Dorota Pawlik, Ryszard Lauterbach, Joanna Hurkała, Renata Radziszewska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dorota Pawlik, Ryszard Lauterbach, Joanna Hurkała, Renata Radziszewska"

Transkrypt

1 IMiD, Wydawnictwo Aluna Medycyna Wieku Rozwojowego, 2012, XVI, 3 Dorota Pawlik, Ryszard Lauterbach, Joanna Hurkała, Renata Radziszewska Klinika Neonatologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Kraków, Polska Kierownik: prof. dr hab. med. R. Lauterbach Streszczenie Wstęp: Nietolerancja karmienia jest częstym stanem stwierdzanym u wcześniaków, wymagającym ograniczenia podaży doustnej. Przy znacznym nasileniu może prowadzić do martwiczego zapalenia jelit. Ważnym punktem profilaktyki NEC, poza podażą pokarmu matki, jest zachowanie prawidłowej perystaltyki jelit, odżywienie enterocytów oraz utrzymanie obniżonego ph soku żołądkowego. Cel pracy: Porównanie częstości występowania objawów nietolerancji karmienia, martwiczego zapalenia jelit, sepsy wywołanej przez bakterie Gram (-), perforacji jelit oraz zgonów w dwóch grupach noworodków z bardzo małą urodzeniową masą ciała (VLBW) karmionych w różny sposób. Materiał: Do badań zakwalifikowano 106 noworodków urodzonych z bardzo małą masą ciała. W grupie badanej liczącej 50 noworodków, oprócz żywienia pokarmem matki lub mieszanką, stosowano także enteralną podaż płynu, zawierającego roztwór aminokwasów, ze szczególnym uwzględnieniem glutaminy i z dodatkiem jonów sodowych. Osmolarność podawanego płynu była identyczna z płynem owodniowym. Obniżone, w stosunku do pokarmu, ph zastosowanego płynu, miało na celu utrzymywanie obniżonego ph w żołądku. Natomiast w grupie kontrolnej, 56 noworodków żywionych było wyłącznie pokarmem matki, bądź mieszanką, w schemacie karmienia identycznym, jak dzieci w grupie badanej. Obie grupy noworodków były porównywalne pod względem dojrzałości, masy urodzeniowej oraz stanu klinicznego (skala Apgar, skala CRIB) a także częstości stosowania glikokortykosteroidoterapii prenatalnej. Wyniki: U noworodków z grupy badanej stwierdzono statystycznie znamienną niższą liczbę przypadków z objawami nietolerancji karmienia (p=0,015). W grupie tej mniejsza była też częstość występowania NEC (5 vs 10), perforacji jelit (1 vs 4), epizodów posocznicy wywołanej bakteriami Gram ujemnymi (1 vs 4) oraz zgonów (1 vs 3), jednakże różnice te nie były znamienne statystycznie. Wnioski: Zastosowanie u noworodków z bardzo małą urodzeniową masą ciała, oprócz pokar-mumatki/mieszanki, także roztworu z glutaminą jest bezpieczne i może mieć istotny wpływ na obniżenie ryzyka występowania nietolerancji karmienia w pierwszych dniach/tygodniach życia. Wyniki naszych badań mogą być przydatne przy podjęciu próby wypracowania zasad profilaktyki występowania NEC, poprzez utrzymanie prawidłowej perystaltyki, właściwe odżywienie enterocytów oraz obniżenie ph treści żołądkowej. Słowa kluczowe: noworodek z bardzo małą urodzeniową masą ciała, glutamina, martwicze zapalenie jelit, nietolerancja karmienia

2 206 Dorota Pawlik i wsp. Abstract Background: Feeding intolerance frequently occurs during the first several weeks of life in very low birth weight infants and may require the reduction of oral feeding. When significantly expressed, it may lead to the development of necrotizing enterocolitis. Apart from breast milk, also the maintenance of normal peristalsis, enterocyte nourishment and keeping a low ph value in the stomach seem to be important points in the NEC prophylaxis. Aim: The authors present the results of the randomized pilot study, performed in two, differently fed groups of VLBW newborns. The aim of the study was to compare the frequency of feeding intolerance, necrotizing enterocolitis, sepsis caused by Gram negative bacteria, intestinal perforation and the number of deaths between the study group and the control group of newborns. Materials and methods: 106 VLBW newborns were qualified for research. In the study group (50 newborns), apart from the mother s milk or preterm formula, infants were enteraly receiving a glutamine/ amino acid solution, the osmolality of which was comparable to amniotic fluid. The ph value of the solution was 5.5 so as to lower acidity of the stomach fluids. In the control group (56 newborns) infants were fed enteraly exclusively with the mother s milk or preterm formula. The patients in the two groups were comparable with regard to birth weight, gestational age, Apgar score and CRIB score, and the frequency of antenatal corticosteroid administration. Results: There was a significantly lower risk of feeding intolerance in infants who were receiving the glutamine/amino acid solution (p=0.015). Also there was a lower risk of NEC (5 vs 10 cases), intestinal perforation (1 vs 4 cases), sepsis caused by Gram negative bacteria (1 vs 4 cases) and death (1 vs 3) in the study group. However, none of these differences reached statistical significance. Conclusions: Enteral supplementation of glutamine/amino acid solution given simultaneously with enteral feeding is safe and may significantly reduce feeding intolerance in very low birth weight infants in their first days or weeks of life. The results of our research can be useful when attempting to work out the principles of NEC prophylaxis by means of maintaining normal peristalsis, enterocyte nourishment and keeping a low ph value in the stomach. Key words: very low birth weight infants, feeding intolerance, NEC, glutamine Urodzenie się niedojrzałego noworodka z bardzo małą urodzeniową masa ciała (VLBW very low birth weight) jest stanem wymagającym natychmiastowej dostawy białka i energii a także innych składników odżywczych. W czasie trzeciego trymestru ciąży zarówno przyrost masy ciała płodu jak i akumulacja rezerw energetycznych są najwyższe w całym okresie życia człowieka (1). Chociaż pokarm naturalny stanowi preferowany sposób podaży kalorii, aminokwasów i lipidów to jednak z uwagi na znaczną niedojrzałość morfologiczną oraz funkcjonalną przewodu pokarmowego, ta forma dostawy nie może być w pełni wykorzystana. Z kolei, wstrzymanie żywienia enteralnego powoduje zanik śluzówki jelit, reakcję zapalną i w konsekwencji jej zwiększoną przepuszczalność (2). Jak wiadomo, pokarm naturalny matki, oprócz doskonałej przyswajalności zawiera wiele przeciwinfekcyjnych i przeciwzapalnych składowych, wśród których wymienić należy wydzielnicze immunoglobuliny (si-ga), limfocyty, makrofagi, laktoferynę, acetylhydrolazę redukującą stężenie PAF (ważny czynnik ryzyka martwiczego zapalenia jelit NEC) oraz rozpuszczalne receptory s-tlr2, hamujące aktywację receptora mtlr2 (3). Te ostatnie ułatwiają kolonizację przewodu pokarmowego bakteriami Gram (+) gdyż zmniejszają odpowiedź zapalną spowodowaną obecnością produkowanych przez nie endotoksyn. U wcześniaków żywionych pokarmem matki stwierdza się około 20-krotnie niższe ryzyko zachorowania na martwicze zapalenie jelit. Według wielu autorów proces chorobowy prowadzący do NEC dotyczy nie tylko przewodu pokarmowego ale może uszkadzać inne narządy, w tym także mózg (4). Wykazano, że wystąpienie w przebiegu martwiczego zapalenia jelit nadmiernej reakcji w postaci uogólnionego stanu zapalnego powoduje zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń rozwoju neurologicznego. Częstość występowania NEC oceniana jest u wcześniaków VLBW na poziomie 7-10%, a śmiertelność wynosi około 20-30% (5). Choć powszechnie uważano, że szybkie zwiększanie żywienia enteralnego stanowi jeden z czynników ryzyka martwiczego zapalenia jelit, to w badaniach randomizowanych kontrolnych nie wykazano wzrostu częstości występowania tej jednostki chorobowej pomimo stosowania żywienia agresywnego a co więcej, okazało się, iż ponad 10% wcześniaków chorujących na martwicze zapalenie jelit nigdy nie otrzymywało pokarmu drogą enteralną (6). Z kolei, opóźnione wprowadzanie progresywnego żywienia doustnego nie redukuje ryzyka wystąpienia NEC (7). W trzecim trymestrze ciąży płód połyka dziennie około 400 ml płynu owodniowego. Z chwilą urodzenia, dostawa tak znacznych objętości do światła przewodu pokarmowego wcześniaka VLBW zostaje ograniczona do podaży najczęściej zaledwie ml/kg na dobę

3 Podaż enteralna roztworu glutaminy redukuje objawy nietolerancji pokarmu u wcześniaków 207 w postaci żywienia troficznego, przy czym zazwyczaj w pierwszych dniach życia nie jest to pokarm matki. Ważnym czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia martwiczego zapalenia jelit jest fakt, iż po urodzeniu, jałowy do tej pory przewód pokarmowy zostaje skolonizowany bakteriami. Jak wynika z badań eksperymentalnych, NEC nie występuje u zwierząt, u których przewód pokarmowy nie zawiera żywych lub zabitych bakterii bądź ich toksyn, przy czym komensale, podobnie jak i patogeny, mogą wywoływać nadmierną odpowiedź zapalną w enterocytach (8, 9). Najczęściej proces zapalny uruchamiany jest poprzez stymulację receptorów TLR4, a umiejscowienie receptorów bądź na powierzchni bądź w samym enterocycie może wpływać na aktywację reakcji zapalnej. Jak wynika z badań eksperymentalnych, zwierzęta pozbawione receptorów TLR4 nigdy nie rozwijają NEC (10). W tych okolicznościach relatywnie mniejsza produkcja kwasu solnego, skutkująca wyższą wartością ph soku żołądkowego jest u wcześniaków czynnikiem zwiększającym ryzyko kolonizacji przewodu pokarmowego enterobakteriami a także zagrożenie wystąpienia martwiczego zapalenia jelit. Porównanie częstości występowania objawów nietolerancji karmienia, martwiczego zapalenia jelit, sepsy wywołanej przez bakterie Gram (-), perforacji jelit oraz zgonów w dwóch grupach noworodków z bardzo małą urodzeniową masą ciała (VLBW) karmionych w różniący się sposób. Podjęto prospektywne, randomizowane badanie, którego celem była ocena przydatności, własnego schematu uruchamiania przewodu pokarmowego, uwzględniającego prócz żywienia troficznego także enteralną podaż płynu, zawierającego roztwór aminokwasów ze szczególnym uwzględnieniem glutaminy i z dodatkiem jonów sodowych, w prewencji martwiczego zapalenia jelit. Osmolarność roztworu była identyczna z płynem owodniowym. Obniżone, w stosunku do pokarmu, ph płynu, miało na celu utrzymanie obniżonego ph w treści żołądkowej co w przypadku wcześniaków jest utrudnione z uwagi na mniejszą aktywność komórek okładzionych błony śluzowej. Na przeprowadzenie badania została wydana zgoda Komisji Bioetycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego nr KBET/53/B/2008. Do badania rekrutowano pacjentów urodzonych przed 32 tygodniem ciąży z bardzo małą masą ciała (poniżej 1500 g) i hospitalizowanych w Klinice Neonatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie w okresie od stycznia 2009 roku do grudnia 2010 roku. Warunkiem niezbędnym do zakwalifikowania noworodka do badania była zgoda rodziców lub opiekunów prawnych. Do badania nie rekrutowano pacjentów urodzonych z poważnymi wadami wrodzonymi oraz z wrodzonym zakażeniem niezależnie od etiologii a także dzieci, których ocena stanu klinicznego w skali Apgar w 1, 3 i 5 minucie życia była poniżej 5 punktów. Z kolei, powodem, wykluczenia pacjenta w początkowej fazie badania było stwierdzenie w pierwszych 3 dobach życia obustronnego wylewu wewnątrzczaszkowego przynajmniej III stopnia, według klasyfikacji Papile a (11). Noworodki były przydzielane prospektywnie do grupy badanej i kontrolnej na podstawie listy randomizacyjnej. Z uwagi na eksploracyjny charakter badanie nie było zamaskowane. Do obu grup włączono razem 120 pacjentów, ale analizę ukończono u 106. U wszystkich dzieci analizowano następujące parametry: masę urodzeniową ciała, wiek płodowy, ocenę w skali Apgar i skali CRIB (Clinical Risk Index for Babies), płeć oraz podaż matce glikokortykosteroidów prenatalnie. Zarówno procedury diagnostyczne jak i postępowanie terapeutyczne w grupie badanej i kontrolnej były identyczne. W obu grupach pacjentów, stosowano żywienie enteralne od pierwszej doby życia według identycznego schematu. Przez pierwsze 3 dni podawano pokarm naturalny lub mieszankę mleczną (Bebilon Nenatal Premium; Nutricia) w ilości 20 ml/kg mc./24 h. Następnie przez kolejne 3 dni utrzymywano zwiększoną do 30 ml/kg mc./24 h, podaż pokarmu/mieszanki mlecznej. Od 7 doby życia stopniowo zwiększano objętość żywienia enteralnego o ml/kg m.c./24 h w zależności od tolerancji karmienia. W grupie badanej, pacjenci od pierwszej doby życia otrzymywali enteralnie oprócz pokarmu lub mieszanki mlecznej także płyn, zawierający w swoim składzie na 100 ml roztworu następujące komponenty: 10 ml roztworu aminokwasów (Aminovene 10% Fresenius-Kabi, Niemcy), 0,5 g glutaminy (Dipeptiven, Fresenius-Kabi, Niemcy) oraz 3 ml 10% roztworu NaCl. Osmolarność płynu wynosiła 270 mosm/l przy zawartości sodu 54 mmol/l. Wartość ph płynu wynosiła 5,5. W pierwszych dniach, objętość podawanego enteralnie płynu stanowiła połowę ilości płynów stosowanych drogą dożylną. Całkowita objętość podawanych płynów wynosiła w trakcie hospitalizacji ml/kg mc. (płyny dożylne + żywienie enteralne + płyn enteralnie). Zwiększenie żywienia enteralnego o pewną objętość w ml/kg mc. powodowało równoczesną redukcję ilości płynu podawanego enteralnie o tę samą objętość w ml/kg mc. Z kolei zwiększenie ilości płynów podawanych dożylnie wymuszało zwiększenie podaży enteralnej płynu o ilość równą połowie tej objętości w ml/kg mc., o jaką wzrosła podaż dożylna. Jednakże, w niektórych przypadkach, gdy występowała konieczność zwiększenia dożylnej infuzji płynów, przy równoczesnej dobrej tolerancji żywienia enteralnego, preferowano pokarm/mieszankę mleczną i nie przestrzegano reguły 50% objętości podaży enteralnej płynu a jego ilość usta-

4 208 Dorota Pawlik i wsp. lano tak, aby łącznie podaż dożylna i enteralna (płyn + pokarm) nie przekraczały ml/kg mc./24 h. W grupie kontrolnej nie stosowano podaży enteralnej płynu, natomiast schemat żywienia enteralnego i dożylnej płynoterapii były identyczne jak w grupie badanej, przy czym całkowita podaż płynów (podaż dożylna + pokarm/mieszanka) w pierwszych 6 dniach życia była mniejsza średnio o ml/kg mc. w porównaniu do grupy badanej. Pierwotnym punktem końcowym było wystąpienie objawów nietolerancji karmienia. Rozpoznawano je w sytuacji, gdy zaleganie żołądkowe przekraczało objętość 2-3 ml na karmienie lub wynosiło 40-50% objętości poprzedniego karmienia, a objawom tym towarzyszyło wzdęcie brzucha (wzrost obwodu >1,5-2 cm/24 godziny), bądź krew w stolcu. Jeżeli w przypadku występowania ww. objawów klinicznych w badaniu radiologicznym brzucha nie stwierdzano odchyleń od normy, wstrzymywano żywienie enteralne, w tym także podaż płynu, na okres 12 godzin. W sytuacji, gdy badanie radiologiczne potwierdzało rozpoznanie martwiczego zapalenia jelit, przerywano żywienie enteralne do chwili stabilizacji stanu klinicznego. W przypadku stwierdzenia jedynie objawów nietolerancji karmienia, próby powrotu do żywienia enteralnego następowały poprzez wydłużenie przerw pomiędzy karmieniami do 6-8 godzin, a także redukcję objętości podawanego pokarmu/mieszanki i płynu o około 20-40%. Z kolei, po zakończeniu leczenia martwiczego zapalenia jelit, żywienie enteralne rozpoczynano według schematu obowiązującego przy wprowadzaniu karmienia po urodzeniu, czyli odmiennie w grupie badanej i kontrolnej. Wtórnymi punktami końcowymi badania było wystąpienie martwiczego zapalenia jelit, powikłane bądź niepowikłane perforacją przewodu pokarmowego, rozpoznanie posocznicy o późnym początku, wywołanej przez bakterie Gram ujemne oraz wystąpienie zgonu w przebiegu hospitalizacji. Analizowano także długość okresu hospitalizacji i czas stosowania żywienia pozajelitowego. Martwicze zapalenie jelit rozpoznawano na podstawie objawów klinicznych i kryteriów radiologicznych według schematu Bella (12). Sposób postępowania terapeutycznego w chwili rozpoznania NEC, oparty na identycznych zasadach w obu grupach, konsultowano zawsze ze specjalistą chirurgii dziecięcej. Analizę statystyczną przeprowadzono wykorzystując pakiet statystyczny Statistica for Windows (wersja 8.0) a wartość prawdopodobieństwa mniejszą od 0,05 uznano za statystycznie znamienną. Do oceny różnic jakościowych wykorzystano test χ2 z poprawką Yatesa a w przypadku porównania zmiennych o małej liczebności stosowano Dokładny Test Fishera (dwustronny). Różnice w zakresie masy ciała, dojrzałości pomiędzy grupami badaną i kontrolną oceniano przy pomocy testu t- Studenta. Test Mann-Whitneya U był wykorzystany do oceny różnic pomiędzy grupami w zakresie danych klinicznych. Spośród 120 noworodków włączonych do badania, analizą objęto 106 pacjentów. U 4 pacjentów w trakcie hospitalizacji rozpoznano wady wrodzone przewodu pokarmowego, które nie zostały zdiagnozowane przed rekrutacją do badania. Rodzice 6 pacjentów wycofali zgodę na włączenie dziecka do badania pod koniec pierwszego tygodnia życia. U pozostałych 4 pacjentów stwierdzono obustronny wylew wewnątrzczaszkowy III i IV stopnia w 5 i 6 dobie życia. W tabeli I przedstawione zostało porównanie grupy badanej i kontrolnej pod względem urodzeniowej masy ciała, płci, dojrzałości, punktacji w skali Apgar i skali CRIB a także zastosowania glikokortykosteroidoterapii prenatalnej u matki. Prezentowane dane wskazują, iż w zakresie wyżej wymienionych parametrów nie stwierdzano istotnych różnic pomiędzy grupami. W dalszej części tabeli przedstawione zostało porównanie grup pod względem częstości występowania objawów nietolerancji i czasu ich trwania a także długości okresu stosowania żywienia pozajelitowego i hospitalizacji. Objawy nietolerancji karmienia występowały znamiennie częściej w grupie kontrolnej (p=0,015) a długość ich trwania była bliska znamienności statystycznej (p=0,06). Martwicze zapalenie jelit rozpoznano u 10 noworodków w grupie kontrolnej (17,8%) i u 5 pacjentów grupy badanej (10%). Powikłanie NEC w postaci perforacji przewodu pokarmowego stwierdzono u 4 noworodków grupy kontrolnej i u 1 pacjenta w grupie badanej. Podobna różnica pomiędzy grupami dotyczyła częstości wystąpienia sepsy wywołanej bakteriami Gram ujemnymi (grupa badana 1 przypadek vs grupa kontrolna 4 noworodki). W grupie kontrolnej zmarły 3 noworodki a przyczyną zgonu były zmiany pozapalne i zanikowe mózgu (2 noworodki) oraz ciężka postać nadciśnienia płucnego, przebiegająca z niewydolnością prawej komory serca występującej, jako powikłanie hipoplazji płuc. W grupie badanej zgon wystąpił w drugim miesiącu życia z powodu ciężkiej postaci zapalenia płuc o etiologii RSV (respiratory syncytial virus), powikłanej obustronną odmą opłucnową. Różnice w częstości występowania poszczególnych wtórnych punktów końcowych pomiędzy grupami były statystycznie nieznamienne. Jednakże, kiedy porównano częstość występowania łącznej liczby wszystkich wtórnych punktów końcowych pomiędzy grupą badaną i kontrolną, znamiennie statystycznie rzadziej występowały one w grupie badanej (21 epizodów w grupie kontrolnej vs 8 zdarzeń w grupie badanej; p=0,016). W trakcie prowadzenia badania klinicznego, nie obserwowano, nawet u najmniejszych pacjentów, żadnych niepokojących objawów, których wystąpienie można byłoby wiązać z podażą płynu. Wiadomo, iż prawidłowa perystaltyka jelit stwarza szansę szybszego ich opróżniania, co zmniejsza ryzyko, między innymi, translokacji bakterii i powstania uogólnionego

5 Podaż enteralna roztworu glutaminy redukuje objawy nietolerancji pokarmu u wcześniaków 209 CRIB score Feeding intolerance Perforacja jelit Zgony Deaths n=56 n=50 NS 29,1/29/2,33 NS 55,5 59,5 NS 6,95/7,0 7,1/7,0 NS NS 2,01/1,0/2,05 NS 57,0 NS 17,3 NS 27 0,015 0,06 1,6/2,0 1,3/1,0 NS 1 NS 1 NS 1 NS 3 1 NS p zakażenia organizmu. Jednym z ważniejszych bodźców stymulujących ruchy robaczkowe jelit jest ich odpowiednie wypełnienie. Z kolei, niedojrzałość funkcjonalna przewodu pokarmowego noworodków z VLBW wymusza ograniczenie początkowej objętości pokarmu podawanego enteralnie niedojrzałemu pacjentowi do tzw. ilości troficznej czy minimalnej. Dlatego wydało się nam istotnym aby zwiększyć objętość podaży enteralnej już od pierwszych dni życia poprzez zastosowanie płynu, który pod względem osmolarności przypominałby płyn owodniowy a jednocześnie zawierałby składniki, stanowiące substancje odżywcze dla enterocytów. Jednym z nich jest glutamina, która jak wykazano w badaniach eksperymentalnych, stanowi paliwo dla enterocytów, pobudza syntezę aminokwasów utrzymujących tzw. tight junctions oraz powoduje proliferację komórek śluzowych w jelitach (13). Ponadto, glutamina zmniejsza odpowiedź zapalną powstającą w jelitach a także ogranicza szkodliwy wpływ endotoksemii na układ mikrokrążenia w jelitach (14). Wykazano, iż amino-

6 210 Dorota Pawlik i wsp. kwas ten dodawany do żywienia enteralnego zmniejsza odpowiedź zapalną po zabiegu chirurgicznym na przewodzie pokarmowym (15). U noworodków VLBW dodatek glutaminy do żywienia enteralnego poprawiał wzrastanie organizmu (16). Kolejną ważną właściwością stosowanego płynu było ph 5,5. Przy słabszych u wcześniaków, możliwościach produkcji jonów wodorowych, podaż pokarmu, którego ph wynosi 7,1 (pokarm matki) może powodować zmniejszenie się kwasowości soku żołądkowego i wywoływać wszelkie wynikające z tego następstwa. Jak wykazano, zakwaszanie pokarmu u krytycznie chorych pacjentów skutecznie chroniło przed kolonizacją żołądka enterobakteriami (17). Podobny efekt bakteriobójczy w stosunku do enterobakterii, uzyskany przez zakwaszanie mieszanki mlecznej wykazał Mehal I.R. i wsp. (18). W badaniach eksperymentalnych, zakwaszanie pożywienia redukowało, oprócz żołądkowej, także zawartość bakterii w płucach (19). Równocześnie wiadomym jest, iż pokarm naturalny zawiera wysokie stężenie azotynów, co w zetknięciu z niskim ph soku żołądkowego prowadzi do powstania tlenku azotu w śluzówce żołądka. Obserwuje się wtedy poprawę zarówno perfuzji błony śluzowej jak i motoryki żołądka (20). Być może, właśnie to zakwaszające działanie płynu podawanego enteralnie, powodowało poprawę motoryki i mogło być powodem znamiennie lepszej tolerancji pokarmu u dzieci w grupie badanej. Liczba epizodów nietolerancji była bowiem znamiennie niższa u pacjentów w tej grupie (p=0,015). W naszym badaniu, efekt zakwaszenia do wartości ph równej 5,5, płynu podawanego enteralnie, uzyskaliśmy poprzez dodanie roztworu glutaminy (Dipeptiven). Jak wykazano ostatnio, dodatek glutaminy do enteralnego żywienia w okresie noworodkowym u VLBW zmniejszał ryzyko infekcji przewodu pokarmowego aż do 6 roku życia (21). Chociaż obserwowana w badaniu, różnica pomiędzy grupą badaną i kontrolną, dotycząca oddzielnie liczby epizodów martwiczego zapalenia jelit, perforacji przewodu pokarmowego a także zakażeń uogólnionych, wywołanych przez bakterie Gram ujemne, nie była znamienna statystycznie to jednak tendencje zmian wykazywały korzystny trend, który może wynikać z obecności użytego płynu w przewodzie pokarmowym. Zsumowanie bowiem, powyższych objawów klinicznych w grupę zdarzeń niekorzystnych i porównanie pomiędzy badanymi grupami noworodków, wykazało już cechy znamienności statystycznej (p=0,016). Być może, zbyt mała liczebnie grupa badanych, nie pozwoliła na stwierdzenie znamiennych różnic, w przypadku zdarzeń, których częstotliwość występowania nie jest znaczna i sięga 10 a czasem 15% w danej populacji. Nie dotyczy to występowania objawów nietolerancji, które są dość często stwierdzane w pierwszych tygodniach życia noworodków VLBW. W tym przypadku, różnice pomiędzy grupami były statystycznie istotne. WNIOSKI Zastosowanie u noworodków z bardzo małą urodzeniową masą, ciała oprócz pokarmu matki/mieszanki, także roztworu z glutaminą jest bezpieczne i może mieć istotny wpływ na obniżenie ryzyka występowania nietolerancji karmienia w pierwszych dniach/tygodniach życia. Wyniki naszych badań mogą być przydatne przy podjęciu próby wypracowania zasad profilaktyki występowania NEC, poprzez utrzymanie prawidłowej perystaltyki, właściwe odżywienie enterocytów oraz obniżenie ph treści żołądkowej. 1. Lucas A., Makrides M., Ziegler E.: Growth and later health: a general perspective. In: Importance of growth for health and development. Nestle Ltd., Vevey, Switzerland and S. Karger, Basel, Switzerland, 2010, Tyson J.E., Kennedy K.A.: Trophic feedings for parenterally fed infants. Cochrane Database Syst. Rev. 2005, CD LeBauder E., Rey-Nores I., Rushmere N., Grigorov M., Lawn S., Affolter M., Griffin G., Ferrara P., Schiffrin E., Morgan B., Labeta M.: Soluble forms of toll-like receptor (TLR)2 capable of modulating TLR2 signaling are present in human plasma and breast milk. J. Immunol. 2003, 171, Obladen M.: Necrotizing Enterocolitis 150 years of fruitless search for the cause. Neonatology, 2009, 96, Fitzgibbons S., Ching Y., Yu D., Carpenter I., Kenny M., Weldon C., Lillehei C., Valim C., Horbor ID., Jaksic T.: Mortality of necrotizing enterocolitis expressed by birth weight categories. J. Pediatr. Surg. 2009, 44, Neal M., Leaphart C., Levy R., Prince I., Billiar T., Watkins S., Li J., Cetin S., Ford H., Schreiber A., Hackman D.: Enterocyte TLR4 mediates phagocytosis and translocation of bac-teria across the intestinal barrier. J. Immunol. 2006, 176, Bradshaw W.: Necrotizing Enterocolitis: etiology, presentation, management and outcomes. J. Perinat. Neonatal. Nurs. 2009, 23, Lu J., Caplan M., Jilling T.: Polyunsaturated fatty acids block platelet activating factor induced phosphatidylinositol 3 kinase/akt- mediated apoptosis in intestinal epithelial cells. Am. J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2008, 294, Claud E., Lu L., Anton P., Savidge T., Walker W., Cherayil B.: Developmentally regulated IkappaB expression in intestinal epithelium and susceptibility to flagellin-induced inflammation. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 2004, 101, Abreu M.: The Ying and Yang of bacterial signaling in necrotizing enterocolitis. Gastroenterology 2010, 138, Papile L., Munsick-Bruno G., Schaefer A.: Relationship of cerebral intraventricular hemorrhage and early childhood neurologic handicaps. J. Pediatr. 1983, 103, Bell M., Temberg J., Feiqin R., Keating J., Marshall R., Barton L., Brotherton T.: Neonatal necrotizing Enterocolitis. Therapeutic decisions based upon clinical staging. Ann. Surg. 1978, 187, 1-7.

7 Podaż enteralna roztworu glutaminy redukuje objawy nietolerancji pokarmu u wcześniaków Khan J., Liboshi Y., Cui L., Wasa M., Sando K., Takagi Y., Okada A.: Alanyl-glutamine-supplemented parenteral nutrition increases luminal mucus gel and decreases permeability in the rat small intestine. JPEN 1999, 23, Scheibe R., Schade M., Grundling M., Pavlovic D., Starke K., Wendt M., Retter S., Murphy M., Suchner U., Spassov A., Gedrange T., Lehmann Ch.: Glutamine and alanyl-glutamine dipeptide reduce mesenteric plasma extravasation, leukocyte adhesion and tumor necrosis factor-α (TNF-α) release during experimental endotoxins. J. Physiol. Pharmacol. 2009, 60, Van Stijn M., Boelens P., Richir M., Ligthart-Melis G., Twisk J., Diks J., Houdijk A., van Leeuven P.: Antioxidant-enriched enteral nutrition and immune-inflammatory response after major gastrointestinal tract surgery. Br. I. Nutr. 2010, 103, Korkmaz A., Yurdakok M., Yigit S., Tekinalp G.: Long-term enteral glutamine supplementation in very low birth weight infants: effects on growth parameters. Turk. J. Pediatr. 2007, 49, Heyland D., Cook D., Schoenfeld P., Frietag A., Varon J., Wood G.: The effect of acidified enteral feeds on gastric colonization in critically ill patients: results of multicenter randomized trial. Crit. Care Med. 1999, 27, Mehal J., Northrop R., Saltzman D., Jackson R., Smith S.: Acidification of formula reduces bacterial translocation and gut colonization in neonatal rabbit model. J. Pediatr. Surg. 2001, 36, Boneti C., Habib C., Keller J., Diaz J., Kokoska E., Jackson R., Smith S.: Probiotic acidified formula in an animal model reduces pulmonary and gastric bacterial load. J. Pediatr. Surg. 2009, 44, Petersson J., Phillipson M., Jansson E., Patzak A., Lundberg J., Holm L.: Dietary nitrate increases gastric mucosal blood flow and mucosal defense. Am. J. Physiol. Gastrointest. Liver Physiol. 2007, 292, Van Zwol A., Moll H., Fetter W., van Elburg R.: Glutamineenriched enteral nutrition in very low birth weight infants and allergic and infectious diseases at 6 years of age. Pediatr. Perinat. Epidemiol. 2010, 25, Wkład Autorów/Authors' contributions Według kolejności Konflikt interesu/conflicts of interest Autorzy pracy nie zgłaszają konfliktu interesów. The Authors declare that there is no conflict of interest. Nadesłano/Received: r. Zaakceptowano/Accepted: r. Published on line/dostępne on line Adres do korespondencji: Ryszard Lauterbach Klinika Neonatologii UJ CM ul. Kopernika 23, Kraków

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania.

Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. Noworodki SGA w oddziale intensywnej terapii grupa ryzyka przewlekłych zaburzeń wzrastania. M. Kęsiak, A. Stolarczyk, T. Talar, B. Cyranowicz, E. Gulczyńska Klinika Neonatologii ICZMP, kierownik kliniki

Bardziej szczegółowo

2013-07-03. Co nam daje bank mleka ludzkiego? Historia. Banki mleka na świecie. Maria Wilińska

2013-07-03. Co nam daje bank mleka ludzkiego? Historia. Banki mleka na świecie. Maria Wilińska Co nam daje bank mleka ludzkiego? MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-SZKOLENIOWA "NEONATUS 2013" 24-25 maja 2013 r. Maria Wilińska Historia 2013-05-24 2 Banki mleka na świecie 2013-05-24 3 1 Banki mleka

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego porównanie w okresie 4 lat (2012-2016) Maria Wilińska, CMKP 1 Mleko Matki jest zawsze pierwszym

Bardziej szczegółowo

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś

Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Domowe żywienie enteralne dzieci w praktyce. dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś Klinika Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii IPCZD, Warszawa HEN program domowego żywienia enteralnego

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Dorota Pawlik Katedra Ginekologii i Położnictwa Klinika Neonatologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie.

Dr n. med. Dorota Pawlik Katedra Ginekologii i Położnictwa Klinika Neonatologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie. Dr n. med. Dorota Pawlik Katedra Ginekologii i Położnictwa Klinika Neonatologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum w Krakowie Autoreferat Kraków 2013 Spis treści Posiadane dyplomy 3 Informacje

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa. wprowadzenie

PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa. wprowadzenie PROKALCYTONINA infekcje bakteryjne i sepsa wprowadzenie CZĘŚĆ PIERWSZA: Czym jest prokalcytonina? PCT w diagnostyce i monitowaniu sepsy PCT w diagnostyce zapalenia dolnych dróg oddechowych Interpretacje

Bardziej szczegółowo

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Iwona Sadowska-Krawczenko Oddział Kliniczny Noworodków, Wcześniaków z Intensywną Terapią

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO. PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO PRIMENE 10% roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml roztworu do infuzji zawiera: L-Izoleucyna... L-Leucyna... L-Walina...

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka owrzodzeń stresowych żołądka

Profilaktyka owrzodzeń stresowych żołądka Procedury (za)często wykonywane na OIT Profilaktyka owrzodzeń stresowych żołądka Anna Dylczyk-Sommer Sopot, Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii 17-18 kwietnia 2015 Gdański Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

EWA HELWICH Instytut Matki i Dziecka w Warszawie

EWA HELWICH Instytut Matki i Dziecka w Warszawie VI KONGRES Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej Poznań, 26 28 września 2013 Polska Sieć Neonatologiczna EWA HELWICH Instytut Matki i Dziecka w Warszawie Nadzór celowany w odniesieniu do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny

Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny Pokarmy uzupełniające. Kiedy? Jakie? Dlaczego? Prof. dr hab. med. Hanna Szajewska Warszawski Uniwersytet Medyczny WPROWADZENIE Żywienie niemowląt, a zwłaszcza odpowiedź na pytania: co? kiedy? jak? budzi

Bardziej szczegółowo

INTESTA jedyny. oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej

INTESTA jedyny. oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej INTESTA jedyny oryginalny maślan sodu w chronionej patentem matrycy trójglicerydowej Dlaczego INTESTA? kwas masłowy jest podstawowym materiałem energetycznym dla nabłonka przewodu pokarmowego, zastosowanie,

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk

WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO. Stanisław Kłęk WSKAZANIA DO DOMOWEGO ŻYWIENIA POZA- i DOJELITOWEGO Stanisław Kłęk ROZWÓJ HPN I Początek HPN: zarezerwowane wyłącznie dla nienowotworowej niewydolności jelit II Szybki wzrost ilości ośrodków i liczby chorych

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 12 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4,

Bardziej szczegółowo

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014

Piotr Socha. Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Interdyscyplinarna szkoła zimowa, 2014 Zdjęcie Holenderki Zima 1944/45 2414 urodzonych w

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Wrodzone niedrożności jelita

Wrodzone niedrożności jelita Wrodzone niedrożności jelita Maciej Bagłaj Klinika Chirurgii Urologii Dziecięcej, UM Wroclaw Sulisław, 15 maj Scenariusz kliniczny.. Noworodek płci męskiej został przekazany do Kliniki Chirurgii Dziecięcej

Bardziej szczegółowo

DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE

DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE DIALIZY OTRZEWNOWE JAKO LECZENIE NERKOZASTĘPCZE U NOWORODKÓW DOŚWIADCZENIA WŁASNE Dorota Bulsiewicz, Dariusz Gruszfeld, Sylwester Prokurat, Anna Dobrzańska Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Marzena Woźniak Rozprawa doktorska na stopień doktora nauk medycznych Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Okresy ciąży i połogu są wymieniane

Bardziej szczegółowo

Współczesna rola surfaktantu na Sali porodowej

Współczesna rola surfaktantu na Sali porodowej Współczesna rola surfaktantu na Sali porodowej dr n. med. Anita Chudzik Historia surfaktantu 1. 1959r. -AveryiMeadniedobórsurfaktantu odgrywa kluczowa rolę w patogenezierds. 2. 1972 r. -Enhorningand Robertsonpierwszedotchawiczepodanie

Bardziej szczegółowo

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała

Anna Durka. Opiekun pracy: Dr n. med. Waldemar Machała Anna Durka Zastosowanie aktywowanego białka C (Xigris) u pacjentów leczonych z powodu ciężkiej sepsy w II Zakladzie Anestezjologii i Intensywnej Terapii USK nr 2 im. WAM w Łodzi. Opiekun pracy: Dr n. med.

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Leczenie pod znakiem zapytania, czyli kontrowersje w intensywnej terapii noworodka, Pałac Sulisław; 15-1616 maja 2015 Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 11 do Zarządzenia Nr 41/2009 Prezesa NFZ z dnia 15 września 2009 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4, D80.5,

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja

Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 4 Kielce 2006 Anna Zmelonek, Miros³awa Dudyñska, Karolina Ziaja Klinika Neonatologii Katedry Ginekologii i Po³o nictwa Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielloñskiego

Bardziej szczegółowo

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Dieta kompletna pod względem odżywczym, gotowa do użycia, zawierająca DHA/EPA, bezresztkowa, przeznaczona do stosowania przez zgłębnik Wskazania: okres

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu

Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 1, zeszyt 2, 98-102, 2008 Ocena ryzyka nieprawidłowego neurologicznego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie w zależności od drogi porodu TOMASZ MACIEJEWSKI

Bardziej szczegółowo

JAK NEONATOLODZY REALIZUJĄ WYTYCZNE DOTYCZĄCE SZCZEPIEŃ WCZEŚNIAKÓW. M.K.Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM

JAK NEONATOLODZY REALIZUJĄ WYTYCZNE DOTYCZĄCE SZCZEPIEŃ WCZEŚNIAKÓW. M.K.Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM JAK NEONATOLODZY REALIZUJĄ WYTYCZNE DOTYCZĄCE SZCZEPIEŃ WCZEŚNIAKÓW M.K.Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM STOP-NOP Szczepionki: Stowarzyszenie "Stop Nop" apeluje o to, żeby

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Wytrzewienie Kiedy i jak leczyć?

Wytrzewienie Kiedy i jak leczyć? Wytrzewienie Kiedy i jak leczyć? Iwon a Maroszyń ska Klinika Intensywnej Terapii i Wad Wrodzonych Noworodków i Niemowląt Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi N - 303 Terminacja ciąży < 24 hbd

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit Maria Kłopocka Bydgoszcz Płodność Przebieg ciąży i poród Bezpieczeństwo leczenia w okresie ciąży i karmienia Sytuacje szczególne Edukacja

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW)

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Marek Szczepański Klinika Neonatologii i intensywnej Terapii Noworodka Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Interdyscyplinarna

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych

Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena Rutkowska, Ewa Sawicka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka, Klinika Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka, Warszawa Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ Kurs Zespołów Żywieniowych PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ Stanisław Kłęk Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu Szpital Specjalistyczny im. Stanley Dudrick a, Skawina

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1

Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1 Żywienie pediatryczne Załącznik nr 1 Zadanie 1 Lp. PRODUKT GRAMATURA OPIS Ilość Cena jedn. Netto VAT % Cena jedn. Brutto Wartość brutto Producent mieszanka początkowa typu HA z dodatkiem frukto i 1 Bebilon

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

EBM w farmakoterapii

EBM w farmakoterapii EBM w farmakoterapii Dr Przemysław Niewiński Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM we Wrocławiu Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej AM Wrocław EBM Evidence Based Medicine (EBM) "praktyka medyczna

Bardziej szczegółowo

Pro/con debate: should synthetic colloids be used in patients with septic shock? James Downar and Stephen Lapinsky Critical Care 2009 Koloidy są powszechnie stosowane w celu uzyskania i utrzymania adekwatnej

Bardziej szczegółowo

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit W przypadku choroby nasze jelita mają niewiele możliwości zwrócenia na siebie naszej uwagi. Typowe

Bardziej szczegółowo

Żywienie, które wspomaga rozwój mózgu

Żywienie, które wspomaga rozwój mózgu Żywienie, które wspomaga rozwój mózgu Enfamil Premium - formuła, dla której potwierdzono w badaniach korzystny wpływ na parametry rozwoju OUN* Rozwój dziecka przebiega w czterech obszarach * W porównaniu

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek.

Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Zastosowanie antykoagulacji cytrynianowej w ciągłej terapii nerkozastępczej u niemowląt z ostrym uszkodzeniem nerek. Klinka Kardiologii i Nefrologii Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013

Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Piotr Socha Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Warszawa, III Kongres Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, 12 października 2013 Nieskuteczna

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE 1. Ramowe treści kształcenia PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ŻYWIENIE KLINICZNE L.p. DATA TEMAT ZAJĘĆ LICZBA GODZIN: FORMA ZALI- CZENIA PUNKTY ECTS 1. 2. 22.09.2012 23.09.2012 20.10.2012 21.10.2012 Żywienie

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed

ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE. dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed ZALECENIA ŻYWIENIOWE, LECZENIE dr n. med. Małgorzata Kaczkan dietetyk Katedra Żywienia Klinicznego GUMed AKTUALNE ZALECENIA I NOWE MOŻLIWOŚCI LECZENIA NIEDOŻYWIENIA CELE LECZENIA ŻYWIENIOWEGO: zapobieganie

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych ŻYWIENIE KLINICZNE I OPIEKA METABOLICZNA WIEDZA

Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych ŻYWIENIE KLINICZNE I OPIEKA METABOLICZNA WIEDZA Załącznik nr 8 do zarządzenia nr 68 Rektora UJ z 18 czerwca 2015 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych ŻYWIENIE KLINICZNE I OPIEKA METABOLICZNA Nazwa studiów: ŻYWIENIE KLINICZNE

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA kierowanie wzrostem i rozwojem narządu żucia w każdym okresie rozwojowym dziecka poprzez:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku

Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku Uchwała Nr XIX/169/2008 Rady Miasta Marki z dnia 18 czerwca 2008 roku w sprawie wyrażenia zgody na realizację programu zdrowotnego w zakresie szczepień ochronnych przeciwko grypie, dla mieszkańców Miasta

Bardziej szczegółowo

- szac. zapotrzebowanie O pok. naturalny

- szac. zapotrzebowanie O pok. naturalny Białko w żywieniu niemowląt i małych dzieci D. Gruszfeld Klinika Neonatologii, Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka IP CZD Plan Rola białka Skutki niedoboru białka Skutki nadmiaru białka Ocena zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA

NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA NIETOLERANCJA A ALERGIA POKARMOWA Nietolerancja i alergia pokarmowa to dwie mylone ze sobą reakcje organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Nietolerancja pokarmowa w objawach przypomina

Bardziej szczegółowo

Co to jest 5-ASA? 5-ASA to: kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna, mesalamima) aktywna podjednostka sulfasalazyny. lek przeciwzapalny

Co to jest 5-ASA? 5-ASA to: kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna, mesalamima) aktywna podjednostka sulfasalazyny. lek przeciwzapalny Co to jest 5-ASA? 5-ASA to: kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna, mesalamima) aktywna podjednostka sulfasalazyny lek przeciwzapalny Jak działa 5_ASA? W jakiej postaci występuje 5-ASA? Tabletki powlekane

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Profilaktyka zakażeń wirusem RS u dzieci z przewlekłą chorobą płuc (dysplazją oskrzelowopłucną)

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2012 Profilaktyka zakażeń wirusem RS u dzieci z przewlekłą chorobą płuc (dysplazją oskrzelowopłucną) Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 73/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 24 października 2011 r. Nazwa programu: PROFILAKTYKA ZAKAŻEŃ WIRUSEM RS U DZIECI Z PRZEWLEKŁĄ CHOROBĄ PŁUC (DYSPLAZJĄ OSKRZELOWO-PŁUCNĄ)

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE Dzieciństwo w cieniu schizofrenii przegląd literatury na temat możliwych form pomocy i wsparcia dzieci z rodzin, gdzie jeden z rodziców dotknięty jest schizofrenią Childhood in the shadow of schizophrenia

Bardziej szczegółowo

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych S.Szymik-Kantorowicz, A.Taczanowska-Niemczuk, P.Łabuz, I.Honkisz, K.Górniak, A.Prokurat Klinika Chirurgii Dziecięcej CM

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku

Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku Wyniki leczenia noworodków ELBW w Klinice Neonatologii ICZMP w 2013 roku Marcin Kęsiak Kierownik Kliniki: Dr hab. n. med. Prof. ICZMP Ewa Gulczyńska Dane statystyczne kompletowali: M. Kęsiak, P. Kiciński

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r.

UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. UCHWAŁA Nr XVI/153/2016 Rady Miejskiej w Policach z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie realizacji w 2016 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu położnictwa

Pytania z zakresu położnictwa Pytania z zakresu położnictwa - 2017 1. Proszę omówić zapotrzebowanie na składniki mineralne i witaminowe u kobiet ciężarnych i karmiących piersią ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia profilaktyki jodowej.

Bardziej szczegółowo

2 Leczenie żywieniowe

2 Leczenie żywieniowe 2 Leczenie żywieniowe Określenie planowe podawanie odpowiednio dobranych składników pożywienia. Składniki pożywienia podaje się przez przewód pokarmowy (żywienie dojelitowe) lub drogą pozajelitową (żywienie

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

USG W DIAGNOSTYCE OBUMIERAJĄCEGO ZAPALENIA JELIT

USG W DIAGNOSTYCE OBUMIERAJĄCEGO ZAPALENIA JELIT USG W DIAGNOSTYCE OBUMIERAJĄCEGO ZAPALENIA JELIT Renata Bokiniec Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM Szpital im. ks. Anny Mazowieckiej w Warszawie TECHNIKA BADANIA Głowica liniowa,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie kalorymetrii w codziennej praktyce OIT

Zastosowanie kalorymetrii w codziennej praktyce OIT Zastosowanie kalorymetrii w codziennej praktyce OIT dr hab. med. Jacek Sobocki Klinika Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego Warszawski Uniwersytet Medyczny Kalorymetria pośrednia Wady koszty zakupu

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom

Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom VI WARSZTATY SZKOLENIOWE 29 maja 2015 Żywienie pacjenta w opiece paliatywnej przeciwdziałanie zaparciom Agata Zając Zaspakajanie głodu należy do podstawowych potrzeb człowieka. Jedzenie jest jednak ważne

Bardziej szczegółowo

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim

Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Iwona Budrewicz Promocja Zdrowia Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kamieniu Pomorskim Gruźlica jest przewlekłą chorobą zakaźną. W większości przypadków zakażenie zlokalizowane jest w płucach

Bardziej szczegółowo

Noworodek z wrodzoną wadą metabolizmu - analiza przypadku klinicznego

Noworodek z wrodzoną wadą metabolizmu - analiza przypadku klinicznego Noworodek z wrodzoną wadą metabolizmu - analiza przypadku klinicznego Marcin Kalisiak Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Kierownik Kliniki: prof. Ewa Helwich 1 Plan prezentacji co to

Bardziej szczegółowo

Finansowanie leczenia żywieniowego

Finansowanie leczenia żywieniowego Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego Finansowanie leczenia żywieniowego Stanisław Kłęk REFUNDOWANE LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITAL DOM HOSPICJUM ZOL LECZENIE ŻYWIENIOWE SZPITALNE Zarządzenie

Bardziej szczegółowo

Standardy żywienia krytycznie chorych

Standardy żywienia krytycznie chorych Standardy żywienia krytycznie chorych 1 Leczenie żywieniowe 63% pacjentów krytycznie chorych jest niedożywiona 2 Podstawy merytoryczne prezentacji Standardy Żywienia Poza i Dojelitowego (PTŻPID PZWL 2005)

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS)

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS) Dla większości kobiet w ciąży ograniczenie spożycia alkoholu jest rzeczą naturalną, jednak nie wszystkie zdają sobie sprawę, że nie ma bezpiecznej jego dawki w tym stanie. Szkodliwy wpływ alkoholu na płód,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:...

Imię i nazwisko Pacjenta:..PESEL/Data urodzenia:... FORMULARZ ZGODY. Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... FORMULARZ ZGODY I Informacje o osobach uprawnionych do wyrażenia zgody Imię i nazwisko Pacjenta:... Imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego:... PESEL/Data urodzenia Pacjenta:... II Nazwa procedury medycznej

Bardziej szczegółowo

6,00 g 6,40 g 10,27 g. 4,59 g 5,53 g 5,13 g 2,05 g 5,13 g 3,02 g 3,88 g 2,59 g 2,16 g 1,29 g 1,66 g 2,59 0,54 g. 0,37 g

6,00 g 6,40 g 10,27 g. 4,59 g 5,53 g 5,13 g 2,05 g 5,13 g 3,02 g 3,88 g 2,59 g 2,16 g 1,29 g 1,66 g 2,59 0,54 g. 0,37 g CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Aminomel Nephro roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1000 ml roztworu zawiera: L-izoleucyna L-leucyna L-lizyny octan (odpowiada

Bardziej szczegółowo

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa?

Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? 0/0/205 Czy wybór antybiotyku jest trudnym pytaniem dla neonatologa? Krystyna Bober Olesińska Klinika Neonatologii WUM 2 Struktura oddziałów neonatologicznych na Mazowszu 53 - oddziały Stopień referencyjności

Bardziej szczegółowo

Przydatność spektroskopii MR u noworodków

Przydatność spektroskopii MR u noworodków Przydatność spektroskopii MR u noworodków DR HAB. MED. PRZEMKO KWINTA, PROF. UJ KLINIKA CHORÓB DZIECI KATEDRY PEDIATRII, INSTYTUT PEDIATRII WL UJ W KRAKOWIE Nowe techniki MR Obrazowanie dyfuzyjne DWI diffusion-

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Hemodynamic optimization fo sepsis- induced tissue hypoperfusion.

Hemodynamic optimization fo sepsis- induced tissue hypoperfusion. Hemodynamic optimization fo sepsis- induced tissue hypoperfusion. Sergio L, Cavazzoni Z, Delinger RP Critical Care 2006 Opracował: lek. Michał Orczykowski II Zakład Anestezjologii i Intensywnej Terapii

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r.

UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. UCHWAŁA Nr IV/18/2015 Rady Miejskiej w Policach z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie realizacji w 2015 roku przez gminę Police programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród dzieci zamieszkałych na

Bardziej szczegółowo

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania

Okresy rozwojowe. Najczęściej występujące objawy chorób u dzieci. płód i noworodek okres niemowlęcy małe dziecko okres dojrzewania Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem. Interpretacja podstawowych badań dodatkowych. Najczęściej występujące schorzenia w poszczególnych okresach rozwojowych. dr n. med. Jolanta Meller Okresy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

1g tłuszczów = 5 ml = 100 kropli preparatu IVELIP 20% Dorośli Dawka: 1 do 3,0 g tłuszczów/kg masy ciała/dobę

1g tłuszczów = 5 ml = 100 kropli preparatu IVELIP 20% Dorośli Dawka: 1 do 3,0 g tłuszczów/kg masy ciała/dobę CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO IVELIP 20% 200 mg/ml, emulsja do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 ml emulsji zawiera: olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo