PRZEGLĄD WIĘZIENNICTWA POLSKIEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEGLĄD WIĘZIENNICTWA POLSKIEGO"

Transkrypt

1 PRZEGLĄD WIĘZIENNICTWA POLSKIEGO Nr 66 Warszawa 2010

2 Redaguje Kolegium w składzie: Jadwiga Cegielska (sekretarz), Stefan Lelental, Krystyna Ostrowska, Zofia Ostrihańska, Jacek Pomiankiewicz, Andrzej Rzepliński, Grażyna B. Szczygieł, Adam Szecówka, Teodor Szymanowski (przewodniczący), Włodzimierz Wróbel. Adres redakcji: Centralny Zarząd Służby Więziennej, Warszawa, ul. Wiśniowa 50, tel.: , , faks: , e mail: Warunki prenumeraty: Przegląd Więziennictwa Polskiego jest rozprowadzany drogą prenumeraty. Sprzedaż pojedyn czych egzemplarzy prowadzi redakcja. Zamówienia na prenumeratę należy przesyłać do redakcji, ul. Wiśniowa 50, Warsza wa, zaś odpowiednią kwotę przekazać na konto: Ministerstwo Sprawiedliwości CZSW Biuro Budżetu NBP o/o Warszawa Cena pojedynczego egzem plarza czaso pisma w 2010 r. wynosi 15,00 zł, egzemplarza podwójnego 30,00 zł, a cena prenumeraty rocznej 60,00 zł. Warunki przyjmowania artykułów do druku: 1. Redakcja przyjmuje teksty zapisane w pliku tekstowym MS Word przesłane pocztą elektroniczną na adres: o maksymalnej objętości jednego arkusza wydawniczego (22 strony maszynopisu, 1800 znaków na stronie łącznie ze spacjami). 2. W bibliografii ułożonej w porządku alfabetycznym powinna być zachowana następująca ko lejność: nazwisko autora, pierwsza litera imienia, tytuł pracy, wydawca, miejsce i rok wydania. Jeśli w tekście są przypisy, powinny być umieszczone na końcu pod bibliografią. 3. Do tekstu należy dołączyć krótką notę biograficzną o autorze artykułu. Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania w maszynopisach następujących korekt: zmian tytułów, dodawania podtytułów, skrótów i przeróbek techniczych oraz poprawek stylistyczno-językowych. Artykułów niezamówionych redakcja nie zwraca. ISSN Skład, łamanie, korekta i druk: Zakład Poligraficzny S-PRINT ul. Conrada 7, Warszawa tel. (22) , tel./fax (22)

3 Spis treści Artykuły: Tomasz Głowik, Andrzej Matyba Samobójstwa osadzonych w latach Teodor Bulenda Polityka karna w programach wyborczych w 2007 r Zbigniew Piechowiak Badania poglądów na temat instytucji mediacji między ofiarą i sprawcą w wybranym środowisku lokalnym Patrycja Franków Nagrody i kary dyscyplinarne w resocjalizacji skazanych Anna Chmielewska-Hampel, Małgorzata Wawrzyniak Zaburzenia osobowości u więźniów w świetle teorii Hansa J. Eysencka Mateusz Rodak Ekscelencjo naczelniku zaszczyć mnie swą łaską zwalniając mnie od piętnującej kary Z praktyki Marek Krzysztof Zając Próba wykorzystania założeń autplacement u w pracy z więźniami Ewa Dawidziuk Przeludnienie polskich jednostek penitencjarnych w świetle wizytacji Krajowego Mechanizmu Prewencji Polemiki i recenzje Adam Kwieciński Lecznicze środki zabezpieczające w polskim prawie karnym i praktyka ich wykonywania (rec. Stanisław Hoc)

4 (red.) Adam Szecówka, Joanna Dzieńdziora, Sabina Musioł Nauka i praktyka wobec bezpieczeństwa we współczesnej społeczności lokalnej (rec. Józef Nawój) (red.) Anetta Jaworska Kryminologia i kara kryminalna (rec. Stanisław Zbigniew Bukowski) Aldona Nawój Wykonanie kary pozbawienia wolności w systemie programowego oddziaływania (rec. Bogdan Nowak) Giennadij Grigoriewicz Szichancow Kryminologia (rec. Katarzyna Laskowska) Kronika Stefan Lelental Profesor Józef Jakub Wąsik ( ) Jerzy Lachowski, Szymon Krajnik Konferencja naukowa Alternatywy pozbawienia wolności w polskiej polityce karnej (Zakład Prawa Karnego Instytutu Nauk Prawnych PAN, 3 grudnia 2009 r.) Łukasz Kwadrans 90 lat kurateli sądowej w Polsce. Historia teraźniejszość przyszłość (Sejm RP, 11 grudnia 2009 r.) Noty o autorach

5 Przegląd Więziennictwa Polskiego, nr 66, Warszawa 2010 Tomasz Głowik Andrzej Matyba Samobójstwa osadzonych w latach Wprowadzenie Śmierć samobójcza każdego osadzonego jest dramatycznym i niechcianym przez nikogo zdarzeniem. Jest jednym z najbardziej traumatycznych zdarzeń, jakie mogą spotkać wychowawcę, psychologa czy oddziałowego pracujących w bezpośrednim kontakcie ze skazanymi. Dzieje się tak z dwóch powodów. Pierwszy z nich dotyczy procesu resocjalizacji. Bezpośredni kontakt to relacja pomiędzy skazanym a ww. osobami, na którą składają się niejednokrotnie liczne rozmowy, mniejszy lub większy rodzaj zrozumienia, empatii czy też emocjonalnej więzi. Samobójstwo skazanego to nagłe i zakończone porażką zerwanie tej relacji. Drugi z nich dotyczy konsekwencji prawnych. Każde samobójstwo jako wypadek nadzwyczajny jest przedmiotem wewnętrznego postępowania wyjaśniającego jak i dochodzenia prokuratorskiego, w wyniku których osoby pracujące w bezpośrednim kontakcie ze skazanym muszą odpowiedzieć na pytanie, czy dopełniły wszelkich formalności mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa osadzonemu. Wszelkie zaniedbania w tym względzie grożą zarówno konsekwencjami służbowymi jak i karnymi. Niniejszy artykuł jest opisem samobójstw osadzonych w latach na podstawie danych zebranych z okręgowych inspektoratów Służby Więziennej jak i na podstawie tzw. meldunków o wypadkach nadzwyczajnych. Autorzy zestawili ze sobą dane i dokonali ich analizy. 5

6 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba 2. Samobójstwo jako zjawisko uwarunkowane wieloczynnikowo 1 Samobójstwo jest zjawiskiem uwarunkowanym wieloma czynnikami. Dlatego też jego przyczyn należy poszukiwać zarówno w sferze psychologicznej jak i społecznej funkcjonowania człowieka, a także w sposobie jego reagowania w sytuacjach trudnych. Literatura przedmiotu w różnorodny sposób dokonuje klasyfikacji czynników mających wpływ na zachowania suicydalne. R. O Connor i N. Sheehy 2 wyróżniają: czynniki kliniczne, do których zaliczają przede wszystkim zaburzenia osobowości, czynniki społeczne, takie jak negatywne zjawiska społeczne (bezrobocie), brak wsparcia społecznego, izolację, różnorodne zdarzenia życiowe, czynniki osobiste, które autorzy opisują jako model biopsychospołeczny, ale w jego opisie podkreślają głównie elementy poznawcze takie jak atrybucje, sztywność poznawczą i inne. Wszystkie ww. czynniki mogą mieć wpływ na podjęcie decyzji o odebraniu sobie życia. Samobójstwo jest zjawiskiem dynamicznym, a ryzyko związane z jego popełnieniem zależy od wzajemnego powiązania powyższych czynników, przy czym każdy z nich w każdym momencie może ulec zmianie. Samobójstwo jest często skutkiem kryzysu psychologicznego, tzn. specyficznego stanu psychicznego o pewnej dynamice, nacechowanego niepokojem i napięciem. Kryzys rozpoczyna się, gdy człowiek nie może rozwiązać jakiegoś trudnego problemu 3. Kryzys psychologiczny może w każdej chwili przerodzić się w kryzys suicydalny 4. Brak możliwości poradzenia sobie z nim może wynikać z różnorodnych przyczyn: z natężenia problemu, z kontekstu uprzednich doświadczeń i nierozwiązanych konfliktów, z okresu jego pojawienia się, z zablokowania dotychczasowych sposobów radzenia sobie z problemami, z braku przygotowania do radzenia sobie oraz nowości problemu 5. 1 Por. Pilecka B., Kryzys psychologiczny. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo UJ, Kraków 2004, str Por. O Connor R., Sheehy N., Zrozumieć samobójcę, GWP, Gdańsk Pilecka B., Kryzys psychologiczny. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo UJ, Kraków 2004, str Tamże, str Por. tamże str

7 Samobójstwa osadzonych w latach Do czynników ryzyka związanych z zachowaniami suicydalnymi zalicza się najczęściej: depresję lub stany depresyjne, alkoholizm i inne uzależnienia, zachowania antyspołeczne, zaburzenia osobowości, pojawiające się okresowo myśli samobójcze a także uprzednie próby samobójcze. 3. Izolacja więzienna jako czynnik ryzyka zachowań suicydalnych Literatura przedmiotu, w tym publikacje Światowej Organizacji Zdrowia, Międzynarodowego Stowarzyszenia Zapobiegania Samobójstwom (IASP) oraz Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, zgodnie określa, że pozbawienie wolności jest istotnym czynnikiem zwiększającym prawdopodobieństwo wystąpienia zachowań suicydalnych wśród osadzonych 6. Pobyt w izolacji więziennej jest dla prawie każdego człowieka zdarzeniem traumatycznym. Kara pozbawienia wolności oraz tymczasowe aresztowanie uniemożliwiają rozwiązywanie realnych trudności, które dotyczą zarówno jego samego jak i jego rodziny. Sytuacja pozbawienia wolności jest sytuacją trudną w sensie psychologicznym, tzn. wiąże się z deprywacją potrzeb, poczuciem zagrożenia, nasileniem się innych negatywnych emocji oraz spadkiem poczucia wartości itp. Negatywne konsekwencje pobytu w izolacji więziennej prowadzą m.in. do osłabienia funkcji mechanizmu świadomego panowania nad nastrojami, przesunięcia się punktu ciężkości z uczuciowości w miarę dojrzałej na labilną i impulsywną, zamykanie się w sobie, skłonności do zachowań autoagresywnych, w tym suicydalnych i innych. Pozbawienie wolności prowadzi także niejednokrotnie do zaniku rodzinnego i społecznego wsparcia, niepewności co do przyszłości, a w miarę pobytu w izolacji więziennej do konfliktów, wiktymizacji oraz kryzysów emocjonalnych. Hołyst opisuje wpływ kary pozbawienia wolności na człowieka, odwołując się do relacyjnej teorii potrzeb, według której osobowość jest sposobem funkcjonowania, który obejmuje dwie struktury: «ja świat» 7. W takim rozumieniu izolacja więzienna zaburza strukturę ja świat, gdyż uniemożliwia zaspokajanie ważnych dla osobowości potrzeb, co może prowadzić do zaburzeń psychicznych 8. 6 Por. Światowa Organizacja Zdrowia, Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, Zapobiegania samobójstwom. Poradnik dla funkcjonariuszy Służby Więziennej, Genewa-Warszawa Tamże, str Tamże, str. 7. 7

8 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba Czynniki ryzyka wymienione powyżej, a w szczególności uzależnienia, zachowania antyspołeczne, zaburzenia osobowości, zaburzenia zachowania w wyniku procesów adaptacyjnych do warunków izolacji więziennej, silna deprywacja potrzeb oraz uprzednie próby samobójcze to jednocześnie kryteria, z pomocą których z dużą trafnością można opisać osoby przebywające w izolacji więziennej. Oznacza to, że do populacji więziennej należą ludzie o cechach znanych jako czynniki ryzyka 9. Dodatkowo do czynników ryzyka specyficznych dla osób pozbawionych wolności można zaliczyć takie, jak: fakt tymczasowego aresztowania (w ciągu kilku dni po aresztowaniu), podwyższone ryzyko w sytuacjach takich jak: początek procesu, bezpośrednio po zapadnięciu wyroku skazującego, odmowa udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia itp., bez pośrednio przed lub po przetransportowaniu do innej jednostki, osadzenie w celi pojedynczej, określone grupy sprawców skazanych za takie przestępstwo jak: zabójstwo, gwałt, żyjący z HIV, chorzy na AIDS, wcześniejsze leczenie psychiatryczne, uprzednie próby samobójcze, problemy ze współosadzonymi lub pracownikami SW, problemy rodzinne, brak kontaktów z bliskimi 10. Hayes 11 wśród czynników determinujących zachowania suicydalne w izolacji więziennej wymienia: lęk osadzonych przed nieznanym, brak zaufania do personelu więziennego, izolację od najbliższych, poczucie braku kontroli, poczucie wstydu związane ze zjawiskiem stygmatyzacji oraz dehumanizujące warunki odbywania kary. 4. Skala zjawiska wypadków nadzwyczajnych w postaci samobójstw w latach W ostatnim dziesięcioleciu liczba samobójstw kształtowała się w bardzo zróżnicowany sposób, przy czym zauważalna jest wyraźna tenden- 9 O Connor R., Sheehy N., Zrozumieć samobójcę, GWP, Gdańsk 2002, str Sonneck G., Krisenintervention und Suizidverhütung, UTB Facultas, Wien 2000, str Por. Hayes L.M., Prison Suicide. On Overview and Guide to Prevention. Crisis, 4, 1994, str [w:] Pilecka B., Kryzys psychologiczny. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo UJ, Kraków

9 Samobójstwa osadzonych w latach cja spadkowa od 2000 r. do 2004 r. W 2005 r. nastąpił ich nieznaczny, a w 2006 r. wyraźny wzrost (por. tabela nr 1). Z tego właśnie powodu autorzy zdecydowali się na analizę samobójstw począwszy od roku 2006 do Tabela nr 1. Liczba samobójstw w polskich jednostkach penitencjarnych w latach Rok Samobójstwa dokonane Liczba osadzonych stan na 31 grudnia danego roku Współczynnik samobójstw na 10 tys. osadzonych , , , , , , , , / , , / , / ,7 Wyraźny wzrost samobójstw w roku 2006 mógł mieć związek z jednoczesnym wzrostem populacji więziennej, a tym samym z przeludnieniem jednostek penitencjarnych, przy czym współczynnik samobójstw nie zmniejszył się w 2008 i w 2009 r., kiedy to zmniejszyła się liczba osadzonych w izolacji więziennej. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy może być bardzo wyraźne ograniczenie bazy lokalowej do prowadzenia różnorodnych oddziaływań resocjalizacyjnych w jednostkach penitencjarnych. Aby sprostać wymogom orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zamieniono na cele mieszkalne dziesiątki pomieszczeń, w których realizowano 12 W 2006 roku 42 osadzonych popełniło samobójstwo. Pięciu z nich popełniło samobójstwo będąc na przepustce poza terenem ZK, tzn. nie będąc pod bezpośrednim dozorem funkcjonariuszy SW. Instrukcja dyrektora generalnego nie obliguje dyrektora jednostki do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w takiej sytuacji. Zajmuje się tym prokuratura. Podobna rozbieżność występuje w roku 2008 i Dlatego też pełne dane, które będą analizowane w niniejszym opracowaniu dotyczą odpowiednio 37, 38 i 39 osadzonych. 9

10 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba wcześniej programy resocjalizacyjne, bądź też zwykłe zajęcia kulturalno-oświatowe dla skazanych (222 świetlic oraz 287 innych pomieszczeń, w których realizowano zajęcia terapeutyczne, spotkania AA, sale telewizyjne itp. 13 ). Były to niejednokrotnie jedyne miejsca, szczególnie w zakładzie karnym typu zamkniętego, które pozwalały na przebywanie przez określony czas w ciągu dnia poza celą mieszkalną i stwarzały możliwość rozładowania w kontrolowanej i aprobowanej formie napięć emocjo nalnych. Aby w sposób rzetelny móc ocenić skalę zjawiska, warto odnieść się także do statystyk innych krajów europejskich i zestawić ze sobą zarówno liczbę przebywających tam skazanych jak i współczynnik samobójstw. Dla porównania można zaznaczyć, że w Niemczech 14, gdzie przebywa podobna do naszego kraju liczba skazanych, w 2000 r. samobójstwo popełniło 117 osadzonych, w , w , w , w , a w 2005 również 94 osadzonych, co oznacza, że na przestrzeni ostatnich lat było tam trzykrotnie więcej skutecznych zamachów samobójczych niż w Polsce. Współczynnik samobójstw w izolacji więziennej, to znaczy ich liczba na 10 tys. skazanych jest w Polsce stosunkowo niski i wynosi 4,7 podczas gdy w krajach o najbardziej zbliżonej do Polski liczbie osadzonych wynosi on 16,1 (Francja), 11,4 (Anglia i Walia) i 8,5 (Włochy). Jedynie w Hiszpanii jest on niższy i wynosi 3.0. Uwagę w poniższej tabeli zwraca fakt, że liczba samobójstw nie jest proporcjonalna do liczby skazanych i tak np. Dania z zaledwie skazanymi ma współczynnik samobójstw dwukrotnie wyższy, niż np. Anglia i Walia, które mają łącznie ok. 80 tys. osadzonych. 13 Pilarska-Jakubczak A., Krajkowski T., Kryterium 845 [w:] Forum Penitencjarne, Warszawa 02/2010, str Bennefeld-Kersten K., Suizide von Genagenen wo ist das problem?, suizidevongefangenenwoistdasproblem.pdf (z dnia r.) 10

11 Samobójstwa osadzonych w latach Tabela nr 2. Liczba oraz współczynnik samobójstw w wybranych krajach europejskich w 2008 r. 15 Kraj Liczba samobójstw Liczba osadzonych Współczynnik samobójstw (na osadzonych) Polska ,7 Dania 8 (2007 r.)? 3727 (2007 r.) 3415 (2008 r.) 21,4 Francja 91 Ok ,1 Szwecja ,5 Anglia + Walia 92 (2007 r.) Ok ,4 Włochy 50 Ok ,5 Słowacja ,3 Austria ,2 Czechy ,3 Hiszpania ,0 Węgry ,6 5. Zestawienie zbiorcze samobójstw w rozbiciu na okręgowe inspektoraty Służby Więziennej w latach Pomimo tego, że istnieje wiele przepisów ustaw, rozporządzeń i zarządzeń mających na celu zapobieganie samobójstwom oraz mimo tego, że są one realizowane we wszystkich jednostkach penitencjarnych, to istnieje duża rozbieżność pomiędzy poszczególnymi okręgami SW, jeśli chodzi o liczbę samobójstw wśród skazanych (por. tabela nr 3). Przyczyn takiego stanu rzeczy może być bardzo wiele i mogą dotyczyć np. rozwiązań organizacyjnych w jednostce, jakości stosowanych oddziaływań profilaktycznych, przeludnienia ze wszystkimi jego konsekwencjami dla pobytu w izolacji więziennej, liczby przyjęć i zwolnień, sposobu zarządzania jednostką. Mogą być one związane ze specyfiką skazanych, którzy 15 Przytaczane dane zostały zapisane w ubiegłym roku. W chwili obecnej strona jest w rekonstrukcji. 11

12 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba odbywają karę np. w okręgu białostockim i szczecińskim. Samobójcza śmierć tymczasowo aresztowanych może mieć też związek z pracą sądów orzekających, sposobem prowadzenia śledztwa itp. Ze względu na wielość przyczyn autorzy zdecydowali się jedynie na zestawienie liczby skazanych przebywających w danym okręgu z liczbą samobójstw oraz przedstawienie współczynnika samobójstw właściwego dla każdego okręgu. Tabela nr 3. Liczba samobójstw w rozbiciu na okręgowe inspektoraty SW w latach BIAŁYSTOK KOSZALIN GDAŃSK POZNAŃ RZESZÓW OPOLE OLSZTYN LUBLIN ŁÓDŹ BYDGOSZCZ KRAKÓW KATOWICE WROCŁAW SZCZECIN WARSZAWA RAZEM Najmniejsza liczba samobójstw dotyczy dwóch okręgów: białostockiego oraz koszalińskiego, natomiast największa: warszawskiego, szczecińskiego, wrocławskiego oraz katowickiego (por. wykres nr 1). 12

13 Samobójstwa osadzonych w latach Wykres nr 1. Liczba samobójstw w rozbiciu na okręgowe inspektoraty SW w latach Ważną zmienną jest też ilościowe zróżnicowanie populacji skazanych i tymczasowo aresztowanych w poszczególnych okręgach. Przykładowo: najmniej zaludnionym okręgiem w Polsce jest okręg białostocki (ok osadzonych), a najbardziej zaludnionym okręg katowicki (prawie 8500 osadzonych). W pierwszym z nich na przestrzeni ostatnich 4 lat odnotowano jedynie 1 samobójstwo, a w drugim aż 16. Dlatego też wskazane jest przedstawienie problemu samobójstw w poszczególnych okręgach SW z pomocą wspomnianego powyżej współczynnika samobójstw (por. tabela nr 4). W zestawieniu tym największy współczynnik samobójstw (łącznie w latach ) występuje w okręgach: szczecińskim (9,5), warszawskim (7,1), opolskim (6,1) i lubelskim (5,8), a najmniejszy w okręgu białostockim (1,5) oraz poznańskim (2,1). 13

14 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba Tabela nr 4. Współczynnik samobójstw w rozbiciu na okręgowe inspektoraty SW w latach BIAŁYSTOK 0,0 0,0 3,1 0,0 0,8 BYDGOSZCZ 4,1 2,7 4,5 0,0 2,8 GDAŃSK 2,0 1,9 2,1 4,3 2,6 KATOWICE 5,3 5,6 5,9 3,8 5,1 KOSZALIN 0,0 4,7 0,0 4,4 2,3 KRAKÓW 3,3 5,1 9,1 1,7 4,8 LUBLIN 4,8 9,0 2,5 6,9 5,8 ŁÓDŹ 2,9 2,9 5,9 3,3 3,7 OLSZTYN 2,0 4,2 4,7 6,2 4,3 OPOLE 10,9 0,0 4,7 8,8 6,1 POZNAŃ 1,3 1,4 2,8 2,9 2,1 RZESZÓW 4,7 7,1 0,0 2,6 3,6 SZCZECIN 6,3 10,4 11,4 9,9 9,5 WARSZAWA 5,2 9,7 5,4 8,3 7,1 WROCŁAW 7,1 4,6 3,8 6,7 5,5 RAZEM 4,0 4,6 4,4 4,7 4,4 Na podstawie powyższych danych można mówić o dużym rocznym zróżnicowaniu liczby samobójstw w okręgach SW, przy czym ich wysokie wartości utrzymują się głównie w okręgu szczecińskim i warszawskim (por. wykres nr 2). Wykres nr 2. Współczynnik samobójstw w rozbiciu na okręgowe inspektoraty SW w latach

15 Samobójstwa osadzonych w latach Czas, miejsce oraz sposoby popełniania samobójstw Zebrane dane na temat daty samobójstw oraz ich zbiorcze zestawienie (por. wykres nr 3) nie pozwalają na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków ze względu na ich duże roczne zróżnicowanie. W roku 2006 było dwukrotnie więcej samobójstw w pierwszym półroczu, niż w drugim. W roku 2007 miała miejsce odwrotna sytuacja, a w roku 2008 samobójstwa rozłożyły się prawie równomiernie w obu półroczach. Zauważalne jest natomiast, iż przybierają one od kilku lat na sile w miesiącach wakacyjnych, jak i w październiku oraz marcu. W roku 2009 ich liczba zwiększyła się wyraźnie w lutym, sierpniu i grudniu. Wykres nr 3. Zbiorcze (miesięczne) zestawienie dat samobójstw Na 155 samobójstw w izolacji więziennej w latach aż 143 z nich zostało popełnionych przez powieszenie. Pozostałych 12 dotyczy bądź to zatrucia lekami (3 przypadki) bądź samobójstwa poprzez naruszenie ciągłości tkanki (rany cięte) (por. tab. nr 5). 15

16 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba Tabela nr 5. Sposób popełnienia samobójstwa OISW sposób popełnienia samobójstwa rok 2007 rok 2008 rok 2009 rok rok powieszenie inny powieszenie inny powieszenie inny powieszenie inny powieszenie inny BIAŁYSTOK BYDGOSZCZ GDAŃSK KATOWICE KOSZALIN KRAKÓW LUBLIN ŁÓDŹ OLSZTYN OPOLE POZNAŃ RZESZÓW SZCZECIN WARSZAWA WROCŁAW RAZEM Specyfika izolacji więziennej powoduje, że zdecydowanie najczęstszym miejscem dokonywania ataków samobójczych jest cela mieszkalna. Przy czym warto zauważyć, że w latach liczba samobójstw w kącikach sanitarnych dotyczyła w każdym roku ok. 25% wszystkich samobójstw, a w innej części celi (najczęściej jest to krata okienna, albo piętrowe łóżko) dotyczyła prawie 60% wszystkich samobójstw. Poza celą mieszkalną popełniło samobójstwo ok % skazanych i tymczasowo aresztowanych samobójców. W roku 2009 dotychczas zarysowała się inna tendencja. Odnotowano porównywalną liczbę samobójstw w kącikach sanitarnych (ok. 45% samobójstw) jak i w innej części celi mieszkalnej (ok. 49% samobójstw). Poza celą mieszkalną na ogólną liczbę samobójstw w tym roku popełniło je niecałe 10% skazanych i tymczasowo aresztowanych samobójców. 16

17 Samobójstwa osadzonych w latach Tabela nr 6. Miejsce popełnienia samobójstwa 2006 rok 2007 rok 2008 rok 2009 rok miejsce Miejsce miejsce miejsce OISW kącik sanitar. celi Inna część celi poza celą kącik sanitar. celi inna część celi poza celą kącik sanitar. celi inna część celi poza celą kącik sanitar. celi Inna część celi poza celą BIAŁYSTOK BYDGOSZCZ GDAŃSK KATOWICE KOSZALIN KRAKÓW LUBLIN ŁÓDŹ OLSZTYN OPOLE POZNAŃ RZESZÓW SZCZECIN WARSZAWA WROCŁAW RAZEM Przyczyny aktów samobójczych osadzonych Przyczyny aktów samobójczych osadzonych ustala się w toku postępowania wyjaśniającego na podstawie analizy informacji zawartych w aktach osobopoznawczych, pozostawionych przez osadzonego listów pożegnalnych, wypowiedzi współosadzonych oraz analizy zdarzeń dotyczących ostatniego okresu funkcjonowania osadzonego. Biorąc pod uwagę zróżnicowaną w izolacji więziennej sytuację osób skazanych i tymczasowo aresztowanych dokonano rozróżnienia tych dwóch grup ze względu na przyczyny zamachów samobójczych. W nawiązaniu do wyżej opisanych już czynników ryzyka podzielono je na 4 ogólne grupy: zaburzenia psychiczne, sytuację prawną, załamanie psychiczne oraz sytuację rodzinną (por. tab. 7, 8 i wykres 4). 17

18 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba Tabela nr 7. Przyczyny aktów samobójczych skazanych. Przyczyny Rok zaburzenia psychiczne sytuacja prawna załamanie psychiczne sytuacja rodzinna powody nieznane Tabela nr 8. Przyczyny aktów samobójczych tymczasowo aresztowanych Przyczyny Rok zaburzenia psychiczne sytuacja prawna załamanie psychiczne sytuacja rodzinna powody nieznane Wykres nr 4. Przyczyny zamachów samobójczych skazanych i tymczasowo aresztowanych 18

19 Samobójstwa osadzonych w latach Różnice w przyczynach samobójstw w grupach skazanych i tymczasowo aresztowanych obrazuje wykres 4. Wynika z niego, że zaburzenia psychiczne, do których można tutaj zaliczyć poważne zaburzenia osobowości oraz zaburzenia psychotyczne są bardziej istotną przyczyną samobójstw wśród skazanych niż tymczasowo aresztowanych. Sytuacja prawna natomiast, tzn. zagrożenie wysokim wyrokiem, pojawienie się nowych dowodów w sprawie karnej albo też nowej sprawy itp., jest istotnym czynnikiem samobójstw wśród tymczasowo aresztowanych, a mniejsze znaczenie odgrywa w grupie skazanych. W obu grupach dochodzi do porównywalnej liczby zamachów samobójczych na skutek załamania psychicznego. Zdecydowanie większa grupa skazanych niż tymczasowo aresztowanych popełnia samobójstwo kierując się przy tym powodami rodzinnymi. Fakt ten ma zapewne związek z ubocznym skutkiem kary pozbawienia wolności, jakim jest rozpad związków i zagrożenie dla więzi rodzinnych. W grupie skazanych większa jest też liczba tych, którzy popełnili samobójstwo z nieznanych powodów. Niejednokrotnie oznacza to również, że nie odnotowano w zachowaniu skazanych żadnych sygnałów mogących świadczyć o zamiarach samobójczych. Niepokojący jest fakt, że wzrosła ilość samobójstw, których powody nie są znane. Z szeregu badań dotyczących wpływu takiej cechy jak impulsywność na zachowania suicydalne 16 wynika, że w bardzo wielu przypadkach samobójstwo jest aktem impulsywnym, a na decyzję o jego popełnieniu może wystarczać zaledwie kilkanaście minut. 8. Podejmowane działania Do standardów 17 zapobiegania samobójstwom w izolacji więziennej Światowej Organizacji Zdrowia oraz Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego należą: opracowywanie profili samobójców, tzn. określenie czynników ryzyka z uwzględnieniem czynników sytuacyjnych i psychospołecznych, selekcyjne badanie osób przyjmowanych do zakładu karnego, obserwacja po przyjęciu do zakładu karnego, 16 Por. Fox C., Hawton K., Jak dlaczego kiedy rozmawiać z młodymi zagrożonymi samobójstwem, Warszawa 2009, str Światowa Organizacja Zdrowia, Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, Zapobiegania samobójstwom. Poradnik dla funkcjonariuszy Służby Więziennej, Genewa-Warszawa

20 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba postępowanie po badaniu selekcyjnym (ciągła obserwacja, monitorowanie stanu zdrowia osadzonych, interwencja społeczna /umieszczanie osadzonych w celach wieloosobowych), określenie sposobu postępowania w sytuacji zamachu samobójczego, który nie zakończył się zgonem. Działania polskiego więziennictwa w zakresie przeciwdziałania samobójstwom w izolacji więziennej są zgodne z ww. rekomendacjami. Od wielu już lat polskie więziennictwo podejmuje działania profilaktyczne w celu zapobieżenia samobójstwom w zakładach karnych i aresztach śledczych na 3 poziomach: profilaktyki pierwszorzędowej dotyczy wszystkich osadzonych i obejmuje tak podstawowe działania jak kształtowanie właściwych relacji pomiędzy osadzonymi i kadrą więzienną, profilaktyki drugorzędowej dotyczy wybranych grup osadzonych o zwiększonym ryzyku zachowań suicydalnych i obejmuje takie oddziaływania, jak pogłębiona diagnoza psychologiczna i resocjalizacyjna, opracowanie programu oddziaływań, udzielanie wsparcia itp., profilaktyki trzeciorzędowej dotyczy oddziaływań podejmowanych wobec osadzonych po dokonanych próbach samobójczych i obejmuje pomoc psychologiczną i terapeutyczną. Opisane powyżej działania mają swoje ścisłe uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawnych. Kodeks karny wykonawczy w art. 108 jasno określa, że za bezpieczeństwo osadzonego odpowiada on sam i administracja zakładu karnego. 1 tego artykułu kkw. nakłada na administrację zakładu karnego obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w trakcie odbywania kary. Art zobowiązuje skazanego do niezwłocznego informowania przełożonych o zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa oraz unikaniu tych zagrożeń. Art kkw. nakazuje w punkcie 6 zwrócenie uwagi przy osadzaniu skazanego w celi mieszkalnej na konieczność zapobiegania samoagresji. Art kkw. obliguje pracowników Służby Wieziennej do zasięgnięcia opinii psychologa lub lekarza w sprawie możliwości wymierzenia kary umieszczenia w celi izolacyjnej, gdzie osadzony przebywa sam przez określony przedział czasu. Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakła- 20

21 Samobójstwa osadzonych w latach dach karnych i aresztach śledczych nakłada w 7 na funkcjonariuszy Służby Więziennej obowiązek zapobiegania samoagresji wśród skazanych poprzez realizację wielu zaleceń, do których zaliczyć można przykładowo: kierowanie skazanych do właściwego systemu odbywania kary, kierowanie skazanych do właściwych zakładów karnych i odpowiednich oddziałów, odpowiednim rozmieszczeniu w celach mieszkalnych, właściwym doborze grup wychowawczych, wizytacji cel mieszkalnych, łagodzeniu antagonizmów w środowisku skazanych, udzielaniu im pomocy, utrzymywaniu stałych kontaktów wychowawczych itp. W uzasadnionych przypadkach skazanym sporządza się diagnozę psychologiczną i/lub pogłębioną diagnozę resocjalizacyjną. Znowelizowane 24 grudnia 2008 r. Zarządzenie nr 2/04 dyrektora generalnego Służby Więziennej z dnia 24 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych i terapeutycznych poświęcają cały 6 rozdział tematyce przeciwdziałania aktom samoagresji. Zarządzenie dyrektora generalnego Służby Więziennej z dnia 30 czerwca 2004 r. dotyczące zaleceń w sprawie wykonywania pozbawienia wolności wobec skazanych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu, osadzonych w wyznaczonym oddziale lub celi określa sposób postępowania z ww. osadzonymi w warunkach zwiększonej izolacji. Znowelizowane 8 grudnia 2009 r. Zarządzenie nr 1/04 dyrektora generalnego Służby Więziennej z dnia 8 stycznia 2004 r. w sprawie ustalania metod i form wykonywania zadań ochronnych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej daje funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w oddziale mieszkalnym możliwość, przy zachowaniu odpowiednich warunków, otwarcia celi w porze nocnej i w sytuacji zagrożenia życia osadzonego udzielenie mu natychmiastowej pomocy. Obostrzenia zawarte w dotychczasowych przepisach nie pozwalały na takie działanie. Znowelizowany 18 czerwca 2009 r. Kodeks karny wykonawczy wprowadza nowe uregulowania dotyczące monitorowania ww. skazanych w celach mieszkalnych oraz tych skazanych, w przypadku których jest to uzasadnione względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa. Obowiązujące przepisy, regulujące pracę penitencjarną jak i funkcjonowanie całej Służby Więziennej, a także podejmowane przez nią działania profilaktyczno-interwencyjne przekładają się na bardzo konkretne działania, do których można zaliczyć następujące formy pracy: 21

22 Tomasz Głowik, Andrzej Matyba wykonywanie kary pozbawienia wolności zgodnie z kodeksową zasadą indywidualizacji oddziaływań wobec osadzonych, według której dobiera się odpowiednie metody pracy do osób pozbawionych wolności, takie jak prowadzenie badań psychologicznych w grupach wysokiego ryzyka, kierowanie do właściwych ze względu na cechy osobowości zakładów karnych, odpowiednie osadzanie w celach mieszkalnych, wykonywanie kary pozbawienia wolności zgodnie z zasadą humanitaryzmu, z poszanowaniem praw i godności człowieka. W prowadzonych postępowaniach wyjaśniających nie stwierdzono, aby jakikolwiek skazany popełnił samobójstwo w wyniku złego traktowania go przez personel więzienny. wszyscy funkcjonariusze SW uczestniczą w systemie szkoleń mającym na celu zdobycie umiejętności rozpoznawania osadzonych o skłonnościach samobójczych oraz właściwego reagowania w sytuacjach związanych z zachowaniami suicydalnymi. Szkolenia i kursy w tym zakresie są organizowane na wszystkich szczeblach i we wszystkich jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej, każda jednostka penitencjarna posiada specyficzny dla niej ze względu na jej typ, rodzaj oraz architekturę wnętrza program zapobiegania zachowaniom autoagresywnym, w tym zachowaniom suicydalnym, w których określa się czynniki ryzyka, wobec osadzonych prowadzi się oddziaływania profilaktyczne indywidualne i grupowe, zwiększa się efektywność interwencji funkcjonariuszy prowadząc wśród nich np. szkolenia udzielania pierwszej pomocy, od każdego funkcjonariusza Służby Więziennej egzekwuje się przestrzeganie przepisów, zasad postępowania oraz realizacji przyjętych rozwiązań dostosowanych do potrzeb jednostek penitencjarnych w zakresie profilaktyki zachowań autoagresywnych, prowadzi się ciągłą obserwację i monitorowanie osób z grup szczególnie wysokiego ryzyka Zakończenie Populację osób pozbawionych wolności charakteryzuje szereg czynników ryzyka, które mają znaczący wpływ na zachowania suicydalne. Ponadto sama izolacja więzienna jest dodatkowym czynnikiem zwiększa-

23 Samobójstwa osadzonych w latach jącym zagrożenie zachowań samobójczych. I chociaż istnieje szereg aktów prawnych, które w celu ograniczenia liczby samobójstw nakładają liczne obowiązki, zarówno na skazanych jak i na funkcjonariuszy Służby Więziennej, to i tak podstawą wszelkiej pracy i działalności profilaktycznej winno pozostać kształtowanie właściwych relacji pomiędzy osadzonymi a kadrą więzienną oraz dbanie o jakość oddziaływań resocjalizacyjnych. 23

24

25 Przegląd Więziennictwa Polskiego, nr 66, Warszawa 2010 Teodor Bulenda Polityka karna w programach wyborczych 2007 r. I. Wprowadzenie Wybory z 21 października 2007 r. były po zmianie ustroju w 1989 r. w Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności piątymi. Były wyborami przyśpieszonymi, gdyż odbyły się po upływie dwóch lat od poprzednich. Gdy wybory z 2005 r. do Sejmu i Senatu zbiegły się czasowo, w odstępie zaledwie dwutygodniowym, z wyborami prezydenckimi i partyjne programy wyborcze z konieczności musiały uwzględnić jedne i drugie wybory, to w ostatniej kampanii wyborczej taka sytuacja nie zachodziła. Tym razem programy zostały opracowane i upowszechniane wyłącznie na użytek wyborów parlamentarnych. W opracowaniu poprzednich wyborów poświęconym tej samej tematyce zawartej w powyższym tytule 1 podkreśliłem, że programy wyborcze stanowią specyficzną materię naukowego opracowania nie mają naukowego wymiaru, a są jedynie politycznym produktem stworzonym w celu zdobycia głosów wyborców. Bez sensu zatem jest je oceniać z punktu widzenia wymogów naukowej poprawności i ewentualnie wskazywać na ich niedostatki, gdy z założenia nie miały takich wymogów spełniać mają przede wszystkim jedynie charakter polityczny i na ogół są opracowane na użytek i czas wyborów, a nie na czas powyborczy. Są zbiorem obietnic, których można nie dotrzymywać bez ponoszenia przez ich autorów i heroldów negatywnych konsekwencji. 2 Przytaczam ten fragment, aby dać ponownie wyraz takiemu odczytywaniu przeze mnie programów wyborczych partii oraz po to, aby uniknąć ewentualnych zarzutów dotyczących 1 Zob.: Bulenda T., Polityczno-kryminalne implikacje dotyczące bezpieczeństwa publicznego w programach partii politycznych w wyborach parlamentarnych 2005 r., Przegląd Więziennictwa Polskiego, nr 49, Warszawa 2005, s. 41 i n. 2 Tamże, s

26 Teodor Bulenda np. braku w niniejszym opracowaniu rzetelnego wykorzystania warsztatu naukowego oraz niezachowania naukowego reżimu przy prezentacji poszczególnych problemów tej swoistej tematyki. Poniżej zamierzam przedstawić podstawowe kwestie dotyczące bezpieczeństwa publicznego zawarte w wybranych programach wyborczych partii politycznych. Czynię to w kontekście polityki kryminalnej. II. Skrócona kadencja parlamentu i rządu Kadencja parlamentu i rządu trwała tylko dwa lata. Samorozwiązanie Sejmu poparły kluby Prawa i Sprawiedliwości (PiS), Platformy Obywatelskiej (PO), Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD), Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL). Nie poparły ich Liga Polskich Rodzin (LPR) i Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej (Samoobrona), partie rządzące w koalicji z PiS. O skrócenie kadencji złożono trzy wnioski: PiS, PO i SLD. Głosowaniu poddano wniosek SLD 3. Różne były opinie o potrzebie przeprowadzenia nowych wyborów parlamentarnych. Przykładowe wypowiedzi w imieniu niektórych partii politycznych: SLD: Wybory są konieczne, bo PiS buduje państwo autorytarne, PO: Dotychczasowa polityka i rządy PiS poniosły klęskę ; Przewodniczący tej partii 7 września 2007 r. w Sejmie, w dyskusji nad jego rozwiązaniem, powiedział m.in.: Musimy rozwiązać ten parlament, ponieważ w tym parlamencie nie powstanie żadna wielka idea, żaden sprawny rząd. Byliśmy jako Platforma Obywatelska zdeterminowani w tym, aby doprowadzić do nowych wyborów, PiS: Wybory są niezbędne, bo nie mamy większości, nasza determinacja naprawy kraju przeraziła innych byliśmy wściekle, brutalnie atakowani, PSL: Nowe wybory są potrzebne, aby przywrócić w Polsce pokój między ludźmi. Na skrócenie kadencji Sejmu złozyło się wiele czynników. Nie czas i miejsce na analizę tego faktu. W kontekście omawianej tematyki warto przypomnieć, że nie bez znaczenia pozostały m.in.: okoliczności śmierci byłej posłanki Barbary Blidy, w tym sposób działania funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, afera korupcyjna jednej z posłanek PO, w tym sposób działania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, akcja tego Biura w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. 3 Za skróceniem kadencji Sejmu było 377 posłów, przeciw 54 i wstrzymało się

27 Polityka karna w programach wyborczych 2007 r. III. Krótka kampania Samorozwiązanie Sejmu V kadencji miało miejsce 7 września 2007 r. 4 Po samorozwiązaniu Sejmu Prezydent RP zarządził 5 wybory parlamentarne na dzień 21 października 2007 r. W kalendarzu wyborczym 6 przewidziano zakończenie kampanii wyborczej na dzień 19 października 2007 r. A zatem, okres wyborczy trwał bardzo krótko (niecałe półtora miesiąca), co nie pozostało bez znaczenia dla jakości opracowanych programów wyborczych. Można by korzystając z belfrowskiego nawyku ocenić je zaledwie na ocenę dostateczną. Każda rzetelna, odpowiedzialna partia polityczna powinna w każdym czasie jej funkcjonowania dysponować użytecznymi dla społeczeństwa programami działania, również programami wyborczymi, które mogą być modyfikowane i doskonalone, uwzględniające zachodzące zmiany polityczne, społeczne i gospodarcze. Dobra partia to taka, która ma swój program i wie jak utrzymać władzę lub ją zdobyć oraz jest przewidywalna, przygotowana do prezentacji w każdym czasie swoich idei, racji, pomysłów by Polska rosła w siłę a ludziom żyło się dostatnio. Taka sytuacja, jak np. skrócenie kadencji parlamentu nie powinno więc być dla partii zaskoczeniem. Niektóre partie polityczne dla zwiększenia swoich szans wyborczych wchodziły w porozumienia lub koalicje z innymi partiami. Liga Polskich Rodzin weszła w porozumienie wyborcze pod nazwą Liga Prawicy Rzeczpospolitej z Unią Polityki Realnej (UPR) i Prawicą Rzeczpospolitej (PR). Sojusz Lewicy Demokratycznej uczestniczył w wyborach w Koalicyjnym Komitecie Wyborczym: Lewica i Demokraci (LiD) 7. Oprócz SLD w jego skład wchodziły następujące partie: Socjaldemokracja Polska (SDPL), Partia Demokratyczna demokraci pl (PD) i Unia Pracy (UP). Komitety wyborcze prześcigały się w formułowaniu haseł wyborczych: By żyło się lepiej i wszystkim (PO), Zlikwidujemy korupcję (PiS), Porozumienie służy ludziom (PSL), Polska przyjazna i nowoczesna (LiD), O prawdę i godność (Samoobrona). 4 Uchwała Sejmu z dnia 7 września 2007 r. w sprawie skrócenia kadencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 163, poz. 1154). 5 Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 września 2007 r. w sprawie zarządzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 162, poz. 1145). 6 Kalendarz wyborczy stanowił Załącznik do postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 września 2007 r., dz. cyt. 7 Koalicyjne ugrupowanie polityczne LiD powstało w 2006 r. i formalnie zostało rozwiązane w 2008 r. 27

28 Teodor Bulenda IV. Wyniki wyborów Frekwencja wyborcza w 2007 r. do parlamentu, była najwyższa po zmianie ustrojowej (1989 r.) i wynosiła 53,88 % (gdy w 2005 r. 40,57 %). Wybory wygrało PO 41,51 % głosów, następne miejsca zajęły: PiS 32,11 %, LiD 13,15 % + 1,84 % i PSL 8,91 %. Do parlamentu nie weszli przedstawiciele partii politycznych będących w dotychczasowym rządzie w koalicji z PiS. Partie te uzyskały: Samoobrona 1,53 %, zaś LPR 1,30 % głosów. Koalicję rządzącą utworzyło PO z PSL. V. Krytyka jako tworzywo programów wyborczych oraz kampanii wyborczej Omawiane wybory kolejny raz ukazały niedostatki w treści programów wyborczych i nieporadność w ich prezentacji. Zamiast przedstawienia programów pozytywnych mieliśmy wystąpienia, telewizyjne spoty, debaty, programy opracowane ad hoc z przewagą krytyki partii konkurencyjnych, nieraz na żenującym poziomie. Potwierdzenie znalazła w ostatnich wyborach teza sformułowana przeze mnie w odniesieniu do wyborów parlamentarnych z 2005 r., że jednym z podstawowych warunków uczynienia programu danej partii bardziej atrakcyjnym niezbędna jest intensyfikacja krytyki dotychczasowych poczynań partii politycznej sprawującej władzę oraz działań poszczególnych organów władzy, również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa publicznego 8. W kampanii przedwyborczej nie obyło się bez agresji i ośmieszania przeciwnych partii, w tym zwłaszcza będących u władzy (PiS, Samoobrona i LPR). PiS spotkał się również z ostrą krytyką ze strony koalicjantów, tj. Samoobrony i LPR. Przewodniczący Samoobrony w Programie pewności jutra napisał m.in.: Społeczeństwo polskie przekonało się, że programy i ludzie, na których oddawali swoje glosy w kolejnych wyborach, zawiedli ich całkowicie. Szumne zapowiedzi cudów ekonomicznych i poprawy bytu okazały się zwykłym oszustwem politycznym. Oszustwem okazały się wszelkie deklaracje o odzyskanie niepodległości, oszustwem 8 Bulenda T., Polityczno-kryminalne implikacje dotyczące bezpieczeństwa publicznego, dz. cyt., s

29 Polityka karna w programach wyborczych 2007 r. okazały się wszystkie hasła grające na uczuciach patriotycznych Polaków. Oszustami okazali się ci, którzy strojąc się w szaty rzekomych bojowników o wolność i demokrację i o interesy narodowe, podjęli się haniebnej roli demontażu gospodarki narodowej, wyprzedaży w obce ręce narodowego mienia i żywotnych interesów Polski. Czas już więc najwyższy odrzucić wszelkie mętne i oszukańcze programy politycznych kłamców, czas pozbyć się iluzji o dobrych intencjach i dobrej woli ludzi, którym społeczeństwo zaufało, a którzy to zaufanie brutalnie podeptali. Trzeba nadzieje i zaufanie powierzyć ludziom występującym do społeczeństwa nie z zakłamanymi ideologiami ale w prostym i zrozumiałym języku przedstawiającym wiarygodne sposoby wyciągnięcia Polski z bagna anarchii, destrukcji, demoralizacji, zakłamania i oszustwa. Chodzi o zwięzły i realny program pokonania zła. Podkreślano brak należytego bezpieczeństwa obywateli, słabe poczucie ich bezpieczeństwa, wskazywano na różnego rodzaju zagrożenia (m.in. groźna przestępczość, korupcja, terroryzm, kataklizmy) i konieczność usprawnienia odpowiednich służb, w tym policyjnych, specjalnych, wywiadowczych. Krytyce poddano dane statystyczne odnoszące się do skali przestępczości. Przykładowo PO w swym programie wyborczym napisała: W ostatnich latach wskaźnik pospolitych przestępstw w ochronie bezpieczeństwa i porządku publicznego utrzymuje się na wysokim poziomie. Statystyki policyjne pokazywane w mediach świadczyć mają o rzekomej poprawie bezpieczeństwa, natomiast w naszych miastach i wsiach tej poprawy nie widać. Medialne sukcesy nie są w stanie zatrzeć w oczach obywateli negatywnego wrażenia z osobistych doświadczeń ze zwyczajową bezsilnością posterunkowego wobec zwykłych chuliganów, osiedlowych gangów, drobnych złodziei... Obywatele ciągle są manipulowani statystyką, którą tworzy się na użytek pokazania jak to jest dobrze a będzie jeszcze lepiej. To my wszyscy powinniśmy takie odczucie odbierać, a nie sztucznie wykreowana tabela statystyczna i propaganda. Dano wyraz dezaprobaty realizowanej polityki poprzedniej władzy w zakresie ochrony bezpieczeństwa powszechnego, w tym zapobiegania przestępczości, zwłaszcza korupcji polegającej m.in. na wywołaniu strachu. W programie LiD można było przeczytać: Władza państwowa ma być odpowiedzialna, a nie wszechwładna. Ma służyć narodowi, a nie stawać się narzędziem strachu i represji. Powinna tworzyć klimat solidarnego działania i przyjaźni z sąsiednimi narodami, powinna budować, nie zaś niszczyć. Wskazywano na niedostatki w organizacji, kompetencji, kooperacji określonych służb mających zapewnić bezpieczeństwo i porządek 29

30 Teodor Bulenda publiczny. Krytyce poddano funkcjonowanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego, a także pracę operacyjno-rozpoznawczą. Przykładowo PO zawarła w programie wyborczym następujące uwagi i oceny: W Polsce nie tylko brak jasnego sprecyzowania kompetencji poszczególnych służb, ale nawet kryteriów ich klasyfikacji. Zbyt wiele instytucji państwowych posiada uprawnienia do wykonywania szczególnie wrażliwych dla wolności obywatelskich uprawnień operacyjno-rozpoznawczych. Istnieje swoisty bałagan legislacyjny w zakresie rozgraniczenia kompetencji poszczególnych służb i resortów. Typowym przykładem służby dublującej działania innych resortów jest Centralne Biuro Antykorupcyjne. Paradoksalnie prowadzi to do zjawiska tzw. niewiedzy wielu, czyli niepodejmowania danego problemu z uwagi na przekonanie, iż znajduje się on w zainteresowaniu innej służby. Pokrywanie się kompetencji różnych służb powoduje również pewien bałagan w zakresie współpracy ze służbami partnerskimi (zagranicznymi), które często nie mogą się zorientować, jaka służba jest odpowiedzialna za zwalczanie danego zagrożenia. Brak koordynacji wpływa na obniżenie efektywności pracy. Brak jest krajowego standardu gromadzenia i przetwarzania danych operacyjnych. Wpływa to na wzrost kosztów funkcjonowania tych służb, w przypadku gdy każda z nich buduje swój indywidualny system informatyczny. 30 VI. Co zrealizowano z poprzednich programów wyborczych Są programy wyborcze, których realizacja rozłożona jest na kilka, a nawet kilkanaście lat. Są postulaty programowe, które mogą być zrealizowane szybko, w krótkim czasie. Mogą je realizować partie, które weszły do parlamentu, przede wszystkim zaś te, które wygrywają w wyborach parlamentarnych oraz sprawują rządy i mają przewagę w parlamencie. Niejednokrotnie trudno zrealizować w okresie całej kadencji podstawowe obietnice zawarte w programach wyborczych partii. W omawianym wypadku mamy do czynienia ze skróceniem kadencji o połowę. Trudno więc oczekiwać aby w takiej sytuacji udało się zrealizować wszystkie obietnice. Dla przypomnienia obietnic programu wyborczego w zakresie ochrony bezpieczeństwa publicznego ograniczę się do przedstawiania programu PiS z 2005 r. Dyktat tej partii sprawił, że w zakresie bezpieczeństwa był realizowany niemal wyłącznie jej program. W programie tym, zatytułowanym: IV Rzeczpospolita Sprawiedliwość dla wszystkich jej lider

31 Polityka karna w programach wyborczych 2007 r. w słowach wprowadzających do tego programu napisał: IV Rzeczpospolita Sprawiedliwość dla wszystkich, jak każdy poważny program polityczny wynika z dążenia do realizacji celów, które wyrastają z najgłębszych przekonań środowiska, które program prezentuje, z przeświadczeń wyrastających z wyznawanego systemu wartości. 9 Celem działania PiSu w zakresie uczynienia Rzeczpospolitej uczciwym i sprawnym państwem, gwarantującym bezpieczeństwo miała być m.in.: konsolidacja i umocnienie państwa, zwiększenie wymagań wobec ludzi mających władzę, rozszerzenie lustracji, ujawnienie teczek osób pełniących funkcje publiczne, przebudowa specsłużb, w tym wprowadzenie przepisów zakazujących służbom specjalnym ingerowania w życie polityczne, majątkowa lustracja polityków i ich rodzin, odejście od fikcyjnej odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, skierowanie prokuratorów do bezpośredniej walki z przestępczością, powołanie Urzędu Antykorupcyjnego, przeprowadzenie zmian w resorcie spraw wewnętrznych i administracji, w tym likwidacja układu wywodzącego się z komunistycznej Służby Bezpieczeństwa, przebudowa Komendy Głównej Policji, przywrócenie mundurowego charakteru policyjnej służby. Natomiast w zakresie bezpieczeństwa w programie wyborczym PiSu przyjęto hasła: Bezpieczne ulice nieuchronne i sprawiedliwe kary sprawna policja; Więcej praw dla ofiar, mniej dla bandytów. Celem było: wprowadzenie nowego Kodeksu karnego pozwalającego na skuteczną walkę z przestępczością (kara miała być sprawiedliwą, dolegliwą i skutecznie izolującą w więzieniach najgroźniejszych przestępców); wydłużenie górnej granicy kary pozbawienia wolności do 25 lat; wprowadzenie kary bezwzględnego dożywocia; konfiskaty na rzecz skarbu państwa mienia pochodzącego z przestępstwa oraz radykalnego podniesienia dolnych granic kar dla recydywistów; określenie możliwości ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie dopiero po odbyciu 2/3 kary; rozszerzenie zakresu dozwolonej obrony koniecznej; zaostrzenie kary za przestępstwa związane z użyciem przemocy, skierowane przeciwko życiu, zdrowiu, wolności, bezpieczeństwu powszechnemu oraz wymiarowi sprawiedliwości; zaostrzenie przepisów dotyczących prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości; zrealizowanie programu Spokojny dom do walki z dolegliwymi społecznie przestępstwami i wykroczeniami; powołanie Urzędu Antykorupcyjnego do lustracji osób posiadających majątek dla ustalenia, czy nie powstał w wyniku działalności przestępczej; 9 Prawo i Sprawiedliwość Program 2005, IV Rzeczpospolita Sprawiedliwość dla wszystkich. Materiał wyborczy Komitetu Wyborczego Prawa i Sprawiedliwość, s

9.2.1.3. Wykonywanie obowiązków zawodowych kadry penitencjarnej w przeludnionym

9.2.1.3. Wykonywanie obowiązków zawodowych kadry penitencjarnej w przeludnionym Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 13 Rozdział 1. Przeludnienie więzienne problemy definicyjne... 25 Rozdział 2. Metodologiczne założenia badań nad zjawiskiej przeludnienia więziennego...

Bardziej szczegółowo

Instrukcja Nr /r /10. Dyrektora Generalnego Służby Więziennej

Instrukcja Nr /r /10. Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Instrukcja Nr /r /10 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia ^ y^w-i 2 010r. w sprawie zasad organizacji i warunków prowadzenia oddziaływań penitencjarnych wobec skazanych, tymczasowo aresztowanych

Bardziej szczegółowo

Instrukcja nr 16 /10 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności

Instrukcja nr 16 /10 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności Instrukcja nr 16 /10 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności Na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9

Bardziej szczegółowo

Statystyki grudzień 2015 r.

Statystyki grudzień 2015 r. Statystyki grudzień 2015 r. Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768 Przez użyte w informacji określenia należy rozumieć : osadzony osoba tymczasowo aresztowana, skazana lub ukarana, jednostka

Bardziej szczegółowo

ZASTĘPCA DYREKTORA GENERALNEGO Służby Więziennej. Warszawa, d n ^ stycznia 2016 r. BP-070/13/15/16/2802

ZASTĘPCA DYREKTORA GENERALNEGO Służby Więziennej. Warszawa, d n ^ stycznia 2016 r. BP-070/13/15/16/2802 ZASTĘPCA DYREKTORA GENERALNEGO Służby Więziennej RPW 6244/2016 P Warszawa, d n ^ stycznia 2016 r. BP-070/13/15/16/2802 BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPŁ ZAt... 2018 - u - Ul / Pan dr Adam Bodnar Rzecznik

Bardziej szczegółowo

W celu ustalenia pojemności jednostki penitencjarnej dokonuje się obliczenia powierzchni pomieszczeń w budynkach mieszkalnych.

W celu ustalenia pojemności jednostki penitencjarnej dokonuje się obliczenia powierzchni pomieszczeń w budynkach mieszkalnych. INSTRUKCJA NR 6/2010 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych Na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 i 11 ustawy z dnia 9 kwietnia

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym.

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Kazimierz Postulski WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Tezy wykładu: 1. Cel, kierunki i zakres proponowanych zmian 2. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

30 ZARZĄDZENIE NR 428 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI

30 ZARZĄDZENIE NR 428 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI Komendy Głównej Policji Nr 6 213 30 ZARZĄDZENIE NR 428 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 17 kwietnia 2009 r. w sprawie form i metod wykonywania niektórych, służbowych zadań przez psychologów pełniących

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 sierpnia 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 sierpnia 2003 r. Dz.U.03.151.1469 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z dnia 29

Bardziej szczegółowo

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r.

WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI. Wałbrzych, 8 września 2008 r. WZÓR NR 106 WNIOSEK O WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYWANIA RESZTY KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny w Świdnicy Osadzony: Edward

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014

ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014 MONOGRAFIE PRAWNICZE ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH 2009 2014 Redaktor ADAM KWIECIŃSKI Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ADAM KWIECIŃSKI ZMIANY W PRAWIE KARNYM WYKONAWCZYM W LATACH

Bardziej szczegółowo

KOBIETA W WIĘZIENIU. Instytut Rozwoju Służb Społecznych. polski system penitencjarny wobec kobiet w latach 1998-2008

KOBIETA W WIĘZIENIU. Instytut Rozwoju Służb Społecznych. polski system penitencjarny wobec kobiet w latach 1998-2008 KOBIETA W WIĘZIENIU polski system penitencjarny wobec kobiet w latach 1998-2008 Opracowanie zbiorowe pod redakcją Ireny Dybalskiej Instytut Rozwoju Służb Społecznych Warszawa 2009 Irena Dybalska Przedmowa...

Bardziej szczegółowo

WYPADKI NADZWYCZAJNE W JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH LUB MIEJSCACH IZOLACJI DLA NIELETNICH

WYPADKI NADZWYCZAJNE W JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH LUB MIEJSCACH IZOLACJI DLA NIELETNICH WYPADKI NADZWYCZAJNE W JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH LUB MIEJSCACH IZOLACJI DLA NIELETNICH Rzecznik Praw Obywatelskich podejmuje sprawy nie tylko na wniosek obywateli, ale również z urzędu. W chwili obecnej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 sierpnia 2003 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 14 sierpnia 2003 r. Dz.U.2003.151.1469 2013.01.14 zm. Dz.U.2012.1409 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów prowadzenia oddziaływań penitencjarnych w zakładach karnych i aresztach

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r.

Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2693 Warszawa, 5 marca 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892

Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 Warszawa, dnia 6 sierpnia 2013 r. Poz. 892 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 25 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowości informacji umieszczanych w karcie rejestracyjnej i w zawiadomieniu Na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Kryminologia jako nauka Rozdział 2 Jednostka i społeczeństwo Rozdział 3 Teorie kryminologiczne SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział 1 Kryminologia jako nauka... 15 1.1. Pojęcie i zakres nauki kryminologii... 15 1.2. Kryminologia a inne nauki... 15 1.3. Podstawowe nurty w kryminologii...

Bardziej szczegółowo

- o przeciwdziałaniu narkomanii,

- o przeciwdziałaniu narkomanii, SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-63-05 Do druku nr 4024 Warszawa, 30 maja 2005 r. Pan Włodzimierz Cimoszewicz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie

Bardziej szczegółowo

w dniach 17-20 lipca 2012 roku

w dniach 17-20 lipca 2012 roku 1. Informacje i komunikaty. PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach 17-20 lipca 2012 roku ( godz. 9 00 sala posiedzeń KRS) Projekt z dnia 9 lipca 2012 r. 2. Informacje i propozycje rozstrzygnięć

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 21/2012 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 23 marca 2012 r.

ZARZĄDZENIE NR 21/2012 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 23 marca 2012 r. ZARZĄDZENIE NR 21/2012 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie organizacji ochrony przeciwpożarowej i zabezpieczenia przeciwpożarowego w jednostkach organizacyjnych Służby

Bardziej szczegółowo

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca:

Politikon IV ʼ10. Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010. Wyniki sondażu dla PRÓBA REALIZACJA TERENOWA ANALIZA. Wykonawca: Politikon IV ʼ10 Sondaż: Preferencje polityczne w kwietniu 2010 PRÓBA Wyniki sondażu dla REALIZACJA TERENOWA Wykonawca: ANALIZA Warszawa, 30 marca 2010r. WIEDZA NOTA METODOLOGICZNA Czas realizacji badania:

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 31/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zadania kuratorów sądowych

Zadania kuratorów sądowych Krzysztof Jędrysiak Kierownik IV Zespołu Kuratorskiej służby Sądowej w Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli Zadania kuratorów sądowych Kurator sądowy w strukturze Sądu Zawodowy kurator sądowy dla dorosłych

Bardziej szczegółowo

Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego.

Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego. Izolowanie sprawcy przemocy i pomoc ofiarom z perspektywy pracy kuratora sądowego. Przygotował: Krzysztof Stasiak Kurator okręgowy Sądu Okręgowego w Gdańsku Sąd Okręgowy Administracja i inne jednostki

Bardziej szczegółowo

Z a r z ą d z e n i e nr 14/2013. Prezesa Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 czerwca 2013 roku

Z a r z ą d z e n i e nr 14/2013. Prezesa Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 czerwca 2013 roku Z a r z ą d z e n i e nr 14/2013 Prezesa Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 czerwca 2013 roku w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Zajęcia terenowe - kontakt ze sprawcą przemocy domowej. Moduł 106: Diagnoza i terapia osób, które doznały interpersonalnej traumy w dzieciństwie

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny. Art. 1

Ustawa. z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny. Art. 1 Ustawa z dnia. 2014 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny Art. 1 W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. 1997 Nr 88 poz. 553 z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) W art. 44 6 otrzymuje

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PREWENCJI KWP W KATOWICACH. Rola współpracy międzyresortowej w przeciwdziałaniu przemocy domowej

WYDZIAŁ PREWENCJI KWP W KATOWICACH. Rola współpracy międzyresortowej w przeciwdziałaniu przemocy domowej Rola współpracy międzyresortowej w przeciwdziałaniu przemocy domowej Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (...) Art.1 2. Do podstawowych zadań Policji należą: 1)ochrona życia i zdrowia ludzi oraz

Bardziej szczegółowo

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 38/2015 Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 10 lipca 2015r.

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 38/2015 Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 10 lipca 2015r. Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 38/2015 Prezesa Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 10 lipca 2015r. w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego Gdańsk Południe w Gdańsku Na

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD

UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD UCHWAŁA KRAJOWEJ KONWENCJI SLD z dnia 14 grudnia 2013 r. w sprawie zmiany Statutu SLD 1 Działając na podstawie art. 23 pkt. b) Statutu Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Krajowa Konwencja uchwala następujące

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

Kuratorska Służba Sądowa w Polsce. Posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP 21.03.2013r.

Kuratorska Służba Sądowa w Polsce. Posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP 21.03.2013r. Kuratorska Służba Sądowa w Polsce Posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP 21.03.2013r. Geneza 1919 opiekun sądowy 1929 kurator dla nieletnich 1965 kurator dla dorosłych 2001 kuratorska

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR /2012 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ z dnia ->** stycznia 2012 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych

ZARZĄDZENIE NR /2012 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ z dnia ->** stycznia 2012 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych ZARZĄDZENIE NR /2012 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ z dnia ->** stycznia 2012 r. w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych Na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 i 11 ustawy z dnia 9

Bardziej szczegółowo

Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych

Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych Współpraca kuratora sądowego ze szkołą w wykonywaniu środków wychowawczych Krzysztof Stasiak Kurator Okręgowy Sądu Okręgowego w Gdańsku Współpraca zdolność tworzenia więzi i współdziałania z innymi, umiejętność

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Kancelaria Sejmu s. 1/6 Obowiązuje od 21.11.2005 r. USTAWA Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 180, poz. 1493. z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie W celu zwiększenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 2010 r. Projekt z dnia 8 listopada 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 2010 r. w sprawie rodzajów i wykazu stanowisk, na których pracownicy Służby Więziennej wykonują obowiązki służbowe w stałym

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A T O R. dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej.

I N F O R M A T O R. dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. I N F O R M A T O R dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. Służba medycyny pracy Służby Więziennej podejmuje wszelkie działania, by funkcjonariusz lub pracownik, przyjęty w struktury Służby

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna nieletnich

Odpowiedzialność prawna nieletnich Odpowiedzialność prawna nieletnich Referat poniższy ma charakter działań profilaktycznych i edukacyjnych. Mamy nadzieję, że nigdy nie wystąpi sytuacja z udziałem naszych wychowanek, w której będziemy musieli

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 53 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 6 października 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR 53 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 6 października 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 53 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 6 października 2014 r. w sprawie metod i form wykonywania niektórych zadań służbowych przez psychologów pełniących służbę lub zatrudnionych w jednostkach

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

Cele i zadania Sposób realizacji i źródła finansowania Zakres stosowania Współpraca z podmiotami zewnętrznymi Praca więźniów na rzecz społeczeństwa

Cele i zadania Sposób realizacji i źródła finansowania Zakres stosowania Współpraca z podmiotami zewnętrznymi Praca więźniów na rzecz społeczeństwa Cele i zadania Sposób realizacji i źródła finansowania Zakres stosowania Współpraca z podmiotami zewnętrznymi Praca więźniów na rzecz społeczeństwa Efekty Przygotowanie kadry Wkład więziennictwa w oddziaływania

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r.

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. o zarządzeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz o okręgach wyborczych i siedzibach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 września 2010 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-703-41/10

Warszawa, dnia 20 września 2010 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-703-41/10 Informacja Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 września 2010 r. o prawie wybierania (czynnym prawie wyborczym) i prawie wybieralności (biernym prawie wyborczym) w wyborach do rad gmin, rad powiatów

Bardziej szczegółowo

STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH. ppłk Andrzej Leńczuk

STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH. ppłk Andrzej Leńczuk STAWIAMY NA TERAPIĘ PROFILAKTYCZNY WYMIAR ODDZIAŁYWAŃ TERAPEUTYCZNYCH PROWADZONYCH W PODKARPACKICH JEDNOSTKACH PENITENCJARNYCH ppłk Andrzej Leńczuk OISW RZESZÓW 2014 OBSZARY ODDZIAŁYWAŃ PSYCHOKOREKCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze

Etapy postępowania karnego. 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Etapy postępowania karnego 1. Postępowanie przygotowawcze 2. Postępowanie sądowe 3. Postępowanie wykonawcze Postępowanie przygotowawcze Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub wszczęcie postępowania

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE

WNIOSEK SKAZANEGO o udzielenie przerwy w wykonaniu kary ograniczenia wolności UZASADNIENIE WZÓR NR 105 WNIOSEK O UDZIELENIE PRZERWY W WYKONANIU KARY OGRANICZENIA WOLNOŚCI Wałbrzych, 8 września 2008 r. Do Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Wałbrzychu Skazany: Edward Biłograj, Zakład Karny w Świdnicy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa

Spis treści. w którym stosuje się szczególne środki lecznicze lub rehabilitacyjne, w zakładzie zamkniętym sprawcy przestępstwa Przedmowa do 2. wydania... V Przedmowa... VII Wykaz skrótów... XV Rozdział I. Istota środków zabezpieczających.... 1 1. Pojęcie i istota środków zabezpieczających.... 3 2. Środki zabezpieczające a kary

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa

FUNDACJA SŁAWEK. Mienia. Warszawa FUNDACJA SŁAWEK S Mienia Warszawa KOALICJA POWRÓT DO WOLNOŚCI Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej Fundacja Sławek Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej Warszawa Stowarzyszenie Pomocy Społecznej, Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 22 października 2015, 03:55 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 15 maja 2015 Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Utrata prawa

Bardziej szczegółowo

Resocjalizacja więźniów

Resocjalizacja więźniów Powiatowa Biblioteka Pedagogiczna w Skarżysku Kamiennej Resocjalizacja więźniów - zestawienie bibliograficzne w wyborze (sporządzone na podstawie zbiorów Powiatowej Biblioteki Pedagogicznej w Skarżysku

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU z dnia 26 marca 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata 2010-2015. Na

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI KONGRES PENITENCJARNY

EUROPEJSKI KONGRES PENITENCJARNY Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszów Przemyśl Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Rzeszowie Delegatura Najwyższej Izby Kontroli w Rzeszowie EUROPEJSKI KONGRES PENITENCJARNY w Wyższej Szkole

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW

Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Warszawa, czerwiec 2012 BS/79/2012 POKOLENIE PRZYSZŁYCH WYBORCÓW PREFERENCJE PARTYJNE NIEPEŁNOLETNICH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia.. SZCZEGÓŁOWY WYKAZ ZADAŃ I ICH PODZIAŁ POMIĘDZY PODMIOTY REALIZUJĄCE NARODOWY PROGRAM OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO Cele ogólne Cele szczegółowe Zadania

Bardziej szczegółowo

VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ

VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ VI OGÓLNOPOLSKI KONGRES DYREKTORÓW MOW 16-18 WRZEŚNIA 2015 R. GONIĄDZ System reagowania na sytuacje zagrażające bezpieczeństwu wychowanków i placówki Teresa Kaniowska Wydział Resocjalizacji i Socjoterapii

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 101/13 Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 23 grudnia 2013 roku.

Zarządzenie Nr 101/13 Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 23 grudnia 2013 roku. Zarządzenie Nr 101/13 Prezesa Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie z dnia 23 grudnia 2013 roku. w sprawie utworzenia Internetowego Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące uregulowania prawne nakładają na administrację jednostek

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU

STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU STANDARDY RADY EUROPY DOTYCZĄCE PRZEMOCY WOBEC KOBIET ORAZ PRZEMOCY DOMOWEJ A PRAKTYKA NA PRZYKŁADZIE PROGRAMU NIEBIESKA TARCZA LUBUSKA PROKURATURA PRZECIW PRZEMOCY dr Alfred Staszak Prokurator Okręgowy

Bardziej szczegółowo

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE

W Y K A Z PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY W RODZINIE W Y K A Z programów leczniczych, terapeutycznych oraz korekcyjno edukacyjnych dla realizacji art. 72 1 pkt 6 kk na terenie działalności Sądu Okręgowego w Zamościu. PROGRAMY DLA SPRAWCÓW PRZESTĘPSTW PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020 Załącznik do uchwały Nr 0007.XIV.112.2016 Rady Miejskiej w Złotoryi z dnia 28 stycznia 2016 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2016-2020

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia...... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2016 r. Poz. 929 USTAWA z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych 1) Art. 1. Ustawa określa zadania, kompetencje i organizację

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Nr 21/2010 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ. z dnia 6 września 2010 r.

INSTRUKCJA Nr 21/2010 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ. z dnia 6 września 2010 r. INSTRUKCJA Nr 21/2010 DYREKTORA GENERALNEGO SŁUŻBY WIĘZIENNEJ z dnia 6 września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu organizowania nauczania w szkołach oraz szkolenia kursowego w zakładach karnych i aresztach

Bardziej szczegółowo

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2.

Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. 2. Art. 36. [Obowiązki przy karze ograniczenia wolności] 1. 2. Część ogólna Art. 35. [Formy kary ograniczenia wolności] 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. 2. W stosunku do osoby

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia..2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia..2011 r. Projekt z dnia 11 kwietnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2011 r. w sprawie szczegółowych warunków używania wyrobów tytoniowych na terenie obiektów podlegających Ministrowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Skala zjawisk suicydalnych, niepokojące sygnały wśród dzieci i młodzieży.

Skala zjawisk suicydalnych, niepokojące sygnały wśród dzieci i młodzieży. Harmonogram spotkań Policyjnego Studium Bezpieczeństwa. Rok szkolny 2014/2015 Termin Godziny Przedmiot / Liczba godzin Prowadzący 25.10.2014 10.00-15.00 Realizacja założeń programu Bezpieczna szkoła. Współpraca

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA WYNIKÓW KONTROLI NAJWYŻSZEJ IZBY KONTROLI NADZÓR NAD PUBLICZNYM OBROTEM INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI

INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA WYNIKÓW KONTROLI NAJWYŻSZEJ IZBY KONTROLI NADZÓR NAD PUBLICZNYM OBROTEM INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI Warszawa, 1 września 2015 r. INFORMACJA PRAWNA DOTYCZĄCA WYNIKÓW KONTROLI NAJWYŻSZEJ IZBY KONTROLI NADZÓR NAD PUBLICZNYM OBROTEM INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI Celem kontroli było dokonanie oceny realizacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9

Spis treści. Wstęp... 9 Wstęp... 9 ROZDZIAŁ I Geneza sygnalizacji w polskim prawie karnym... 17 1. Problematyka zapobiegania przestępczości w k.p.k. z 1928 r.... 18 2. Profilaktyka w sferze prawnokarnej działalności organów ścigania

Bardziej szczegółowo

Nowa droga do wolności

Nowa droga do wolności Nowa droga do wolności Raport przedstawiający efekty uzyskane za pomocą narzędzi edukacyjnych, opracowanych w ramach projektu Nowa droga do wolności. Lublin 2013 Wstęp Projekt Nowa droga do wolności miał

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE. z dnia 21 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXXII/240/2013 RADY MIEJSKIEJ W ŻAROWIE z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie uchwalenia Gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Gminy Żarów

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki człowieka

Prawa i obowiązki człowieka Prawa i obowiązki człowieka Prawa oraz wolności obywatelskie zgodnie z polską konstytucją Zgodnie z naszą konstytucją wyróżniamy trzy grupy praw i wolności obywatelskich. Są to: Prawa i wolności osobiste

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY DLA GMINY ROKIETNICA 2011-2013 WSTĘP Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy (Dz. U. z 2005 r. Nr 180,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN Zespołu Interdyscyplinarnego działającego na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie na terenie Gminy Sułkowice

REGULAMIN Zespołu Interdyscyplinarnego działającego na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie na terenie Gminy Sułkowice REGULAMIN Zespołu Interdyscyplinarnego działającego na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie na terenie Gminy Sułkowice 1 Podstawą prawną działania Zespołu Interdyscyplinarnego działającego na rzecz

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Grażyna Szczygieł Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu w Białymstoku. Readaptacja skazanych założenia i warunki realizacji

Prof. dr hab. Grażyna Szczygieł Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu w Białymstoku. Readaptacja skazanych założenia i warunki realizacji CZASOPISMO PRAWA KARNEGO 141 I NAUK PENALNYCH Rok XI: 2007, z. 1 ISSN 1506-1817 Prof. dr hab. Grażyna Szczygieł Katedra Prawa Karnego Uniwersytetu w Białymstoku Readaptacja skazanych założenia i warunki

Bardziej szczegółowo

OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE

OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE OMÓWIENIE WPROWADZONYCH ZMIAN W USTAWIE Nowelizacja ustawy zakłada rozszerzenie form udzielanej pomocy ofiarom przemocy w rodzinie o możliwość m.in. bezpłatnego badania lekarskiego dla ustalenia przyczyn

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA I INTERWENCJE WOBEC OSÓB BEZDOMNYCH LUB ZAGROŻONYCH BEZDOMNOŚCIĄ. Zakład Karny w Sztumie

DZIAŁANIA I INTERWENCJE WOBEC OSÓB BEZDOMNYCH LUB ZAGROŻONYCH BEZDOMNOŚCIĄ. Zakład Karny w Sztumie DZIAŁANIA I INTERWENCJE WOBEC OSÓB BEZDOMNYCH LUB ZAGROŻONYCH BEZDOMNOŚCIĄ Zakład Karny w Sztumie 2 Główne regulacje prawne związane z udzielaniem pomocy osobom bezdomnym oraz zagrożonym bezdomnością 1.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI. Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI

DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI. Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 12 czerwca 2012 r. Poz. 30 ZARZĄDZENIE NR 125 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań związanych

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r.

Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-116-03 Druk nr 2783 Warszawa, 2 kwietnia 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118

Bardziej szczegółowo

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020

- samorząd miasta Ełku -samorząd województwa -dotacje z budżetu państwa -inne dotacje -fundusze Unii Europejskiej -fundusze grantowe 2016-2020 Załącznik do Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata przyjętego Uchwałą nr Rady Miasta z dnia 2015 r. Harmonogram realizacji

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt III SW 54/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 czerwca 2014 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie z protestu wyborczego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2000 r. Nr 6, poz. 69, z 2008 r. Nr 214, poz. 1345, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228, Nr 197, poz. 1307, z 2011 r. Nr 168, poz. 1004. USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW projekt z dnia 22 czerwca 2011 r. z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów i wykazu stanowisk, na których pracownicy jednostek organizacyjnych Więziennej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie

PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie PROCEDURA zarządzania ryzykiem w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Świdwinie I. Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Świdwinie jest jednostką finansów publicznych realizującą zadania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

Porozumienie. w sprawie powołania wojewódzkich struktur Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych

Porozumienie. w sprawie powołania wojewódzkich struktur Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych Porozumienie w sprawie powołania wojewódzkich struktur Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych ROZDZIAŁ I Nazwa, teren działania i siedziba federacji 1 Federacja Związków Zawodowych Służb Mundurowych

Bardziej szczegółowo