Od wiary w Innego do zakładu o obiekt a

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Od wiary w Innego do zakładu o obiekt a"

Transkrypt

1 Od wiary w Innego do zakładu o obiekt a Bernard Nomine Na skrzyżowaniu psychoanalizy i religii znajduje się wiara. Nasz słynny podmiot, o którym zakłada się, że wie [sujet supposé savoir] 1, bez którego psychoanaliza jest niemożliwa, to koncept, który psychoanaliza dzieli z religią. Czy przypominajcie sobie, że pierwszymi, którzy zwrócili uwagę na znaczenie snów byli wieszczbiarze ci, którzy praktykowali divinatio, czyli interpretację divinorum, boskich wypowiedzi. Wystarczy, że pojawi się enigmatyczny znaczący, oddzielony od wszelkiego aktu wypowiadania, a zostanie on zinterpretowany jako wiadomość od Boga lub, od czasów Freuda, jako wiadomość od nieświadomego. Czy przypominacie sobie te trzy niezrozumiałe słowa nakreślone na murze przez niewidzialną rękę, zinterpretowane przez proroka Daniela jako boskie napomnienie? Biblia zapewnia nas, że tego samego wieczora Baltazar został zamordowany. Wystarczy, że wiedza wyłoni się nieoczekiwanie i nie ma nikogo, kto mógłby ją wyartykułować, byśmy tę farsę przypisali podmiotowi, o którym zakłada się, że wie, zwłaszcza Bogu. W seminarium Od Innego do innego znajdziecie taką oto radykalną formułę: podmiot, o którym zakłada się, że wie to Bóg, i tyle 2. Jeśli psychoanaliza miałaby się ograniczyć do wiary w nieświadomość, tak jak w pierwszych momentach swego odkrycia, do tej pory zlałaby się ona z religią. Miałaby swych wielkich kapłanów, swoje święte teksty, swój katechizm, swe rytuały wejścia, i przy okazji, praktykowałaby ekskomunikę, oraz doświadczyłaby schizm. Mówiąc krótko, kończę tę listę bo, wspominając historię ruchu psychoanalitycznego, mielibyście trudność z odróżnieniem psychoanalizy od religii. Zauważyliście pewnie, że psychoanalitycy mają obsesję na punkcie zwracania się w stronę tego, co religijne; to ciekawe, bo teologowie mają obsesję na punkcie zwracania się w stronę ateizmu. A więc, kiedy teologowie i psychoanalitycy spotykają się pod jednym dachem, tak, jak to się stało w Angers w grudniu zeszłego roku, wymiany zdań są dosyć komiczne, dlatego że jedni reprezentują dla drugich swe przeciwieństwa [travers], którymi nikt nie chce się stać. Oznacza to, że debata może być całkiem pasjonująca i, przy okazji, dziękuję ludziom z Angers oraz kolegom z zachodu Francji za stworzenie mi okazji do uczestniczenia w takim wydarzeniu. To właśnie tamto spotkanie dało inspirację do tego, co będę mówił dzisiaj. Psychoanaliza i religia dogadują się co do jednego: na początku jest słowo i stąd mamy zagadkę, nie tylko: co to znaczy?, ale też: kto to mówi?. Odnośnie tego, byłem poruszony pytaniem, którym Dom Marc-François Lacan kończył homilię na pogrzebie swego brata: Kto powołuje mnie, bym w jego poszukiwaniu odnalazł sens życia? Wiara jest zatem wiarą w sens oczywiście ale, przede wszystkim, jest wiarą w istnienie podmiotu, który ten sens zatrzyma. Moglibyśmy jednak pomyśleć, że jest sens, który może powstać bez podmiotu, który by go wyartykułował, jak dzieje się to w matematyce. Lacan chciał by zauważono, że matematyk wierzy w matematykę jako pismo, z pomocą którego uda mu się wyrwać kawałek realnego. Matematyka jest symptomem matematyka. Czy nie opiera się on jedynie na piśmie? Jest niemal namacalne, że opiera się to jedynie na piśmie. 3 To, co odkrywa matematyk, to że w realnym jest wyartykułowana wiedza. Czy matematyka jako symptom wystarcza mu by wesprzeć całą tę sprawę? Przeczytawszy notatki pozostawione przez Newtona, 1 Lacanowski termin sujet supposé savoir zwyczajowo tłumaczy się jako podmiot zakładanej/założonej wiedzy (wtedy wnosi się, że oryginał mówi sujet du savoir supposé ) lub zakładany podmiot wiedzenia (czyli sujet supposé du savoir ), wydaje się jednak, że sens oryginału jest trochę inny sujet supposé savoir to, mówiąc dokładniej, podmiot, o którym zakłada się, że wie, takie tłumaczenie jest może, ze względu na swą długość, nieco mniej poręczne, ale za to bliższe oryginałowi. [przyp. tłum.] 2 Jacques Lacan, Seminarium D un Autre à l autre [od Innego do innego], 30 kwietnia Jacques Lacan, wystąpienie podczas warsztatów na dniach karteli Ecole Freudienne de Paris w Maison de la Chimie, 13 kwietnia

2 Cantora, Goedla czy Einsteina, zdaje się, że matematyk nie może się powstrzymać od przypisywania tej wyartykułowanej wiedzy w realnym jakiemuś wielkiemu Geometrze. Wiara pociąga zatem za sobą pewne mówienie, pewne pismo i pewne bycie, które wydają się posiadać sens, jakiego nam brakuje. Śledząc wywody Lacana na ten temat, spostrzegłem się, że wiara pociąga za sobą zawsze sens i jouissance obiecaną w przyszłości. Jeśli wierzymy, to dlatego, że chodzi o rozkoszowanie się 4 mówił Lacan o religii i dewocji, która się z nią wiąże. W tym samym porządku myśli uczynił on z symptomu wsparcie dla wiary. Wierzy się, że symptom ma coś do powiedzenia, coś, co dotyczy zakazanej jouissance. Wystarczyłoby zatem umieć ją deszyfrować, by się nią rozkoszować. W tym samym stylu Lacan mówił, że kobieta jest symptomem, a mężczyzna wierzy właśnie w to, że istnieje taka kobieta, która będzie w stanie przetłumaczyć jego jouissance. Wiara jest zawsze zawieszona w pewnym punkcie jouissance obiecanej w przyszłości. Nie bez powodu w trzech religiach monoteistycznych wiara w Boga wiąże się z wiarą w życie wieczne w zaświatach, czyli miejscu i czasie, gdzie będzie można radować się bez granic. W kwestii wiary wyartykułowanej poprzez jouissance, byłoby ciekawym rozważyć, od strony zjawisk religijnych, cały rejestr wartości, ideałów, a nawet małych wierzeń niekiedy niedających się wyznać, na których bazie podmiot może się podpierać. Każda ideologia polega na warunkującym ją zysku z rozkoszy [plus-de-jouir], który produkuje ona bezwiednie. Czy zdajemy sobie z tego sprawę, czy nie, przyjmujemy ją, czy, krócej, wierzymy w nią dla rozkoszowania się, które obiecuje ona w przyszłości. Analizant wchodzi w analizę z pewną liczbą wierzeń, wierzy nie tylko w Innego i w swoją wersję podmiotu, o którym zakłada się, że wie, ale wierzy też w wiele innych rzeczy, które świadczą bez jego wiedzy o jego wyborach związanych z jouissance. Nie dziwi zatem, że psychoanaliza może wstrząsnąć wierzeniami analizanta. Byłoby zastanawiające, jeśli nie miałaby ona żadnego wpływu na jego ideologię, system wartości i najbardziej intymne wierzenia. Jeśli leczenie zaczyna się od wiary w Innego jako podmiot przypisywany nieświadomej wiedzy, może ono znaleźć zakończenie jedynie w upadku podmiotu, o którym zakłada się, że wie. Pod koniec analizy chodzi o to, by na moment zauważyć lukę, którą takie założenie pokrywa. Istnieje wiedza w realnym, ale nie ma nikogo, komu można by było ją przypisać. To kazało Lacanowi powiedzieć, że w zasadzie jedyny ateizm, który zasługiwałby na to miano, byłby takim, który sprawiałby, że myśl byłaby w stanie wytrzymać konfrontację z kwestionowaniem podmiotu, o którym zakłada się, że wie. 5 To sformułowanie jest mocne, pociąga za sobą stwierdzenie, że zakwestionowanie podmiotu, o którym się zakłada, że wie jest czymś trudnym do zniesienia i użytek, który Lacan robi z trybu warunkowego powinien nas skłaniać, by nie brać tego sformułowania dosłownie i nie wymagać dla końca analizy namacalnego dowodu wspomnianego ateizmu. Wydaje mi się, że Lacanowi chodzi przede wszystkim o pytanie: w jaki sposób możliwe jest by myśl podtrzymywała wątpienie, któremu poddany został podmiot, o którym zakłada się, że wie. Tym, co może sprawić, że myśl będzie w stanie znieść tę konfrontację w psychoanalizie, jest odkrycie funkcji, powiem, niewiarygodnej funkcji wiedzy żadnej [nul savoir] obiektu, którego nie da się pojąć, ale który was przejmuje, kiedy, skonfrontowane z pustką Innego, wszystko osadza się wokół jądra paru znaczących, które wirują niczym na dnie lejka. Ów niewiarygodny i niedający się pojąć obiekt ma pewną szczególną gęstość, Lacan mówił, że jest to kondensator jouissance. Rzecz jasna, brakuje słów by nakreślić, o co chodzi. Ale jedno 4 Jacques Lacan, Seminarium RSI, 11 marca Jacques Lacan, Seminarium d un Autre à l autre [od Innego do innego], 30 kwietnia

3 słowo wydaje mi się dosyć adekwatne jest to słowo osad, leży ono na skrzyżowaniu dwóch osi: koncentracji czasu i kondensacji bytu, które charakteryzują owo doświadczenie. Coś się osadza, a zatem opada to ów obiekt, którego koncept wymyślił Lacan: obiekt przejmujący, ale nie do pojęcia. Tak samo to, co osadza się, to podmiot, który się w nim [obiekcie] widzi w przebłysku, pod nieopisywalnym kontem. Lacan nadał temu obiektowi nazwę, zredukowaną do jednej litery a, czyli do prefiksu prywatywnego a-. W jednym ze swych seminariów Lacan, mówiąc o tym zauważonym i natychmiast porzuconym w pośpiechu obiekcie, określa go obiektem pośpiesznym [hâté]. Dziwnym trafem, w opublikowanej wersji seminarium Encore, ten przymiotnik został opuszczony. Szkoda, bo zapisanie tego znaczącego - hâté /athée 6 [pośpieszny/ateistyczny], uruchomiłoby niejednoznaczność. Obiekt a Lacana stoi w opozycji do idei podmiotu, o którym zakłada się, że wie, czyli do idei Boga. To w tym sensie jest to obiekt ateistyczny [athée]. Ale trzeba jeszcze sprecyzować, o jaki ateizm może chodzić. Obiekt ten, wynaleziony przez Lacana, jest ateistycznym w sensie, w którym sprzeciwia się idei Boga jako ojca, tego, o którym zakłada się, że wie. Powiedzmy dokładniej, że Bóg, ojciec, o którym zakłada się, że wie, zasłania egzystencję tym ateistycznym obiektem. Ale Lacan przywołuje inne oblicze Boga, nie jako ojca, lecz jako miejsce, którego sobie nie wyobrażamy, ale które na pewno istnieje. Razem z tym Bogiemmiejscem, czy w to wierzymy, czy nie, trzeba się z tym liczyć mówił Lacan To całkowicie nieuniknione 7. Trzeba się z tym liczyć, dlatego że jest to miejsce, które eks-zystuje, to struktura języka je narzuca, i to już od początku. Jest to coś, co teologia apofatyczna Dionizego Aeropagity i Mistrza Eckharta definiowała jako skryty byt Boga, istota usytuowana tam, gdzie symbolicznemu brak słów. Bóg jest nicością; nie dlatego, że nie ma bytu, nie jest ani tym ani tamtym, o ile da się to powiedzieć, jest bytem odartym z bycia. Jest poza wszelkim mówieniem 8. Zauważycie jak bardzo powyższe terminy przypominają te, których Lacan używa by mówić o swym koncepcie obiektu a, który zasługiwałby, swoją drogą, na przymiotnik apofatyczny, απο φατος, dosłownie poza tym, co da się wypowiedzieć. Ale jest jeszcze coś innego, co pozostaje poza tym, co da się wypowiedzieć, a mimo to istnieje jest to coś, co nazywamy Inną jouissance. Ta jouissance, której doświadczamy, ale o której nic nie wiemy - tak niewiele odstająca od przeżycia mistycznego, do którego Lacan przykładał wielką uwagę, co zaś skierowało go na drogę, interpretowania oblicza Innego, oblicza Boga jako podtrzymywanego przez jouissance kobiecą 9. Co w tej optyce reprezentowałby nasz sławny obiekt a? Bez wątpienia, wklęsły ślad tego poza-uniwersum, gdzie sytuuje się oblicze Boga Innej jouissance, wyryty w podmiocie. Tak sobie tłumaczę zainteresowanie i posłuch, którym obdarzają przeżycie mistyczne psychoanalitycy lacanowscy. Święty Augustyn wskazywał nam drogę, kiedy szukał w samym sobie śladu egzystencji Boga, i który to ślad sytuował on w najbardziej intymnym [punkcie] swojej intymności, intimior intimo meo. Doświadczenie mistyczne, takie jak nam je opisała Święta Teresa z Avila, polega na zredukowaniu się do tego obiektu-celu boskiej miłości i w ten sposób ofiarowaniu się po to, by wprawić w brzmienie pustkę Innego, co, wydaje się, pozwala jej dzielić się swą jouissance boski moment, jeśli mamy temu wierzyć! Sama mówi, że nauczyła się tego modlitewnego ćwiczenia, czytając książkę, którą dał jej wujek. Bardzo mnie ona raduje (ta książka) pisze i zdecydowałam z całych sił podążać tą drogą z tą książką jako 6 Słowa te różnią się jedynie w piśmie, ich wymowa jest identyczna, stąd dwuznaczność, którą wspomina autor. [przyp. tłum.] 7 Jacques Lacan, Le savoir du psychanalyste, 1 juin Mistrz Eckhart, Kazania, Kazanie Jacques Lacan, Seminarium XX, Encore. 3

4 przewodnikiem. Chodzi o Trzeci elementarz, napisany w 1530 przez franciszkanina Francisco de Osunę. Można sobie go sprawić, czego nie omieszkałem zrobić. Proponuje on szczególny sposób modlitwy, który polega na zanurzeniu się w siebie najgłębiej jak tylko się da, tam, gdzie to nie myśli [là où ça ne pense pas]. Ćwiczenie to nazywa się przepaść, dlatego że zawiera ono w sobie niejasność [obscurité] i głębię oraz zasadza się na głębokim sercu człowieka, które może być tylko niejasne [obscur], to znaczy, niedostępne dla ludzkiego poznania. Ale mówi on również bardzo wyraźnie, że owa modlitwa to sposób kochania 10. Chodzi o zatracenie się w boskiej miłości. Święta Teresa w wielkim stopniu się temu poświęciła. Dlaczego Lacan tak interesował się tym, co nazywał mistycznymi porywami [jaculations]? Dlatego, że mówi jest to w sumie to, co [o innej jouissance] można czytać najlepszego a na samym dole strony notuje [...] dodawszy do tego Ecrits Lacana, bo jest to [rzecz] z tego samego porządku. 11 Lacan uważa więc, że mistycy zaświadczają najlepiej o tej jouissance, która znajduje się poza tym, co daje się wypowiedzieć, ale która z pewnością istnieje. Wydawała się mu ona pozostawać zależną od hipotetycznego bytu znaczeniowości, który pozostaje dla mnie dosyć zagadkowym, przynajmniej jeśli nie zrobi się z niego konceptu przeciwstawiającemu się bytowi najwyższemu; mogłaby to być zasada, na której bazował ukryty byt boskości u Mistrza Eckharta, zasada, która, w sumie, wprawia mistyków w rozkosz. Nazywają ją Bogiem. Ale to w sobie samych usiłują się do niego zbliżyć, kiedy zatracają się w sercu Innego w owym rodzaju czarnej dziury, gdzie znika wszelka gwarancja znaczenia, włączając w to gwarancję sensu naszego bycia, której wszyscy poszukujemy. W tej czarnej dziurze wszystko się kondensuje sens, który ucieka, obiekt, który się osadza lecz ów wir jouissance jest przykryty funkcją ojca, która nadaje staremu dobremu Bogu uspokajającą formę regulatora jouissance. Ale, jeśliby wierzyć mistykom, byt znaczeniowości nie jest wcale regulatorem jouissance, wprost przeciwnie. Znawcy boskiej miłości pokazują nam: Bóg się rozkoszuje. Nie mówią tego dokładnie w ten sposób, mówią Bóg jest miłością. Lecz to, co odkryłem po lekturze książki Andersa Nygrena Eros et Agapè - do której nawiązuje Lacan i której reedycję zasygnalizowała nam Colette Soler to to, że trzeba wziąć poprawkę na fakt, że Bóg nie kocha według modelu miłości ludzkiej. Miłość ludzka celuje w obiekt, któremu wcześniej nadała pożądaną wartość jest to eromenos. Model miłości ludzkiej, to eros platoński, jego przyczyna leży poza samym sobą. Eros wprawia byt ludzki w ruch w stronę obiektu jego pragnienia uważanego za suwerenne dobro. Logicznym jest, że nie można postrzegać miłości boskiej jako mającej przyczynę poza sobą, Bóg jest causa sui, jeśli nie nie byłby Bogiem. A zatem trzeba postrzegać miłość boską według innego modelu, co proponuje Nygen. Bóg kocha według modelu agape, spontanicznej miłości bez motywu, której bazą nie jest żaden zewnętrzny powód. Agape jest miłością twórczą. Celem miłości boskiej nie jest coś, co jest już samo w sobie godne miłości; wręcz przeciwnie, bierze ona za cel coś, co nie ma w sobie żadnej wartości i temu czemuś ją nadaje. Jest to charakterystyczne dla tego, czego nauczał Święty Paweł. To zaś w prostej linii wiąże się z doświadczeniem jego spektakularnego nawrócenia. Według niego, Bóg nie wysłał na ziemię swego syna dla sprawiedliwych tych, którzy godni są jego miłości, dlatego, że szanują jego prawo; wysłał go dla innych, dla grzeszników zbłąkanych owieczek. Taka koncepcja miłości jest wywrotowa. Kompletnie przeciwstawia się porządkowi zasług i dystrybutywnej koncepcji 10 Francisco de Osuna, Le recueillement mystique [Medytacje mistyczne], s.50; Sagesses chrétiennes, wyd. cerf Jacques Lacan, Seminarium XX, Encore. 4

5 sprawiedliwości. Jeśli Bóg was kocha, spokojnie, nie zasługujecie na to tak to właśnie wygląda. Dostrzeżecie ją, jeśli to zaakceptujecie, nie dostrzeżecie, jeśli się temu przeciwstawicie. Na tym polega całe zagadnienie wiary jako otrzymanej łaski, a nie jako poszukiwania, czy też przywarcia do podmiotu, o którym zakłada się, że wie. Znajdujemy się tutaj w innym rejestrze, dlatego że agape jest pozbawiona powodu, pozbawiona motywu. Wydaje mi się, że doświadczenie mistyczne jest doświadczeniem podmiotu, który widzi się i akceptuje jako cel tej boskiej miłości pozbawionej powodu, i który, w związku z tym, dzieli się swą miłością, czyli swą jouissance. Nie znaczy to, że bierze się on za szczęśliwego wybrańca, podstawowy warunek to taki, żeby wiedział, iż jest mniej niż niczym, by w wystarczającym stopniu pozbawił się sam siebie w postawie akceptacji dla agape, która na niego spływa. W ten sposób Lacan wyobrażał sobie pozycję świętego. Nie zapominajcie, że zaproponował ją jako model dla analityków. Dla przykładu, w przeniesieniu analityk nie może się uważać za eromenosa, pożądanego dla wiedzy, którą ujawnia, lub którą się mu przypisuje; jest on, w samym sobie, jedynie obiektem bez wartości, obiektem, którego wartość jest wytwarzana jedynie przez łaskę analizanta w przeniesieniu, i którą jako taką musi zaakceptować. Wolne skojarzenia, które proponuje analizantowi, nie są niczym innym niż słuchaniem i poddaniem się zasadzie znaczeniowości. Chodzi o to by zostawić wolne pole jejęzykowi [lalangue]. Analityk zachęca do tego analizanta w takim stopniu, w jakim on sam słucha nie myśląc, bo ze swej własnej analizy dowiedział się jedynie tego, czego można się było dowiedzieć pozwalając pobrzmiewać w sobie temu, co pochodzi z największej głębi Innego, nie robiąc temu przeszkód. Jest to związane z pragnieniem analityka. Lacan nie robił z niego pragnienia jak każde inne. Być może moglibyśmy wyciągnąć naukę z modelu agape, która również nie jest miłością jak każda inna. Trzeba przeczytać tę książkę, jest ona jak to dobre książki nie można wobec niej przejść obojętnie. Przy jej lekturze powiedziałem sobie, że z koncepcji agape trzeba wyciągnąć naukę, z tym, że należy wypracować jej wersję laicką. Nie wydaje się to niemożliwe. Pau, 27 listopada 2009 Tłum. Wojciech Bączkowski 5

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

Aktywni na start. Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r.

Aktywni na start. Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r. Aktywni na start Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r. Bo ziemia sama z siebie owoc wydaje, najpierw trawę, potem kłos, potem pełne zboże w kłosie. A gdy owoc dojrzeje, wnet się zapuszcza sierp, bo nadeszło

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka wewnętrzna. Podróż medytacyjna

Pielgrzymka wewnętrzna. Podróż medytacyjna Pielgrzymka wewnętrzna Podróż medytacyjna Laurence Freeman OSB Pielgrzymka wewnętrzna Podróż medytacyjna Przełożył Andrzej Ziółkowski Spis treści Koło modlitwy 9 Symbole podróży 23 Poziomy świadomości

Bardziej szczegółowo

KOBIETA NIE ISTNIEJE. z natury rzeczy. Inna jouissance a doświadczenie mistyczne

KOBIETA NIE ISTNIEJE. z natury rzeczy. Inna jouissance a doświadczenie mistyczne - mężczyzny La femme relacja do: - mężczyzny jako ojca the Woman } nie istnieje więcej związku z: - mężczyzny jako Φ Kobieta - Φ jako porządku symbolicznego, Innego - Innego jako Boga KOBIETA NIE ISTNIEJE

Bardziej szczegółowo

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego

Kochamy Pana Jezusa. Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej. pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Kochamy Pana Jezusa Zeszyt ćwiczeń do nauki religii dla klasy II szkoły podstawowej pod redakcją ks. Andrzeja Krasińskiego Copyright by Wydział Katechetyczny Kurii Diecezjalnej Płockiej 1 O słuchaniu Boga.

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

a przez to sprawimy dużo radości naszym rodzicom. Oprócz dobrych ocen, chcemy dbać o zdrowie: uprawiać ulubione dziedziny sportu,

a przez to sprawimy dużo radości naszym rodzicom. Oprócz dobrych ocen, chcemy dbać o zdrowie: uprawiać ulubione dziedziny sportu, IMIENINY ŚWIĘTEGO STANISŁAWA KOSTKI- -Patrona dzieci i młodzieży (8 września) Opracowała: Teresa Mazik Początek roku szkolnego wiąże się z różnymi myślami: wracamy z jednej strony do minionych wakacji

Bardziej szczegółowo

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich

K O C H A M Y D O B R E G O B O G A. Nasza Boża Rodzina. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich K O C H A M Y D O B R E G O B O G A Nasza Boża Rodzina Poradnik metodyczny do religii dla dzieci trzyletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Wprowadzenie do książki Nasza Boża Rodzina Religia

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Czy Duch Święty jest siłą wypływającą od Boga, czy też boską Osobą równą Ojcu i Synowi? Czy ta kwestia ma znaczenie i czy wpływa ona na nasze relacje z Bogiem? Jezus i Duch:

Bardziej szczegółowo

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle

Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle JAN PAWEŁ II Świętość jest dla dzisiejszego świata tematem z jednej strony wstydliwym i wręcz niechcianym, a z drugiej, czasem co prawda nie wprost, ale niezwykle pożądanym. Niektórzy zdają się nie interesować

Bardziej szczegółowo

Kiedy rozmawiamy z ukochaną osobą, czujemy się szczęśliwi.

Kiedy rozmawiamy z ukochaną osobą, czujemy się szczęśliwi. Kiedy kochamy kogoś, lubimy z nim rozmawiać. Lubimy, gdy rozmawia z nami. Kiedy rozmawiamy z ukochaną osobą, czujemy się szczęśliwi. Muzułmanie kochają Allaha bardziej niż kogokolwiek z własnej rodziny.

Bardziej szczegółowo

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć.

Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. o. Walerian Porankiewicz Istotą naszego powołania jest tak całkowite oddanie się Bogu, byśmy byli jego ślepym narzędziem do wszystkiego, do czego tylko Bóg nas zechce użyć. To całkowite oddanie się Bogu

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Konspekt udostępniamy na zasadach: zachowania informacji o autorstwie tylko niekomercyjnego wykorzystania

Konspekt udostępniamy na zasadach: zachowania informacji o autorstwie tylko niekomercyjnego wykorzystania Konspekt udostępniamy na zasadach: zachowania informacji o autorstwie tylko niekomercyjnego wykorzystania Licencja CC BY-NC http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/ Konspekt zajęć Ja drużynowy 11-20.02.2011

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

1 otwarte (własna wypowiedź respondenta na zadane pytanie) 1 półotwarte (wybór odpowiedzi oraz swobodna wypowiedź odnośnie badanego zagadnienia).

1 otwarte (własna wypowiedź respondenta na zadane pytanie) 1 półotwarte (wybór odpowiedzi oraz swobodna wypowiedź odnośnie badanego zagadnienia). Sprawozdanie z przeprowadzonego badania ewaluacyjnego wśród rodziców dzieci biorących udział w projekcie ECHO-NAUKA wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci z klas nauczania zintegrowanego ze Szkoły Podstawowej

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

Miłosierdzie Miłosierdzie

Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie Miłosierdzie SP Klasa IV, Temat 57 SP SP Klasa IV, IV, Temat 57 57 SP Klasa IV, Temat 57 Koronka do Miłosierdzia Bożego Na początku odmawia się: Ojcze nasz..., Zdrowaś Maryjo..., Wierzę

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi możliwościami języka Prolog w zakresie definiowania faktów i reguł oraz wykonywania zapytań.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi możliwościami języka Prolog w zakresie definiowania faktów i reguł oraz wykonywania zapytań. Paradygmaty Programowania Język Prolog Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi możliwościami języka Prolog w zakresie definiowania faktów i reguł oraz wykonywania zapytań. Wstęp Prolog (od francuskiego

Bardziej szczegółowo

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Prawda o Bogu w Trójcy Jedynym należy do największych tajemnic chrześcijaństwa, której nie da się zgłębić do końca. Można jedynie się do niej zbliżyć, czemu mają

Bardziej szczegółowo

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI SPOTKANIE 5 DUCH ŚWIĘTY Dla ułatwienia poszczególne zadania oznaczone są symbolami. Legenda pozwoli Ci łatwo zorientować się w znaczeniu tych symboli: O DZIEWCZYNCE U STUDNI Mała dziewczynka stała z dziadkiem

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA

ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA s. M. Renata Pawlak, prezentka s. M. Aurelia Patrzyk, prezentka ŚWIĘTYMI BĄDŹCIE. MATKA ZOFIA CZESKA wiek: klasy IV - VI czas: 45 minut cele ogólne: dydaktyczny: zapoznanie z osobą Sł. B. Zofii Czeskiej

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości.

20 Kiedy bowiem byliście. niewolnikami grzechu, byliście wolni od służby sprawiedliwości. Lectio Divina Rz 6,15-23 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Patryk Rutkowski DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Problem z Dekalogiem Znacznej części katolików, zwłaszcza tej która odwiedza Kościół jedynie przy okazji większych uroczystości, wydaje się, że chrześcijaństwo

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość Niech będą błogosławione wszystkie drogi, Proste, krzywe i dookolne, Jeżeli prowadzą do Ciebie, Albowiem moja dusza bardziej tęskni za Tobą, Niż tęsknią nocni stróże, pokryci rosą, Za wschodzącym słońcem.

Bardziej szczegółowo

Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba. Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą.

Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba. Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą. Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą. Anselm Grün OSB & Piotr Marek Próba Ćwiczenia do seminariów: Jak być

Bardziej szczegółowo

Czego szukacie? J 1,38

Czego szukacie? J 1,38 Koło modlitwy Czego szukacie? J 1,38 Panie, naucz nas się modlić. Łk 11,1 We wszystkich wielkich religiach drogą do odkrycia głębokiej i prawdziwej mądrości jest modlitwa. Według pierwszych nauczycieli

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach nauczania biblijnego Kościoła Zielonoświątkowego w RP Podstawa Programowa katechezy zielonoświątkowej Za podstawowe źródło treści oraz główną przesłankę

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

żyjący Odkupiciel Odkupiciel stał się człowiekiem. godny naśladowania Odkupiciel ukrzyżowany Odkupiciel cierpiący Odkupiciel zwycięski Odkupiciel

żyjący Odkupiciel Odkupiciel stał się człowiekiem. godny naśladowania Odkupiciel ukrzyżowany Odkupiciel cierpiący Odkupiciel zwycięski Odkupiciel Lekcja 12 na 17 grudnia 2016 Pod koniec historii Joba Bóg przedstawia się jako Wielki Stworzyciel i cierpienia Joba kończą się. Niemniej jednak konflikt między Bogiem a szatanem, który spowodował ten

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

Jezus prowadzi. Wydawnictwo WAM - Księża jezuici

Jezus prowadzi. Wydawnictwo WAM - Księża jezuici Jezus prowadzi Elementarz dziecka bożego 1 Wydawnictwo WAM - Księża jezuici Jezus prowadzi Elementarz dziecka bożego 1 Drogi przyjaciół Pana Jezusa Księża Jezuici - Wydawnictwo WAM 1 Pan Jezus gromadzi

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Indukcja matematyczna

Indukcja matematyczna Indukcja matematyczna 1 Zasada indukcji Rozpatrzmy najpierw następujący przykład. Przykład 1 Oblicz sumę 1 + + 5 +... + (n 1). Dyskusja. Widzimy że dla n = 1 ostatnim składnikiem powyższej sumy jest n

Bardziej szczegółowo

Lista 1 (elementy logiki)

Lista 1 (elementy logiki) Podstawy nauczania matematyki 1. Zdanie Lista 1 (elementy logiki) EE I rok W logice zdaniem logicznym nazywamy wyrażenie oznajmujące o którym można powiedzieć że jest prawdziwe lub fałszywe. Zdania z reguły

Bardziej szczegółowo

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania.

W badaniach 2008 trzecioklasiści mieli kilkakrotnie za zadanie wyjaśnić wymyśloną przez siebie strategię postępowania. Alina Kalinowska Jak to powiedzieć? Każdy z nas doświadczał z pewnością sytuacji, w której wiedział, ale nie wiedział, jak to powiedzieć. Uczniowie na lekcjach matematyki często w ten sposób przekonują

Bardziej szczegółowo

SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE

SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE Pojęcie Sola Scriptura Sola scriptura - jedna z podstawowych zasad protestantyzmu. Głosi, że Pismo Święte jest samowystarczalnym źródłem wiary chrześcijańskiej,

Bardziej szczegółowo

Goniec Niepokalanej. Nr 2 (14)

Goniec Niepokalanej. Nr 2 (14) Goniec Niepokalanej Nr 2 (14) 2012 Od redakcji Duchowość 4 6 8 10 14 16 18 Wędrówki Gońca 20 23 Kultura 26 29 Krucjata Niepokalanej 31 32 3 Duchowość 4 Nazywacie się i jesteście Rycerkami Niepokalanej.

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA. Wspomnienie obowiązkowe. [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań.

22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA. Wspomnienie obowiązkowe. [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań. 22 października ŚW. JANA PAWŁA II, PAPIEŻA Wspomnienie obowiązkowe [ Formularz mszalny ] [ Propozycje czytań mszalnych ] Godzina czytań II Czytanie 1 / 5 Z Homilii św. Jana Pawła II, papieża, wygłoszonej

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów.

Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów. Jak przygotować i przeprowadzić oazę modlitwy? Wskazania dla animatorów. Dla organizujących po raz pierwszy oazę modlitwy, a także dla innych w celu przypomnienia, podajemy poniżej wskazania dotyczące

Bardziej szczegółowo

ROK SZKOLNY 2016/2017

ROK SZKOLNY 2016/2017 ROK SZKOLNY 2016/2017 Podstawowe kryteria przedmiotowego systemu oceniania z religii dla klas III Ocena celująca spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą; posiadane wiadomości łączy ze sobą w systematyczny

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main.

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main. Część XVI C++ Funkcje Jeśli nasz program rozrósł się już do kilkudziesięciu linijek, warto pomyśleć o jego podziale na mniejsze części. Poznajmy więc funkcje. Szybko się przekonamy, że funkcja to bardzo

Bardziej szczegółowo

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży

Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Wpływ czytania na rozwój dzieci i młodzieży Anita Duda nauczyciel Szkoły Podstawowej Nr 47 im. Jana Klemensa Branickiego w Białymstoku Białystok, II semestr roku szkolnego 2015/2016 Wszyscy chcemy, aby

Bardziej szczegółowo

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW

Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW SAKRAMENT POJEDNANIA Co to jest? SESJA 1 dla RODZICÓW Znaki Gotowości Czy twoje dziecko czasem Chce się modlić do Boga? Mówi Przepraszam bez podpowiadania? Przebacza innym nawet wtedy, gdy nie mówi przepraszam?

Bardziej szczegółowo

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12)

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Spotkanie 2 Grzech psuje moją przyjaźń z Bogiem Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Dobra Nowina głosi, że Bóg

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy czwartej szkoły podstawowej

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy czwartej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy czwartej szkoły podstawowej Wymagania programowe i kryteria oceniania I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą.

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo na Wschodzie i na Zachodzie. Medytacja na Łotwie

Chrześcijaństwo na Wschodzie i na Zachodzie. Medytacja na Łotwie Chrześcijaństwo na Wschodzie i na Zachodzie Medytacja na Łotwie Modlitwa Jezusowa, kamień węgielny i fundament mistycznej tradycji Kościoła prawosławnego, fascynowała mnie już od czasu jak skończyłem 16

Bardziej szczegółowo

Ziemia obraca się wokół Księżyca, bo posiadając odpowiednią wiedzę można stwierdzić, czy są prawdziwe, czy fałszywe. Zdaniami nie są wypowiedzi:

Ziemia obraca się wokół Księżyca, bo posiadając odpowiednią wiedzę można stwierdzić, czy są prawdziwe, czy fałszywe. Zdaniami nie są wypowiedzi: 1 Elementy logiki W logice zdaniem nazywamy wypowiedź oznajmującą, która (w ramach danej nauki) jest albo prawdziwa, albo fałszywa. Tak więc zdanie może mieć jedną z dwóch wartości logicznych. Prawdziwość

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

JEZUS NAS KOCHA. Podręcznik do religii dla klasy I szkoły podstawowej. (dzieci siedmioletnie)

JEZUS NAS KOCHA. Podręcznik do religii dla klasy I szkoły podstawowej. (dzieci siedmioletnie) JEZUS NAS KOCHA Podręcznik do religii dla klasy I szkoły podstawowej (dzieci siedmioletnie) Kielce 206 Drodzy Rodzice! Z przyjemnością oddajemy do rąk Waszych dzieci podręcznik do nauki religii w klasie

Bardziej szczegółowo

Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu

Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu www.epifania.pl Świecki Ruch Misyjny Epifania Świecki Ruch Misyjny "Epifania" jest międzynarodowym, niezależnym, niesekciarskim,

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI

Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Kryteria oceniania wiadomości i umiejętności z języka angielskiego klasy IV-VI Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania na ocenę bardzo dobrą a ponadto: - posiada wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

YK KKK

YK KKK YK 367-377 KKK 2197-2257 1 1 brzmienie Wj 20, 12 Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, da tobie. Pwt 5, 16 Czcij swego ojca i swoją matkę, jak ci nakazał Pan, Bóg

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Ciągle nie mam czasu...

Ciągle nie mam czasu... Ciągle nie mam czasu... Wszyscy narzekamy na brak czasu, na nadmiar zajęć, na życie w stresie. Na pewno zgodzicie się z tymi stwierdzeniami: Czasem trzeba gospodarować rozsądnie i poświęcać go na naprawdę

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi.

Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów. i przyjęcia kandydatów do tej posługi. SŁUŻYĆ JEDNEMU PANU. Kazanie na uroczystość ustanowienia nowych animatorów i przyjęcia kandydatów do tej posługi. Katowice, krypta katedry Chrystusa Króla, 18 czerwca 2016 r. "Swojemu słudze Bóg łaskę

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.

ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN. 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa. tel. 618 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi. ŚWIĘTY JÓZEFIE, OPIEKUNIE RODZIN 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa tel. 18 529 293; www.karmelici.info e-mail poznan@karmelicibosi.pl okładka.indd 1 2015-03-03 08:10:05 Alicja Maksymiuk ŚWIĘTY JÓZEFIE,

Bardziej szczegółowo

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej

W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej W ramach projektu Kulinarna Francja - początkiem drogi zawodowej Chcielibyśmy podzielić się z wami naszymi przeżyciami, zmartwieniami, oraz pokazać jak wyglądała nasza fantastyczna przygoda w obcym ale

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ zgodny z programem nauczania nr AZ-2-01/10 i podręcznikiem nr KR-21-01/10-KR-1/12 do nauczania religii rzymskokatolickiej. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa

Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa Naturalne metody planowania rodziny- błogosławieństwo dla naszego małżeństwa autor: Amy i Pat Amy: Witam. Nazywam się Amy, a to jest mój mąż Patrick. Jesteśmy małżeństwem od 16 lat. Chcemy wam opowiedzieć

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów

Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Rozwijanie twórczego myślenia uczniów Przygotowanie do konkursów przedmiotowych i tematycznych Oprac. Anna Szczepkowska-Kirszner Szkoła Podstawowa nr 3 we Włodawie Rok szkolny 2011/2012 tytuł laureata

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19)

Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Jak czytać i rozumieć Pismo Święte? Podstawowe zasady. (YC 14-19) Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R.

Bardziej szczegółowo

Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1

Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1 Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1 Gdyby Biblię pisał Platon, to niewątpliwie rozpocząłby w ten sposób: Na początku Bóg stworzył matematykę, a następnie niebo i ziemię, zgodnie z prawami matematyki (Morris

Bardziej szczegółowo

Mówienie. Rozumienie ze słuchu

Mówienie. Rozumienie ze słuchu Kryteria oceniania z języka angielskiego Ocena celująca Stopień CELUJĄCY otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie kryteria potrzebne na ocenę bardzo dobrą, ponadto opanował wiadomości i umiejętności wykraczające

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Europejski system opisu kształcenia językowego

Europejski system opisu kształcenia językowego Europejski system opisu kształcenia językowego Opis poziomów Poziom językowy A1 - Poziom początkowy Potrafię zrozumieć znane mi słowa i bardzo podstawowe wyrażenia dotyczące mnie osobiście, mojej rodziny

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK

WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK WPROWADZENIE DO KOMUNIKACJI JĘZYK JĘZYK -TEMATY CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA 1. Czym jest język? 2. Jak nasze myśli wpływają na język? 3. Zasady jak się porozumiewać by być zrozumianym. 4. Jak język wpływa na nasze

Bardziej szczegółowo

wywiadu środowiskowego. 1

wywiadu środowiskowego. 1 1. DANE OSOBY Z KTÓRĄ PRZEPROWADZONO WYWIAD 1 Narzędzie pracy socjalnej nr 1 Wywiad Rozpoznanie sytuacji Przeznaczenie narzędzia: Etap 1 Diagnoza / Ocena Podetap 1a Rozeznanie sytuacji związanej z problemem

Bardziej szczegółowo

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Kościół

Bardziej szczegółowo

Kazanie Pasyjne I część Gorzkich Żali

Kazanie Pasyjne I część Gorzkich Żali Kazanie Pasyjne I część Gorzkich Żali Drodzy Bracia i Siostry w jakim celu przyszliśmy na dzisiejsze nabożeństwo? Pewnie zdecydowana większość aby się pomodlić. Bardzo dobra motywacja. Jako chrześcijanie

Bardziej szczegółowo

M Ą D R O Ś Ć N O C Y

M Ą D R O Ś Ć N O C Y K H E N C Z E N T H R A N G U R I N P O C Z E A SONG FOR T H E K I NG Od pewnego czasu Gampopa miewał wiele dziwnych i żywych snów. Udał się więc do Milarepy po radę. Ten odpowiedział mu: Jesteś wielkim

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo