KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE"

Transkrypt

1 R O C Z N I K I KULTUROZNAWCZE Tom III 2012 KRZYSZTOF MODRAS OP * KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE ALLAH BÓG JEDEN I JEDYNY Podstawow ide w islamie jest taw d, czyli wiara w absolutny monoteizm. Wyznaj c j, muzu manin za wiadcza, e Bóg jest Jeden i Jedyny (w id/a ad) 1, nic nie jest do niego podobne i nie ma niczego, z czym mo na by Go porówna. On jest Stwórc wszech wiata, a wszystko poza Nim jest stworzeniem 2. Jest Wszechmog cy, Wszechobecny i Wszechwiedz cy. Jest prawdziwym bytem, rzeczywisto ci transcendentn, wieczn i niezale n od stworzenia, które cechuje si przypadkowo ci. Bóg, który nie podlega adnym procesom w a ciwym stworzeniu, a zw aszcza aktowi rodzenia, b dzie absolutnym Panem wiatów i przeznaczenia oraz S dzi w Dniu Ostatecznym. Koncepcja taw d jest fundamentem ca ej kultury muzu ma skiej i si ga czasów Muhammada, który jako ostatni z proroków przekaza ludzko ci Dr KRZYSZTOF MODRAS OP adiunkt Katedry Dialogu Kultur i Religii w Instytucie Kulturoznawstwa na Wydziale Filozofii KUL; adres do korespondencji: ul. Droga M czenników Majdanka 70/3, Lublin; 1 W j zyku arabskim w id jest u ywany w rachunkach, tj. zak ada istnienie innych liczb. A ad, nie posiadaj c takiej funkcji, odnosi si tylko do Boga i bardziej podkre la Jedyno Boga (bez wspó towarzyszy, bez równych sobie, bez drugiego, niepowtarzalny, niepodzielny); zob. Tafseer Surat al-ikhlâs. [dost p: ]. A ad ponadto mo e oznacza Jedyno w bycie, istnieniu (nikogo nie mo na przydawa Bogu jako towarzysza), a w id k adzie nacisk na wy czno w atrybutach; zob. A m i n A h s a n I s l a h i. Surah Ikhlas. [dost p: ]. 2 Zob. Sura 42, 11: Stwórca niebios i ziemi. On uczyni dla was z was samych pary, i tak samo z trzód pary. On was rozmna a w ten sposób. Nic nie jest do Niego podobne [laysa kami lihi šay ]. On jest S ysz cy, Widz cy! Tekst polski Koranu jest cytowany wed ug t umaczenia J. Bielawskiego: Koran. Warszawa: PIW 1986.

2 84 KRZYSZTOF MODRAS OP w a ciwe poj cie Boga, otrzymane za po rednictwem objawienia. Jego misja nie ró ni a si w tym wzgl dzie od przes ania poprzednich proroków: wszyscy wzywali do adoracji Jedynego Boga 3. Oba te elementy, Jedyno Boga i prorockie przes anie Wys annika Allaha, stanowi tre wiadectwa (šah da), zwanego te podwójnym wiadectwem (šah dat n), jakie ka dy muzu manin sk ada przez ca e swoje ycie: l il ha ill (A)ll h, wa-mu ammadun ras lu (A)ll h ( Nie ma boga prócz Allaha, a Muhammad jest wys annikiem Allaha ). Dla muzu manów ta formu a sta a si tekstem o niezwyk ej warto ci i znakiem rozpoznawczym, wiadcz cym o przynale no ci do ich religii 4 : Przekaza Ubayy ibn Ka b: Wys annik Allaha powiedzia : O Abu al-munzir, czy wiesz, jaki werset z Ksi gi Allaha, wed ug ciebie, jest najwi kszy? Odpowiedzia- em: Bóg i Jego Wys annik wiedz najlepiej. On znowu zapyta : Abu al-munzir, czy wiesz, jaki werset z Ksi gi Allaha, wed ug ciebie, jest najwi kszy? Odpowiedzia em: Allah! Nie ma boga, jak tylko On yj cy, Istniej cy. Wtedy uderzy mnie w piersi i powiedzia : niech ta wiedza sprawia ci przyjemno, o Abu al-munzir! 5 Tekst koraniczny, do którego odsy a cytowany hadis, w nast puj cy sposób opisuje Boga Jedynego: Bóg! Nie ma boga, jak tylko On yj cy, Istniej cy [al-qayy m]! Nie chwyta Go ni drzemka, ni sen. Do Niego nale y to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi! A któ b dzie si wstawia u Niego inaczej jak za Jego zezwoleniem? On wie, co by o przed nimi, i On wie, co b dzie po nich. Oni nie obejmuj niczego z Jego wiedzy, oprócz tego, co On zechce. Jego tron jest tak rozleg y jak niebiosa i ziemia; Jego nie m czy utrzymywanie ich. On jest Wynios y, Ogromny! (Sura 2, 255) 3 Zob. Sura 43, 45: Zapytaj tych spo ród Naszych pos a ców, których pos ali my przed tob : Czy My ustanowili my jakich bogów poza Mi osiernym, którym nale a oby oddawa cze? 4 To wyznanie wiary jest wymawiane w momencie przej cia na islam i jest te cz sto u ywane w yciu codziennym przy wielu okazjach. Ma ono te warto prawn, np. w przypadku d ugu, cudzo óstwa lub rozwodu. 5 Sahih Muslim 4, Zbiory hadisów (opowie ci stanowi ce sunn, czyli tradycj Proroka Muhammada): Sahih Bukhari, Sahih Muslim, Malik's Muwatta, Shama-il Tirmidhi, Fiqh-us Sunnah, Abu Dawud s dost pne na Hadith Collection. [dost p: ]. Na temat sunny zob. K. K o c i e l n i ak. Sunna, hadisy i tradycjonali ci: wst p do tradycji muzu ma skiej. Kraków: Wydawnictwo UNUM Pytanie postawione przez Muhammada w cytowanym hadisie przypomina ewangeliczn dyskusj w sprawie ustalenia najwi kszego przykazania w Prawie zob. Mt 22, Najwa niejszym przykazaniem w Prawie by a mi o Boga i bli niego; w Koranie jest nim wyznanie wiary w Jedyno Boga.

3 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 85 Jak przekazuje tradycja, to jedno krótkie wyznanie wiary w Jedynego Boga jest zasadnicz tre ci Koranu 6 : Przekaza Abu Darda: Wys annik Allaha powiedzia : Czy kto z was jest w stanie wyrecytowa jedn trzeci cz Koranu w ci gu jednej nocy? (Towarzysze) zapytali: Jak mo na wyrecytowa jedn trzeci cz Koranu (w ci gu jednej nocy)? Na to (Prorok) odpowiedzia : On Bóg Jeden (Sura 112, 1) jest równoznaczne z jedn trzeci cz ci Koranu 7. Powy szy hadis odwo uje si do jednej z najkrótszych sur Koranu, zwanej Al-I l ( Szczero wiary ), zawieraj cej tylko 4 wersety: Mów: On [huwa] Bóg Jeden [al-l hu a ad], Bóg Wiekuisty [al- amad]! Nie zrodzi i nie zosta zrodzony! Nikt Jemu nie jest równy [kufuwan]! (Sura 112, 1-4) Abdullah Y suf Al w swoim komentarzu do tej sury 8 zauwa a, e u ycie zaimka huwa (On) wskazuje, e Boga nale y traktowa jako osob, a nie teoretyczne poj cie. Bóg przekracza nasze ludzkie ograniczone poj cia, niemniej jednak pozostaje w bliskim zwi zku ze swoim stworzeniem. Pierwszy werset, który podkre la Jedyno Boga, sprzeciwia si b dowi politeizmu 9. B d c Wiekuistym, Bóg ró ni si od tego, co jest czasowe i przypadkowe, czyli nie jest uwarunkowany pocz tkiem i ko cem, czasem i przestrzeni czy te zachodz cymi w nich procesami. Termin al- amad (wiekuisty) k adzie nacisk na absolutn niezale no Boga od stworzenia, podczas gdy ono samo ca kowicie si na Nim opiera. S owo to te wyra a ide, e Bóg sam w sobie nie podlega adnym zewn trznym wp ywom i jest niezmienny 10. W zwi zku z tym nie odnosz si do Boga ludzkie poj cia 6 Na temat nauczania koranicznego zob. J. N o s o w ski. Teologia Koranu. Wyk ad systematyczny. Warszawa: ATK Sahih Muslim 4, A. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n. Beltsville, Maryland: Amana Publications 2008 n do Sury 112, 1-4. Abdullah Y suf Al ( ) by muzu ma skim uczonym pochodz cym z Indii (dzisiaj Pakistan). Jego angielski przek ad Koranu i komentarz w poprawionej wersji jest szeroko rozpowszechniony w wiecie angloj zycznym. 9 Zob. wy ej na temat ró nicy mi dzy terminami w id/a ad. Bóg jest Jeden (a ad), bo nie ma sobie równych ani nic nie jest do Niego podobne. Tytu al-a ad mo e by u ywane tylko do Allaha, poniewa On jest doskona y we wszystkich swoich atrybutach i dzia aniach. Zob. Tafs r ibn Ka r do Sury 112, 1. oraz Tafs r al- star. [dost p: ]. 10 Zob. R. A r n a l d e z. Le Coran. Guide de lecture. Paris: Desclée 1983 s

4 86 KRZYSZTOF MODRAS OP opisuj ce akty pocz cia i rodzenia 11. Ostatni werset podsumowuje rozwa- ania stwierdzeniem, e nikt Jemu nie jest równy 12, by zwalczy antropomorfizm. Absolutny monoteizm muzu ma ski sprzeciwia si wi c zarazem politeizmowi, jak i wszelkiemu pojmowaniu Boga na wzór zaczerpni ty ze wiata ludzi 13. Wed ug szyickiego islamu, Ali (ok ), kuzyn Proroka Muhammada, w ten sposób mia t umaczy pewnemu beduinowi tajemnic Jedynego Boga: Dla poznania Boga istotne jest poznanie jego Jedno ci. Boga mo na okre la jako Jeden w czterech znaczeniach: dwa z nich s fa szywe, a dwa s poprawne. Co si tyczy dwóch fa szywych, pierwsze jest wtedy, gdy si mówi: Bóg jest jeden, my l c o liczbie i liczeniu. Jest to fa szywe, poniewa to, co nie ma drugiego, nie mo e nale e do kategorii liczby. Czy nie widzisz, e ci, którzy mówi, e Bóg jest trzecim z Trójcy, popadaj w t niewierno? W drugim znaczeniu mówi si, e kto jest jednym ze swego ludu, czyli nale y do gatunku tego rodzaju lub jest cz onkiem tego gatunku. To znaczenie jest równie fa szywe w stosunku do Boga, poniewa zak ada porównywanie czego do Boga, podczas gdy Bóg jest ponad wszelkim podobie stwem. Je li chodzi o dwa znaczenia poprawne odnosz ce si do Boga, pierwszym jest stwierdzenie Bóg jest jeden w tym sensie, e nie ma adnego podobie stwa do niego w ród rzeczy. W drugim znaczeniu Bóg jest jeden znaczy, e nie ma w Nim adnej wielo ci lub mo liwego podzia u ani na zewn trz, ani w umy le, ani w wyobra ni. Tylko Bóg posiada tak Jedno 14. KULT BOGA JEDYNEGO Istnienie Boga jest gwarancj porz dku panuj cego we wszech wiecie. Dla cz owieka niezmienno praw jest jednym z g ównych znaków i dowodów na istnienie Jedynego Boga (Sura 28, 70-72). Harmonii istniej cej 11 Islam nie przyjmuje chrze cija skiej koncepcji Boga Ojca i Jego Jednorodzonego Syna. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 6299; zob. Sura 5, 73: Nie uwierzyli ci, którzy powiedzieli: «Zaprawd, Bóg to trzeci z trzech!» A nie ma przecie adnego boga, jak tylko jeden Bóg! A je li oni nie zaniechaj tego, co mówi, to tych, którzy nie uwierzyli, dotknie kara bolesna. 12 Kufw znaczy równy z racji pozycji i rangi. W przypadku Boga chodzi o jedno atrybutów. Istota Boga jest wolna od cech, braków i ogranicze cechuj cych stworzenie. Bóg jest Jedyny pod ka dym wzgl dem: w istocie, atrybutach i dzia aniu; zob. Sura Ikhlas. maktaba/kotob/english/quran/thelight/english/quran/light/112/112_1-4.htm [dost p: ]. 13 Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 112, Hadis pochodzi z szyickiego zbioru Bi r al-anw r ( Ocean wiate ). T um. w asne z j zyka angielskiego za: Shi ah. [dost p: ].

5 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 87 w wiecie fizycznym odpowiada tak e ad w wiecie duchowym i moralnym, czego wyrazem jest prawo kieruj ce wiatem ludzi i kszta tuj ce relacje cz owieka z Bogiem. Podobnie jak ca a natura zale y od Boga, tak i cz owiek stoi wobec Niego jako s uga przed absolutnym Panem. Ju w samej nazwie isl m wyra a t ide ca kowitego pos usze stwa: Powiedz: Zosta o mi tylko objawione, i wasz Bóg jest Bogiem Jedynym [il hun w id]. Czy jeste cie wi c ca kowicie poddani [muslim n]? (Sura 21, 108) W a ciwa postawa wiernego polega wi c na nale nym oddawaniu czci Jedynemu Bogu, czynieniu dobra i unikaniu tego, co naganne: Zaprawd, Ja jestem Bogiem! Nie ma boga, jak tylko Ja! Czcij Mnie wi c [fa bud -ni] i odprawiaj modlitw, wspominaj c Mnie! (Sura 20, 14). W islamie kult przybra konkretn form w przestrzeganiu pi ciu filarów 15, przez które muzu manie wyra aj jedno wspólnoty i ca kowite pos usze stwo woli Bo ej: A wierz cy m czy ni i wierz ce kobiety s dla siebie nawzajem przyjació mi [awliy ]. Oni nakazuj sobie to, co uznane, a zakazuj sobie tego, co naganne [ya mur na bil-ma r f wa-yanhawna an-il-munkar] 16. Oni odprawiaj modlitw i daj ja mu n, s pos uszni Bogu i Jego Pos a cowi. Tym Bóg oka e mi osierdzie. Zaprawd, Bóg jest pot ny, m dry! (Sura 9,71) Oddawanie czci Jedynemu Bogu nie jest czym narzuconym cz owiekowi z zewn trz, ale stanowi wrodzon cech ludzkiej natury: Abraham nie by ydem ani chrze cijaninem, lecz by szczerze wierz cym hanifem 17, ca kowicie poddanym [musliman], i nie by on z liczby ba wochwalców [almušrik n] (Sura 3, 67). Tradycja za Proroka precyzuje: Przekaza Abu Huraira: Wys annik Allaha powiedzia : Ka de dziecko rodzi si w prawdziwej wierze islamu [tj. czcz cej tylko Jedynego Boga], ale jego rodzice nawracaj go na judaizm, chrze cija stwo i zoroastryzm, na wzór zwierz cia, 15 S nimi: wyznanie wiary (šah da), modlitwa ( al t), post ( awm), ja mu na (zak t) i pielgrzymka do Mekki ( a ). 16 To cz sto powtarzane w Koranie sformu owanie (np. Sura 3, ; 7, 157) jest jednym z pi ciu g ównych za o e doktryny mutazylitów. Zob. J. D a n e cki. Podstawowe wiadomo ci o islamie. Wyd. 2. Warszawa: Dialog 2007 s Stanowi ono g ówne za o enie doktryny islamu zarówno u sunnitów, jak i szyitów i jest podstaw dla islamskiej instytucji zwanej isbah, która ma czuwa nad przestrzeganiem szariatu. Na przyk ad w Arabii Saudyjskiej jest ni ustanowiony przez pa stwo Komitet Krzewienia Cnót i Zapobiegania Z u, zatrudniaj cy policj religijn (mu awi n); zob. Dictionnaire du Coran. Red. Mohammad Ali Amir-Moezzi. Paris: Robert Lafont 2007 s an f oznacza cz owieka, który zachowa wiar w Jedynego Boga w czasach politeizmu przed nadej ciem islamu, zwanych hiliyya (okres niewiedzy).

6 88 KRZYSZTOF MODRAS OP które wydaje na wiat doskona e potomstwo. Czy dostrzegasz w nim jakie okaleczenie? Nast pnie Abu Huraira wyrecytowa wi te wersety: Czysta islamska natura [fi ra] 18 Allaha [prawdziwa religia islamu, tj. oddaj ca cze tylko Allahowi] jak Bóg obdarzy ludzi przy stworzeniu. Nie ma adnej odmiany w religii Allaha! [przez dodawanie Mu wspó towarzyszy w oddawaniu czci]. To jest religia prawdziwa [islam], lecz wi kszo ludzi nie wie. (Sura 30, 30) 19 Cz owiek, który w swej niewiedzy nie uznaje Boga Jedynego i s u y innym rzeczom, odchodzi od pierwotnego stanu otrzymanego w chwili stworzenia. Wszelki politeizm ujmuje godno ci ludzkiej, dlatego e cz owiek zosta powo any przez Boga jako Jego namiestnik ( al fah) na ziemi (Sura 2, 30; 38, 26), a nie jako ten, który ma s u y stworzeniu. POLITEIZM W islamie Bóg jest rzeczywisto ci istniej c ca kowicie poza wiatem stworzonym, jest Jedyny i niepodobny do niczego. Uznawanie innych bogów poza Nim albo te stosowanie do Niego jakichkolwiek cech charakterystycznych dla stworzenia jest przypisywaniem Bogu towarzyszy (šar k, pl. šurak ). W islamie ten grzech, zwany širk, jest uznawany za najci szy i nieprzebaczalny. Istot za or dzia Muhammada by o wezwanie ludzko ci do adoracji Boga Jedynego: Powiedz: Ja jestem tylko miertelnikiem, tak jak wy. Zosta o mi objawione, e Bóg wasz jest Bogiem Jedynym [il hun w id]. Id cie wi c prosto ku Niemu i pro cie Go o przebaczenie! I biada ba wochwalcom [mušrik n]. (Sura 41, 6) Zaprawd, Bóg nie przebacza tym, którzy Jemu dodaj wspó towarzyszy, podczas gdy On przebacza, komu chce, mniejsze grzechy. A kto dodaje Bogu wspó towarzyszy, ten wymy li grzech ogromny. (Sura 4, 48) 18 Tekst Sury 30, 30 w ca o ci jest nast puj cy: Przeto zwró swoje oblicze ku religii, jak cz owiek gorliwie pobo ny [ an fan], zgodnie z natur, jak Bóg [fi rata (A)ll h] obdarzy ludzi przy stworzeniu [fa ara]. Nie ma adnej odmiany [tabd l] w stworzeniu Boga! To jest religia prawdziwa, lecz wi kszo ludzi nie wie. Fi ra oznacza wrodzon natur cz owieka sk onn do taw d. Islam jest powrotem do czystego pierwotnego stanu cz owieka. 19 Sahih al-bukhari 2, 23, 441. Sahih Muslim 33, 6426 podaje ten hadis w nieco zmienionej formie: Przekaza Abu Huraira: Wys annik Allaha powiedzia : Ka de dziecko rodzi si zgodnie z natur [fi ra]. Dopiero jego rodzice czyni go ydem, chrze cijaninem lub politeist. Kto zapyta : Wys anniku Allaha! Co wed ug ciebie si stanie, gdy oni wcze niej umr [przed osi gni ciem wieku dojrzewania, w którym mog odró ni dobro od z a]? On odpowiedzia : Tylko Allah wie, co oni mieli zamiar uczyni.

7 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 89 Powrót do absolutnego monoteizmu wynika z kontekstu historycznego, zarówno religijnego jak i politycznego, jaki panowa na Pó wyspie Arabskim przed powstaniem islamu. Zamieszkiwa y go liczne plemiona, cz sto walcz ce ze sob i wyznaj ce wiele bóstw 20. W ród nich pojawia o si imi Allaha, pochodz ce z dawnego semickiego rdzenia 21. Nie by on odosobnionym bogiem i Koran zarzuca Mekka czykom przypisywanie mu towarzyszy: A jednak oni przypisali Bogu [li-ll h] d iny jako wspó towarzyszy [šurak ]; a przecie On je stworzy. I fa szywie przypisali Mu synów i córki 22, bez adnej wiedzy. Niech Mu b dzie chwa a! On jest wynios y ponad to, co Jemu dodaj jako wspó towarzyszy! (Sura 6, 100) Reforma religijna Muhammada zmierza a do uznania Allaha jako Jedynego i absolutnego Boga 23. Koran argumentuje, e przypisywanie Bogu wspó towarzyszy jest sprzeczne samo w sobie z poj ciem Boga i doprowadzi oby do chaosu: A gdyby na niebie i ziemi byli bogowie, poza Bogiem, to one uleg yby zniszczeniu. Chwa a Bogu, Panu Tronu! On jest ponad to, co Jemu przypisuj! (Sura 21, 22) Bóg nie wzi Sobie adnego syna i nie by o z Nim adnego boga. Bo wówczas ka dy bóg zabra by to, co stworzy, i jeden z nich wyniós by si ponad innych. Chwa a niech b dzie Bogu! On jest ponad to, co Jemu przypisuj! (Sura 23, 91) Pokusa politeizmu jest du o g bsza ni zwyk e uznawanie istnienia innych bogów oprócz Jedynego Boga, dlatego e cz owiek mo e odej od monoteizmu z ró nych racji. Dopuszcza si ba wochwalstwa za ka dym razem, gdy w swym warto ciowaniu stawia na pierwszym miejscu to, co nie jest bogiem. Y suf Al, opieraj c si na ró nych tekstach Koranu, zwraca uwag, e tymi obcymi bogami zniewalaj cymi cz owieka mog by naturalne zjawiska lub cia a niebieskie, doczesna w adza, wiedza, bogactwo, 20 Na temat rozwoju religii na Pó wyspie Arabskim, zob. Shakir K i t a b. Rozwój koncepcji Boga w kulturze arabskiej przed islamem. Toru : Wydawnictwo UMK Por. biblijne imi Boga Elohim, np. w Rdz 1, 26. Zob. P. W a r r e n. Is the Word Allah Similar to Elohim? [dost p: ]. Na temat imienia Allah zob. np. D. G i m a r e t. Les noms divins en Islam. Exégèse lexicographique et théologique. Paris: Les Éditions du Cerf 1988 s ; Dictionnaire du Coran s Sura 53, wymienia trzy przedmuzu ma skie boginie: AI-Lat, Al-Uzza i Manat. 23 R. Brown widzi du y wp yw chrze cija stwa na powstanie koncepcji Jedynego Boga Allaha w islamie: Who was Allah before Islam? who-was-%e2%80%98allah%e2%80%99-before-islam-1/#identifier_0_1394 [dost p: ].

8 90 KRZYSZTOF MODRAS OP a tak e w asne nami tno ci i pragnienia. Takie bo ki w ludzkiej wyobra ni staj si równe Bogu i sprzeciwiaj si zasadzie jedno ci, jak Bóg nada ca emu stworzeniu. Serce cz owieka sprawiedliwego za powinno by poch oni te ca kowicie przez mi o Jedynego Boga 24. Politeizm jest pokus Szatana, który zosta przekl ty i odpad od jedno ci z Bogiem, gdy okaza Mu niepos usze stwo i nie odda pok onu cz owiekowi. Jako stworzony z ognia, uwa a si za lepszego od tego, który pochodzi z mu u ziemi (Sura 15, 26-42). Takie warto ciowanie nie zosta o ustanowione przez wol Boga, ale pochodzi o z w asnej decyzji Szatana. Taka zmiana hierarchii warto ci oznacza popadni cie w grzech politeizmu. Zwraca na to uwag s ynny muzu ma ski teolog i mistyk, Al-Ghazali ( ): Gdy bogacz uwa a si za lepszego od biednego, a bia y za lepszego od czarnego, wtedy okazuj sw wynios o. Przyjmuj takie same hierarchiczne zasady, jakie przyj Iblis [Szatan] w swej ignorancji [ ahl], i popad w širk [ba wochwalstwo jako przeciwie stwo do taw d] 25. Ta nowa hierarchia warto ci jest fa szywa, dlatego e inni bogowie nie istniej. Oto jak Koran podsumowuje b dne idee politeizmu i wykazuje, e wszystko pochodzi ze stwórczego aktu Boga 26 : Iblis sprawdzi na nich swoj my l i oni poszli za nim, oprócz nielicznych spo ród wierz cych. Mia on nad nimi w adz tylko po to, aby my mogli rozpozna tych, którzy wierz w ycie ostateczne, od tych, którzy w nie pow tpiewaj. A twój Pan strze e ka dej rzeczy. Powiedz: Wzywajcie tych, których uznajecie poza Bogiem! Oni nie w adaj nawet ci arem py ku, ani w niebiosach, ani na ziemi. Oni nie maj tam adnego uczestnictwa ani te Bóg nie ma w ród nich pomocnika. Nie pomo e przed Nim adne wstawiennictwo, oprócz wstawiennictwa za tymi, na kogo On si godzi. A kiedy strach zostanie oddalony od ich serc, oni powiedz : Co powiedzia wasz Pan? Powiedz : Prawd! On jest Wynios y, Wielki! Powiedz: Kto wam daje zaopatrzenie z niebios i ziemi? Powiedz: Bóg. Zaprawd, my lub wy albo jeste my na drodze prostej, albo te jeste my w b dzie oczywistym! (Sura 34, 20-24) 24 Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 41; 167; ; 2107; 2332; 2680; 4244; 4268; 4448; O mi o ci do Jedynego Boga zob. n A l - G h a z a l i. I y ul m al-d n (O ywienie nauk religijnych); cyt. za wiki/tawhid [dost p: ]. Dzie o jest dost pne na [dost p: ]. 26 Koran sprzeciwia si dualizmowi uznaj cemu dwa czynniki sprawcze dobro i z o; z o nie ma mocy stwórczej. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 835; 5180; 5205.

9 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 91 BÓG JAWNY I UKRYTY Koran u ywa dwóch ró nych i czasami rozbie nych rodzajów okre le, by opisa Boga Jedynego. On jest pierwszy i ostatni, jawny i ukryty (Sura 57, 3), jest w niebiosach (Sura 67, 16) i na ziemi (Sura 50, 16). Jest ca kowicie niepodobny do rzeczy stworzonych, ale te siedzi na tronie (Sura 20, 5; 57, 4), posiada r ce (Sura 48, 10; 51, 47), twarz (Sura 55, 27) i oczy (Sura 11, 37; 52, 48; 54, 14) 27. Jest niedost pn tajemnic ( ayb; Sura 2, 3), ale te objawia si przez dzia anie w stworzeniu. Jest mi osierny, niemniej jednak jest wolny w swoich decyzjach i karaniu: Twój Pan jest bogaty [wystarczaj cy sam sobie], jest w adc mi osierdzia. Je li On zechce, to was usunie i zast pi, czym zechce, tak jak sprawi, e zrodzili cie si z potomstwa innego ludu (Sura 6, 133). Bóg jest ca kowicie oddzielony od stworzenia i niedost pny, ale te jest Wszechobecny i bardzo bliski cz owiekowi: Wys awia Boga to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi. On jest Pot ny, M dry! Do Niego nale y królestwo niebios i ziemi. On daje ycie i On powoduje mier. On jest nad ka d rzecz wszechw adny! On jest Pierwszym i Ostatnim, On jest Jawnym i Ukrytym [wal- hiru wal-b in]. On jest o ka dej rzeczy wszechwiedz cy! (Sura 57, 1-3) Ta rozbie no w opisach pochodzi st d, e w teologii muzu ma skiej poj cie Boga Jedynego zak ada jedno Jego planu, wyra aj cego si w harmonii istniej cej w stworzeniu. Ten dostrzegalny dla cz owieka ad jest znakiem, który ujawnia Boga i wskazuje na Jego istnienie i Opatrzno. Nie sprzeciwia si to jednak stwierdzeniu, e Bóg nadal pozostaje ukryty, a obserwuj c natur (Sura 27, 59-64) cz owiek szuka stale niewidzialnego (Sura 2, 3; 50, ). Bóg jest zawsze ukryty, bo umys ludzki nie jest zdolny poj jego istoty 28. W ten sposób sunna Proroka wyja nia t niezg bion tajemnic Boga: Wed ug przekazu Suhaila, Abu Salih poleca nam: Kiedy kto z was ma zamiar uda si do snu, powinien le e na o u na prawym boku i mówi : O Bo e, Panie Nieba i Panie Ziemi, Panie Wspania ego Tronu, Panie nasz i Panie wszystkiego, Roz upuj cy ziarno kukurydzy i pestk daktyla, Objawiaj cy Tor i Ewangeli oraz Kryterium [Koran], chroni si do Ciebie przed wszelkim z em, nad którym Ty masz doskona kontrol [ujmujesz za kosmyk]. O Bo e, Ty jest pierwszy, bo nie ma niczego przed Tob, Ty jest Ostatni, bo niczego nie ma po Tobie. Jeste 27 W teologii muzu ma skiej te antropomorficzne wyra enia okre la si terminem tašb h. Zob. Dictionnaire du Coran s Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n

10 92 KRZYSZTOF MODRAS OP Jawny [wst puj cy], bo nie ma niczego nad Tob ; Ty jest Ukryty [znaj cy g bi, ukryte rzeczy], bo nie ma nic poza Tob. Zdejm z nas ci ar d ugu i uwolnij nas od niedostatku. Abu Salihowi przekaza to Abu Huraira, który z kolei us ysza to od Wys annika Allaha 29. Po czenie obrazu Boga roz upuj cego ziarno kukurydzy i pestk daktyla (Sura 6, 95) z Objawieniem Tory, Ewangelii i Koranu wskazuje jeszcze na inny znak, w którym Bóg ujawnia swoje tajemnice. Jest nim Objawienie Bo e. Niezg biona wielko Boga i Jego Wiedza s opisane w powy szym tek cie w wymiarach zaczerpni tych ze wiata ziemskiego. Przypomina to poniek d opis bogactwa kryj cego si w Jezusie Chrystusie, o którym mówi List w. Paw a do Efezjan. Adresaci powinni ogarn duchem, czym jest Szeroko, D ugo, Wysoko i G boko, i pozna mi o Chrystusa, przewy szaj c wszelk wiedz. Zostan wtedy nape nieni ca Pe ni Bo- (Ef 3,18-19) 30. O pe ni, która zostanie udzielona przez Boga cz owiekowi wierz cemu i czyni cemu dobro, mówi w wielu miejscach te Koran (np. Sura 4,173), ale lud mi posiadaj cymi prawdziw wiedz s ci, którzy wyznaj wiar w Jedynego Boga: Za wiadcza Bóg 31, i nie ma boga, jak tylko On, i anio owie, i ludzie posiadaj cy wiedz utrzymuj c ze s uszno ci : Nie ma boga, jak tylko On, Pot ny, M dry! (Sura 3, 18). NAJPI KNIEJSZE IMIONA BOGA W islamie jednym ze rodków s u cych do przybli enia cz owiekowi istoty Boga s Jego atrybuty, na które wskazuj najpi kniejsze imiona : Do Boga nale imiona najpi kniejsze [al-asm u al- usn ]! Wzywajcie Go wi c nimi, a pozostawcie tych, którzy blu ni Jego imionom! Oni niebawem otrzymaj zap at za to, co czynili (Sura 7, 180; por. 20, 8, 59, 24). Tradycyjnie wymienia si 99 imion Boga, którymi s przymiotniki z rodzajnikami, t umaczonymi w stopniu najwy szym 32. Pochodz one w wi k- 29 Sahih Muslim 35, Biblia jest cytowana wed ug wydania: Pismo wi te Starego i Nowego Testamentu. Biblia tysi clecia. Wyd. 5. Pozna : Pallottinum Bóg daje takie wiadectwo poprzez Objawienie przekazane za po rednictwem anio ów i poprzez stworzenie. Wszystko wskazuje na Jedno Boga. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 358 do Sury 3, Muzu manie nie u ywaj jako nazwisk 99 imion Boga w ich dok adniej formie, dlatego e stworzenie nie mo e równa si Bogu. Mo na je natomiast u ywa bez rodzajnika albo w z o- eniach. Cz stym przyk adem s imiona z o one z terminu abd (s uga, niewolnik) i imienia

11 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 93 szo ci z Koranu, ale s te inne, których ród em jest sunna 33 : Przekaza Abu Huraira: Wys annik Allaha powiedzia : Jest dziewi dziesi t dziewi imion Allaha; kto je zachowuje w pami ci [w przekazie Ibn Umara: kto je wylicza], wejdzie do Raju. Zaprawd, Bóg jest Nieparzysty (On jest Jedyny, a to jest liczba nieparzysta) i lubi nieparzysto 34. Mówi si te o najwspanialszym setnym imieniu (al-ism al- a am), któremu Tradycja nada a szczególn moc. Wzywanie Boga tym imieniem gwarantowa oby wys uchanie pró b 35. Takie przekonanie opiera si na dawnych wierzeniach semickich 36, wed ug których znajomo imienia oznacza a posiadanie w adzy nad dan rzecz 37. Tradycja muzu ma ska nie jest jednomy lna w kwestii najwy szego imienia Boga 38. W niektórych rodowiskach, zw aszcza szyickich, mówiono, e jego znajomo mia a by przywilejem kilku proroków, wi tych lub szyickich imamów. Sufi za twierdzili, e Bóg objawia swoje imi tym, którzy post puj na drodze mistycznej 39. Szukano najwy szego imienia w ród znanych imion b d te w surach koranicznych albo te mówiono, e jest ono znane tylko Bogu. Dla unikni cia tego rodzaju spekulacji wielu uczonych muzu ma skich uwa a, e tym imieniem jest w asne imi Boga Allah, które jest syntez wszelkich imion; 99 pi kne imiona s synonimami imienia Allah i s mu równe w godno ci. Wskazuje na to sam Koran, który nie rozró nia imienia Allaha od innych: Powiedz: Módlcie si do Boga [All h] albo módlcie si do Mi osiernego [al- Ra m n]! Jakkolwiek by cie Go wzywali, On posiada najpi kniejsze imiona. Nie b d zbyt g o ny w swojej modlitwie ani te nie b d w niej za cichy! Poszukaj drogi po redniej. (Sura 17, 110) Boga, np. Abd All h (S uga Allaha), Abd ar-ra m n (S uga Mi osiernego); zob. D a n e cki. Podstawowe wiadomo ci o islamie s Tradycyjna lista imion pochodzi od Wal d ibn Muslim al-dimašq (zm. 810), ale istniej te inne, które nie pokrywaj si i wymieniaj imiona w ró nej kolejno ci. Na temat imion Boga, zob. G i m a r e t. Les noms divins en Islam. 34 Sahih Muslim 35, Do takiego przekonania zach ca sam Koran, np. Sura 56, 74: Wys awiaj wi c imi twego Pana, Mo nego [al- a m]! Zob. te Sura 56, 96; 69, Zob. np. Ps 99, 3: Niech wielbi imi Twoje wielkie i straszliwe: ono jest wi te. 37 W tradycji ydowskiej jednak imi Boga, oparte na spó g oskach h-w-h, nie by o wymawiane, a w tek cie biblijnym wstawiano tam samog oski ze s owa imieniem Adonaj (Pan). Zob. Pismo wi te Starego i Nowego Testamentu. T. 1: Stary Testament. Pozna : Ksi garnia w. Wojciecha 2003 s. 85 przypis do Wj 3, Zob. np. G i m a r e t. Les noms divins en Islam s B dzie o tym mowa w dalszej cz ci artyku u.

12 94 KRZYSZTOF MODRAS OP Oznacza to, e mo na zwraca si do Boga poprzez Jego w asne imi (Allah) albo jedno z imion odnosz ce si do danego atrybutu, który u atwia, w stopniu dost pnym dla natury ludzkiej, poznawanie Boga w tym aspekcie. Cytowana sura wymienia dwa imiona Boga: All h i al-ra m n (Mi osierny). Koran cz sto zwraca uwag na Boski atrybut Mi osierdzia, mo e dlatego, e spotyka si on ze szczególnym sprzeciwem ze strony poga skich Arabów 40. W Arabii tytu al-ra m n oznacza bóstwo i wyst powa w rodowisku ydowskim i chrze cija skim 41. Mekka czycy unikali wi c tego terminu i wy ej stawiali imi Allah na oznaczanie Boga Najwy szego 42. Uczeni muzu ma scy na ró ne sposoby wyja niali zwi zek przymiotów Boga z Jego istot. Grupa zwana a ar 43, opowiadaj ca si za literalnym sensem Koranu, pojmuje atrybuty w sposób dos owny. Odró niaj oni atrybuty od istoty, ale nie wchodz w g bsze spekulacje teologiczne 44. Mutazylici, zwani te ahl al-taw d (lud mi Bo ej Jedno ci), reprezentuj kierunek racjonalny. Bronili absolutnej transcendencji Boga Jedynego oraz niepodzielno Jego istoty. Utrzymywali wi c, e atrybuty nie ró ni si od istoty Boga, ale s tylko werbalnymi terminami. Równie antropomorficzne okre lenia, takie jak: r ka, oblicze, tron Boga, s tylko metaforami. Bóg nie ma pozytywnych atrybutów, ale jest m dry przez swoj istot, a nie przez wiedz 45. Wed ug mutazylitów Koran nie jest odwieczny, ale zosta stworzony 46. Al-Aszari ( ) 47 przytacza nast puj cy opis Boga w uj ciu mutazylitów: Bóg jest jeden, nic nie jest do niego podobne, nie jest ani cia em, ani jednostk, ani substancj, ani akcydensem. Istnieje poza czasem. Nie mo e przebywa 40 Zob. Sura 25, 60: Kiedy im si powie: Wybijajcie pok ony Mi osiernemu [lil-ra m n]!, oni mówi : Có to jest ten Mi osierny? Czy my mamy wybija pok ony na twój rozkaz? I to tylko powi ksza ich niech. Zob. Sura 21, 36. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 17, Zob. M. G a u d e f r o y - D e m o m b y n e s. Narodziny islamu. Prze. H. Ol dzka. Warszawa: PIW 1988 s Zob. G i m a r e t. Les noms divins en Islam s S owo a ari pochodzi od a ar oznaczaj cego pozosta o, lad; opowiadanie, tradycja. 44 Tak metodologi w aq dah (dziedzina nauki zajmuj ca si artyku ami wiary islamu), opart na dos ownym rozumieniu tekstu, wybieraj cz sto hanbalici, czyli przedstawiciele naj- ci lejszej z czterech sunnickich szkó prawa islamskiego. 45 Równie dla szyitów, dla unikni cia politeizmu, atrybuty i imiona Boga nie istniej niezale nie poza istot Boga. Bóg poznaje nie przez wiedz, która jest w jego istocie, ale przez wiedz, która jest jego istot. Zob. Tawhid. [dost p: ]. 46 Wi kszo muzu manów uwa a Koran za odwieczny i niestworzony. 47 Al-Aszari jest za o ycielem jednej z czterech sunnickich szkó prawa islamskiego. Jednym z najbardziej znanych przedstawicieli tej szko y by Al-Ghazali ( ).

13 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 95 w jakim miejscu ani w jakim bycie, nie podlega adnym atrybutom ani okre leniom odnosz cym si do stworze. Nie jest uwarunkowany ani okre lony, nie jest sprawc pocz cia ani nie jest pocz ty. Pozostaje poza percepcj zmys ow. Oczy nie widz Boga, spojrzenie go nie dosi ga, wyobra nia go nie obejmuje. Jest rzecz, lecz nie tak jak inne rzeczy, jest wszechwiedz cy i wszechmog cy, lecz jego wszechwiedzy i wszechmocy nie mo na porówna do niczego stworzonego. Stworzy wiat bez wcze niejszego archetypu i bez pomocnika 48. Al-Aszari uzna atrybuty Boga za ró ne od Jego istoty, niemniej jednak twierdzi, e nie istniej one poza ni. Sam Koran bowiem mówi, e u Boga jest wiedza (Sura 46, 23) i si a (Sura 51, 58). Równie Koran jest jednym z Jego wiecznych atrybutów. Te za nie s tylko ludzkimi nazwami, ale wyra aj rzeczywist doskona o Boga. Al-Aszari uznaje te stosowanie do Boga okre le znanych ze wiata ludzkiego, ale ostrzega przed antropomorfizmem. W zwi zku z tym sta o si s ynne jego powiedzenie: bila kayfa (bez pytania o to, jak), które oznacza, e nie nale y pyta si, w jaki sposób Bóg posiada r ce, twarz czy te siedzi na tronie 49. Dobrym koranicznym przyk adem obrazuj cym imiona Boga jest fragment sury 59, który w kilku wersetach gromadzi wiele z nich: On jest Bogiem! Nie ma boga, jak tylko On [huwa ll hu l il ha ill huwa]! On zna skryte i widzialne. On jest Mi osierny, Lito ciwy [ar-ra m nu r-ra m]! On jest Bogiem! Nie ma boga, jak tylko On!; Król [al-malik], Przenaj wi tszy [alqudd s], Pokój [as-sal m], Wierny [al-mu min], Zachowuj cy [al-muhaymin], Pot ny [al- az z], Przemo ny [al- abb r], Wynios y [al-mutakabbir]! Chwa a niech b dzie Bogu! On jest ponad to, co dodaj Mu jako wspó towarzyszy [yušrik n]! On jest Bogiem! Stworzycielem [al- liq] 50, Twórc [al-b ri ] 51, Kszta tuj cym [al-mu awwir] 52! Do Niego nale najpi kniejsze imiona! G osi Jego chwa to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi! On jest Pot ny, M dry [al- az zu al- ak m]! (Sura 59, 22-24) 48 Cyt. za: H. C o r b i n. Historia filozofii muzu ma skiej. Prze. K. Pachniak. Warszawa: Dialog 2009 s Konsekwencj rozwa a mutazylitów by a negacja mo liwo ci widzenia Boga w przysz ym wiecie. Tak postaw nazwano ta til (agnostycyzm). 49 Zob. C o r b i n. Historia filozofii muzu ma skiej s Stworzenie (bada a, pocz tek procesu stworzenia z niczego) obejmuje powstanie pierwszej materii (fa ara) oraz stopniow ewolucj ( alaqa), dotycz c rzeczy materialnych, jak i abstrakcyjnych (idee). Termin alaqa zawiera poj cie mierzenia i dostosowania do pewnego schematu. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 120 do Sury 2, Termin ten oznacza wyprowadzenie nowych form z uprzednio stworzonej materii lub stanu. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 120; Bóg jako Kszta tuj cy nadaje okre lon form albo kolor, odpowiadaj ce danemu celowi. Jest to zako czenie widzialnego etapu stworzenia.

14 96 KRZYSZTOF MODRAS OP Imiona wymienione w powy szej surze pozwalaj wyrobi sobie pewn ide o Bogu 53. Tekst podkre la dwa razy jedno Boga. Oznacza to, e do Boga nic nie jest podobne, ale On nad wszystkim panuje. Jest to podstawowa prawda, bez której nie mo na zrozumie idei Boga. Ma On absolutn wiedz o tym, co widzialne i niewidzialne, o tera niejszo ci i przysz o ci. Podobnie te Jego aska i Mi osierdzie s bezgraniczne. Z kolei tekst mówi o Jego królewskim autorytecie, zaprowadzaj cym Prawo i Sprawiedliwo oraz zobowi zuj cym do pe nego pos usze stwa. Jako Przenaj wi tszy, Bóg jest wolny od wszelkiej skazy z a. Poj cie Pokoju oznacza nie tylko brak wojny, ale przede wszystkim doskona o woln od wszelkiego braku. Bóg jest Wiernym w tym sensie, e podtrzymuje wiar i jest godny ca kowitego zaufania. To On zachowuje od wszelkiego niebezpiecze stwa i jako Pot ny wykonuje swoj Wol. Jemu, który jest Przemo ny, nic nie mo e si sprzeciwi. On jest Wynios y nad ca e stworzenie i dlatego nie mo na mu dodawa wspó towarzyszy (ba wochwalstwo). Kolejne atrybuty opisuj stwórcz moc Boga, która wyra a si w trzech aspektach: w stworzeniu pierwszej materii, w kszta towaniu nowych form i w ci g ym podtrzymywaniu wszelkich zdolno ci i energii, które da stworzeniu poprzez nadanie praw 54. Dokonuje si to w wymiarze tak fizycznym, jak i duchowym 55. Wspomniane w poprzednim paragrafie atrybuty podkre laj przede wszystkim wielko Boga. Warto zauwa y, e ostatni werset cytowanej sury, cz c z sob ide stworzenia, najpi kniejsze imiona, g oszenie chwa y przez wszystkie rzeczy stworzone oraz wymieniaj c na ko cu dwa atrybuty: Pot ny i M dry, opiera si na za o eniu, e atrybuty Boga pozostawiaj w stworzeniu lady (immanencja), po których mo na doj do odkrycia Pot gi i M dro ci Jedynego Boga (transcendencja). W zwi zku z tym wszystkie imiona Boga mo na podzieli na dwie grupy. Pierwsza wskazuje na atrybuty istoty, które przedstawiaj Boga takim, jakim jest sam w sobie, np. jedyno, wieczno, doskona o, wszechmoc, wszechwiedza, moc stwórcza, suwerenno. Inna grupa opisuje Jego relacj ze stworzeniem (atrybuty dzia ania). Mówi one o sprawiedliwo ci, hojno ci i dobroci, przebaczeniu i mi o ci do wiernych. Uczeni muzu ma scy id cy za nurtem aszaryckim wymieniali atrybuty woli (postano- 53 Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n ; por. n. 19 do Sury 1, Okre laj to atrybuty raz q, razz q, np. Sura 35, 3: O ludzie! Przypomnijcie sobie dobro Boga wzgl dem was! Czy jest jaki stwórca poza Bogiem? On wam daje zaopatrzenie [yarzuqu-kum] z nieba i z ziemi. Nie ma boga, jak tylko On! Jak e wi c mo ecie by odwróceni?. Por. Sura 51, Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 35,3; n do Sury 42,19.

15 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 97 wienie Boga, któremu nikt nie mo e si oprze ) i atrybuty mi o ci (wola yczliwo ci wobec stworzenia) 56. Mistyczni sufi za woleli dzieli je na atrybuty majestatu i pi kna. Podzia y te odpowiadaj w zachodniej duchowo ci dwóm dobrze znanym terminom okre laj cych do wiadczenie sacrum: mysterium tremendum (grozy) i mysterium fascinans (fascynacji) 57. TRANSCENDENCJA I IMMANENCJA Bóg w islamie, zgodnie z zasad taw d, jest absolutnie transcendenty, nieporównywalny ze stworzeniem. W wietle tej doktryny równie biblijne stworzenie cz owieka na obraz Boga (Rdz 1, 27) okaza o si niew a ciwe, dlatego e Bóg nie ma adnego obrazu czy formy, które mog yby by obj te ludzkim rozumem 58. Transcendencja znaczy, e Bóg jest jedyn wieczn rzeczywisto ci, jest Wszechmog cy, Wszechobecny i Wszechwiedz cy. To On w swojej woli decyduje o istnieniu jakie rzeczy, a ona si staje (Sura 3, 47), to on ustanawia Prawo, a cz owiek ma mu odpowiedzie pos usze stwem 59. Bóg decyduje te o przeznaczeniu wiata, o biegu historii, o yciu i mierci, o dobru i z u, które spotyka cz owieka 60. O tym przypomina wiernym Wys annik Allaha: Powiedz: Nie dosi gnie nas nic innego, jak tylko to, co zapisa dla nas Bóg. On jest naszym Panem! Niech ufaj Bogu ludzie wierz cy! (Sura 9, 51). Ta absolutna transcendencja Boga jest okre lana w Koranie terminami Wynios y, Najwy szy, w ró nych formach pochodz cych od czasownika al ( by wysokim, wynios ym, przewy sza ) 61. S owa te wyra aj niepokonan odleg o, jaka oddziela Boga od stworzenia 62 : 56 Teologia aszarycka wyró nia a siedem atrybutów podstawowych: ycie, Wiedza, Pot ga, Wola, Widzenie, S yszenie i S owo. Zob. Dictionaire du Coran s Terminy te pochodz z dzie a lutera skiego teologa, Rudolfa Otto ( ): Otto and the Numinous. [dost p: ]. 58 Prorocy mog by obrazem Boga tylko w tym sensie, e s Jego namiestnikami (Sura 2, 30) i wype niaj w pe ni Jego wol ; zob. R.M. Z u b e r i. The Image of God. ~rzuberi/articles/the_image_of_god.pdf [dost p: ]. 59 Te nakazy i zakazy pochodz ce z absolutnej woli Boga (al-ir da) s zawarte w prawie szariatu. Zob. Dictionnaire du Coran s Zob. A.Th. K h o u r y, L. H a g e m a n n [et al.]. Dictionnaire de l Islam. Histoire Idées Grandes figures. Belgique: Brepols 1995 s W teologii islamskiej u ywa si tu terminu tanz h ( by odleg ym; czystym, nieskalanym ). 62 Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 42, 4.

16 98 KRZYSZTOF MODRAS OP Do Niego nale y to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi. On jest Wynios y, Wspania y [al- aliyyu al- a m]! (Sura 42, 4; 2, 255) On zna to, co jest ukryte, i to, co jest jawne. On jest Wielki, Wynios y [almuta l ]! (Sura 13,9) Wys awiaj imi twego Pana, Najwy szego [isma rabbika al-a l ] 63, który stworzy i ukszta towa harmonijnie, który wyznaczy los i poprowadzi. (Sura 87,1-3) W ostatnim wersecie wyst puje imi Boga al-rabb (Pan) 64 w po czeniu z terminem Najwy szy. To z czenie dwóch imion jeszcze bardziej uwidocznia ide, e Bóg jest transcendentym absolutem i Stworzycielem, od którego wszystkie zale y, i któremu cz owiek jest winien ca kowite pos usze stwo. Ten arabski termin jednak, znacz cy równie opiekun, obro ca, kustosz, uwydatnia trosk, a nawet mi o, jak Bóg okazuje wobec swego stworzenia 65. Oznacza to, e transcendenty Bóg pozostaje w relacji ze stworzeniem, jest immanentny i obecny w stworzonym wiecie. To poj cie Boga, niesko czenie przewy szaj cego rzeczy stworzone, ale te obecnego w wiecie, nieustannie powraca w Koranie: w swoim Mi osierdziu absolutny Bóg troszczy si o stworzenie, którego porz dek i istnienie zale od Jego ci g ej obecno ci i ci g ego stwarzania. Wszechobecno Boga w wiecie stworzonym jest wyra ana w Koranie terminem oblicze Boga 66 : Do Boga nale y Wschód i Zachód! I gdziekolwiek si obrócicie, tam jest oblicze Boga [wa hu All h]! Zaprawd, Bóg jest wszechobejmuj cy, wszechwiedz cy! (Sura 2, 115). Oznacza to, e Bóg jest w pe ni wiadomy tego wszystkiego, co si dzieje w wiecie stworzonym. Koran w swoisty sposób opisuje t ide : On jest Tym, który stworzy niebiosa i ziemi, który spu ci z nieba wod dla was dzi ki której sprawili my, i wyros y ogrody pe ne blasku. Wy nie potrafiliby cie spowodowa, i by wyros y w nich drzewa. Czy jest jaki bóg obok Boga? Tak, owszem! Oni s ludem, który przypisuje równych. On jest Tym, który uczyni ziemi miejscem sta ym i utworzy w jej szczelinach rzeki, i utworzy na 63 Al-a al jest elatiwem z rodzajnikiem odpowiadaj cym stopniu najwy szemu: najwznio lejszy, najwy szy. 64 Arabskie s owo rabb, znacz ce pan, w adca, w a ciciel, wyra a te ide piel gnowania, utrzymywania, wychowania dziecka i doprowadzenia go do dojrza o ci. Zob. E.W. L a n e. An Arabic-English Lexicon. Beirut: Librairie du Liban 1968 v. 3 s Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n oraz n. 20 do Sury 1, W stosunku do cz owieka, s owo to oznacza osobowo i wn trze cz owieka, a w odniesieniu do Boga, Jego natur, istot. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n. 114 do Sury 2, 112.

17 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 99 niej solidnie stoj ce góry, i utworzy mi dzy dwoma morzami przegrod. Czy jest jaki inny bóg obok Boga? Ale nie! Lecz wi kszo ludzi nie wie! On jest Tym, który wys uchuje uci nionego, kiedy Go wzywa, który odsuwa z o i który czyni was namiestnikami na ziemi. Czy istnieje jaki inny bóg obok Boga? Jak e ma o oni sobie przypominaj! On jest Tym, który prowadzi was drog prost w ciemno ci, na l dzie sta ym i na morzu, i który posy a wiatry jako radosn wie zwiastuj c Jego mi osierdzie. Czy istnieje jaki inny bóg obok Boga? Bóg jest wynios y ponad to, co Jemu przypisuj jako wspó towarzyszy! On jest Tym, który daje pocz tek [yabda u] stworzeniu, a potem je ponawia [yu duhu] 67, i który daje wam zaopatrzenie z nieba i z ziemi. Czy istnieje jaki inny bóg obok Boga? Przynie cie wi c wasz dowód, je li mówicie prawd! (Sura 27, 60-64) Obecno Boga nie ogranicza si tylko do wiata materialnego, ale obejmuje równie wiat ludzki, a nawet przekracza wiadomo samego cz owieka: Nie dosi gaj Go spojrzenia, lecz On dosi ga spojrzenia. On jest Przenikliwy, wiadomy! (Sura 6, 103) I w jakiejkolwiek by by sytuacji, i cokolwiek recytowa by z Koranu, i jakiekolwiek podejmujecie dzia anie My jeste my przy was wiadkami, kiedy si w tym zag biacie. I nie ujdzie uwagi twego Pana nawet ci ar jednego py ku ani na ziemi, ani w niebiosach; ani te co jeszcze mniejszego od tego, ani te wi kszego eby to nie by o w Ksi dze jasnej. (Sura 10, 61) My stworzyli my cz owieka i wiemy, co podszeptuje jemu dusza. My jeste my bli ej niego ani eli arteria jego szyi. (Sura 50, 16) Obraz t tnicy szyjnej, przenosz cej krew z serca do g owy, wyra a ide, e w akcie stworzenia Bóg da cz owiekowi woln wol, ale On zna jego wewn trzne pragnienia i motywy lepiej ni sam cz owiek. U ywaj c obrazu krwi, która jest ród em ycia i wiadomo ci, Koran podkre la fakt, e Bóg zna nasz wewn trzny stan doskonalej ni my sami Cz sto pojawiaj ca si w Koranie idea ponawiania stworzenia oznacza nieustann obecno w wiecie stwórczej energii Bo ej, która podtrzymuje go w istnieniu; proces ten zako czy si nowym i doskona ym stworzeniem w Dniu Ostatecznym. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 10,34 oraz n do Sury 29, Zob. tam e n do Sury 50,16.

18 100 KRZYSZTOF MODRAS OP MI O BOGA Immanencj Boga w wiecie mo emy opisa, u ywaj c wyra enia mi- o Boga do swego stworzenia, które nabra o szczególnego znaczenia w muzu ma skim mistycyzmie: Pro cie o przebaczenie waszego Pana! Nast pnie nawracajcie si do Niego! Zaprawd, mój Pan jest lito ciwy, kochaj cy [wad d]! (Sura 11, 90) Oto On stwarza po raz pierwszy i powtarza stworzenie! On Przebaczaj cy, Mi o ciwy [al-wad d]! On W adca Tronu Godnego Chwa y! (Sura 85, 13-15) W ród muzu ma skich uczonych, mi o kojarzy si zbytnio z uczuciami znanymi ze wiata ludzkiego 69, i dlatego w stosunku do Boga usi uje si ogranicza znaczenie s owa wad d do poj cia upodobania w tych, co czyni dobro i sprawiedliwo. Mi o Boga polega aby na wynagrodzeniu sprawiedliwych w tym wiecie ziemskimi dobrami, a w przysz ym, wspanialsz nagrod Raju, która przewy sza ludzkie zas ugi 70 : Bóg da im nagrod tego wiata oraz pi kn nagrod ycia ostatecznego. Bóg kocha ludzi czyni cych dobro! (Sura 3, 148; 3, 76; 5, 42). Przeciwie stwem do takiej mi o ci, by by brak upodobania (mi o ci) Boga do tych, którzy czyni niesprawiedliwo : Zap at za z o jest z o jemu podobne. Ale kto przebaczy i naprawi, to znajdzie zap at u Boga. Zaprawd, On nie mi uje niesprawiedliwych! (Sura 42, 40) Tej mi o ci Boga do stworzenia odpowiada mi o ludzi do Boga: to ona jest najwy szym motywem post powania i prowadzi do mi owania Jego stworzenia 71. W ten sposób zdobywa si upodobanie i mi o Boga, a zarazem Jego najwy sz zap at : Nie jest pobo no ci, e zwracacie twarze ku wschodowi i ku zachodowi. Lecz prawdziwie pobo ny jest: kto wierzy w Boga i w Dzie Ostatni; w anio ów, w Ksi g i w proroków 72 ; i ten, kto rozdaje maj tek dla Jego Mi o ci [ al ub- 69 Zob. A r n a l d e z. Le Coran. Guide de lecture s Zob. te Dictionnaire du Coran s Zob. Tafs r al layn. [dost p: ]. 71 Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 42, Jest to tzw. pi dogmatów islamu, w które ka dy muzu manin powinien wierzy.

19 KONCEPCJA JEDYNEGO BOGA W ISLAMIE 101 bihi] 73 bliskim krewnym, sierotom i biedakom, podró nemu i ebrz cym, i na wykup niewolników 74 ; i ten, kto odprawia modlitw ; i ten, kto daje ja mu n ; i ci, którzy wype niaj swoje zobowi zania, kiedy si zobowi zali; i ci, którzy s cierpliwi w nieszcz ciu i przeciwno ci, i w czasie niebezpiecze stwa; oto ci, którzy s szczerzy w wierze. Oni s prawdziwie bogobojni! (Sura 2,177) W prawdziwej pobo no ci zatem zasadniczym motywem jest mi o Boga i bli niego. Wyra a si ona zarówno w wierze, jak i w konkretnych czynach mi o ci wobec innych osób i instytucji 75. Niektóre teksty koraniczne mówi ce o mi o ci s do g bokie, co zosta o zauwa one w mistycznych komentarzach: A w ród ludzi s tacy, którzy sobie bior, poza Bogiem, Jemu równych, mi uj c ich, jak si mi uje Boga. Ale ci, którzy wierz ; s gorliwsi w mi o ci do Boga. O, gdyby ci, którzy czyni niesprawiedliwo, mogli wiedzie, kiedy zobacz kar, e moc nale y w ca o ci do Boga i e Bóg jest straszny w karaniu! (Sura 2,165) Ibn Kathir ( ), komentuj c ten tekst, wyja nia, e gorliwo w mi o- ci do Boga wyra a si w wierze w Niego i w Jego Jedyno, w oddawaniu czci tylko Jemu i w nieprzydawaniu Mu adnych towarzyszy oraz w poznaniu Jego wielko ci. Mi uj cy s wiadomi, e zale tylko od Niego i dlatego w ka dej potrzebie prosz Go o pomoc 76. Wczesny za sufi z Persji, al-tustari ( ) wi e niewiar z niewiedz ( ahl), a mi o z prawd ( aqq) oraz z wiedz (ma rifa). Mi uj cy mistycy ( rif n mu ibb n) otrzymuj od Boga sk onno ( a f) kieruj c ich ku czystej rzeczywisto ci prawdy (kh li at al- aqq). Znakiem tej mi o ci jest pos usze stwo i wyrzeczenie si wszelkiej rzeczy, która nie jest Bogiem. W tym sensie Bóg niegdy skierowa swoj mi o na Moj esza, bo ten szuka Jego upodobania (masarra). Odpowiedzi ze strony cz owieka na trosk Boga jest sta a pami o Bogu ( ikr) J. Bielawski, t umacz c zwrot mimo umi owania go, odnosi go do maj tku, a nie do Boga. Por. jednak Sura 76,8: Oni dawali po ywienie z mi o ci do Niego ( al ubihi) biednemu, sierocie i niewolnikowi. 74 Y suf Al rozszerza te terminy na biednych, sieroty i niewolników w sensie duchowym, potrzebuj cych wsparcia intelektualnego lub moralnego. Do niewolników nale te zwierz ta podleg e cz owiekowi, o które nale y si troszczy. Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n do Sury 76, Zob. Y s u f A l. The Meaning of the Holy Qur n n Tafs r ibn Ka r do Sury 2, Tam e.

20 102 KRZYSZTOF MODRAS OP MISTYCZNE POZNANIE JEDYNEGO BOGA Nurt mistyczny w islamie, zwany sufizmem 78, opieraj c si na imionach Boga oraz tekstach mówi cych o mi o ci, wytyczy tar qa, czyli drogi prowadz ce do blisko ci z Bogiem. By a to praktyczna realizacja idei taw d, polegaj ca na uwolnieniu si od wiata wielo ci i doj ciu do jedno ci. Etapy tego procesu zosta y opracowane przez perskich sufich, takich jak D unajd Bagdadi ( ) i Al-Ghazali ( ). D unajd zauwa y, e s owne wyznanie wiary w Jedynego Boga jest tylko pocz tkiem mistycznej drogi, a jej uwie czeniem jest al-fan f (a)l-tawh d, czyli zatopienie si i unicestwienie w Jedno ci. Jest to stan, w którym cz owiek zatraca w asne ja, cechy oraz istnienie, by odzyska na nowo prawdziwe ja i istnienie od Boga. Nabiera on wtedy wiadomo ci, e to, czym jest, jest jakby promieniem atrybutów Boga. Ta koncepcja, zwana wa dat al-wu d (jedno istnienia), zosta a opracowana zw aszcza przez andaluzyjskiego sufiego i filozofa Ibn Arabiego ( ). Dla wcze niej yj cego Al-Ghazaliego, istnienie nale a o do Jedynego Istniej cego, a sufi mia na swej drodze za wiadczy, e istnienie jest tylko w Bogu i e wszystko przeminie oprócz oblicza Boga (Sura 28, 88). Nale y jednak zaznaczy, e zgodnie z doktryn aszaryck nie zatraca to ró nicy mi dzy Stworzycielem a stworzeniem, dlatego e atrybuty nie s Bogiem, ani te czym innym ni Bóg. Dzi ki nim rzeczy stworzone staj si znakami (ayat) i ladami (a ar) Boga. Na tym polega tajemnica Boga ukrytego i obecnego, transcendentnego i immanentnego w wiecie 79. Wed ug Ibn Arab ego ca e stworzenie jest teofani imion Boga i im zawdzi cza swoje istnienie. Sufi wi c w czasie swej drogi mistycznej poznaje zwi zki mi dzy imionami, proroctwem koranicznym i sercem ludzkim. Prorocy, a tak e i inni, staj si bowiem s ugami jakiego imienia Bo ego Z sufizmem wi e si termin irf n, oznaczaj cy poznanie, zw aszcza mistyczne, bezpo rednie poznanie duchowe, gnoz. Okre lenie to jest znane szczególnie u szyitów, gdzie ideologiem irf n by w XVII wieku Mu a Sadra w Iranie. Zob. Muhammad T a q i M i s b a h Y a z d i. Islamic Gnosis (Irfan) and Wisdom (Hikmat). Al-Tawhid Islamic Journal vol. 14: Fall 1997 no. 3. Qum-Iran. [dost p: ]. Na temat sufizmu zob. tak e artyku y J. Nosowskiego oraz A b u a l - Q a s i m a a l - Q u s a y r i. Ar-Risala al-qusayriyya czyli Traktat o sufizmie. Prze. J. Nosowski. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog Zob. Tawhid. [dost p: ]. 80 W j zyku arabskim tak osob okre l si terminem marb b od rabb (by panem). Wed ug przekonania muzu manów, Muhammad, który wype nia misje wszystkich proroków, jest s ug wszystkich imion Boga.

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM

DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM DROGA KRZYŻOWA TY, KTÓRY CIERPISZ, PODĄŻAJ ZA CHRYSTUSEM Anna Golicz Wydawnictwo WAM Kraków 2010 Wydawnictwo WAM, 2010 Korekta Aleksandra Małysiak Projekt okładki, opracowanie graficzne i zdjęcia Andrzej

Bardziej szczegółowo

Słuchaj, Izraelu! Pan Bóg nasz, Pan JEST JEDEN. (Marek 12,29).

Słuchaj, Izraelu! Pan Bóg nasz, Pan JEST JEDEN. (Marek 12,29). Jedynemu Bogu, Panu i mojemu Zbawicielowi, JEZUSOWI CHRYSTUSOWI, dziękuję. Słuchaj, Izraelu! Pan Bóg nasz, Pan JEST JEDEN. (Marek 12,29). Nie znam większej radości, niż radość pisania o naszym Bogu, Panu

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA III Ocena dopuszczająca -Wie, dlaczego należy odprawiać I piątki miesiąca. -Wie, że słowo Boże głoszone

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

Uzdrawiająca Moc Ducha Świętego

Uzdrawiająca Moc Ducha Świętego 1 / 5 Moc Ducha Świętego to miłość! Uzdrawiająca Moc Ducha Świętego to temat rekolekcji Rycerstwa św. Michała Archanioła, które odbyły się w dniach 13-14 grudnia 2013r. w Rycerce Górnej. Rekolekcje prowadził

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Narodziny Pana Jezusa

Narodziny Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Narodziny Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: M. Maillot Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku

DZIECI I ICH PRAWA. Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku DZIECI I ICH PRAWA Prawa Dziecka są dla wszystkich dzieci bez wyjątku i jakiejkolwiek dyskryminacji, niezaleŝnie od koloru skóry, płci, języka, jakim się posługuje, urodzenia oraz religii. Zostały one

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy piątej szkoły podstawowej

Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy piątej szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z religii dla klasy piątej szkoły podstawowej Wymagania programowe i kryteria oceniania I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Posiada

Bardziej szczegółowo

Omnec Onec Zbiór tekstów - Część III - List od Wenusjan

Omnec Onec Zbiór tekstów - Część III - List od Wenusjan Omnec Onec Zbiór tekstów - Część III - List od Wenusjan Venusian Script Collection of Texts Part III - Copyright 2000 by Omnec Onec Zbiór tekstów Part III - Copyright 2000 by Omnec Onec Kopiowanie i rozpowszechnianie

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Powołani do Walki EFEZJAN 6:10-24

Powołani do Walki EFEZJAN 6:10-24 Powołani do Walki EFEZJAN 6:10-24 Efezjan 6:10-24 10. W końcu, umacniajcie się w Panu oraz w Jego potężnej sile. 11. Włóżcie na siebie pełną zbroję Bożą, byście umieli sobie radzić z podstępami diabła.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu

Rozdział 6. Pakowanie plecaka. 6.1 Postawienie problemu Rozdział 6 Pakowanie plecaka 6.1 Postawienie problemu Jak zauważyliśmy, szyfry oparte na rachunku macierzowym nie są przerażająco trudne do złamania. Zdecydowanie trudniejszy jest kryptosystem oparty na

Bardziej szczegółowo

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH 1 Szczegółowe przepisy wykonawcze na rok akadem. 2010/11 wprowadzające w życie Zarządzenie Rektora PWT we Wrocławiu w sprawie nauczania języków obcych na PWT we Wrocławiu z dnia 29 września 2009 r. 1.

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY

KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY KRÓLEWSKIE SERCE KOBIETY PAŁAC DZIAŁYŃSKICH W POZNANIU STARY RYNEK 78/79 23-24 MARCA 2013R. 13-14 KWIETNIA 2013R. PIĘKNO NALEŻY WSPIERAĆ, BO TWORZY JE NIEWIELU A POTRZEBUJE WIELU PIĘKNO BEZ DOBROCI JEST

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem Opłatę wstępną należy ściśle powiązać z przychodami roku, w którym zaczęto użytkować przedmiot leasingu, nie zaś rozdzielać proporcjonalnie w stosunku do czasu obowiązywania umowy zawartej na okres przekraczający

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

PIOTR I KORNELIUSZ. Bóg chce, aby każdy usłyszał Ewangelię I. WSTĘP. Teksty biblijne: Dz. Ap. 10,1-48. Tekst pamięciowy: Ew.

PIOTR I KORNELIUSZ. Bóg chce, aby każdy usłyszał Ewangelię I. WSTĘP. Teksty biblijne: Dz. Ap. 10,1-48. Tekst pamięciowy: Ew. PIOTR I KORNELIUSZ Teksty biblijne: Dz. Ap. 10,1-48 Tekst pamięciowy: Ew. Marka 16,15 Idąc na cały świat, głoście ewangelię wszelkiemu stworzeniu. Bóg chce, aby każdy usłyszał Ewangelię Zastosowanie: *

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Spotkanie kręgu ma trzy integralne części:

Spotkanie kręgu ma trzy integralne części: Spotkanie kręgu ma trzy integralne części: ü Modlitwa (także z dziećmi i wstawiennicza), ü Formacja z dzieleniem, ü Agapa (na początku lub na końcu spotkania). Każda z tych części jest ważna, nie pomijajmy

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący;

1) Dziekan lub wyznaczony przez niego prodziekan - jako Przewodniczący; Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL Wydziałowa Komisja ds. Jakości Kształcenia Al. Racławickie 14, 20-950 Lublin, tel. +48 81 445 37 31; fax. +48 81 445 37 26, e-mail: wydzial.prawa@kul.pl

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA

REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA REGULAMIN WALNEGO ZEBRANIA STOWARZYSZENIA POLSKA UNIA UBOCZNYCH PRODUKTÓW SPALANIA I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Regulamin Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Polska Unia Ubocznych Produktów Spalania

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r.

Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Załącznik do zarządzenia Rektora Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Nr 8/2013 z 4 marca 2013 r. Zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów za wyniki w nauce ze Studenckiego

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie na dzień 30 czerwca 2015 roku Zarząd Spółki IDM Spółka Akcyjna w upadłości układowej

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych

Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych Badania naukowe potwierdzają, że wierność w związku została uznana jako jedna z najważniejszych cech naszej drugiej połówki. Jednym z większych ciosów jaki może nas spotkać w związku z dugą osobą jest

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Radcy Prawnego

Kancelaria Radcy Prawnego Białystok, dnia 30.03.2007 r. OPINIA PRAWNA sporządzona na zlecenie Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów w Warszawie I. Pytania: 1. Czy zakaz ponownego użycia przedmiotów wyposażenia i części, ujętych

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII Wioleta Halek Nauczyciel katechezy PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII (ocenianie bieżące) KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE Ia, Ib, Ic, Id, Ie GIMANZJUM nr 1 w Strzelcach Opolskich w roku szkolnym 2011/2012

Bardziej szczegółowo

Nawracać się. 04.03 09.03.2013 III. tydzień Wielkiego Postu. Modlitwa małżeńska

Nawracać się. 04.03 09.03.2013 III. tydzień Wielkiego Postu. Modlitwa małżeńska Nawracać się 04.03 09.03.2013 III. tydzień Wielkiego Postu Modlitwa małżeńska Wspólnota Ruchu Światło - Życie On Jest (www.onjest.pl) marzec 2013 Opracowanie: Monika Mosior/ Jerzy Prokopiuk Modlitwa małżeńska

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr z dnia Dyrektora PCPR w Lublinie KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE ROZDZIAŁ I Zasady ogólne 1 1. Kodeks wyznacza zasady postępowania

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE

OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE wójta, zastępcy wójta, sekretarza gminy, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy, osoby zarządzającej i członka organu :gminną osobą prawną oraz osoby wydającej

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych

Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych Jak postawić tablicę informacyjną? Plan działania dla animatorów przyrodniczych 1. Styczeń 2011 r. wybranie lokalizacji Zastanów się jakie miejsce będzie najlepsze na postawienie tablicy informacyjnej

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI

INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI Katowice, dnia 13 sierpnia 2008r. INSTRUKCJA DLA INSPEKTORÓW DS. REJESTRACJI Wskazane dokumenty w kaŝdym punkcie uwzględniają pełnomocnictwo udzielone przez upowaŝnione osoby. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe będzie

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawca : Naczelnik. Urzędu Skarbowego WNIOSEK

Wnioskodawca : Naczelnik. Urzędu Skarbowego WNIOSEK Wnioskodawca :.. (miejsce i data ). (imię i nazwisko oraz pełen adres) PESEL Naczelnik Urzędu Skarbowego w. (właściwy dla miejsca zamieszkania podatnika) WNIOSEK o zwolnienie podatnika z obowiązku płacenia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie

Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie Przedmiotowy system oceniania z religii Szkoła Podstawowa im. Janusza Korczaka w Przechlewie I. Formy oceniania ucznia. Pomiar osiągnięć ucznia odbywa się w całym procesie katechizacji za pomocą następujących

Bardziej szczegółowo

MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r.

MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r. MUP.PK.III.SG.371-74/08 Lublin, dnia 30.05.2008 r. Zaproszenie do składania informacji dotyczących organizacji szkolenia Spawanie metodą 111 (ręczne spawanie łukowe) i spawanie metodą 311 (spawanie acetylenowo-tlenowe)

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r.

Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Ogłoszenie o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki MOJ S.A. z siedzibą w Katowicach na dzień 27 czerwca 2016 r. Zarząd spółki MOJ S.A. ( Spółka ), działając na podstawie art. 399 1 oraz w związku

Bardziej szczegółowo

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów

Ewidencjonowanie nieruchomości. W Sejmie oceniają działania starostów i prezydentów Posłowie sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej wysłuchali NIK-owców, którzy kontrolowali proces aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości skarbu państwa. Podstawą

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie.

REGULAMIN. przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium Oświaty w Szczecinie. Załącznik do zarządzenia Nr 96 /2009 Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia 23 września 2009 r. REGULAMIN przeprowadzania naboru nowych pracowników do korpusu służby cywilnej w Kuratorium

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu. Podstawa prawna: (Dz.U.2014 poz.

Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu. Podstawa prawna: (Dz.U.2014 poz. Regulamin rekrutacji uczniów do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej im. Maksymiliana Wilandta w Darzlubiu Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie o światy (Tekst jednolity Dz. U.z 2004

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA REKRUTACJI DZIECI DO KLASY PIERWSZEJ DO SZKOŁY PODSTAWOWEJ W OSTASZEWIE NA ROK SZKOLNY 2015/2016

PROCEDURA REKRUTACJI DZIECI DO KLASY PIERWSZEJ DO SZKOŁY PODSTAWOWEJ W OSTASZEWIE NA ROK SZKOLNY 2015/2016 PROCEDURA REKRUTACJI DZIECI DO KLASY PIERWSZEJ DO SZKOŁY PODSTAWOWEJ W OSTASZEWIE NA ROK SZKOLNY 2015/2016 1. Zasady prowadzenia postępowania rekrutacyjnego zostały przygotowane w oparciu o treść ustawy

Bardziej szczegółowo

W drodze do Wieczernika nr AZ-1-01/10 z 9.06.2010 r.

W drodze do Wieczernika nr AZ-1-01/10 z 9.06.2010 r. Rozkład materiału dla kl. 2 szkoły podstawowej opracowany na podstawie materiałów katechetycznych Kochamy Pana Jezusa zgodnych z Programem nauczania religii W drodze do Wieczernika nr AZ-1-01/10 z 9.06.2010

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie określenia zasad przyznawania, wysokości i otrzymywania diet oraz zwrotu kosztów podróży przysługujących Radnym Rady Miasta Kielce Na

Bardziej szczegółowo

Tischner KS. JÓZEF. Opracowanie Wojciech Bonowicz

Tischner KS. JÓZEF. Opracowanie Wojciech Bonowicz Tischner KS. JÓZEF Tischner KS. JÓZEF Opracowanie Wojciech Bonowicz Wydawnictwo Znak Kraków 2010 KAZANIE PIERWSZE o tym, za kogo umarł Pan Jezus KSIĄDZ JÓZEF: Dzieci kochane! Wysłuchaliśmy przed chwilą

Bardziej szczegółowo

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie

STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie Załącznik Nr 11 do Uchwały Nr XX/136/2012 Rady Miejskiej w Pasymiu z dnia 25 września 2012 r. STATUT SOŁECTWA Grom Gmina Pasym woj. warmińsko - mazurskie ROZDZIAŁ I NAZWA I OBSZAR SOŁECTWA 1. Samorząd

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w n auc u e

Jak pomóc dziecku w n auc u e Jak pomóc dziecku w nauce O jakości uczenia i wychowania dzieci decydują: nauczyciele, sami uczniowie i rodzice. Każdy z nich jest tak samo ważny. Jaka jest rola rodziców? Bez ich aktywności edukacja dziecka

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r.

Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. Druk nr 1013 Warszawa, 9 lipca 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Komisja Nadzwyczajna "Przyjazne Państwo" do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji NPP-020-51-2008 Pan Bronisław

Bardziej szczegółowo

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą

Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą Warunki Oferty PrOmOcyjnej usługi z ulgą 1. 1. Opis Oferty 1.1. Oferta Usługi z ulgą (dalej Oferta ), dostępna będzie w okresie od 16.12.2015 r. do odwołania, jednak nie dłużej niż do dnia 31.03.2016 r.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług Podatek od towarów i usług. Red.: Aneta Kaźmierczyk Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług 1.1. Cechy charakterystyczne podatku VAT 1.2. Prounijna wykładnia

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych (zwany dalej Regulaminem), określa organizację i tok praktyk

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej

Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej Zalecenia dotyczące prawidłowego wypełniania weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej 1. Do wystawienia weksla in blanco umocowane są osoby, które w świetle ustawy, dokumentu założycielskiego i/lub odpisu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości

ZAPYTANIE OFERTOWE. Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości Znak sprawy: GP. 271.3.2014.AK ZAPYTANIE OFERTOWE Nazwa zamówienia: Wykonanie usług geodezyjnych podziały nieruchomości 1. ZAMAWIAJĄCY Zamawiający: Gmina Lubicz Adres: ul. Toruńska 21, 87-162 Lubicz telefon:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie

OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki. Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie OGŁOSZENIE o zwołaniu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Wawel S.A. z siedzibą w Krakowie Zarząd Wawel Spółki Akcyjnej z siedzibą w Krakowie, przy ul. Władysława Warneńczyka 14, wpisanej do Rejestru

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Koninie Informacja dotycząca opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe za rolnika, pobierającego świadczenie pielęgnacyjne, w związku z nowelizacją ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Składki

Bardziej szczegółowo

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka?

Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Co każdy rodzic powinien wiedzieć o rozwoju mowy swojego dziecka? Rodzice są pierwszymi i najważniejszymi nauczycielami mowy swojego dziecka Mowa jest podstawowym środkiem komunikacji i ma szczególne znaczenia

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01

Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 Odpowiedzi na pytania zadane do zapytania ofertowego nr EFS/2012/05/01 1 Pytanie nr 1: Czy oferta powinna zawierać informację o ewentualnych podwykonawcach usług czy też obowiązek uzyskania od Państwa

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr 161/2012 Rady Miejskiej w Jastrowiu z dnia 20 grudnia 2012 Objaśnienia przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy i Miasta Jastrowie na lata 2013-2028 1.

Bardziej szczegółowo

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi od studentów kwestionujące

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi od studentów kwestionujące RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-686330-I/11/ST/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r.

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. My, niŝej podpisani radni składamy na ręce Przewodniczącego Rady Dzielnicy Białołęka wniosek o zwołanie nadzwyczajnej sesji Rady dzielnicy Białołęka. Jednocześnie wnioskujemy

Bardziej szczegółowo

Norma Krajów Rady Współpracy Zatoki Perskiej GS 993/1998 SASO 630 (GS 993) WYMOGI DOTYCZĄCE UBOJU ZWIERZĄT ZGODNIE Z ZASADAMI PRAWA ISLAMU

Norma Krajów Rady Współpracy Zatoki Perskiej GS 993/1998 SASO 630 (GS 993) WYMOGI DOTYCZĄCE UBOJU ZWIERZĄT ZGODNIE Z ZASADAMI PRAWA ISLAMU SASO 630 (GS 993) ICS: Data zatwierdzenia przez Radę Dyrektorów GSMO : 1419(H)-05-24 (1998-09-15) Data publikacji w Dzienniku Urzędowym : 1420(H)-02 20 (1999-06-04) Data wdrożenia niniejszych standardów

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo