kto uwaŝa się za tak uduchowionego, Ŝe moŝe pozostawać poza tego typu dyskusjami wszyscy posiadamy wiedzę, czyŝ nie? Wiedza nadyma; miłość buduje. JeŜeli ktoś myśli, Ŝe coś wie, nie wie jeszcze tak, jak powinien wiedzieć. Lecz jeśli ktoś kocha Boga jest równieŝ przez Boga poznany. Cienie Ga 4,8-11. Ci, którzy uwierzyli ewangelii o Jezusie, zyskali nie tylko nową wiedzę o Bogu, lecz wkroczyli w obręb zbawiającej BoŜej miłości. Prawdziwy monoteizm nie jest opinią czy logicznym rozumowaniem na temat Boga; oznacza bycie poznanym przez Boga, 2

3 który mówi do swego ludu, Izraela: Będziesz miłował Pana, Boga twego, z całego serca swego To połączenie monoteistycznych przekonań i nakazu miłości do Boga, odsyła nas wstecz do samego serca judaizmu, do modlitwy będącej wyznaniem wiary, powtarzanej trzy razy dziennie przez poboŝnych śydów, od czasów Pawła aŝ do dzisiaj. Słuchaj Izraelu, Pan jest naszym Bogiem, Panem jedynym; będziesz miłował Pana, Boga twojego Znana jest ona jako Szema, od hebrajskiego słowa słyszeć, które ją rozpoczyna. Jak to często bywa u Pawła, tekst do którego apostoł najpierw się odwołuje, później dalej rozwija. Zwróć uwagę w jaki sposób tutaj prowadzi swą argumentację. PołoŜywszy jasne podstawy w wersetach 1-3, rozpoczyna właściwy wywód tego rozdziału, tak wyraźnym określeniem Ŝydowskiego monoteizmu, jakiego tylko moŝnaby sobie Ŝyczyć. Wiemy mówi Ŝe boŝki w rzeczywistości nie istnieją (Ga 4,8-11) i nie ma Boga poza tym jedynym. To jest Ŝydowski monoteizm, w sposób klasyczny przeciwstawiony pogańskiemu politeizmowi. Następnie, w typowo Pawłowym stylu, nie zadowalając się powiedzeniem dobrej rzeczy tylko raz, jeŝeli moŝna ją choć trochę rozwinąć, mówi dalej bezpośrednio odwołując się a faktycznie cytując do podstawy Ŝydowskiego wyznania wiary, Szema. W przeciwieństwie mówi do wielu bogów i panów pogańskiego świata, dla nas istnieje tylko jeden Bóg Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu takŝe my jesteśmy. By poczuć siłę tego stwierdzenia musimy je zestawić z tekstem, który Paweł miał na uwadze: Pan jest naszym Bogiem Panem jedynym (Pwt 6,4) (1 Kor 8,6) Jeden Bóg Ojciec Jeden Pan Jezus Chrystus Stając przed tym zadziwiającym stwierdzeniem, moŝnaby powiedzieć, Ŝe jeŝeli nie byłoby Ojców wczesnego Kościoła, naleŝałoby ich koniecznie stworzyć. Paweł zredefiniował znaczenie słów uŝywanych przez śydów w codziennej modlitwie, określających jedynego, prawdziwego Boga. Cała argumentacja tego rozdziału obraca się wokół tego, Ŝe apostoł jest Ŝydowskim monoteistą, przeciwstawiającym się pogańskiemu politeizmowi; a jako oś swej argumentacji, cytuje najbardziej centralne i święte wyznanie monoteizmu i zdecydowanie umieszcza Jezusa w samym jego środku. Wielu uczonych badających Pawła, próbowało to obejść, lecz nie da się tego zrobić. Trzeba zerwać te pokrzywę. W jakiś sposób, jak wierzy Paweł, Bóg został teraz poznany jako ojciec i pan. Wszystko powstało dzięki temu pierwszemu; wszystko powstało przez tego drugiego. Werset ten jest jednym z prawdziwie rewolucyjnych tekstów teologicznych jakie kiedykolwiek zostały napisane. NaleŜy jednak wskazać, Ŝe Paweł opiera się tu na jednym z przekazów, jakie przed chwilą przytoczyłem. Zgodnie z niektórymi tradycjami, świat został stworzony przez BoŜą mądrość. Podobnie, we fragmentach gdzie Paweł mówi o Bogu posyłającym swego Syna (Ga 4,4; Rz 8,3-4), mamy równieŝ słowo mądrości, posłane przez i od Stworzyciela, by zamieszkało pośród ludzi, a konkretnie pośród Izraela. Gdy powiedziałem, Ŝe Paweł opierał się na Ŝydowskich przekazach o mądrości, oto co miałem na myśli. Apostoł mógł widzieć daleko więcej niŝ widziała tradycja; niektórzy autorzy piszący o Mądrości, nie czuliby się dobrze wspierając przekazywane przez niego treści. Lecz to, co Paweł widział ze swej nowej perspektywy, nie było jedynie spekulatywną fantazją. Dostrzegł on nowe znaczenie słowa Bóg, poniewaŝ osobą którą miał na uwadze 3

4 był Jezus z Nazaretu, ukrzyŝowany i zmartwychwstały. Apostoł napełnił słowo Bóg nową treścią. Lub raczej, jak sam by to powiedział, odkrył to, co zawsze było jego prawdziwa treścią. To, co wiedział o Jezusie, nie pozostawiało mu wyboru. Ta sama prawda zawarta jest w drugim fragmencie, Flp 2, To dąŝenie, niech was oŝywia; ono teŝ było w Chrystusie Jezusie. 6 On, istniejąc w postaci BoŜej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, 7 lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w zewnętrznym przejawie, uznany za człowieka, 8 uniŝył samego siebie, stawszy się posłusznym aŝ do śmierci i to do śmierci krzyŝowej. 9 Dlatego teŝ Bóg Go nad wszystko wywyŝszył i darował Mu imię ponad wszelkie imię, 10 aby na imię Jezusa zgięło się kaŝde kolano istot niebieskich i ziemskich, i podziemnych. 11 I aby wszelki język wyznał, Ŝe Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca. Jest to oczywiście jeden z najbardziej skomplikowanych tekstów napisanych przez Pawła. Przyjrzeliśmy się juŝ jednemu z jego aspektów. Następną rzecz, jaką chcę tu powiedzieć, moŝna sformułować bardzo prosto. Zaczniemy od końca tego fragmentu. Paweł stwierdza tutaj (wersety 10-11), Ŝe na imię Jezusa zegnie się kaŝde kolano ( ) i wszelki język wyzna, Ŝe Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca. Tutaj, podobnie jak w 1 Kor 8,6, Paweł cytuje monoteistyczny tekst ze Starego Testamentu. Ale nie jakikolwiek monoteistyczny tekst. Ten pochodzi z Iz 40 50, gdzie znajdujemy najbardziej wyraźne i znaczące, biblijne wyjaśnienie i wywyŝszenie jedynego, prawdziwego Boga ponad wszystkimi fałszywymi pretendentami, a jednocześnie najgłośniejszą deklarację władzy jedynego Boga, eliminującą moŝliwość ontologicznego dualizmu. Iz 45,23 mówi, w imieniu YHWH, Boga Izraela: Tak, przede Mną się zegnie wszelkie kolano, wszelki język na mnie przysięgać będzie. Cały kontekst mówi o tym, Ŝe jedyny, prawdziwy Bóg nie dzieli się, nie moŝe się dzielić i nie będzie się dzielić swą chwałą z nikim innym. NaleŜy ona tylko do Niego. Jednak Paweł twierdzi, Ŝe ten jedyny Bóg podzielił się swą chwałą z Jezusem. Jak to moŝliwe? O czym on mówi? Oczywiście, odpowiedź znajdujemy w pierwszej części tego wiersza, jeŝeli jest to wiersz (2,5-8). Gdy uporamy się juŝ z trudnym, technicznym językiem, oto co mówi Paweł. (1) Jezus był prawdziwie w postaci BoŜej, tzn. był równy Bogu. Lecz (2) nie uwaŝał swej równości Bogu za coś, co naleŝy wykorzystać (uwaŝaj na róŝne tłumaczenia, które źle tłumaczą ten waŝny moment). Zamiast tego mówi Paweł (3) przedstawił prawdziwe wytłumaczenie tego, co to znaczy być równym Bogu: stał się człowiekiem i umarł obciąŝony grzechem tego świata, posłuszny zbawczym planom Boga. 4

5 Dlaczego zatem został wywyŝszony i otrzymał imię PAN? PoniewaŜ, po prostu, uczynił to, co mógł uczynić tylko jedyny, prawdziwy Bóg. Dla Pawła, prawda o Bogu została objawiona przede wszystkim na krzyŝu. Jak mówi w Liście do Rzymian, Bóg okazał nam swoją miłość w ten sposób, Ŝe gdy byliśmy jeszcze grzesznikami, Chrystus za nas umarł. Powinniśmy zauwaŝyć, Ŝe zdanie to ma sens jedynie wtedy, gdy Bóg jest całkowicie i osobowo zaangaŝowany w śmierć Jezusa Chrystusa. Spekulacje (jeŝeli tak moŝemy je nazwać) Pawła na temat Jezusa i Boga, nie doprowadziły go do bardziej skomplikowanych wzlotów metafizycznych fantazji. Postawiły go twarzą w twarz z głęboką, pełną poświęcenia, całkowicie godną zaufania miłością Boga przymierza, Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba. W istocie, Flp 2 częściowo dotyczy nie tyle Jezusa, co samego Boga. KrzyŜ nie jest czymś, co Bóg czyni wbrew swojej woli lub tylko dlatego, Ŝe nie moŝe znaleźć lepszego wyjścia. W sercu Flp 2, i w sercu teologii Pawła oraz ewangelii, znajduje się przesłanie, Ŝe jedyny, prawdziwego Boga przenika pełna poświęcenia miłość. GdyŜ dla tego Boga stać się człowiekiem i umrzeć dla grzeszników, nie było błędem kategorii, czymś czego mądry czy logiczny Bóg by nie uczynił. W punkcie kulminacyjnym Iz znajduje się dziwny portret sługi YHWH, który robi dla Izraela i całego świata coś, co tylko sam YHWH moŝe zrobić. Tak, mówi Paweł: Chrystus stał się sługą, i jest teraz wywyŝszony w chwale, którą jedyny Bóg nie będzie się dzielił z nikim, poza samym sobą. Oczywiście, to spowoduje napręŝenia w całym naszym systemie kategorii aŝ do jego załamania i dalej. Lecz jeśli chcemy pozwolić Pawłowi przemawiać w jego kategoriach, nic na to nie poradzimy. Dla niego, znaczenie słowa Bóg obejmuje nie tylko Jezusa, lecz, szczególnie, Jezusa ukrzyŝowanego. I właśnie to znaczenie słowa Bóg umieszcza Pawła, jak widzieliśmy to w poprzednim rozdziale, w sercu bitwy pomiędzy prawdziwym Bogiem a innymi bogami; szczególnie pomiędzy Bogiem Izraela, teraz objawionym w Jezusie z Nazaretu, a władcami i zwierzchnościami ; a zwłaszcza, pogańskimi, imperialnymi roszczeniami Cezara. Trzeci fragment to Kol 1, On jest obrazem Boga niewidzialnego Pierworodnym wobec kaŝdego stworzenia, 16 bo w Nim zostało wszystko stworzone: i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi, byty widzialne i niewidzialne, czy Trony, czy Panowania, czy Zwierzchności, czy Władze. Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone. 17 On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie. 18 On jest Głową Ciała Kościoła. On jest początkiem, Pierworodnym spośród umarłych, aby sam zyskał pierwszeństwo we wszystkim. 19 Zechciał bowiem [Bóg], aby w Nim zamieszkała cała Pełnia, 20 i aby przez Niego znów pojednać wszystko z sobą: przez Niego i to, co na ziemi, i to, co w niebiosach, wprowadziwszy pokój przez krew Jego krzyŝa. Tym razem argumentacja opiera się na paralelizmie pomiędzy dwoma częściami tego wiersza (1,15-18a; 1,18b-20). Jest on klasycznym przykładem Ŝydowskiej, monoteistycznej poezji, takiej z jaką ciągle spotykamy się w Psalmach. śydzi, w obliczu siły i korupcji pogaństwa, wciąŝ podkreślali Ŝe stworzyciel świata jest Bogiem odkupicielem Izraela, i vice versa. JeŜeli stworzyciel nie byłby ich Bogiem, mieliby tylko lokalnego czy plemiennego boga, w którego 5

6 siłę nie moŝnaby ufać bardziej niŝ w siłę jakiegokolwiek innego lokalnego bóstwa. Określając YHWH jako stworzyciela świata i odkupiciela Izraela, bronili swych trzech, podstawowych doktryn: monoteizmu, wybrania i eschatologii. Jeden Bóg, jeden lud BoŜy, jedna przyszłość dla Izraela i całego świata. I teraz, Paweł napisał wiersz w dokładnie taki sposób; lecz centralną jego postacią nie jest YHWH, lecz Jezus. Lub raczej powinniśmy powiedzieć, centralną postacią jest YHWH teraz rozpoznany w ludzkiej postaci Jezusa. I znowu, język wydaje się znany. Paweł ponownie opiera się na autorach, którzy uwaŝali, Ŝe Bóg stworzył świat poprzez mądrość. Apostoł wyszedł poza Ŝydowskie spekulacje, lecz sam nie spekuluje. Wyciąga wnioski ze śmierci i zmartwychwstania Mesjasza. Te trzy fragmenty mają ogromne znaczenie. Zadają kłam zarówno sugestii, Ŝe w końcu Paweł nie utoŝsamia zbyt blisko Jezusa z jedynym Bogiem Ŝydowskiego monoteizmu, jak teŝ przeciwnej sugestii, Ŝe Paweł był hellenistą, który, ubóstwiając Jezusa, całkowicie odszedł od Ŝydowskiego monoteizmu i stworzył, w efekcie, nową formę pogaństwa. śadna z nich nie jest słuszna. Te trzy fragmenty nie są osamotnione. Gdy juŝ zobaczyliśmy to, co jak myślę, jest w nich bardzo wyraźne, dziesiątki innych danych woła, by je teraz nadmienić. Moglibyśmy szczególnie zwrócić uwagę na wykorzystywanie przez Pawła wyraŝenia Syn BoŜy. W judaizmie, zwykle odnosi się ono do Izraela, a bardziej konkretnie do króla. W Ŝaden sposób nie sugeruje, Ŝe osoba do której się odnosi, jest częścią istoty samego Boga. Dla Pawła równieŝ pozostaje prawdą, Ŝe nadal niesie ona echa mesjańskiej roli króla i toŝsamości Izraela jako prawdziwego Syna YHWH. Lecz tak samo nie powinno być wątpliwości, Ŝe apostoł w nowy sposób przemyślał to wyraŝenie, tak Ŝe teraz, gdy go uŝywa, oznacza ono daleko więcej niŝ wcześniej oznaczało dla śydów. Gdy mówi o Bogu posyłającym swego Syna, w Ga 4 i Rz 8; gdy łączy ze sobą ojca i syna oraz gdy mówi o Bogu jako ojcu w powiązaniu z Jezusem Chrystusem wydaje się wtedy, Ŝe dla niego, Syn BoŜy stał się technicznym terminem o nowym znaczeniu. Jestem przekonany, Ŝe jeśli pozwolimy, by Paweł wykorzystywał uŝywane przez siebie określenia na swój sposób, będziemy musieli dojść do wniosku, iŝ wyraŝenie to oznaczało zarówno Mesjasza, w którym los Izraela znalazł swe podsumowanie, jak i tego, który został, podobnie jak Mądrość, posłany przez stwórcę, by wypełnić Jego zbawcze plany. Paweł odkrył, Ŝe w pojęciu Mesjasza leŝy ukryty, stąd teŝ niewykorzystany potencjał. Dla niego, nie istnieje napięcie pomiędzy Jezusem jako w pełni Mesjaszem człowiekiem, reprezentującym Izrael, a tym, który został posłany od Boga, by uczynić to, co moŝe uczynić tylko Bóg oraz być tym, kim moŝe być tylko Bóg. Krótko mówiąc, Paweł wyznaje coś, co pokolenia egzegetów uwaŝały za niemoŝliwe; w pełni inkarnacyjną teologię, opartą na całkowicie Ŝydowskim światopoglądzie. Te same wnioski moŝna wyciągnąć na podstawie słowa Kyrios, Pan. Podkreślałem w poprzednim rozdziale, Ŝe nazywanie Jezusa Kyrios, było policzkiem wymierzonym bezpośrednio w roszczenia Cezara. Jasno teŝ wynika z wielu fragmentów, gdzie Paweł uŝywa tego słowa w odniesieniu do Jezusa (włączając w to oczywiście dwa przykłady, które właśnie omówiliśmy), Ŝe jest to dla niego sposób powiązania osoby Jezusa ze słowem Kyrios w Septuagincie (greckie tłumaczenie hebrajskiej Biblii), gdzie często zastępuje ono YHWH, imię Boga, którego nie naleŝy wymawiać. Albowiem kaŝdy, kto wezwie imienia Pańskiego, będzie zbawiony. Werset ten (Rz 10,13) wyraźnie odnosi się do imienia Jezusa, do wyznawania Jezusa właśnie jako Kyrios (10,9) i wiary, Ŝe Bóg wzbudził Go z martwych. A jest to bezpośredni cytat z proroka Joela (2,32, lub 3,5 w wersji greckiej), gdzie naturalnym załoŝeniem jest, Ŝe Pan, Kyrios, oznacza samego YHWH. Paweł nie jest głupi. WciąŜ 6

7 tajemniczo mówi o tym, co staje się bardziej widoczne w trzech fragmentach, które właśnie przeanalizowaliśmy oraz w tak bardzo zaskakujących, rzuconych jakby od niechcenia linijkach, jak Rz 9,5, który wprowadza i zapowiada główną myśl 10,9-13: z nich [śydów] jest równieŝ Chrystus według ciała, który jest ponad wszystkim, Bóg błogosławiony na wieki. (Próby zaniepokojonych uczonych, by znaleźć alternatywne sposoby zrozumienia tego wersetu pozostają dalece nieprzekonujące.) Zatem Paweł był przekonany, Ŝe w sercu Ŝydowskiego monoteizmu w jedności jedynego Boga leŝy wielość, wzajemna relacja. To czywiście, stwarzało ogromny nacisk na granice ludzkiego języka, nawet danego przez Boga języka Biblii; lecz moŝna wyraźnie ujrzeć chwałę BoŜą na obliczu Chrystusa (2 Kor 4,6). Tak więc, Paweł pozostał Ŝydowskim monoteistą. Nadal demaskował pogańskie bałwochwalstwo jako bluźnierczy nonsens. WciąŜ uwaŝał pogańskie Ŝycie za niemoralne i pozbawiające człowieczeństwa. WciąŜ opierał się pochlebstwom dualizmu, który sugerował, Ŝe pewne części stworzenia (na przykład, pewne pokarmy i napoje, czy pewne zachowania, na przykład seks) są złe same w sobie. Wszystko twierdził zostało dane przez Boga i jest dobre, i naleŝy się tym cieszyć, jeśli tylko korzystamy z tego we właściwy sposób i we właściwym kontekście (Rz 14,24.20). Innymi słowy, pozostał w centrum mapy Ŝydowskiego monoteizmu. Lecz wewnątrz samego monoteizmu, odkrył Jezusa ukrzyŝowanego, zmartwychwstałego i osadzonego na tronie Jezusa, Pana całego świata. I, pragnąc pozostać najwierniejszym z śydów, oddając cześć jedynemu Bogu Abrahama, Izaaka i Jakuba, oddawał cześć temu właśnie Jezusowi. Paweł widział w człowieku Jezusie objawienie jedynego Boga. WaŜnym było dla niego to, Ŝe ten człowiek Jezus pozostał człowiekiem teraz, gdy zasiadł na tronie jako Pan całego świata. Lecz Ŝydowski monoteizm mówił o jedynym Bogu zamieszkującym wśród swego ludu, oŝywiającym i podtrzymującym go, dającym mu Ŝycie i nadzieję. Przyczyny teologiczne, jak teŝ głębokie osobiste doświadczenie, przywiodły zatem Pawła do dalszego odkrycia w sercu Ŝydowskiego monoteizmu: odkrycia Ducha BoŜego, nazywanego teŝ Duchem Jezusa. Duch w Ŝydowskim monoteizmie Pawła I znowu mamy trzy fragmenty, w których wyraźnie pojawia się ta myśl. Gdybyśmy mieli więcej miejsca, dosłownie dziesiątki innych moŝnaby przytoczyć w naszej argumentacji. Zacznijmy od znanego nam juŝ fragmentu z Ga 4,1-7 (zob. powyŝej, str. 34). Paweł opowiada tutaj historię Izraela w niewoli oraz tego w jaki sposób zdobył wolność. Tłem jego opowieści jest eksodus, czas kiedy YHWH objawił się Izraelowi w nowy sposób. Na pierwszym planie natomiast mamy powrót z niewoli, kiedy Izrael, po okresie pobytu w Babilonie i innych miejscach, zostaje w końcu uwolniony, co znowu łączy się ze wspaniałym objawieniem suwerenności i zbawiającej mocy YHWH. W obu przypadkach objawienie YHWH ukazuje małość i znikomość pogańskich bogów, za pierwszym razem egipskich, za drugim Babilońskich i innych. Paweł, opowiadając historię odkupienia, przywołuje echa obu historii. Wyraźnie na nowo opowiada historię tego, jak jedyny, prawdziwy Bóg ocalił dla siebie swój lud. Lecz, gdy ją opowiada, pojawia się ona w trzyczęściowej formie. Jedyny, prawdziwy Bóg posłał swego Syna; następnie posłał Ducha swego Syna. Skutkiem tego (wersety 8-11), teraz ten odkupiony lud prawdziwie zna prawdziwego Boga, czy raczej został przez Niego poznany; innymi słowy, połączenie Ojciec Syn Duch stanowi prawdziwe objawienie tego, kim jest jedyny, prawdziwy Bóg, który usuwa w cień wszelkich innych pretendentów. Oczywiście, Paweł 7

8 wykorzystuje tutaj nie tylko Ŝydowskie pojęcie mądrości, tej która została posłana przez stwórcę, lecz takŝe język związany z samym Duchem, z róŝnych Ŝydowskich pism, poczynając od Księgi Rodzaju (1,2). Duch nie jest istotą oddzielną od jedynego, prawdziwego Boga; gdy mówimy o Bogu działającym przez swego Ducha, mówimy o samym Bogu. Drugi fragment, w którym idea Boga została zredefiniowana w powiązaniu z Duchem, to 1 Kor 12,4-6. Jego kontekst jest zupełnie inny, lecz przesłanie to samo. Paweł pragnie wytłumaczyć Koryntianom, Ŝe pomimo róŝnorodności funkcji i darów w kościele, istnieje tylko jeden Bóg. Tematem jest jedność, i ją podkreśla w całym rozdziale. Gdy jednak rozpoczyna ten temat, mówi o potrójnej jedności: RóŜne są dary łaski, lecz ten sam Duch; róŝne teŝ są rodzaje posługiwania, ale jeden Pan; róŝne są wreszcie działania, lecz ten sam Bóg, sprawca wszystkiego we wszystkich. Uwypuklając jedność, Paweł potrafi zasugerować, Ŝe istnieje ona w potrójnej formie, a tymi trzema elementami są Duch, Pan i Bóg. Lecz nie powinniśmy popełniać błędu myśląc, Ŝe Duch i Pan nie są dla niego w pewnym sensie Bogiem, jak juŝ to zauwaŝyliśmy. Apostoł operuje na granicy języka i odzwierciedla to sposób uŝywania przez niego jego własnych terminów. Im bardziej zbliŝamy się do nich, tym wyraźniej odkrywamy, Ŝe widzi on w Bogu (musimy albo uŝyć tego słowa albo znaleźć jego odpowiednik) trójcę. Z pewnością nie jest tryteistą; istnieje tylko jeden Bóg, jak w Ŝydowskim monoteizmie. Na pewno, nie jest teŝ panteistą; Bóg nie jest toŝsamy ze światem. Ani teŝ nie jest Deistą; Bóg nie jest kimś dalekim, bez związku z tym światem, lecz jest blisko w niego zaangaŝowany. Nie jest teŝ modalistą; tych troje jest rzeczywiście kimś róŝnym od siebie wzajemnie, skoro środkowy termin odnosi się do człowieka Jezusa, który modlił się do Ojca jako Ojca, i który, dla Pawła, nie jest juŝ fizycznie obecny w taki sam sposób, jak to było kiedyś. Paweł nie rozwiązuje zagadki, w jaki sposób Bóg moŝe być jednocześnie trzema i jednym. Lecz, dla niego, takie właśnie jest znaczenie słowa Bóg. Nawet gdy uŝywa terminu Bóg na określenie pierwszego z trzech, jest on określony w (i przez) swej bliskiej relacji z pozostałymi dwoma. Stwórca jest Ojcem Jezusa i Tym, który posłał Ducha. Trzeci i ostatni fragment odnoszący się do Ducha, wprowadza do całej dyskusji inny istotny czynnik. W Rz 8,1-11, jednym z najwaŝniejszych fragmentów dla całej teologii Pawła, znajdujemy Chrystusa i Ducha razem czyniących to, czego Tora nie mogła dokonać (w. 3). Musimy jednak sobie przypomnieć, Ŝe judaizmie, jak i dla Pawła, Tora nie była jedynie zapisem prawa. Było to Ŝywe tchnienie Ŝywego Boga, przez niektórych utoŝsamiane z Mądrością, która była wraz ze stwórcą, działając jako Jego posłannik, od początku świata. Jednak w miarę czytania tego fragmentu, pojawia się inny aspekt złoŝonego, Ŝydowskiego rozumienia Boga działającego w świecie. Bóg posłał swego Syna i swego Ducha (jak Mądrość w Księdze Syracha 24), by dokonali tego, czego Tora nie mogła dokonać (Tora jest utoŝsamiona z Mądrością w tym samym fragmencie z Księgy Syracha). Skutek jest taki, Ŝe teraz Duch zamieszkuje w tych, którzy są w Chrystusie (Rz 8,5-11). Lecz to pojęcie zamieszkiwania pochodzi bezpośrednio od trzeciego elementu z tego samego fragmentu z Księgi Syracha. Tam, Mądrość i Tora są utoŝsamione z Szekiną, obecnością Ŝywego Boga w miejscu najświętszym w jerozolimskiej Świątyni, zamieszkującą pośród swego ludu. Teraz Paweł przypisuje Duchowi to, co było powiedziane o samym YHWH, zamieszkującym w Świątyni. Paweł wziął trzy sposoby, na jakie dobry Ŝydowski monoteista pojmował jedynego, prawdziwego Boga działającego w świecie, a zwłaszcza w Izraelu; i właśnie je wykorzystał dla opisania tego, co Bóg uczynił w Jezusie i Duchu. 8

9 Staje się to jeszcze bardziej uderzające, gdy weźmiemy pod uwagę spojrzenie Pawła na chrześcijanina czy Kościół, które tutaj, jak i w innych tekstach apostoła stają się nową Świątynią. Lecz w tej chwili musimy zauwaŝyć, Ŝe fragment ten zabrania nam powiedzieć o Duchu mniej niŝ to, Ŝe podobnie jak Syn, naleŝy On do poddanego radykalnej korekcie, Ŝydowskiego obrazu jedynego, prawdziwego Boga. Kiedy Paweł chce mówić o relacji pomiędzy Synem i Duchem a transcendentnym Bogiem, który jest poza czasem i przestrzenią, uŝywa dokładnie tych systemów językowych, które rozwinęły się w pewnych obszarach judaizmu w celu mówienia w ramach monoteizmu o sposobach, na jakie ten jedyny, prawdziwy Bóg działał w świecie. Paweł pozostaje w pełni Ŝydowskim monoteistą; lecz jedyny Bóg dał się teraz poznać jako Bóg, Pan i Duch; lub Ojciec, Pan i Duch; lub Bóg, Syn i Duch; lub róŝne inne kombinacje. Dla Pawła, samo znaczenie pojęcia Bóg zostało ujawnione i zredefiniowane w powiązaniu z wydarzeniami i, jeśli wolisz, osobami Jezusa i Ducha. Paweł, Jezus i Bóg Powinno juŝ być jasne, Ŝe kiedy Paweł poszedł do pogańskiego świata z ewangelią, poszedł jak śyd do pogan, by opowiedzieć pogańskiemu światu to, w co śydzi zawsze wierzyli: Ŝe wszyscy bogowie pogan to ułuda, a Pan uczynił niebiosa (Ps 96,5). Lecz porwała nas teraz nowa wizja Boga, co oznacza Ŝe starych twierdzeń nie moŝna wypowiadać niedbale i od niechcenia, z poczuciem wygodnej rasowej wyŝszości. Jedyny Bóg, stwórca, objawił się teraz w (i jako) Jezusie z Nazaretu, ukrzyŝowanym i zmartwychwstałym Mesjaszu, Panu całego świata. Oblicze, które powołało świat do istnienia, w końcu odwróciło się ku niemu w samoobjawieniu, ratunku, miłości. Wiatr, który poruszył wody stworzenia znów powiał, by przynieść Ŝycie temu, co było martwe, by powołać do istnienia rzeczy, które nie istniały. Było to przesłanie, w pełni Ŝydowskie przesłanie, które pogański świat musiał szybko usłyszeć. Paweł wierzył, Ŝe został powołany do tego właśnie zadania. 9

10 -10-

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO?

JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO? JAK DAWAĆ OSOBISTE ŚWIADECTWO? 1.Naśladuj pełną pokory i słuŝebności postawę Jezusa Chrystusa. 2.Przygotuj się przez modlitwę. Proś Pana, aby był przy tobie obecny i błogosławił tych, którzy będą cię słuchać.

Bardziej szczegółowo

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ W Biblii znajdujemy nakazy i Ŝądania. Zawierają one to, co wierzący nazywają wolą BoŜą. Najbardziej znanym ich zbiorem jest Dziesięć przykazań (Wj 34, 28). Znajdujemy go

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 6,1-14

Lectio Divina Rz 6,1-14 Lectio Divina Rz 6,1-14 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010 Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje CREDO Warszawa, 2010 I dzień Zwiastowanie W: Jahwe, ja wiem, jesteś tu (176) Ty BoŜe wszystko wiesz (516) Wstanę i pójdę dziś D: Składamy Ci Ojcze (824)

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 8,18-30

Lectio Divina Rz 8,18-30 Lectio Divina Rz 8,18-30 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Ewangelia Jana 3:16-19

Ewangelia Jana 3:16-19 1. POTRZEBA ŁASKI "(16) Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swego Jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. (17) Bóg nie posłał swego Syna na świat, aby

Bardziej szczegółowo

Znalazłam się w tunelu jak w długim korytarzu. Szłam bardzo szybko, biegnąc tunelem wzdłuż jasnego, białego światła. Mogłam zobaczyć inny koniec... Zaczęło do mnie docierać, że byłam martwa,... Wtedy zobaczyłam

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

SP Klasa IV, Temat 53

SP Klasa IV, Temat 53 1 podróż: Jerozolima Antiochia 2 podróż: Jerozolima Filippi 3 podróż: Jerozolima Korynt 4 podróż: Jerozolima Rzym SP Klasa IV, Temat 53 Grupa I Pierwsza podróż św. Pawła: Jerozolima Antiochia. W czasie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach.

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach. Podobny czy inny? Agata Rysiewicz 1. Pogadanka o podobieństwie. - W czym jesteś podobny do rodziców? - Jak to się stało, że jesteś podobny do rodziców? Dziedziczysz cechy wyglądu, charakteru, intelektu.

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina 8, 1-11

Lectio Divina 8, 1-11 Lectio Divina 8, 1-11 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus powiedzieć.

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Prorok Habakuk. Cel. Przybliżenie dzieciom postaci proroka Habakuka. Kolejne kroki

Prorok Habakuk. Cel. Przybliżenie dzieciom postaci proroka Habakuka. Kolejne kroki Cel Przybliżenie dzieciom postaci proroka Habakuka. Kolejne kroki Cieszymy się z obecności wszystkich i mamy nadzieję, że wszyscy wytrwamy w naszym modlitewnym czuwaniu. Przypominamy proroka Nahuma, którego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy

Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy Dusze czyśćowe potrzebują naszej modlitwy 128. Panie mój p r z y c h o d z ę d z i ś, G C serce me skruszone przyjm. G C Skłaniam się przed świętym tronem Twym. e a D D7 Wznoszę ręce moje wzwyż, G C miłość

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ SZÓSTY Wejście w radość Zmartwychwstania Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 24, 1-12

Bardziej szczegółowo

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty

WIDZIELIŚMY PANA. Józef Augustyn SJ. Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Józef Augustyn SJ WIDZIELIŚMY PANA Rozważania rekolekcyjne oparte na Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli. Tydzień czwarty Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2013 SPIS TREŚCI WPROWADZENIA DO KONTEMPLACJI

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie. Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.) YK 14-19, notatka w zeszycie, prezentacja, skrypt Pojęcia: Biblia, kanon, natchnienie Podział

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ CZWARTY Lepsze poznanie Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 4, 1-13 Diabeł kusi Jezusa,

Bardziej szczegółowo

Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5)

Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5) Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5) Bóg Syn, druga osoba Trójcy Świętej, ucieleśnił się w osobie Jezusa Chrystusa. Ucieleśniony Bóg Syn, nasz Pan,

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

Rz 10:13 i antytrynitarze

Rz 10:13 i antytrynitarze Świadkowie Jehowy odnoszą tekst Rz 10:13 do Jehowy, a nie jak całe chrześcijaństwo do Jezusa. Jednak w przeszłości różnie bywało z interpretacją tego wersetu w Towarzystwie Strażnica. Popatrzmy sami. Rz

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZE DO NIEDZIELNEJ LITURGII SŁOWA NA OKRES ADWENTU, BOśEGO NARODZENIA I OKRES ZWYKŁY

KOMENTARZE DO NIEDZIELNEJ LITURGII SŁOWA NA OKRES ADWENTU, BOśEGO NARODZENIA I OKRES ZWYKŁY Archidiecezjalny Program Duszpasterski KOMENTARZE DO NIEDZIELNEJ LITURGII SŁOWA NA OKRES ADWENTU, BOśEGO NARODZENIA I OKRES ZWYKŁY Rok C Poznań 2006/2007 będą Archidiecezjalny Program Duszpasterski na

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE-

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- WCZEŚNIEJSZA GWIAZDKA KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- ZAPEWNE TAKŻE, WIĘC SPOTKAJMY SIĘ

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA Usprawiedliwienie wg KK 1992 : Usprawiedliwienie zostało nam wysłużone przez Mękę Chrystusa, który ofiarował się na krzyżu jako żywa, święta i miła Bogu ofiara i którego krew

Bardziej szczegółowo

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię W co naprawdę wierzy nasza młodzież? Badania pokazują, że 64% młodzieży chodzącej do kościoła wierzy, że Chrystus przyszedł na ziemię, aby nauczyć

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60

Jezus Chrystus. Niech będzie. pochwalony. SP Klasa VI, temat 60 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Serwus Witam Dobry wieczór Dzień dobry Szczęść Boże Chrystus zmartwychwstał Króluj nam, Chryste Grupa 1 Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus Zapoznajcie się z tekstem

Bardziej szczegółowo

Trochę o... przebaczaniu. ...Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3!

Trochę o... przebaczaniu. ...Panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3! Trochę o... przebaczaniu...panie, ile razy mam przebaczyć, jeśli mój brat zawini względem mnie? Czy aż siedem razy? FORMACJA B3! ...Jezus mu odrzekł: Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Przedmiot: religia Klasa: pierwsza gimnazjum Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego

Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Propozycje śpiewów na Rekolekcje Oazowe stopnia podstawowego Wersja robocza 1999 Diakonia Muzyczna Ruchu Światło Życie Archidiecezji Warszawskiej i Diecezji Warszawsko Praskiej Objaśnienia: Pd: Piosenka

Bardziej szczegółowo

ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym - o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.

ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym - o Jezusie Chrystusie, Panu naszym. Lectio Divina Rz 1,1-17 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego]

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Adwentu 2015. Gliwice 2015 [Do użytku wewnętrznego] Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Adwent 2015 r.... 3 Spotkania na niedziele Adwentu: I Niedziela Adwentu [C]... 4 LITURGIA DOMOWA II Niedziela Adwentu [C]... 6 III Niedziela Adwentu [C]...

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016 Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Wielkiego Postu 2016... 2 Spotkania na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016: 1 Niedziela Wielkiego Postu [C]... 3 LITURGIA DOMOWA 2 Niedziela Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego / www.cme.org.pl / cme@cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Główna myśl: Czyń dobrze Tekst:

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska ks. Tomasz Rusiecki Medytacja chrześcijańska Medytacja wciąż aktualna Często słyszymy słowo medytacja. Dla jednych jest ono obce, dla innych wzbudzające ciekawość i pragnienie poznania medytacji, a jeszcze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB

PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB Program Nauczania Biblijnego dla klas 1 do 3 szkoły podstawowej jest realizowany w podręcznikach:

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem.

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 2. Jaką religią jest religia katolicka? Religia katolicka jest religią objawioną przez Boga O OBJAWIENIU BOŻYM 3. W czym zawiera

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Czym powinien zająć się Kościół? DZIEJE APOSTOLSKIE 1-8

Czym powinien zająć się Kościół? DZIEJE APOSTOLSKIE 1-8 Czym powinien zająć się Kościół? DZIEJE APOSTOLSKIE 1-8 CZYM POWINIEN ZAJĄĆ SIĘ KOŚCIÓŁ? PIERWSZY KOŚCIÓŁ 1. Głoszenie Słowa Bożego, 2. Organizacja w kościele, 3. Boże działanie, 4. Prześladowania. GŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

CEL aby tekst był Ŝywy dla mnie

CEL aby tekst był Ŝywy dla mnie CEL aby tekst był Ŝywy dla mnie 5 kroków do zrozumienia twojej Biblii 5 Zastosowanie 4 Interpretacja 3 Obserwacja 2 Sporządzenie tabeli 1 Właściwe nastawienie Kliknij na stopę, aby wybrać temat 5 kroków

Bardziej szczegółowo

Spotkanie 5 Pomóc innym dostrzec realność Chrystusa

Spotkanie 5 Pomóc innym dostrzec realność Chrystusa Zły dzień Spotkanie 5 Pomóc innym dostrzec realność Chrystusa Wypiszcie kilka negatywnych komentarzy, jakie Rysiek mógł usłyszeć od różnych ludzi, z którymi miał kontakt podczas takiego dnia. Dziewczyna,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii

Kryteria oceniania z religii Kryteria oceniania z religii OCENA NIEDOSTATECZNA - wykazuje się brakiem jakiejkolwiek wiedzy w zakresie materiału przewidzianego programem, - ma lekceważący stosunek do przedmiotu, do wartości religijnych

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ TRZECI Uzdrowienie wewnętrzne Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk. 4, 38-42 Wysoka gorączka

Bardziej szczegółowo

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA KS. JERZY LECH KONTKOWSKI SJ NA GÓRZE PRZEMIENIENIA Modlitewnik dla dorosłych Wydawnictwo WAM KSIĘGA MODLITW ZNAK KRZYŻA W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. MODLITWA PAŃSKA Ojcze nasz, któryś jest

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY

USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY Teksty biblijne: List do Rzymian 3, 9 12; 21 31 Tekst pamięciowy: Kaznodziei Salomona 7, 20 Bo nie ma na ziemi człowieka sprawiedliwego, który by zawsze postępował dobrze,

Bardziej szczegółowo

Miłosierdzie Miłosierdzie

Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie SP Klasa IV, Temat 57 SP SP Klasa IV, IV, Temat 57 57 SP Klasa IV, Temat 57 Koronka do Miłosierdzia Bożego Na początku odmawia się: Ojcze nasz..., Zdrowaś Maryjo..., Wierzę

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Cuda Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children

Bardziej szczegółowo

APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS

APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS APOSTOŁ PAWEŁ I SYLAS Tekst biblijny: Dz. Ap. 16, 11 22 Tekst pamięciowy: 2 Kor. 5, 17 Tak więc, jeśli ktoś jest w Chrystusie, nowym jest stworzeniem; stare przeminęło, oto wszystko stało się nowe. Boże

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają.

Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. Modlitwa ciągła nieustająca dopomaga do działania we wszystkim w imieniu Pana Jezusa, a wtenczas wszystkie zwroty na siebie ustają. /Matka Celina Zapiski -17.VI.1883r./...dziecko drogie, chcę ci objaśnić...ogólną

Bardziej szczegółowo

M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E

M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E M O D L IT W Y I PIEŚNI M ARYJN E M O D L I T W Y ANIOŁ PAŃSKI Anioł Pański zwiastował Pannie Maryi i poczęła z Ducha świętego. Zdrowaś Maryjo Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa

Bardziej szczegółowo

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty?

Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? Jak odmawiać Koronkę do Miłosierdzia Bożego oraz Różaniec Święty? - *** - Jak odmawiać Koronkę lub Różaniec? Pytanie to może wyda Wam się banalne, ale czy takie jest w rzeczywistości. Wielu ludzi bardzo

Bardziej szczegółowo

KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6)

KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6) KLASA IV OCENA CELUJĄCA (6) - jest aktywny na zajęciach, zawsze przygotowany - wzorowo prowadzi zeszyt - zawsze odrabia zadania domowe - potrafi scharakteryzować poszczególne okresy roku liturgicznego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

Marzec do Maja, 2009

Marzec do Maja, 2009 Marzec do Maja, 2009 March 1- First Sunday of Lent Weekend Rozeznawania Kapłaństwa. W dniach 20 do 22 marca Biuro Powołań organizuje Exploring Priesthood Weekend - rekolekcje w seminarium Mundelein. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Bóg ma plan dla Twojego życia, ponieważ zna Ciebie jak nikt inny. W jaki sposób poniższe teksty opisują to, jak dobrze Bóg Cię zna?

Bóg ma plan dla Twojego życia, ponieważ zna Ciebie jak nikt inny. W jaki sposób poniższe teksty opisują to, jak dobrze Bóg Cię zna? Uczniostwo w czasach końca BOŻY PLAN DLA TWOJEGO ŻYCIA Temat 1, Moduł 1 Michael Dörnbrack Wprowadzenie Na starość wiele osób patrzy wstecz na swoje życie i pyta z rozczarowaniem: To było to?. Zadanie sobie

Bardziej szczegółowo

2. Medytacja Gromadzenie 1

2. Medytacja Gromadzenie 1 Lectio Divina 8,31-39 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus powiedzieć.

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności.

Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności. Wymagania programowe i kryteria oceniania - religia I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Prowadzi zeszyt i odrabia zadania domowe. Jest wzorem dla innych pod względem: pilności, odpowiedzialności, samodzielności.

Bardziej szczegółowo

Czego szukacie? J 1,38

Czego szukacie? J 1,38 Koło modlitwy Czego szukacie? J 1,38 Panie, naucz nas się modlić. Łk 11,1 We wszystkich wielkich religiach drogą do odkrycia głębokiej i prawdziwej mądrości jest modlitwa. Według pierwszych nauczycieli

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197]

Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197] YOUCAT (5) Chrześcijańskie wyznanie wiary Czym są wyznania wiary? Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197] Tego rodzaju

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej

Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej Kryteria oceniania w klasie VI szkoły podstawowej Wymagania podstawowe: Ocena celująca: Uczeń posiada wiedzę wykraczającą poza program religii własnego poziomu edukacji. Zna obowiązujące modlitwy i mały

Bardziej szczegółowo