The World s Dental Newspaper Polish Edition. ISSN X MAJ 2008 CENA: 9,50 zł. VOL. 6, NR 5

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "The World s Dental Newspaper Polish Edition. ISSN 1730-315X MAJ 2008 CENA: 9,50 zł. VOL. 6, NR 5"

Transkrypt

1 DENTAL TRIBUNE The World s Dental Newspaper Polish Edition ISSN X MAJ 2008 CENA: 9,50 zł. VOL. 6, NR 5 OPINIE BANIA PERSPEKTYWY WYDARZENIA Wzrasta popularność systemów C/CAM Na całym świecie wzrasta sprzedaż systemów C/CAM, największy wzrost popularności tych systemów odnotowano w USA, Europie i Japonii. Sytuacja ta nie dziwi, ponieważ rynki te należą do najszybciej rozwijających się i najbardziej zaawansowanych technologicznie. Również tam wymagania pacjentów i dentystów w zakresie estetyki są najwyższe. Strona 3 Leczenie zaburzeń czynności stawu skroniowo-żuchwowego Trzecia część artykułu obszernie opisującego zaburzenia czynności stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) poświęcona jest szukaniu właściwych metod terapii. Wiele z zaburzeń powoduje podobne objawy, a wymaga różnych schematów leczenia. Ważne jest zidentyfikowanie podkategorii schorzeń typu TMD tak, aby możliwe było opracowanie indywidualnego planu leczenia. Strona 9 Estetyczne wkłady i materiały do odbudowy Zachowanie zębów własnych pacjenta, utrzymanie ich funkcji i poprawa wyglądu to najważniejsze wyzwania w codziennej pracy lekarzy dentystów. Średnia długość życia populacji zwiększa się, ludzie dłużej także zachowują własne zęby. Dzięki stosowaniu nowoczesnych i bardziej niezawodnych materiałów i technologii, rosną możliwości estetycznej odbudowy zębów. Strona 12 Forum i wystawa BALTDENTICA2008 Tradycyjnie w czerwcu, zachęcamy do odwiedzenia Gdańska, gdzie już po raz 7. odbędzie się Gdańskie Forum Stomatologiczne i Bałtycka Wystawa Materiałów i Sprzętu Stomatologicznego. Wystawa i forum odbędą się 5-7 czerwca br. Ciekawy program sesji naukowych i atrakcje zapowiedziane przez wystawców sprawiają, że nie może tam Państwa zabraknąć. Strona 24 Aktualności Spada zainteresowanie zawodową emigracją 42% studentów ostatnich lat Wydziału Lekarskiego CM UJ deklaruje chęć wyjazdu za granicę w poszukiwaniu pracy wynika z ankiety przeprowadzonej wśród tej grupy osób przez Stowarzyszenie Hipokrates. 37% chce pozostać i pracować w kraju. Głównymi przyczynami zawodowej emigracji są niskie zarobki i trudności w otwarciu specjalizacji, a także brak możliwości rozwoju w Polsce, względy rodzinne i dyskryminacja kobiet. Większość ankietowanych zainteresowanych wyjazdem (75%) planuje powrót do kraju po ok. 5 latach. Wyniki tegorocznej ankiety pokazują, że w stosunku do roku ubiegłego, niemal dwukrotnie wzrosła liczba studentów planujących swoją karierę zawodową w Polsce. KOMUNIKAT Narodowego Funduszu Zdrowia Rozliczanie świadczeń z zakresu protetyki stomatologicznej pomiędzy świadczeniodawcą a NFZ Narodowy Fundusz Zdrowia wypłaca środki finansowe świadczeniodawcy, z którym zawarł umowę na udzielanie kompleksowych świadczeń protetycznych na okres 12 miesięcy. Środki te przeznaczone są na: Finansowanie czynności lekarskich - zgodnie z faktycznym wykonaniem świadczeń - świadczenia finansowane są wg wyceny punktowej określonej w Katalogu zakresów i świadczeń stomatologicznych (załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 64/2007/DSOZ) zgodnie z planem rzeczowo-finansowym określonym w umowie na realizację etatu przeliczeniowego. Finansowanie technicznego wykonania prac protetycznych - kwota na świadczenie protetyczne (kwota ma charakter ryczałtowy ) - świadczenia protetyczne wymagające wykonania technicznego (wymienione w załączniku nr 4 zarządzenia Nr 64/2007/- DSOZ rozliczane są ze świadczeniodawcą w sposób ryczałtowy ). Co miesiąc świadczeniodawca sprawozdaje liczbę wykonanych prac protetycznych. NFZ płaci stawkę finansową zgodnie z planem rzeczowo-finansowym (określonym w umowie) na kwotę na świadczenia protetyczne. Przykład rozliczania kwoty na świadczenie protetyczne w umowie zawartej ze świadczeniodawcą na wykonanie nie mniej niż 120 prac protetycznych rocznie, czyli maksymalnie 1.500,00 zł miesięcznie: w miesiącu, w którym zostanie wykonane 8 prac - świadczeniodawcy zostanie wypłacona kwota w wysokości 1.200,00 zł (8 x 150,00 zł.); w miesiącu, w którym zostanie wykonane 10 prac - świadczeniodawcy zostanie wypłacona kwota w wysokości 1.500,00 zł (10 x 150,00 zł), w miesiącu, w którym zostanie wykonane 12 (i więcej) prac świadczeniodawcy zostanie wypłacona kwota w wysokości 1.500,00 zł (10 x 150,00 zł), a pozostała kwota zostaje przeniesiona do rozliczenia na miesiąc następny). Rozliczanie świadczeń z zakresu protetyki stomatologicznej pomiędzy świadczeniodawcą a technikiem dentystycznym (wykonawcą części technicznej świadczenia): Każda praca protetyczna rozliczana jest zgodnie z umową zawartą pomiędzy świadczeniodawcą realizującym umowę a technikiem dentystycznym (wykonawcą części technicznej świadczenia) wg wynikających z niej stawek za poszczególne świadczenia. Cenę każdego świadczenia protetycznego ustalają strony umowy (świadczeniodawca, z którym NFZ zawarł umowę o realizację kompleksowych świadczeń protetycznych i wykonawca części technicznej świadczenia - technik dentystyczny). Narodowy Fundusz Zdrowia nie określa tych cen. NFZ nie określa również liczby prac protetycznych, które wykonuje świadczeniodawca w miesiącu (okre- DT strona 3

2 2 Opinie DENTAL TRIBUNE Polish Edition Amerykańska Akademia Stomatologii Kosmetycznej Amerykańska Akademia Stomatologii Kosmetycznej (American Academy of Cosmetic Dentistry, AACD), założona w roku 1984 w Las Vegas przez dr. Jacka Kammera i dr. Jeffa Morleya, liczyła na początku działalności zaledwie 60 członków. Od tego czasu rozwinęła się w stopniu, jakiego z pewnością nikt wówczas nie przewidywał. Obecnie z liczbą członków przekraczającą osób w ponad 60 krajach jest największym na świecie towarzystwem naukowym stomatologii kosmetycznej i estetycznej. Równie szybko zyskiwały na popularności organizowane corocznie kongresy szkoleniowe w roku 1984 w spotkaniu wzięło udział tylko 20 osób, a już w roku 2006 spotkało się w San Diego ponad uczestników z całego świata. Akademia kładzie nacisk zarówno na edukowanie pacjentów, jak i szkolenie lekarzy dentystów i techników dentystycznych w dziedzinie stomatologii kosmetycznej i estetycznej. Pacjentów informuje się nie tylko o możliwościach stomatologii kosmetycznej i estetycznej, lecz wyjaśnia się im, w jaki sposób rekonstrukcja uśmiechu może pozytywnie wpłynąć na ich samoocenę, a w efekcie na całą osobowość. W USAod dawna wykorzystuje się zdjęcia przedstawiające pacjentów przed i po leczeniu oraz ich doświadczenia w celu doskonalenia technik i metod leczenia. W taki sposób można też lepiej zobrazować fantastyczne możliwości stomatologii kosmetycznej. Witrynę internetową AACD (www.aacd.com) odwiedza miesięcznie ponad pół miliona osób. Stanowi ona zatem dla pacjentów ważny nośnik informacji na temat różnych rozwiązań oferowanych przez stomatologię kosmetyczną i estetyczną. Doskonalenie umiejętności dentystów w dziedzinie stomatologii kosmetycznej i estetycznej należy do priorytetów AACD. Podczas dorocznych kongresów szkoleniowych organizuje się ponad 150 kursów wśród nich prawie połowa to warsztaty praktyczne. Stanowią one optymalną możliwość poznania najnowszych i najlepszych rozwiązań terapeutycznych z dziedziny stomatologii kosmetycznej i estetycznej. Ponadto, dzięki procesowi akredytacji, stworzono system przyznawania cenionych na całym świecie i należących do grupy najtrudniejszych do uzyskania certyfikatów. Po zdaniu 4-godzinnego egzaminu pisemnego kandydat musi jeszcze przedstawić 5 przypadków terapeutycznych. Prezentacje pozbawione danych osobowych są oceniane przez 5 egzaminatorów. Po pozytywnej ocenie wszystkich przypadków następuje końcowy egzamin ustny. Uroczyste przyznanie akredytacji odbywa się na dorocznym kongresie szkoleniowym podczas President Dinner Dance. W 2007 roku AACD nawiązała współpracę z Niemieckim Stowarzyszeniem Stomatologii Estetycznej (Deutsche Gesellschaft für Kosmetische Zahnmedizin, DGKZ), nadając mu status jednostki afiliowanej. Najbliższy kongres AACD odbędzie się w dniach 6-10 maja 2008 roku w Nowym Orleanie. Ponad 150 wykładów i kursów praktycznych, wybitni wykładowcy, przyjazna atmosfera, codzienne sesje ogólne z takimi wykładowcami, jak Geena Davis, a także bogaty program ramowy czynią z 24. spotkania AACD wydarzenie, w którym nie można nie uczestniczyć. DT

3 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Opinie 3 Wzrasta popularność systemów stomatologicznych C/CAM Sprzedaż urządzeń stomatologicznych do projektowania wspomaganego komputerowo oraz systemów C/CAM w USA, Europie i Japonii w 2007r. przekroczyła 250 milionów dolarów amerykańskich. Rynek ten będzie się dalej rozwijał, zgodnie z wymaganiami pacjentów i dentystów w zakresie pełnoceramicznych uzupełnień wykonywanych w technice C/CAM. przede wszystkim ceramikę formowaną w inny sposób oraz uzupełnienia na podbudowie metalowej. Podobnie jednak jak na innych rynkach, wraz z coraz lepszą edukacją dentystów w zakresie korzyści estetycznych i czynnościowych wiążących się z uzupełnieniami wykonywanymi w systemie C/CAM, liczba koron i mostów wykonywanych w tym systemie będzie się zwiększać. Grupa Millenium oczekuje, że w efekcie większa liczba laboratoriów stomatologicznych wdroży technologie niezbędne do wytwarzania tego typu uzupełnień. Także dentyści będą wprowadzali do swoich gabinetów systemy do pracy przy fotelu, co ułatwi wykorzystywanie uzupełnień wykonywanych w technologii C/CAM w krótszym czasie. DT Zgodnie z nowym raportem Millennium Research Group z Toronto (Kanada), zainteresowanie takimi uzupełnieniami rośnie, spada natomiast popularność uzupełnień opartych na metalu. Także ulepszanie technologii będzie sprzyjało rozwojowi rynku, umożliwiając producentom podnoszenie cen w niektórych jego segmentach. Laboratoria stomatologiczne coraz częściej zlecają wspomagane komputerowo wytwarzanie koron i mostów specjalnym ośrodkom zajmującym się skrawaniem. W USA wzrost sektora skanerów stosowanych w procesie outsourcingu w ciągu najbliższych 5 lat wyniesie niemal 20% rocznie. W Europie roczny wzrost przekroczy nawet 20%. Im więcej laboratoriów będzie mogło oferować uzupełnienia wykonywane w technologii C/ CAM, tym lepiej - mówi Chris Shutsa, starszy analityk w grupie Millenium. Dzięki temu większa liczba dentystów będzie w stanie spełnić rosnące wymagania pacjentów dotyczące indywidualnie skrawanych koron i mostów dodaje. W Japonii rynek stomatologicznych systemów C/CAM wciąż jest jeszcze niewielki, mimo licznej populacji tego kraju. Dentyści i technicy w Japonii stosują DT strona 1 ślona jest tylko liczba minimalna, która dla etatu przeliczeniowego wysokości pkt. rocznie wynosi 156 prac rocznie). Z treści zarządzenia Nr 64/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dn. 20 września 2007 r. ze zm.) nie wynika, że świadczeniodawca obowiązany jest płacić technikowi po 150,00 zł za każdą wykonaną pracę protetyczną. Poszczególne prace protetyczne ze względu na stopień trudności ich wykonania, a także rodzaj materiałów oraz ich zużycie mają różną cenę. Po dokonaniu przez oddziały wojewódzkie NFZ analizy wykonania prac protetycznych w ramach zakresów świadczenia ogólnostomatologiczne oraz świadczenia protetyki stomatologicznej, na podstawie danych sprawozdawczych, zostanie podjęta decyzja o ewentualnym przesunięciu kwot protetycznych pomiędzy tymi zakresami. Opisane zasady dotyczą również świadczeń ortodontycznych (i kwot na świadczenia ortodontyczne). Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Jacek Paszkiewicz

4 Szanowni Państwo, Dr Burton Conrod. Wkrótce po rozpoczęciu współpracy ze Światową Federacją Stomatologiczną FDI w roli reprezentanta narodowego związku stomatologicznego zacząłem zdawać sobie sprawę z tego, że wyzwania oraz problemy w zakresie zapewnienia odpowiedniej opieki stomatologicznej są podobne w wielu krajach na świecie. Zaskoczył mnie natomiast fakt, że w wielu przypadkach stosuje się całkowicie odmienne rozwiązania. Dowodem na to jest jeden z naszych najbardziej konstruktywnych programów rozwoju zdrowia. Program Live.Learn.Laugh (Życie. Nauka. Uśmiech) został powołany do życia w 2005 r. jako publiczno-prywatne partnerstwo pomiędzy Światową Federacją Stomatologiczną FDI a organizacją Unilever Oral Care, która jest globalną firmą zajmującą się produktami konsumenckimi oraz Partnerem Korporacyjnym Federacji FDI. Program zapewnia środki oraz wsparcie członkom narodowego związku stomatologicznego w celu zaprojektowania oraz zarządzania projektami promocji zdrowia jamy About the publisher Publisher FDI World Dental Federation 13 Chemin du Levant, l Avant Centre F Ferney-Voltaire, FRANCE Phone: Fax: Web: FDI Communications Coordinator/ Managing Editor Christina Lee Thorsen FDI Worldental Communiqué is published by the FDI World Dental Federation. The newsletter and all articles and illustrations therein are protected by copyright. Any utilisation without prior consent from the editor or publisher is inadmissible and liable to prosecution. ustnej. Organizacja Unilever Oral Care gwarantuje środki finansowe, doradztwo biznesowe, administracyjne oraz wsparcie działalności. Zespół FDI wraz z członkami Komitetu Światowego Rozwoju Stomatologii oraz Promocji Zdrowia zapewniają ekspertyzy w zakresie zdrowia publicznego w celu tworzenia projektów. Wiele przedsięwzięć przeprowadzanych jest w środowiskach ubogich w zasoby badawcze oraz posiadających duże braki w dostępie do opieki zdrowotnej. Niektóre projekty wykorzystują sondaże na temat epidemiologii zdrowia jamy ustnej, zauważając potrzebę ustalenia punktu odniesienia w celu planowania oraz wykonywania pomiarów dotyczących polepszania się stanu zdrowia. Inne projekty nastawione są wyłącznie na badanie dzieci. W takich przypadkach przyjęto założenie, że najlepszą metodą na leczenie chorób jamy ustnej jest zapobieganie im. W ten sposób można także skutecznie ominąć problem niewystarczających zasobów badawczych. Niektóre projekty skupiają się na ogólnej populacji badanej w programach kontroli zużycia tytoniu, inne odnoszą się do dentystów i mają na celu upewnienia się, że niepalący dentyści stanowią dobry model do naśladowania oraz promują zdrowy tryb życia w społeczeństwie. Pomysłowość organizacji stomatologicznych w opracowywaniu skutecznych przedsięwzięć w promocji dobrego zdrowia jamy ustnej jest nieograniczona. Uświadomiłem to sobie niedawno podczas warsztatów, stanowiących część programu Live.Learn.Laugh zorganizowanych w Dubaju dla związków stomatologicznych z Północnej Afryki oraz Środkowego Wschodu. Uczestnicy z 11 krajów wzięli udział w 2-dniowych warsztatach prowadzonych przez ekspertów Federacji FDI z dziedziny zdrowia publicznego oraz przez zespół firmy Unilever na temat badania nowych sposobów rozwoju dziedziny zdrowia jamy ustnej w ich krajach. Duże znaczenie miało działanie w grupie oraz możliwość wymiany opinii w przyjaznej atmosferze. Plany projektów były prezentowane przez związki stomatologiczne oraz przez dentystów działających w różnych kręgach kulturowych. Wśród tematów omawianych podczas warsztatów znalazł się problem dystrybucji oraz sprzedaży niskiej jakości i nieskutecznych past z fluorem, które często są tzw. produktami podrabianymi. Istnieją raporty na temat past zawierających niedostateczne ilości lub nieskuteczne mieszanki fluoru, włącznie z zawartością toksycznych związków chemicznych w pastach-podróbkach rzetelnych marek. Być może nadszedł czas, aby Federacja FDI zaangażowała wszystkich naszych Partnetów Korporacyjnych produkujący ch pasty do zębów oraz zwróciła się do rządów państw w celu powstrzymania nielegalnej produkcji oraz dystrybucji nieskutecznych i niebezpiecznych produktów. Wszystko po to, aby zapewnić najwyższą jakość. Połączenie naszych zasobów ze środkami należącymi do Partnerów Korporacyjnych, w celu ujednoliconego systemu zapobiegania chorobom na świecie wymaga zaprezentowania rzeczywistości oraz niebezpieczeństw wynikających z chorób jamy ustnej. Federacja FDI wykorzystuje ku temu każdą możliwość na spotkaniach z Partnerami Korporacyjnymi oraz na wielu konferencjach. Ostatnio, podczas podobnego zjazdu, Menadżer ds. Rozwoju oraz Zdrowia Publicznego FDI Dr Habib Benzian zaprezentował w formie graficznej efekty chorób jamy ustnej u dzieci. Reprezentanci korporacyjni byli głęboko poruszeni i zdecydowani na kontynuowanie wspierania naszej misji. Niszczące efekty chorób jamy ustnej nigdy nie były zrozumiałe dla niektórych dobrze usytuowanych przedstawicieli, którzy pomagali nam w zapobieganiu poważnym konsekwencjom jednej z najpowszechniejszych przewlekłych chorób występujących na naszej planecie próchnicy. Jak powiedziała Dyrektor Generalna Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) - dr Margaret Chan, odnosząc się do wyzwań dotyczących globalnego polepszenia zdrowia jamy ustnej, narzędzia oraz dobre praktyki są na wyciągnięcie ręki, a my musimy się upewnić, że są one stosowane. Dentyści są zobowiązani wobec społeczeństwa do pełnego zaangażowania się w opracowywanie programów opartych na wynikach badań oraz rozwój polityki zdrowia publicznego w celu przezwyciężenia przeszkód na drodze do lepszego zdrowia. Od tego zależy zdrowie milionów ludzi! FDI Dr Burton Conrod Prezydent Światowej Federacji Stomatologicznej FDI Nagłówek tego wydania powstał dzięki uprzejmości portalu U-Shoot (www.ushoot.org) oraz Kyli Macdonald. Federacja FDI powraca do Dubaju Po niespełna 5 miesiącach (coroczny Światowy Kongres Stomatologiczny FDI odbył się w 2007 r. w Dubaju), Federacja FDI powraca na Środkowy Wschód, aby wziąć udział w Międzynarodowej Konferencji Stomatologicznej UAE 2008 oraz w Arabskich Targach Stomatologicznych (AEEDC). Dr Burton Conrod - Prezydent FDI był obecny na konferencji AEEDC w celu promowania Światowej Federacji Stomatologicznej FDI oraz wzmacniania więzi pomiędzy FDI a regionanymi partnerami. Trzeci rok partnerstwa Live. Learn.Laugh. pomiędzy FDI a firmą Unilever rozpoczął się pomyślnie od Regionalnych Warsztatów dla krajów z rejonu Afryki oraz Środkowego Wschodu. Warsztaty odbyły się 4-5 marca 2008 r. w Dubaju. Organizowane po raz trzeci Regionalne Warsztaty dla Afryki oraz Środkowego Wschodu były doskonałą okazją do zaprezentowania rozwoju partnerstwa od pierwszego spotkania narodowych związków stomatologicznych (NDA) w Dubaju w marcu 2005 r. Wydarzenie to zgromadziło 27 reprezentantów FDI, Unilever oraz NDA z 11 krajów biorących udział w projekcie Live.Learn.Laugh. Dr Conrod razam z Szejkiem Hamdanem Bin Rashidem Al Maktoum podczas uroczystego przecięcia wstęgi. Przez ostatnie 12 lat Konferencje AEEDC stały się miejscem spotkań profesjonalistów z dziedziny stomatologii z całego świata powiedział dr Conrod na uroczystej kolacji AEEDC. Cieszę się, że w tym tygodniu mogę oglądać kontynuację spotkań dentystów arabskich i azjatyckich. Federacja FDI czuje się zaszczycona, mogąc brać udział w tym spotkaniu. Mamy nadzieję, że w przyszłości jeszcze bardziej zaznaczymy swoje zaangażowanie dodał. Programy wspierane przez Światową Federację Stomatologiczną FDI to: Live.Learn.Laugh., Regionalne Warsztaty dla Środkowego Wschodu i Afryki oraz 3-dniowy program edukacyjny dla dentystów z Iraku. Paul Wilson - Menadżer ds. Wydarzeń również spotkał się z przedstawicielami UAE, aby omówić kontynuację partnerstwa i wydarzeń sponsorowanych przez FDI w Dubaju, a także aby promować coroczny Światowy Kongres Stomatologiczny FDI, który odbędzie się w Sztokholmie w Szwecji. FDI Regionalne Warsztaty Live.Learn.Laugh od wprowadzenia projektu do jego oceny Uczestnicy Warsztatów Regionalnych w Zagrzebiu, Chorwacja. Spotkanie było skoncentrowane na ocenie oraz sporządzaniu raportów z projektów regionalnych. Prezydent FDI dr Burton Conrod wziął udział w tym spotkaniu, podziękował wszystkim zaangażowanym w projekt za ich pracę oraz wyraził wsparcie dla istnienia Partnerstwa, które nazwał jednym z najbardziej fascynujących projektów partnerskich, w jakich FDI brała udział. Kolejne Warsztaty Regionalne tym razem dla krajów europejskich odbyły się marca 2008 r. w Zagrzebiu w Chorwacji. Europejskie Warsztaty zgromadziły 32 uczestników z 9 krajów europejskich którzy również oceniali projekt. Warsztaty Live.Learn.Laugh. dla regionów azjatyckich planowane są przy okazji Azjatyckiej Konferencji Stomatologicznej, która odbędzie się 8-10 maja 2008 r. w Bangkoku (Tajlandia). Więcej informacji na temat partnerstwa Live.Learn.Laugh. można uzyskać, kontaktując się z Djerdaną Ivosevic - Koordynatorem Projektu, FDI

5 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Worldental Communiqué 5 FDI wspiera program CE dla dentystów w Iraku Federacja FDI oraz Medyczne Stowarzysznie Irakijskie (IMA) połączyły swoje siły, aby przeprowadzić pierwszy od 2003 r. długoterminowy projekt edukacyjny dla dentystów irakijskich w jednym z Państw Zatoki. Warsztaty odbędą się w czasie Międzynarodowej Konferencji Stomatologicznej UAE 2008 (AEEDC) w Dubaju. Spotkanie zostało zorganizowane przez dr. Mohammeda Abedin - Menadżera FDI ds. Trwałych Programów Edukacyjnych, na prośbę Medycznego Stowarzyszenia Irakijskiego (IMA). Stowarzyszenie IMA jest zainteresowane zapewnieniem trwałej edukacji swoim członkom. Pojawiły się jednak problemy w zakresie możliwości ustawicznego Federacja FDI, będąc organizacją pozarządową w oficjalnych stosunkach ze Światową Organizacją Zdrowia, została zaproszona do wzięcia udziału w konsultacjach dotyczących wstępnego planu działania opartego na prewencji oraz kontroli chorób niezakaźnych jako globalnej strategii. W oświadczeniu FDI, przedstawionym podczas konsultacji przez dr. Habiba Benziana - Menadżera ds. Rozwoju FDI i Zdrowia Publicznego stwierdzono, że obecny wstępny plan działania skupia się w dużym stopniu na zachorowalności oraz śmiertelności, dlatego też Federacja FDI proponuje, aby poszerzyć perspektywę, włączając aspekty dotyczące jakości życia oraz kosztów chorób. Stwierdzono, że taka poszerzona perspektywa uwydatniłaby ogólny wpływ chorób niezakaźnych na zdrowie, a w szczególności zdrowie jamy ustnej. Federacja FDI przedstawiła dalsze uwagi na temat raportu wzywającego do ulepszonych efektywnych finansowo strategii prewencyjnych oraz zaproponowała włączenie następujących strategii: Wszechstronna polityka narodowa dotycząca zawartości fluoru. Polityka fiskalna dotycząca zmniejszenia podatku na produkty zawierające fluor, w szczególności na pasty z fluorem. kształcenia się w Iraku ze względu na stan wojny panujący w tym regionie. Pomimo tego, że szkoły dla dentystów starały się funkcjonować, ze względów bezpieczeństwa wielu studentów musiało zrezygnować z nauki. Członkowie organizacji wyrazili nadzieję, że program CE pomoże zlikwidować problemy związane z zakłóceniami w zakresie edukacji dentystów. 67 dentystów z Iraku wzięło udział w 3-dniowym programie, na który składał się zarówno wykład, jak i warsztaty praktyczne. Tematy omawiane na spotkaniu obejmowały chirurgię stomatologiczną oraz implantologię. Sponsorem programu były firmy Index Holdings oraz Dentsply Friadent. FDI Na zdjęciu od lewej: dr Burton Conrod, FDI President, dr Mohammed Abedin, FDI CE Programme Mgr, Mr Paul Wilson, FDI Events Director. Federacja FDI uczestniczy w konsultacjach organizacji pozarządowych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) Polityka fiskalna dotycząca zmniejszenia poziomu cukru w pożywieniu oraz napojach. Zamieszczanie etykiet ostrzegawczych na opakowaniach produktów żywnościowych oraz napojów z wysoką zawartością cukru (przynajmniej dokładnej informacji na temat zawartości cukru). Programy oraz polityka skierowana na zmniejszenie spożycia cukru. Popieranie zdrowego stylu życia (w tym zaprzestania palenia i stosowania diet) przez dentystów oraz specjalistów do spraw zdrowia jamy ustnej. Federacja FDI wezwała WHO to rozważenia aspektu zdrowia jamy ustnej jako wyraźnego, niezbędnego oraz integralnego elementu prewencji i kontroli chorób niezakaźnych. Federacja FDI doradziła także, aby wnieść stosowne poprawki do wstępnego planu działania WHO pt.: Prewencja i kontrola chorób niezakaźnych: implementacja globalnej strategii. Poprawki do wstępnego planu działania zostaną wprowadzone przez WHO, a zaktualizowany plan dotyczący chorób niezakaźnych będzie omówiony na 61. Światowym Zgromadzeniu Zdrowia przez państwa członkowskie WHO w maju br. FDI Spotkanie Partnerów Korporacyjnych FDI Coroczne spotkanie FDI z Partnerami Korporacyjnymi odbyło się pod koniec lutego w Chicago. Federacja FDI miała przyjemność powitać reprezentantów wielu firm będących Partnerami Korporacyjnymi organizacji. Celem spotkania jest dzielenie się z partnerami z przemysłu stomatologicznego informacjami dotyczącymi projektów oraz działań już wprowadzonych w życie lub planowanych przez organizację. Grupy zawodowe z całego świata chcą, aby konsultowano z nimi sprawy przyszłych umów handlowych, ze względu na wpływ tych grup na bezpieczeństwo pacjentów. Zagadnienie umów handlowych zostanie poruszone na I. Konferencji Światowych Grup Zawodowych w sprawie Regulacji (WHPCR), która odbędzie się w Genewie maja 2008 r. Reprezentanci z dziedziny stomatologii, medycyny, opieki pielęgniarskiej oraz farmacji zgodnie wyrażą zaniepokojenie sytuacją, w której umowy handlowe często podpisywane są bez konsultacji ze związkami zawodowymi. W rezultacie mogą pojawić się nieprzewidziane problemy związane z regulacjami obowiązującymi w poszczególnych krajach. Na konferencji podjęty zostanie temat wpływu umów handlowych na zdrowie pacjentów oraz na mobilność usług. Omówiony zostanie także sposób, w jaki regulatorzy mogą przyczynić się do sporządzania umów handlowych oraz zestawów minimalnych danych, które mogą ułatwić bezpieczne i skuteczne wprowadzenie umów w życie. Podczas spotkania Prezydent FDI - dr Burton Conrod przedstawił zebranym informacje na temat Strategicznych Celów FDI o Średnim Okresie Trwania oraz na temat tego, jak ważną rolę w ich osiągnięciu może odegrać przemysł stomatologiczny. Podkreślono znaczenie współpracy pomiędzy związkami stomatologicznymi a przemysłem. Partnerzy Korporacyjni zostali Głównym tematem konferencji będzie rola związków zawodowych w zagadnieniach dotyczących potrzeb zdrowotnych, modeli profesjonalnych regulacji zdrowotnych oraz zarządzania regulacjami i ich wykonywaniem. Spotkanie odbędzie się tuż przed Światowym Zgromadzeniem Zdrowia ( r.) i stanie się miejscem unikalnego, globalnego i profesjonalnego forum, na łamach którego rozpatrzone zostaną regulacje systemu zdrowia oraz rola związków zawodowych we wprowadzaniu regulacji mających na celu poprawę systemu zdrowia pacjentów. Spotkanie zgromadzi twórców polityki, menadżerów i administratorów systemów zdrowia, a także badaczy i naukowców oraz przedstawicieli Światowej Federacji Stomatologicznej FDI, Międzynarodowej Rady Pielęgniarskiej i Międzynarodowej Federacji Farmaceutycznej Światowego Stowarzyszenia Medycznego - organizacji zrzeszających ponad 20 milionów profesjonalistów z całego świata. Konferencja jest organizowana poinformowani o miejscach, w których mają się odbyć spotkania w najbliższych latach oraz o projektach rozwoju, które już zostały wprowadzone lub są planowane w przyszłości. Zaprezentowano także pomysły dotyczące planowanego Zakresu Działalności Rozwoju Zawodowego. Podczas spotkania odbyło się także posiedzenie, na którym Federacja FDI miała możliwość zdobycia cennych opinii, komentarzy oraz sugestii od Partnerów Korporacyjnych na temat zaprezentowanych projektów. Dziękujemy wszystkim, którzy wzięli udział w zebraniu! FDI Grupy zawodowe chcą mieć swój udział w zawieraniu umów handlowych Coroczne spotkania FDI NowoÊci z Kongresu Prezentacja: 10-minutowa prezentacja ustna na wybrany temat, po której nastàpi 3-minutowa dyskusja. Prezentacja plakatu: prezentacja wybranego tematu w formie plakatu. Format plakatu: 150 cm (szerokoêç) i 100 cm (wysokoêç), format panoramiczny. Wszyscy prezentujàcy majà mo liwoêç rywalizowania o jednà z 6 nagród w Coroczne spotkania FDI odbyły się w dniach marca 2008 r. w Ferney-Voltaire we Francji. Członkowie komisji, oficerowie łącznikowi rady oraz konsultanci komisji z całego świata zebrali się, aby wziąć udział w 2- dniowym spotkaniu. Na zebraniu każdej komisji ich członkowie planowali oraz omawiali swoją pracę i najważniejsze kwestie wskazane wcześniej przez Radę FDI. Wykorzystano także te spotkania, aby nawiązać kontakt z innymi komisjami w sprawie bieżących planów. Dr Burton Conrod (Prezydent FDI) oraz dr John Hunt (tymczasowy Dyrektor Naczelny) spotkali się ze wszystkimi komisjami w celu zapewnienia o wsparciu oraz wyrażenia wdzięczności za ich udział w tworzeniu sukcesów FDI. W skład 5 stałych komisji Federacji FDI wchodzą: Komisja Komunikacji oraz Wsparcia Członków, Komisja Praktyki Stomatologicznej, konkursie FDI/Unilever Poster Award Competition. Ka dy zwyci zca otrzyma mo liwoêç bezp atnej rejestracji na przysz y coroczny Âwiatowy Kongres Stomatologiczny FDI oraz 1.500,00 na pokrycie kosztów udzia u w tym Kongresie. Wczesne op aty rejestracyjne Uczestnicy Kongresu, którzy zarejestrujà si przed r. mogà oszcz dziç do 145. Wi cej informacji pod adresem: przez Światowe Stowarzyszenie Związków Zawodowych we współpracy ze Światową Konfederacją Terapii Fizycznej. Więcej informacji na temat konferencji oraz rejestracji online znajduje się na stronie FDI Mi dzynarodowa prasa o stomatologicznych terapeutach Terapeuci stomatologiczni - perspektywa globalna artyku na ten temat znaleêç mo na na stronie internetowej org. W artykule zaprezentowano profile 6 paƒstw, które wykorzystujà us ugi terapeutów stomatologicznych. Przedstawiono tak e opisy szkoleƒ dla terapeutów w tych krajach oraz zakres dzia aƒ tych specjalistów. FDI Konferencja na temat zdrowia jamy ustnej w obu Amerykach - odwo ana Federacja FDI, Panamerykaƒska Organizacja Zdrowia (PAHO) oraz Regionalne Biuro Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO/PAHO) z przykroêcià informujà, e Konferencja na temat zdrowia jamy ustnej w Amerykach, zaplanowana na listopad 2008 r., zosta a odwo ana. Obie organizacje nadal b dà dzia- aç na rzecz poprawy stanu zdrowia jamy ustnej w regionie, b dà te wspó pracowaç ze wszystkimi partnerami. FDI Komisja Edukacyjna oraz Komisja Światowego Rozwoju i Promocji Zdrowia. Pozostałe komisje, które spotkały się podczas zebrań to Komisja ds. Wynagrodzeń oraz Komisja Naczelna. FDI org/microsites/stockholm/con gress2.html Hotele w Sztokholmie Dla wygody uczestników Kongresu, w Sztokholmie zarezerwowano kilka hoteli 3-, 4- i 5-gwiazdkowych. Wi kszoêç z nich usytuowana jest w centrum miasta, a cz Êç pokoi b dzie do st pna po bardzo atrakcyjnych cenach.pierwszym goêciom przys ugujà zni ki, warto dokonaç rezerwacji ju dziê. Wi cej informacji pod adresem:

6 6 Informacje o produktach DENTAL TRIBUNE Polish Edition P R O M O C J A Masa wyciskowa Flexitime Dzięki swej wrażliwości termicznej (nowy silikon typu A) Flexitime aktywuje proces wiązania w temperaturze panującej w ustach pacjenta, co powoduje jego maksymalne skrócenie. Czas pracy z masą (maksymalnie 2,5 minuty) można również dopasować do konkretnego wycisku. Skrócenie procesu wiązania masy zwiększa komfort pobierania wycisku zarówno dla lekarza, jak i pacjenta. Różne rodzaje konsystencji masy oraz możliwość dostosowania jej do wycisków we wszystkich sytuacjach klinicznych sprawiają, że Flexitimie jest preparatem wszechstronnym, cieszącym się dużym uznaniem dentystów. Jest oczywiste, że jakość mas mieszanych ręczne jest dużo gorsza niż mieszanych automatycznie. Urządzenie do mieszania automatycznego Dynamix daje gwarancję uzyskania masy o parametrach gwarantowanych przez producenta. Mieszadło wyposażono w nowe, trwalsze od foliowych, plastikowe pojemniki do mieszania. Usprawnia to pracę z masami i poprawia jej jakość. Producent: Hereaus Kulzer Dystrybutor: Marrodent Tel.: 0 (33) ParaPost Fiber Lux Taper odbudowa estetyczna pozbawiona metalu Minimalna inwazyjnoêç Optymalna skutecznoêç Idealny wybór Od czasu wprowadzenia na rynek rewolucyjnego systemu implantologicznego MDI Mini Dental sprzedano i wszczepiono ponad milion implantów Mini Dental! Firma IMTEC ugruntowa a w ten sposób swojà pozycj Êwiatowego lidera w dziedzinie implantów o ma ej Êrednicy. Rodzina MDI obejmuje implanty o 3 ró nych Êrednicach: standardowe gwintowane implanty o Êrednicy 1,8 i 2,1 mm do g stej koêci oraz implanty MAX o Êrednicy 2,4 mm przeznaczone do mi kkiej koêci. Implanty MDI o Êrednicy 2,1 mm z szyjkà sà wyposa one w mikrogwint, u atwiajàcy gojenie i zwi kszajàcy stabilnoêç tkanek mi kkich przy zachowaniu koêci zbitej. Implanty Mini Dental to doskona y wybór w planie leczenia MDI! Wkłady stożkowe ParaPost Fiber LUX TAPER (taper 04) stanowią świetną alternatywę dla wkładów metalowych w tych przypadkach, kiedy jest konieczne wykonanie pozbawionej metalu odbudowy estetycznej. Są one zrobione z przeziernej żywicy wzmocnionej włóknami szklanymi o odcieniu odpowiadającym kolorystyce naturalnej. Zawartość znacznej ilości włókien jednokierunkowych stwarza dużą odporność na złamanie, bez zmniejszania elastyczności wkładów. Wkłady Fiber Lux przepuszczają światło widzialne, co pozwala na wykorzystanie światłoutwardzalnych cementów oraz materiałów do odbudowy rdzenia. Zalety wkładów Fiber Lux: włókno szklane wzmocnione żywicą zapobiega powstawaniu efektu cienia, elastyczność zbliżona do zębinowej, widoczne na zdjęciach rtg, okrągła główka minimalizuje naprężenia w materiale odbudowującym rdzeń, powierzchnia antyrotacyjna stabilizuje materiał stosowany do odbudowy rdzenia, przepuszczalność światła umożliwia stosowanie cementów światłoutwardzalnych takich, jak: ParaCem Universal DC, stożkowatość (ang. Taper) 4%, umożliwia zastosowania w kanałach wąskich i zakrzywionych, dobre dopasowanie do części wierzchołkowej kanału opracowanego metodą crown-down. Dornwell SP. C. Rymaszewska, Przybyszewskiego 18, Warsaw , Poland Phone: 48 22/ , Fax: 48 22/ , IMTEC C O R P O R A T I O N Poldent Sp. z o.o. Tel.: 0 (22) Faks: 0 (22) Cement kompozytowy NX3 Przeznaczony do ostatecznego osadzania prac protetycznych cement kompozytowy NX3 cechuje innowacyjna formuła chemiczna, osią-

7 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Informacje o produktach 7 P R O M O C J A ganie doskonałych efektów estetycznych, adhezja oraz uniwersalność zastosowań. Jest on dostępny w strzykawkach w postaci światłoutwardzalnej oraz światło-chemoutwardzalnej. Wersja światło-chemoutwardzalna zawiera opatentowany bezaminowy system inicjujący polimeryzację, dzięki czemu NX3 jest pierwszym cementem kompozytowym o barwie stałej, nieulegającej zmianie. Cement jest kompatybilny nie tylko z systemami adhezyjnymi stosowanymi w technice całkowitego wytrawiania, lecz i samowytrawiającymi. Wykazuje wysoką adhezję do szkliwa i zębiny oraz do wszystkich materiałów protetycznych (C/CAM, ceramika, metal). KERR SPOFENTAL Tel.: 0 (22) System łączący OptiBond All In One Self-Etch Adhesive wykorzystuje sprawdzone technologie firmy Kerr, tj. monomery adhezyjne i technologię wypełniacza, dzięki którym doskonale wnika w kanaliki zębinowe, zapewniając bardzo dobre połączenie z tą tkanką i zapobiegając nadwrażliwości pozabiegowej. Unikalna zdolność do nanowytrawiania pozwala na skuteczniejsze wytrawienie szkliwa niż przy zastosowaniu innego systemu łączącego tego typu. Większe zagłębienia retencyjne ułatwiają silniejsze połączenie mikromechaniczne i chemiczne. Cienka warstwa, jaką tworzy system na powierzchni preparacji ułatwia osadzenie pracy protetycznej i poprawia jej przyleganie. OptiBond All In One jest dostęny w buteleczkach o pojemności 5ml i wygodnych opakowaniach jednorazowych Unidose. KERR SPOFENTAL Tel.: 0 (22) LuxaBond-Total Etch Jest to innowacyjny, podwójnie utwardzalny system wiążący do szkliwa i zębiny. Doskonale nadaje się do stosowania w kanale korzeniowym, gdzie polimeryzacja światłem jest znacznie utrudniona. LuxaBond-Total Etch jest kompatybilny ze wszystkimi materiałami Z by boczne VITA LINGOFORM Ka de uzupe nienie protetyczne wymaga odpowiedniej stabilnoêci chemo- i podwójnie utwardzanymi (np. PermaCem, Vitique, Luxa- Core) i przeznaczony m.in. do cementowania wkładów, koron, mostów i odbudów typu inaly, onlay. Preparat stosuje się do wkładów z włóknem szklanym LuxaPost oraz płynnego kompozytu do cementowania wkładów i odbudowy zrębu LuxaCore. MEDILAB Tel.: 0 (85) OPTIBOND ALL IN ONE samowytrawiający system łączący OptiBond All In One to jednoskładnikowy, samowytrawiający system łączący, stosowany zarówno w technikach bezpośrednich, jak i pośrednich, który eliminuje konieczność postępowania wieloetapowego. Jeden preparat dostarcza wszystkiego, co jest potrzebne do wytrawienia (etching), przygotowania tkanek (priming) i uzyskania trwałego połączenia (bonding). OptiBond All In One jest światłoutwardzalny i gwarantuje najwyższą adhezję do wszystkich powierzchni i materiałów, nawet prac protetycznych na podbudowie metalowej. Swoją dużą stabilność i efektywne wytrawianie powierzchni szkliwa zawdzięcza trójskładnikowemu rozpuszczalnikowi. Nowe z by boczne VITA LINGOFORM w pe ni odpowiadajà wymogom nowoczesnej protetyki. Mo na je wykorzystaç w ka dej koncepcji ustawiania z bów, w àcznie z koncepcjà j zykowà. Pozwalajà na zredukowanie si poprzecznych dzia ajàcych poziomo w celu odcià enia pod o a protezy (Êluzówka, implanty, wyrostek z bodo owy). Z by boczne VITA LINGOFORM mo na àczyç z z bami przednimi VITAPAN oraz VITA PHYSIODENS. Ww z by sà prostym, wydajnym i estetycznym rozwiàzaniem w codziennej praktyce P DENON DENTAL Konstancin-Jeziorna Tel. (022) Fax (022) MARRODENT Jaworze Średnie Tel. (033) Tel./Fax (033) PRODENMED Szczecin Tel. (091) Fax (091) VITA - Jerzy Os ów ul. Poznańska 2 PL Legionowo Tel

8 Opracowane przez hiszpaƒskà firm FEDESA unity stomatologiczne to niezawodne urzàdzenia o bardzo wysokiej jakoêci. Rozwiàzania techniczne wyznaczajà nowe standardy, które muszà byç dorównywane przez inne firmy produkujàce wyposa enie gabinetów stomatologicznych. FEDESA od prawie 40 lat stawia na jakoêç oferowanych produktów. Indywidualna wieloetapowa kontrola jakoêci (ka dy element sprawdzany jest co najmniej 6 razy w czasie produkcji) pozwala na utrzymanie produktów na bardzo wysokim poziomie technicznym. Wieloletnie doêwiadczenie pozwoli o nam na zaoferowanie Paƒstwu wieloletniej fachowej opieki technicznej na unity stomatologiczne, które Paƒstwo zakupicie. Unity FEDESA równie na rynku Polskim sà synonimem wysokiej jakoêci wykonania, najlepszych materia ów i nowoczesnych technologii. Stolik asystencki z tackà i 3 uchwytami oraz dodatkowà klawiaturà sterujàcà. JakoÊç, Ergonomia, Presti Lampa Faro ( lux) lub opcjonalnie lampa diodowa ( lux) o widmie Êwiat a pozwalajàcym na idealne dobieranie kolorów oraz systemem wycinajàcym promieniowanie polimeryzujàce materia y kompozytowe. Szklana spluwaczka zamocowana obrotowo z mo liwoêcià obrotu o 180 stopni. Astral - najlepszy z najlepszych Wysoka jakoêç, doskona e materia y widoczne w ka dym elemencie wykonania. Unit mo e byç skonfigurowany zgodnie z najwy szymi standardami wymaganymi przez klientów. Wyprofilowane rami z zamocowanà konsolà instrumentów - charakterystyczne dla najbardziej zaawansowanych ergonomicznie unitów. Stabilne oparcie fotela o szerokoêci pozwalajàcej na podparcie ramion pacjenta. W aêciwie dobrana kolorystyka - szaroêci w miejscach szczególnie nara onych na zabrudzenia to cechy wyró niajàce najwy szy model unitu FEDESA. Na szczególnà uwag zas uguje konstrukcja fotela unoszonego na pantografie znajdujàcym si pod spluwaczkà a nie pod fotelem jak w innych produktach. Taki system pozwala na pozostawienie wolnego miejsca na nogi lekarza i asysty. Ergonomicznie wygi te rami - zgodnie z najnowszymi trendami - zapewnia wygodnà prac Skaler ultradêwi kowy (opcjonalnie ze Êwiat em) firmy Satelec z generatorem Newtron Hz (wy sza cz stotliwoêç - eliminacja bólu pacjenta podczas skalingu). Markowa kamera SOPRO 595 Satelec ze stopklatkà, pami cià, mo liwoêcià pod àczenia do komputera i monitorem Neovo 17 cali z szybà ochronnà zamocowanym na uchwycie na maszcie lampy. Markowa lampa polimeryzacyjna MINILED firmy SATELEC 3 lub 6 funkcyjna dmuchawka, opcjonalnie ze Êwiat em. Chirurgiczny zag ówek wielokrotnie amany z solidnym mechanicznym systemem blokowania w ka dym z kierunków pracy. Wszystkie koƒcówki Bien Air ze Êwiat em - idealnie dopasowane do mikrosilnika Bien Air MC2, MC3 lub MX. W aêciwy dobór materia ów (po àczenie elementów metalowych i aluminiowych z ciemniejszymi elementami gumowymi nara onymi na ewentualne zabrudzenia i zarysowania w czasie pracy). Niesymetryczna podstawa fotela - jedyna pozwalajàca na wygodnà prac w ka dym po o eniu siedziska umo liwiajàca bardzo bliskie podejêcie do pacjenta. Mikromotor Elektryczny MC z mo liwoêcià rozbudowy o mikromotor bezszczotkowy MX Bien Air: - Wysoki i sta y moment obrotowy (3 N/cm2) - Dok adna regulacja momentu obrotowego - Precyzyjne programowanie w zakresie od 100 obrotów na minut - Wszechstronne zastosowanie - stomatologia zachowawcza, implantologia, protetyka, endodoncja. Pompa ssaka austriackiej firmy METASYS przystosowana do zamontowania separatora amalgamatu. Doskona y wielofunkcyjny sterownik no ny umo liwiajàcy w prosty sposób mi dzy innymi uruchamianie koƒcówek, w àczanie spray-u i ustawianie pozycji fotela. Nowoczesny markowy kompresor MGFz osuszaczem (opcja dodatkowa) - zawsze doskona a jakoêç zasilania unitu czystym powietrzem. AcantoLux Oferta specjalna: UNIT STOMATOLOGICZNY FEDESA ASTRAL - Hiszpania Pe ne wyposa enie: Mikromotor elektryczny bezszczotkowy MX ze Êwiat em - BIEN AIR - Szwajcaria Kàtnica CA 1:1 L ze Êwiat em - BIEN AIR - Szwajcaria Turbina BORA L ze Êwiat em - BIEN AIR - Szwajcaria Lubrimed 500ml + Lubrifluid 500ml - zestaw preparatów do konserwacji koƒcówek Skaler SP4055 SATELEC - ACTEON GROUP - Francja Lampa polimeryzacyjna MINILED - SATELEC - ACTEON GROUP - Francja Pompa ssaka EXACOM ECO LIGHT - METASYS - Austria Kompresor 30/15 z osuszaczem MGF - W ochy Lampa operacyjna FARO - W ochy Vacucid 1 litr- koncentrat na 20 litrów roztworu do konserwacji i dezynfekcji ssaka i Êlinociàgu Unisepta Foam - bezalkoholowy preparat do dezynfekcji, konserwacji elementów gumowych i tworzyw sztucznych Lampa oêwietlenia gabinetu CANDELIO - DEGREíK - Francja Ergonomiczny sto eczek dla lekarza FEDESA MIDWAY NEW - Hiszpania Kamera wewnàtrzustna SOPRO 595 MU z monitorem NEOVO z szybà ochronnà - ACTEON GROUP - Francja CENA z Coral Lux DentalHolding Sp. z o.o. ul. Cha ubiƒskiego 8, Warszawa tel.: (22) , , , tel. kom.: , fax: (22)

9 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Badania 9 Zaburzenia czynności stawów skroniowo-żuchwowych standardy leczenia i postępowania Część 3 Ulises A. Guzman i Henry A. Gremillion, USA Zaburzenia ze strony stawu skroniowo-żuchwowego (TMD) reprezentują liczną grupę schorzeń, dających objawy dotyczące narządu żucia, obejmujących stawy skroniowo-żuchwowe, mięśnie żucia i/lub struktury z nimi związane. Wiele z tych stanów powoduje podobne objawy i oznaki, jednak wymaga różnych schematów leczenia i postępowania. Dlatego tak ważne jest zidentyfikowanie szczególnej podkategorii schorzeń typu TMD tak, aby w każdym przypadku możliwe było opracowanie indywidualnego planu leczenia. U każdego pacjenta należy uwzględnić i ocenić czynniki etiologiczne i parametry związane z utrwaleniem lub nawrotami zaburzeń typu TMD. Konieczne jest dokonanie pełnej oceny każdego przypadku z punktu widzenia dotychczasowego przebiegu choroby, obrazu klinicznego i rokowania fizykalnego/psychologicznego. Uwzględnienie wszystkich znaczących czynników i strategie postępowania mające na celu ich eliminację mogą korzystnie wpłynąć na efekt leczenia. Dla zapewnienia najkorzystniejszego rokowania niezbędne jest opracowanie planu postępowania ukierunkowanego na rozpoznanie wraz z listą priorytetów. Do podstawowych celów leczenia TMD należą: - redukcja lub eliminacja bólu, - przywrócenie prawidłowej funkcji, - umożliwienie powrotu do codziennej aktywności, - zmniejszenie długoterminowych potrzeb zdrowotnych związanych z chorobą. U większości pacjentów z TMD preferuje się wielospecjalistyczny model terapii, obejmujący edukację pacjenta i opiekę własną, działania behawioralne kognitywne, farmakoterapię, terapię fizykalną oraz wykonywanie uzupełnień ortopedycznych (szyn zwarciowych). Ważne, aby lekarz rozumiał, że naturalny przebieg zaburzeń typu TMD nie jest typowo progresywny. TMD to raczej złożone zaburzenie, wynikające z wielu wzajemnie modyfikujących się czynników, powodujących podtrzymywanie lub nawroty choroby. Większość pacjentów z TMD doświadcza znaczącego złagodzenia objawów i oznak choroby pod wpływem leczenia zachowawczego (niechirurgicznego). Wyniki wielu badań potwierdzają obserwację, że większość osób z TMD nie odczuwa po zastosowaniu leczenia zachowawczego żadnych lub prawie żadnych objawów. Badania dotyczące zaburzeń śródtorebkowych wykazały, że u pacjentów z przemieszczeniem krążka (z odprowadzeniem lub bez odprowadzenia) naturalny przebieg choroby może pozwolić na rozwój zmian korzystnych pod względem funkcji i objawów. Zapewnienie pacjentowi dostępu do działań fizykalnych lub behawioralnych, ukierunkowanych na jego stan ma kluczowe znaczenie dla efektów leczenia. Jako lekarze praktycy opracowujemy indywidualny plan postępowania dla każdego pacjenta, musimy więc określić, czy istnieje konieczność naszej interwencji, czy schorzenie ma charakter ostry, czy przewlekły oraz jakie będzie rokowanie w zależności od tego, czy podejmiemy, czy też zaniechamy leczenia. Jeśli w najlepiej pojętym interesie pacjenta leży wdrożenie leczenia, musimy określić, jaki powinien być zasięg interwencji (leczenie odwracalne lub nieodwracalne) i wybrać podejście jedno- lub wielodyscyplinarne. Edukacja pacjenta i opieka własna uwarunkowana jest wiedzą pacjenta na temat dolegliwości bólowych, które odczuwa. Programy opieki własnej mają na celu zapobieganie dalszym uszkodzeniom układu mięśniowo-szkieletowego i umożliwienie przebiegu procesów gojenia. Sukces opieki własnej zależy od motywacji pacjenta, jego współpracy i stosowania się do zaleceń. Najistotniejszy element opieki własnej stanowi ciągła zachęta i wsparcie ze strony lekarza. Opieka własna obejmuje zwykle takie aspekty, jak: ograniczenie ruchów wykonywanych żuchwą, uświadomienie i modyfikację nawyków, programy ćwiczeń domowych i kontrolę stresu. Utrzymywanie tkanek w spoczynku sprzyja ich gojeniu. Pacjent powinien starać się ograniczyć ruchy żuchwy, spożywać miękkie pokarmy, a unikać takich, które wymagają intensywnego żucia, unikać szerokiego otwierania ust, ziewania lub innych czynności wymuszających nadmierne ruchy żuchwą. Ważnym elementem leczenia jest także wykrycie takich nawykowych zachowania, jak: zaciskanie zębów, bruksizm lub utrzymywanie języka w nieprawidłowej pozycji - poprawa lub zmiana takich zachowań może wymagać wsparcia klinicznego. Zindywidualizowany program ćwiczeń domowych z dokładnym opisem nie tylko poprawi relacje między lekarzem i pacjentem, ale także zapewni przestrzeganie zaleceń przez pacjenta, co sprawia, że leczenie staje się bardziej skuteczne i umożliwia szybszą rehabilitację. Przykładanie wilgotnych ciepłych i/lub zimnych (lód) okładów w okolicach dotkniętych chorobą, masaż wybranych mięśni i kontrola ruchów żuchwy mogą przyczynić się do poprawy smarowania i odżywienia stawu poprzez stymulację wytwarzania wystarczającej, fizjologicznej ilości płynu maziowego i minimalizowanie gromadzenia ubocznych produktów metabolizmu oraz mediatorów bólu. Istotna jest także identyfikacja źródeł stresu, a także zrozumienie przez pacjenta zależności i negatywnego wpływu stresu na przebieg zaburzeń typu TMD. Dla poprawy efektów leczenia konieczne może się okazać włączenie psychologa do postępowania wielodyscyplinarnego. Farmakoterapia Racjonalne stosowanie środków farmakologicznych może stanowić wartościowe uzupełnienie terapii TMD. Dobór leków musi być w każdym przypadku indywidualny. Lekarz powinien pamiętać, że leczenie zaburzeń stawów skroniowo-żuchwowych nie może opierać się na podawaniu tego samego leku wszystkim pacjentom. Znajomość różnorodnych leków stosowanych w leczeniu schorzeń układu mięśniowoszkieletowego, potencjalnych interakcji z innymi lekami oraz ich działań ubocznych, może okazać się bardzo przydatne. Najbardziej skuteczne preparaty farmakologiczne stosowane w leczeniu zaburzeń typu TMD to m.in. leki przeciwbólowe, niesterydowe leki przeciwzapalne (NSAID), kortykosterydy, leki przeciwlękowe, zwiotczające mięśnie i przeciwdepresyjne, podawane w bardzo małych, zindywidualizowanych dawkach. Niesterydowe leki przeciwzapalne Ta kategoria leków skutecznie zwalcza lekki i umiarkowany ból oraz stany zapalne, szczególnie pochodzenia mięśniowego. Zwykle ustąpienie objawów następuje szybciej niż cofnięcie stanu zapalnego. Wcelu uzyskania efektu przeciwzapalnego należy przyjmować leki zgodnie z zalecanym schematem przez co najmniej 2 tygodnie. Niesterydowe leki przeciwzapalne różnią się składem, skutecznością i toksycznością. Sugeruje się, że jeśli jeden preparat nie przynosi efektów, należy rozważyć zastąpienie go innym. Do powszechnie występujących efektów ubocznych leków z tej grupy należą problemy żołądkowe, hamowanie agregacji płytek, dzwonienie w uszach, zawroty głowy oraz uszkodzenie nerek lub wątroby. Najczęściej stosowane niesterydowe leki przeciwzapalne przedstawiono w tabeli 1. Sterydy Kortykosterydy są zazwyczaj zalecane w przypadku stanów zapalnych nieinfekcyjnego pochodzenia, kiedy nie udało się uzyskać poprawy

10 DTP0508_09-15_Guzman_Braun :50 Uhr Seite 2 DENTAL TRIBUNE 10 Badania ª przy użyciu niesterydowych leków przeciwzapalnych. W zaburzeniach typu TMD rzadko stosuje się kortykosterydy podawane ogólnie ze względu na efekty uboczne tych leków. Ich stosowanie można rozważyć w przypadku chorób zapalnych obejmujących wiele stawów. Śródtorebkowe podawanie kortykosterydów do stawu skroniowo-żuchwowego należy rozważyć w wybranych, nielicznych przypadkach silnego bólu lub zaostrzeń objawów u pacjentów, u których stosowanie terapii zachowawczej nie przynosi efektów. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że liczne iniekcje śródtorebkowe leków sterydowych mogą prowadzić do niekorzystnych efektów ubocznych. Kortykosterydy są także skuteczne w leczeniu takich chorób zapalnych jak np. zapalenie ścięgna, gdzie ze względu na zmniejszone ukrwienie dotkniętej chorobą okolicy leki podawane doustnie mogą nie przynieść pożądanych efektów. Do objawów ubocznych, występujących już po krótkim stosowaniu sterydów, należą: zmniejszona odporność na infekcje, gromadzenie wody, przyrost masy ciała, bezbolesna miopatia, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), osteoporoza i zaburzenia nastroju. Powszechnie stosowane leki sterydowe wymieniono w tabeli 2. Leki przeciwlękowe Leki przeciwlękowe można stosować jako terapię wspomagającą w tych przypadkach, w których zaburzenia dotyczące stawów skroniowo-żuchwowych wiążą się ze znacznym stresem. W razie znacznego nasilenia bólu ze strony mięśni żucia, zaburzeń snu i zaburzeń ruchowych (np. bruksizm), można zastosować diazepam. Ze względu na znaczne ryzyko uzależnienia, leki te należy podawać jedynie krótkoterminowo. W przypadku stosowania kilkakrotnie w ciągu dnia, nie należy przekraczać 10-dniowego okresu codziennego przyjmowania leku, a jeśli jest on podawany tylko przed snem, nie należy przekraczać 3-tygodniowego okresu stosowania. Wykazano znaczące działanie klonopiny u pacjentów z bólem mięśniowo-powięziowym. Do efektów ubocznych przyjmowania klonopiny należą senność i mdłości. Benzodiazepiny są przeciwwskazane u pacjentów z jaskrą zamkniętego kąta przesączania, mogą także nasilać hamowanie ośrodkowego układu nerwowego. Listę leków przeciwlękowych stosowanych zazwyczaj w TMD, zaburzeniach snu z bezsennością włącznie i zaburzeniach ruchowych, takich jak bruksizm, przedstawiono w tabeli 3. Leki zwiotczające mięśnie Preparaty zwiotczające mięśnie o działaniu ośrodkowym są często stosowane w leczeniu zaburzeń ze strony stawów skroniowo-żuchwowych. Mechanizm, w jakim uzyskuje się korzystny efekt tych leków, ciągle nie jest poznany, lecz już niskie dawki dają kliniczną poprawę. Ta grupa preparatów odgrywa istotną rolę w leczeniu zaburzeń typu TMD. Może to wynikać z wybiórczego znoszenia skurczu mięśni lub działania uspokajającego. Podstawowe wskazania do ich stosowania to: skurcz mięśni, ostry ból mięśni oraz profilaktyka zwiększonej aktywności mięśniowej związanej z TMD. Lekiem z wyboru w uogólnionym przewlekłym bólu mięśni jest Flekseril (chlorowodorek cyklobenzapriny). Pod względem budowy chemicznej przypomina on trójcykliczne leki przeciwdepresyjne. Wykazano, że Flekseril w znaczący sposób łagodzi ból mięśniowy oraz poprawia jakość i ilość snu. W połączeniu z niesterydowymi lekami przeciwzapalnymi może być skuteczny w leczeniu ostrych zaburzeń typu TMD. Jako preparat rozluźniający mięśnie, stosuje się także diazepam z grupy benzodiazepin. Listę powszechnie stosowanych leków zwiotczających mięśnie przedstawiono w tabeli 4. Polish Edition Leki przeciwdepresyjne Leki z tej grupy są przydatne w leczeniu przewlekłego bólu mięśniowo-powięziowego - szczególnie w przypadkach, w których jednym z czynników przyczyniających się do bólu są zaburzenia snu. Działanie przeciwbólowe trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych jest niezależne od ich działania przeciwdepresyjnego. Preparaty te, stosowane w dawkach terapeutycznych znacznie mniejszych niż te stosowane dla osiągnięcia efektu przeciwdepresyjnego, wpływają na odczuwanie bólu. Wydaje się, że skuteczność leków z tej grupy wynika z ich zdolności do zwiększania dostępności neurotransmiterów (serotoniny i noradrenaliny) w synapsach ośrodkowego układu nerwowego). Badania wykazały także możliwość stosowania tych preparatów w leczeniu bruksizmu nocnego, napięciowego bólu głowy, w profilaktyce migrenowego bólu głowy, w leczeniu fibromialgii i różnych zaburzeń neuropatycznych. Ich efekty uboczne związane są przede wszystkim z aktywnością antycholinergiczną i obejmują: kserostomię, zaparcia, gromadzenie płynów i przybieranie na wadze. Niekiedy pacjenci skarżą się na działanie uspokajające leków, odczuwane po obudzeniu. Do przeciwwskazań do stosowania zaliczamy: zaburzenia rytmu serca, ataki padaczkowe, a także występowanie u pacjentów napadów paniki. Należy rozpocząć terapię od stosowania najmniejszej dawki (10 mg) przed snem i zwiększać ją co tydzień, jeżeli będzie to konieczne i tolerowane przez pacjenta. W tabeli 5 przedstawiono listę niektórych najczęściej stosowanych leków z tej grupy. Opioidy Typowe wskazania do stosowania opioidów u pacjentów z zaburzeniami typu TMD obejmują: zaostrzenie bólu, okres pozabiegowy i przypadki oczywistych urazów. Szczególnie zaleca się stosowanie tych leków do zwalczania umiarkowanego i silnego bólu przez krótki okres. Do najczęściej występujących objawów ubocznych należą: mdłości, hamowanie ośrodków oddechowych i uzależnienie fizyczne. Podawanie opioidów można rozważać w przypadkach nawracającego bólu w ramach dobrze monitorowanego i prawidłowo zaplanowanego leczenia wielodyscyplinarnego. Miejscowe środki znieczulające Miejscowe środki znieczulające mogą być przydatne u pacjentów z TMD jako narzędzia diagnostyczne, a w wybranych przypadkach także jako metoda terapeutyczna. Wskazania do ich stosowania to diagnostyczna blokada nerwu oraz mięśniowo-powięziowych punktów spustowych. Iniekcje do mięśni szkieletowych miejscowych leków znieczulających zawierających środki obkurczające naczynia mogą nasilać toksyczność tych preparatów. Zazwyczaj zaleca się stosowania lidokainy lub karbokainy bez środków obkurczających naczynia szczególnie, jeśli preparat podawany jest domięśniowo (aby zminimalizować działanie miotoksyczne). Znieczulenie diagnostyczne może być wykonane w formie prostego zastosowania znieczulenia powierzchownego, Kategoria Nazwa międzynarodowa Nazwa własna Salicylany kwas acetylosalicylowy Aspiryna salysal Disalcid 2x/d, 3x/d (500) diflunisal Ibuprofen Dolobid Motrin 2x/d, 3x/d (500) 3x/d, 4x/d ( ) sól sodowa naproksenu octowego Naproksyn Indocin 4x/d 375, 3x/d (500) 3x/d (25 50) celekoksyb Celebrex 4x/d, 2x/d ( ) Pochodne kwasu propionowego Pochodne kwasu octowego Inhibitory COX-2 Dawka (mg) co 4h (300) Tabela 1: Niesterydowe leki przeciwzapalne. Nazwa międzynarodowa Nazwa własna Dawka (mg) (metyloprednizolon) Medrol Dosepack tabletki 4 mg (betametazon) Celestone 6 mg/ml (deksametazon) Decadron 4 mg/ml Tabela 2: Sterydy. Nazwa międzynarodowa Nazwa własna diazepam wtasna klonazepam Klonopin lorazepam Ativan temazepam Restoril Dawka (mg) 2 5 mg 3x/d 0,05 1 mg 3x/d 0,5 1 mg 3x/d mg na noc Tabela 3: Leki przeciwlękowe. Nazwa międzynarodowa Nazwa własna Dawka (mg) karisoprodol Soma 350 mg 3x/d metokarbinol Robaxin 750 mg 3x/d cyklobenzaprina Flexeril 10 mg 3x/d diazepam Valium 2 5 mg 3x/d Tabela 4: Leki zwiotczające mięśnie. Nazwa międzynarodowa Nazwa własna amitryptylina Elavil Dawka (mg) desipramina Norpramin nortryptylina Pamelor doksepina Sinequan Tabela 5: Leki przeciwdepresyjne. blokady somatycznej (infiltracja, blokada pola i blokada miejsca podziału), iniekcji do punktów spustowych albo do stawu skroniowo-żuchwowego i/lub blokady nerwów układu współczulnego. Medycyna fizykalna, fizykoterapia Leczenie fizykalne ma na celu zniesienie bólu mięśniowo-szkieletowego, odtworzenie prawidłowej funkcji, ograniczenie stanu zapalnego, koordynację i wzmocnienie aktywności mięśni oraz ułatwienie naprawy i regeneracji tkanek. Rehabilitacja uszkodzonego narządu żucia może wymagać stosowania wielu różnych metod fizykoterapii. Konieczna jest bliska współpraca z fizykoterapeutą lub lekarzem medycyny fizykalnej, posiadającym szeroką wiedzę na temat postępowania w przypadkach zaburzeń mięśniowoszkieletowych głowy i szyi. Masaż Uważa się, że masaż bolesnej okolicy zmienia podatność na bodźce, co wywiera hamujący wpływ na odczuwanie bólu. Stosuje się go w celu zmniejszenia obrzęku i poprawy ukrwienia danej okolicy. Mobilizacja stawów Celem tego typu zabiegów jest bierne przywrócenie ruchomości stawów i poprawa ich funkcji poprzez powtarzające się ruchy żuchwy wykonywane przez fizjoterapeutę. Sto- sowanie technik mobilizacji zaleca się w przypadku zmniejszonego zakresu ruchów i bólu związanego ze skurczem mięśni, przemieszczeniem krążka bez odprowadzenia i zrostów włóknistych w stawie skroniowo-żuchwowym. Często stosuje się połączenie stymulacji za pomocą ciepła, zimna, ultradźwięków i prądu elektrycznego. Często w celu poprawy efektów stosuje się miejscowe iniekcje preparatów znieczulających. Ćwiczenia ruchów żuchwy Wyróżnia się 3 rodzaje ćwiczeń, wykonywanych w celu osiągnięcia różnych celów. Siłę mięśni zwiększają ćwiczenia izometryczne. Ćwiczenia izotoniczne mają zwiększać zakres ruchu. Koordynację mięśniową uzyskuje się poprzez powtarzające się, rytmiczne ćwiczenia. Ćwiczenia należy modyfikować w miarę, jak zmieniają się objawy. Aby zapewnić długotrwałą remisję, po zakończeniu leczenia zaleca się prowadzenie programu podtrzymującego wraz z edukacją pacjenta w zakresie unikania czynności, które mogą doprowadzić do ponownego urazu. Bodźce fizyczne Bodźce fizyczne najczęściej stosowane w leczeniu zaburzeń typu TMD to powierzchownie działające ciepło lub zimno, ultradźwięki, diatermia krótkofalowa, przezskórna elektrostymulacja nerwów (TENS), jonoforeza, stosowanie środków znieczulających i akupunktura. Zastosowanie ciepła pozwala na rozluź-

11 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Badania 11 nienie mięśni i zwiększenie przepływu krwi. Urządzenia do elektroterapii stymulują zmiany termiczne, histochemiczne i fizjologiczne w mięśniach i stawach. Diatermia krótkofalowa powoduje rozgrzewanie powierzchniowych tkanek, a ultradźwięki mogą przenosić ciepło do tkanek na głębokość 5 cm. Bodźce te mają na celu zmniejszenie bólu, zniesienie nadaktywności, wzrost elastyczności tkanek, a czasem także wyuczenie układu nerwowo-mięśniowego. Jonoforeza wykorzystuje gradient elektryczny do wprowadzania jonowej formy leku do bolesnych lub obrzękniętych tkanek. W leczeniu przewlekłego bólu mięśniowo-szkieletowego stosuje się także akupunkturę. Ulises A. Guzman lek. stom., członek Academy of General Dentistry. Dr Guzman uczestniczy w programie terapii bólu twarzoczaszki w Parker E. Mahan Facial Pain Center w College of Dentistry, University of Florida. Ukończył szkołę stomatologiczną w Marquette University. Służył jako kapitan w United States Air Force Dental Corps. Przez 12 lat prowadził prywatny gabinet dentystyczny w Cooper City (Floryda), a jego zainteresowania kliniczne obejmują stomatologię odtwórczą, ortodoncję i zaburzenia funkcji stawów skroniowo-żuchwowych. Z dr. Guzmanem można się skontaktować, pisząc na adres: ufl.edu. Henry A. Gremillion lek. dentysta, Master of the Academy of General Dentistry. Jest profesorem Department of Orthodontics w College of Autorzy Dentistry, University of Florida. Współpracuje z Department of Prosthodontics na UFCD, jest dyrektorem Parker E. Mahan Facial Pain Center, a także kieruje programem Fellowship in Craniofacial Pain. Posiada doświadczenie w diagnozowaniu i leczeniu bólu pochodzącego z układu stomatognatycznego. Jest autorem lub współautorem licznych artykułów naukowych, abstraktów i rozdziałów książek. Na całym świecie wygłasza wykłady na temat zaburzeń stawów skroniowo-żuchwowych i bólu dotyczącego układu stomatognatycznego. Z dr. Gremillionem można się skontaktować, pisząc na adres: Parker E. Mahan Facial, Facial Pain Center P.O. Box University of Florida College of Dentistry Gainesville, FL Korekta postawy Nieprawidłowa postawa (w zakresie głowy, szyi lub żuchwy) może przyczyniać się do rozwoju dolegliwości typu TMD. Dobrze poznano zależność między nerwem trójdzielnym i górną częścią szyi. Należy rozważyć korektę postawy poprzez ćwiczenia i zmiany zachowań. Dla zapewnienia długoterminowej stabilizacji narządu żucia konieczny jest udział i wskazówki fizjoterapeuty. Korekta behawioralna, psychoterapia Dla ogólnej oceny sytuacji i zaplanowania leczenia zaburzeń typu TMD konieczne jest zrozumienie kognitywnej, emocjonalnej i behawioralnej reakcji pacjenta na ból. Niefizjologiczne odczuwanie i odpowiedź pacjenta na ból może przybierać postać somatyzacji, podejścia katastroficznego oraz nawykowych reakcji w zakresie nastroju i podświadomości. Brak rozpoznania i prób modyfikacji tych czynników zwykle zmniejsza skuteczność terapii. Korzystne mogą okazać się strategie kognitywno-behawioralne, takie jak: zmiana zachowań, konsultacje dotyczące stylu życia, progresywne rozluźnianie, sterowane wyobrażenia, hipnoza, sprzężenie zwrotne. Opiekę tego typu zapewnia zwykle psycholog kliniczny. Czasami zaburzenia typu TMD mogą być związane z problemami psychosocjalnymi lub psychiatrycznymi, takimi jak depresja albo zaburzenia nerwicowe. W tych przypadkach zalecana jest konsultacja psychiatry lub psychologa klinicznego. Stosowanie szyn zwarciowych Stosowanie szyn zwarciowych to najpopularniejsza forma leczenia. Nazywa się je także szynami okluzyjnymi, szynami nagryzowymi lub szynami relaksacyjnymi. Szyna zwarciowa to uzupełnienie ruchome, zazwyczaj z twardego akrylu, wykonywane indywidualnie dla pacjenta w taki sposób, aby pasowało do powierzchni zwarciowych zębów. Istnieją 2 podstawowe typy aparatów: szyny o gładkiej powierzchni (stabilizacyjne) i szyny repozycyjne, utrzymujące żuchwę w pozycji wymuszonej. Efekty leczenia szyną nagryzową obejmują: profilaktykę i łagodzenie abrazji zębów, zmianę motoryki mięśni żucia poprzez zmiany DT strona 12

12 12 Perspektywy DENTAL TRIBUNE Polish Edition Estetyczne wkłady i materiały do odbudowy zrębu jako uzupełnienie dla koron pełnoceramicznych James Braun, USA Zachowanie zębów i poprawa ich wyglądu to najważniejsze wyzwania dla lekarzy dentystów planujących leczenie swoich pacjentów. Średnia długość życia populacji zwiększa się, ludzie dłużej także zachowują własne zęby, a w związku z tym rosną wymagania dotyczące zabiegów dentystycznych. Korzystając z istniejącego potencjału, rozwojowy zespół stomatologiczny może stosować różne metody leczenia z korzyścią dla własnej praktyki. Dzięki stosowaniu coraz lepszych i bardziej niezawodnych materiałów i technologii stomatologicznych, zyskujemy nowe możliwości estetycznej odbudowy zębów. Po wielu latach czynnościowego obciążania, znoszenia dużych wypełnień, próchnicy i naturalnych procesów starzenia, nasze zęby mogą wymagać wszechstronnej opieki. Ze względu na różnego rodzaju obciążenia, zwykle prowadzi się leczenie endodontyczne, mające na celu zachowanie pozostałych tkanek korzenia i korony zęba. Po zakończeniu leczenia endodontycznego często istnieje konieczność odbudowy części korony poprzez zastosowanie systemu do bezpośredniego wykonywania wkładów i odbudowy zrębu zęba. Później wykonuje się i cementuje koronę tego samego typu, która stanowi uzupełnienie ostateczne. Podobna sytuacja w przednim odcinku uzębienia wymaga bardziej szczegółowej oceny dostępnych możliwości leczenia estetycznego. Bardzo często pacjent nie chce i nie może sobie pozwolić ze względów finansowych na wykonanie wszechstronnej, dużej odbudowy za jednym razem. Jednocześnie nowoczesna stomatologia odtwórcza wymusza stosowanie systemów, które są nie tylko wytrzymałe, ale także bardzo estetyczne. Te kryteria spełniają systemy wkładów i materiałów do odbudowy zrębu zęba wzmocnionych włóknami oraz korony pełnoceramiczne. Mając do dyspozycji takie materiały, lekarz praktyk może swobodnie proponować tę metodę leczenia swoim pacjentom i wywierać bardzo istotny, pozytywny wpływ na ten obszar działalności gabinetu. Opis przypadku 70-letni pacjent został skierowany do mojego gabinetu celem oceny konieczności leczenia zachowawczego. Badanie kliniczne wykazało znaczną atrycję zębów przednich szczęki oraz obecność licznych, dużych wypełnień z materiałów złożonych. Boczne zęby szczęki były leczone endodontycznie, ząb 12 zaopatrzono tymczasowo materiałem kompozytowym (Ryc. 1). Badanie radiologiczne wykazało, że pozostało bardzo mało tkanek korony zęba (Ryc. 2). Analiza warunków zwarcia wykazała niewielki nagryz pionowy i poziomy. Stan przyzębia był bardzo dobry, obserwowano jedynie niewielki stan zapalny dziąseł. Po przeprowadzeniu badania i analizy stanu jamy ustnej, za pomocą masy alginatowej pobrano wyciski całego górnego i dolnego łuku zębowego w celu odla- Ryc. 1 Ryc. 2 Ryc. 3 Ryc. 4 Ryc. 5 Ryc. 6 Ryc. 7 Ryc. 8 DT strona 11 w proporioreceptorach ozębnej, zmianę długości mięśni, zwiększoną świadomość parafunkcji oraz zmianę liczby, kierunku i jakości kontaktów zwarciowych. Podstawowymi zadaniami szyn o płaskiej powierzchni, które nie narzucają względnej pozycji szczęki i żuchwy są: rozluźnienie mięśni, rozpraszanie sił, poprawa stabilności stawów skroniowo-żuchwowych i ochrona zębów. Większość pacjentów stosuje te aparaty podczas snu lub w czasie, kiedy dzienna aktywność uniemożliwia im świadome kontrolowanie parafunkcji. Aparaty do repozycji żuchwy są stosowane rzadziej, ponieważ przedłużające się wymuszone położenie żuchwy może prowadzić do nieodwracalnych zmian zwarcia. Aparaty te mają na celu zmianę stosunków przestrzennych wyrostków kłykciowych, krążków i dołków stawowych tak, aby zmniejszyć nieprawidłowe obciążenia stawów. Powikłania związane z leczeniem szynami zwarciowymi wynikają z nieprawidłowego zaprojektowania lub wykonania albo nadmiernego, czy też niewłaściwego korzystania z uzupełnienia. Metodę korekty zwarcia należy dobierać indywidualnie. Wiele zaburzeń zębowych wymaga korekty okluzji, np. na skutek braku stabilności zębów wewnątrz i między łukami zębowymi, tarcia, ruchomości zębów, pękania zębów i uzupełnień lub upośledzonej funkcji, wymagającej zmiany rozkładu sił, co zminimalizuje efekty nadmiernego obciążania. Pacjenci z TMD mogą wymagać leczenia zębów, ale bardzo rzadko jest to konieczne dla samego przebiegu terapii z powodu występujących zaburzeń. Jeśli ukończenie terapii wymaga leczenia szyną nagryzową, można podjąć je dopiero wtedy, kiedy pacjent odzyska właściwy sobie zakres ruchów, objawów i aktywności nerwowo-mięśniowej, a także kiedy jego stan psychosocjalny jest stabilny. Leczenie chirurgiczne Leczenie chirurgiczne stawów skroniowo-żuchwowych odgrywa w leczeniu pacjentów z TMD rolę niewielką, ale istotną. Wg piśmiennictwa leczenia operacyjnego wymaga około 5% pacjentów poddawanych terapii z powodu zaburzeń typu TMD. Powodzenie leczenia chirurgicznego zależy od całej terapii, obejmującej zarówno postępowanie chirurgiczne, jak i niechirurgiczne. Najprostszą i najmniej inwazyjną procedurą wykonywaną w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego jest punkcja. Wykonuje się ją w celu przepłukania stawu i wprowadzenia do niego leku. Punkcję przeprowadza się zwykle w warunkach ambulatoryjnych w znieczuleniu miejscowym w połączeniu z lekką sedacją dożylną. Wydaje się, że w przypadku leczenia ograniczeń pochodzenia stawowego, takich jak nieprawidłowe ustawienie elementów śródtorebkowo bez redukcji, punkcja jest równie skuteczna jak artroskopia. Do zabiegów chirurgicznych zalicza się: artroskopię, resekcję wyrostka kłykciowego i zabiegi na otwartym stawie, takie jak repozycja lub resekcja dysku. Artroskopia to zabieg minimalnie inwazyjny, przeprowadzany zwykle w znieczuleniu ogólnym. Wykonuje się go najczęściej w piętrze górnym stawu. Pozwala na lekkie oczyszczenie, płukanie, przecinanie zrostów śródtorebkowych i pobieranie biopsji. Wskazania do leczenia chirurgicznego stawów skroniowo-żuchwowych można podzielić na względne i bezwzględne. Wskazania względne to guzy nowotworowe, zaburzenia rozwojowe i ankyloza stawów skroniowo-żuchwowych. Wskazania ogólne do leczenia chirurgicznego najpopularniejszych chorób - nieprawidłowości ułożenia elementów anatomicznych stawów lub ich zwyrodnienia - to silny ból i zaburzenia czynności, które nie poddają się leczeniu niechirurgicznemu pod warunkiem, że zmiany widoczne są w badaniach obrazowych. Niektórzy klinicyści sugerują, aby w przypadku bolesności ze strony stawów skroniowo-żuchwowych i ograniczonego otwierania ust, wykonywać zabiegi punkcji lub artroskopii, a otwarte zabiegi na stawach zachować dla zaawansowanych przypadków zaburzeń ułożenia elementów stawów lub ich zwyrodnienia. Zgodnie z obecnym stanem wiedzy na temat zaburzeń dotyczących stawów skroniowo-żuchwowych, skuteczne leczenie jest uwarunkowane dostrzeganiem złożonego, wieloczynnikowego charakteru tych chorób i związaną z tym w większości przypadków koniecznością leczenia wielodyscyplinarnego. W licznych przypadkach zaburzenia dotyczące układu mięśniowo-szkieletowego mają także aspekt psychosocjalny. Dla uzyskania dobrego wyniku leczenia ważna jest zatem modyfikacja także tych czynników. Pełne i dokładne rozpoznanie, indywidualne dla każdego pacjenta pozwala na stworzenie najbardziej skutecznego planu leczenia. DT Piśmiennictwo dostępne u wydawcy. Część 1 ukazała się w Dental Tribune Polska Vol. 6, Nr 3 w marcu 2008 r. Część 2 ukazała się w Dental Tribune Polska Vol. 6, Nr 4 w kwietniu 2008 r.

13 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Perspektywy 13 nia modeli orientacyjnych. Przeprowadzono wywiad z pacjentem, obejmujący m.in. ocenę własnego uśmiechu przez pacjenta oraz odpowiedź na pytanie, co jest dla pacjenta w planie leczenia najważniejsze. Pacjent powiedział, że chce przede wszystkim zachować zęby przednie i nieznacznie poprawić ich wygląd. Pacjent akceptował symetrię i długość swoich zębów, a także wewnątrzpochodne przebarwienia zębów. Zapisano wszystkie spostrzeżenia pacjenta, a podczas kolejnej wizyty omówiono możliwości terapii i przedstawiono zalecenia. W miarę trwania wizyty dochodzi do odwadniania zębów, co może prowadzić do wyników nieprawidłowych. Odpowiedni dobór koloru z zadowalającą dokładnością mogą ułatwić 3 urządzenia. Pierwszym, podstawowym narzędziem w tym zakresie, stosowanym w komunikacji z laboratorium stomatologicznym jest zdjęcie wykonane aparatem cyfrowym wysokiej jakości. Wypróbowałem wiele aparatów cyfrowych i jestem najbardziej zadowolony z aparatu Kodak DX7590 firmy Kodak (Ryc. 4). Aparat ten w połączeniu ze stacją drukarki atramentowej Easy Share 600 (Kodak) gwarantuje doskonałe odwzorowanie koloru zębów w ciągu kilku minut. Następnie dobieram kolor przy pomocy urządzenia X-Rite Shade Vision (X-Rite). Zapewnia ono szybką i precyzyjną rejestrację koloru zęba (Ryc. 5). Lekarz praktyk oraz technik dentystyczny uzyskują w ten sposób mapę kolorystyczną zęba, niezastąpioną podczas ostatecznego formowania korony z porcelany. Odcień wybrany przez urządzenie Shade Vision (3- L-2.5) potwierdzam wizualnie za pomocą kolornika Vita 3-D, który obejmuje szeroki zakres kolorów i w moim odczuciu stanowi czołowy produkt w swojej grupie. Moje doświadczenia wskazują na to, że korony Procera są nie tylko bardzo odporne i piękne, ale też charakteryzują się wyjątkową dokładnością i adaptacją brzeżną. Po tym trójstopniowym doborze koloru poddano ocenie kanał zęba 21, aby ustalić długość i szerokość wkładu. Przymierzono wkład wybrany na podstawie zdjęcia radiologicznego, aby potwierdzić jego wymiary. W tym przypadku uznano, że najlepszym rozmiarem dla tego kanału będzie żółty wkład ParaPost Fiber Lux (Coltène/ Whaledent) o średnicy 1 mm (Ryc. 6). Celem, jaki stawiamy sobie na tym etapie leczenia jest wprowadzenie wkładu na 2/3 Na podstawie wymienionych czynników ustalono plan leczenia. Najpierw skupimy się wyłącznie na odbudowie zęba 12. Leczenie będzie obejmowało osadzenie wkładu i odbudowę zrębu zęba, a następnie wykonanie pełnej korony. Zęby 11, 21 i 22 zostaną przeleczone w ciągu kilku najbliższych lat przy pomocy podobnego wkładu i odbudowy zrębu korony zęba 22 oraz koron na wszystkich 3 zębach. Ze względu na widoczne położenie zęba 12, podjęto decyzję o optymalizacji wyglądu przy pomocy estetycznego materiału do odbudowy. Osadzenie wkładu i odbudowa zrębu zęba zostały przeprowadzone przy użyciu systemu ParaPost Fiber Lux (Coltène/ Whaledent, Ryc. 3). Pełne oprzyrządowanie do zabiegu całkowitej odbudowy obejmuje także cement adhezyjny oraz materiał wzmocniony włóknami szklanymi do odbudowy zrębu zęba (Ryc. 3). Właściwości adhezyjne cementu zapewniają większe możliwości retencji wkładu, a wzmocniony zrąb z żywicy z dodatkiem włókien zapewnia większą trwałość i lepsze właściwości dla preparacji. Kolejne zalety składników zestawu Fiber Lux Post to zwiększona odporność na zginanie, możliwość przepuszczania światła i naturalny efekt estetyczny. Po ostatecznym wykończeniu podbudowy, ząb zostanie w pełni odtworzony przy pomocy korony pełnoceramicznej Procera (Nobel Biocare). To idealny wybór ze względu na odporność i czyste piękno tego systemu opartego na związkach glinu. System, z którego wykonano wkład i odbudowę zrębu pozwolił na stworzenie wrażenia koloru wychodzącego ze środka, nasilając jednocześnie i uzupełniając odcień korony pełnoceramicznej. Wynika to w części z wrażenia żywości i przezierności charakteryzującej ten system porcelany, co pozwala na osiągnięcie doskonałej estetyki uzupełnień. Najważniejsze było harmonijne włączenie tego w pełni funkcjonalnego zęba w kompleks zębów przednich w sposób jednocześnie naturalny i lekko poprawiony. Osiągnięcie tego celu oznaczało prawdziwy sukces. W tym przypadku dla uzyskania pożądanego rezultatu konieczne było połączenie kilku kluczowych kwestii. Bardzo ważne, aby w przypadku każdego zabiegu związanego z dobieraniem koloru przeprowadzić ocenę koloru na początku wizyty.

14 14 Perspektywy DENTAL TRIBUNE Polish Edition długości kanału przy zachowaniu wystarczającej grubości ścian zębiny korzeniowej. Uzyskujemy ten efekt, usuwając gutaperkę z kanału na określoną głębokość za pomocą wiertła Gates Glidden Drill. Następnie formuje się kanał w sposób kompatybilny z wkładem przy pomocy wiertła ParaPost w odpowiednim rozmiarze - w tym przypadku żółtego (Ryc. 7). Ten system równoległej pracy pozwala na zapewnienie ścisłego kontaktu wkładu i doskonałej retencji. Po potwierdzeniu głębokości wprowadzenia wiertła poprzez porównanie oznaczeń na narzędziu ze zdjęciem rentgenowskim, przymierzono żółty wkład Fiber Lux (Coltène/ Whaledent; Ryc. 8). Na tym etapie pracy kontroluje się dopasowanie, osadzenie i zakres części koronowej wystającej z kanału. Wybrane wkłady charakteryzują się takim modułem elastyczności, który pozwala na rozpraszanie sił, a okrągła główka zapewnia lepszą retencję i rozkład obciążeń w odbudowywanym zrębie zęba. Proces adhezyjnego cementowania wkładu przy użyciu zestawu ParaCem (Coltène/Whaledent) obejmuje 3 etapy. Żywica zawarta we wkładach pozwala na cementowanie adhezyjne. Pierwszy etap to wprowadzenie - przy użyciu szczoteczki Microtip (Microbrush) - w najbardziej dowierzchołkową część kanału conditionera z czarnej buteleczki, nie wymagającego wypłukiwania. Materiał pozostawia się na 30 sekund (Ryc. 9), a nadmiar usuwa za pomocą sączka papierowego. Pozostały materiał lekko osusza się strumieniem powietrza. Następnie miesza się po jednej kropli składników A i B systemu łączącego (czerwona i żółta buteleczka), a powstałą mieszaniną w podobny sposób zwilża się kanał. Nadmiar płynów należy usunąć, a pozostałą część materiału delikatnie osuszyć, tak aby ściany kanału były pokryte cienką warstwą systemu wiążącego. Teraz można już wprowadzać na miejsce wkład, cementowany przy użyciu materiału ParaCem w odcieniu zębinowym (Coltène/Whaledent). Ze strzykawek zawierających bazę i katalizator wyciska się równe ilości materiału, po czym miesza się je przez 30 sekund. Jest to materiał podwójnie wiążący, uwalniający fluor i charakteryzujący się niskim napięciem powierzchniowym, dzięki czemu bardzo dobrze zapływa. Wstrzykuje się go do kanału za pomocą pistoletu Centrix i końcówki Access (Centrix Corp). Igłę o małym przekroju wprowadza się możliwie najbardziej dowierzchołkowo, a następnie wyciska materiał, wysuwając cały czas igłę, tak aby nie doszło do zamknięcia powietrza w kanale. Po wypełnieniu w ten sposób kanału wprowadza się do niego wkład i kontroluje jego położenie (Ryc. 10). Ważne, aby pokryć cementem szczytową część wkładu, tak by zapewnić jego odpowiednie pokrycie i jak najsilniejsze połączenie między wkładem i cementem. Cement ulega samopolimeryzacji, ale przezierność wkładu związana z jednokierunkowym przebiegiem włókien pozwala na utwardzanie przy użyciu światła. Ta cecha umożliwia szybką i pełną polimeryzację cementu w najbardziej dowierzchołkowej części kanału. Stabilizuje także wkład przed odbudową zrębu zęba. W tym przypadku za pomocą lampy Cotolux LED (Coltène/Whaledent) polimeryzuje się w całości cement przez 30 sekund (Ryc. 11). Ostatnim etapem pracy jest odbudowa zrębu za pomocą wzmacnianego włóknem materiału podwójnie wiążącego Para- Core (Coltène/Whaledent). Jest to materiał uwalniający fluor o odcieniu zębinowym (tworzący kolor od środka), zamknięty w kartuszu z mieszalnikiem i małą końcówką podajnika. Podobnie, jak na wcześniejszym etapie, dobrze jest pokryć wkład/cement materiałem do odbudowy zrębu, aby zapewnić maksymalną powierzchnię kontaktu między materiałami na bazie żywic (Ryc. 12). Jako nośnik i kształtka dla materiału do odbudowy zrębu posłuży formówka ParaCore (Coltène/ Whaledent) o odpowiednim kształcie. Po właściwym ułożeniu kształtki usuwa się nadmiar materiału do odbudowy zrębu, po czym ponownie cały materiał poddawany jest polimeryzacji przy użyciu światła przez 40 sekund. Po wykonaniu podbudowy przeprowadza się preparację zęba. Korony pełnoceramiczne w przednim odcinku uzębienia wymagają zawsze redukcji powierzchni wargowej/brzegu siecznego o 1,5 mm i redukcji ok. 0,7 mm na powierzchniach językowych. Podbudowa Procera na bazie związków glinu ma grubość jedynie 0,4 mm, technik będzie mógł więc nałożyć na nią wystarczającą ilość porcelany, aby uzyskać estetyczny efekt. Należy zapewnić zaokrąglone pobrzeże typu shoulder wzdłuż brzegu preparacji. Granica powinna przebiegać tylko nieznacznie poddziąsłowo, w kształcie girlandy odpowiadającej granicy dziąsła. Ryc. 9 Ryc. 10 Ryc. 11 Ryc. 12 Ryc. 13 Ryc. 14 Ryc. 15 Ryc. 16 Szczególnie istotny jest etap pobierania wycisku, kiedy musimy odwzorować wszystkie szczegóły ukształtowania pobrzeża. Dzięki precyzji systemu wytwarzania koron Procera zapewnione jest szczelne przyleganie uzupełnienia. Ze względu na możliwość przemieszczania tkanek miękkich stosuje się materiał Magic Foam Cord (Coltène/Whaledent). Jest to rozprężający się materiał na bazie PVS, który łagodnie, ale wyraźnie odsuwa brzeg dziąsła wolnego i uwidacznia szczelinę dziąsłową. Materiał jest dostępny w strzykawkach z mieszalnikiem. Ostrzykuje się nim pobrzeże preparacji (Ryc. 13). Ekspansję pianki można kontrolować, zakładając mały kapturek Compre Cap (Coltène/Whaledent), który pacjent zagryza na 3 minuty (Ryc. 14). Po usunięciu materiału, dzięki odsunięciu tkanek miękkich, widoczne są brzegi preparacji (Ryc. 15). Należy niezwłocznie pobrać wycisk. Pole zabiegowe powinno być czyste i suche. Ryc. 17 Ryc. 19 Ryc. 18 Ryc. 20

15 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Perspektywy 15 Wybrano materiał wyciskowy PVS typu light body (lb Affinis, Coltène/Whaledent), kierując się jego doskonałym zapływaniem, zdolnością pokrywania i precyzją. Ostrzyknięto opracowany ząb materiałem wyciskowym przy pomocy kartusza z mieszalnikiem Affinis i cienkiej końcówki podajnika (Ryc. 16). W celu podtrzymania wycisku łyżkę wypełnia się równie szybko wiążącym materiałem Affinis typu heavy body (Coltène/Whaledent), który pozostawia się do polimeryzacji na 2 minuty. Wycisk łatwo jest usunąć z jamy ustnej. Dzięki kontrastowym kolorom materiałów wyciskowych można bez trudu zauważyć, że udało się odwzorować ukształtowanie pobrzeża (Ryc. 17). Po 2 tygodniach korona wraca z laboratorium i następuje jej przymiarka z oceną przylegania i ogólnej budowy. Ocenia się wewnątrzustnie kolor, pobrzeże i warunki zwarciowe. Punkty kontaktu w zwarciu centralnym i przy ruchach bocznych kontroluje się za pomocą czerwonej kalki Accufilm (Parkell). Po sprawdzeniu wszystkich parametrów oczyszcza się ząb filarowy przy użyciu pumeksu. Wykończoną, wysoce estetyczną koronę cementuje się ostatecznie, stosując ponownie opisany wcześniej cement ParaCem (Coltène/Whaledent), zapewniający maksymalną siłę wiązania. Po łatwym do przeprowadzenia oczyszczeniu zęba, poddaje się go ponownie działaniu lampy polimeryzacyjnej, aby zapewnić lepsze właściwości fizyczne i natychmiastową stabilizację uzupełnienia (Ryc. 20). Ze względu na skład i właściwości fizyczne zastosowanych materiałów, dochodzi do wzajemnego łączenia i przenikania poszczególnych warstw tak, że cały ząb działa jak jedna struktura, co zapewnia długotrwały sukces terapeutyczny. Podsumowanie Zastosowanie różnych zintegrowanych materiałów zapewnia niezwykle harmonijne współdziałanie odbudowy z tkankami twardymi i miękkimi. Dzięki zastosowaniu wszystkich materiałów stomatologicznych opisanych w tym przypadku, dochodzi do synergistycznego działania podobnych tworzyw, współgrania ich właściwości fizycznych i chemicznych, co gwarantuje retencję i wytrzymałość, a także doskonały wygląd. Zarówno lekarze, jak i pacjenci, odniosą wiele korzyści ze stosowania tych materiałów doskonałych i niezawodnych w estetycznej stomatologii odtwórczej. DT Przedruk za zgodą Dentistry Today, 2005 Dentistry Today. Końcowym etapem tej wizyty jest wykonanie korony tymczasowej. W tym celu model gipsowy wykonany przed rozpoczęciem leczenia pokrywa się silikonem w aerozolu. Następnie z masy Affinis Putty Soft (Coltène/Whaledent) o znacznej lepkości wykonuje się klucz odzwierciedlający budowę zębów Do wycisku wstrzykuje się materiał na bazie żywicy bisakrylanowej Cool-Temp w kolorze A3,5 (Coltène/Whaledent). Po nałożeniu na opracowany ząb należy pozostawić go na 4 minuty do polimeryzacji. Ta grupa materiałów ulega bardzo małemu skurczowi, dzięki czemu uzupełnienia można łatwo zdjąć, a jednocześnie są one bardzo trwałe. Po wykończeniu i wypolerowaniu uzupełnienia w laboratorium osadza się je przy pomocy cementu TempoSIL (Coltène/ Whaledent). Jest to cement tymczasowy na bazie tlenku cynku i siloksanu, który można bez trudu usunąć z korony tymczasowej (Ryc. 18). Wreszcie pobiera się wycisk przeciwstawnego łuku z materiału Affinis monobody, wymieszanego przy pomocy urządzenia Penta (3M ESPE). Po odlaniu modeli, ich przycięciu i oznaczeniu, wszystkie istotne informacje przesyłane są do laboratorium w celu wykonania korony Procera. Zarejestrowano przebieg granicy preparacji za pomocą nowego skanera Forte (Nobel Biocare), po czym zaprojektowano uzupełnienie. Dla zapewnienia optymalnego dopasowania korony do opracowanego zęba kluczowe znaczenie ma wyraźne odwzorowanie brzegów i precyzyjne odlanie modelu (Ryc. 19). Autor Doskona a adhezja i estetyka dla uzupe nieƒ na podbudowie z tlenku cyrkonu i aluminy 6-MHPA-Monomer im AZ-Primer CH 3 O H 2 C= CCOO(CH 2 ) 6 OOCCH 2 P OH Primer AZ opracowany specjalnie do wytrzyma ych uzupe nieƒ pe noceramicznych zapewnia trwa e po àczenie wed ug koncepcji wszystko w jednym (all In one) atwe usuwanie nadmiarów dzi ki optymalnej lepkoêci Wysoka szczelnoêç brze na dzi ki minimalnej gruboêci warstwy cementu poni ej 9nm OH Samowytrawiajàcy i uwalniajàcy fluor SHOFU DENTAL GMBH Am Brüll 17 D Ratingen Telefon / Fax / HOL-DENTAL DEPOT UL. PIOTRKOWSKA 111, ÓDè, POLSKA TEL: , FAX: Dr James Braun, USA

16 JeÊli podoba Ci si Genie TM, z pewnoêcià pokochasz inne produkty firmy Sultan Robi wra enie Silgimix TM masa wyciskowa alternatywna dla alginatu Szybsze, lepsze wyciski i bez ba aganu. To niepylàcy si materia alternatywny dla mas alginatowych. Wszystko zale y od jakoêci Genie TM Bite Materia do rejestracji zwarcia, który w ciàgu 60 lub 90 sekund uzyskuje twardoêç kamienia. Dost pny w atwych do u ycia nabojach z automatycznym mieszalnikiem. 3-Way TM jednorazowe y ki wyciskowe Jednorazowe doskona e do uzyskiwania dok adnych wycisków i rejestracji zwarcia. wycisku pod dziàs em Lepsze zap ywanie masy Genie TM... doskona e wyciski za ka dym razem. Dla uzyskania doskona ych wycisków krytyczne znaczenie ma doskona e zap ywanie masy wyciskowej zdolnoêç do odzwierciedlenia wszystkich szczegó ów, w tym tych, które le à ju poza granicà preparacji. ZdolnoÊç do zap ywania to najwa niejsza cecha masy wyciskowej, poniewa im materia lepiej zap ywa, tym lepiej odzwierciedla istotne szczegó y. JeÊli szukasz materia u przewy szajàcego pod tym wzgl dem wszystkie inne, wybierz Genie TM. Wyniki niezale nego badania potwierdzajà: materia Genie TM charakteryzuje si lepszà zdolnoêcià zap ywania ni materia y wiodàcych na rynku firm.* Czy to nie czas na najlepsze osiàgni cia w rewelacyjnej cenie? Genie TM Magic Mix Masa Genie jest dost pna w 380 ml nabojach do automatycznych urzàdzeƒ mieszajàcych. Zyskujesz 5% wi cej materia u w porównaniu do systemów z foliowymi workami. * Opis badania dost pny na yczenie. Genie Aby zamówiç mas Genie TM, prosz skontaktowaç si z miejscowym dystrybutorem materia ów stomatologicznych lub odwiedziç witryn internetowà Autoryzowani Dystrybutorzy w Polsce: Atech Polska ul. 1 Maja 87, ódê SultanHealthcareInc. Tel.: +48 (42) , Fax: +48 (42) SultanHealthcare Dobry Dentysta ul. 6 Sierpnia 1/3, ódê Tel.: +48 (42) , Fax: +48 (42)

17 DENTAL TRIBUNE Polish Edition Perspektywy 17 System IPS e.max przebudowa uśmiechu Jean Richelme, Jean Pierre Casu, Bernard Bourbon, Francja Ryc. 1: Stan przed leczeniem. Ryc. 2: Uzupełnienia tymczasowe in situ. Ryc. 3: Odbudowa zrębu zębów za pomocą materiału złożonego. Ryc. 4: Próbna odbudowa z wosku. Ryc. 5: Korony IPS e.max Press in situ. Ryc. 6: Pozostający problem estetyczny: zęby 14 i 24 przebarwione i cofnięte w kierunku podniebienia. System IPS e.max jest z pewnością godny uwagi, m.in. ze względu na swoją elastyczność. Cecha ta umożliwia dentystom stosowanie go nawet w bardzo skomplikowanych przypadkach leczenia i w szerokim spektrum wskazań. Jednocześnie mamy pewność zbliżonego postępowania klinicznego i gwarancję estetycznego wyglądu uzupełnień. System IPS e.max obejmuje zarówno materiały na bazie ceramiki szklanej, jak i tlenku cyrkonu - to ogromna jego zaleta. Jednocześnie wszystkie materiały, z których wykonuje się podbudowy, można licować jednym typem porcelany licowej. Godna polecenia jest technika prasowania porcelany, ponieważ pozwala na uzyskiwanie precyzyjnie dopasowanych uzupełnień. Opis przypadku Do gabinetu trafiła 45-letnia pacjentka, która miała jedno, ale nadzwyczaj precyzyjnie określone życzenie: chciała mieć ładniejszy uśmiech dzięki poprawie estetyki 4 zębów siecznych przy użyciu najnowszych technik. Badanie wstępne wykazało, że zęby 21 i 22 były wcześniej odbudowane przy użyciu koron z porcelany napalanej na metal. Ząb 12 został zdewitalizowany. W zębie 11 na powierzchni proksymalnej zaobserwowano przebarwione wypełnienie z materiału złożonego i niewielkie obnażenie powierzchni korzenia. W zębach 14, 13 i 23 stwierdzono obecność ubytków klinowych wypełnionych materiałem złożonym, który wykazywał przebarwienia brzeżne (Ryc. 1). Uśmiech pacjentki był zdominowany przez górne zęby szczęki. Stwierdzono zaburzenia proporcji zębów i łuków zębowych z niedorozwojem szczęki, co sprawiało, że uśmiech ten nie wyglądał atrakcyjnie. Po analizie modeli orientacyjnych zasugerowano leczenie ortodontyczne przed wdrożeniem leczenia zachowawczego. Pacjentka jednak kategorycznie odmówiła. Przeprowadzono próbną odbudowę estetyczną na modelu, wykorzystując zęby SR Vivadent DCL (Ivoclar Vivadent). Dodatkowym elementem leczenia było przeniesienie tego ustawienia na 4 górne zęby sieczne w postaci uzupełnień tymczasowych. Mimo, że pomiędzy kłami pozostało niewiele miejsca, udało się ustawić uzupełnienia tymczasowe w jednej linii, tak aby zapewnić estetyczny wygląd (Ryc. 2). Planowano także augmentację tkanek miękkich poprzez przeszczepienie tkanki łącznej w celu pogrubienia warstwy dziąsła wokół zębów w odcinku Zasugerowano pacjentce odbudowę 4 górnych zębów siecznych za pomocą koron IPS e.max - wybrana ceramika prasowana daje możliwości estetycznego leczenia systemem uzupełnień pełnoceramicznych IPS e.max i wyjątkową dokładność dopasowania. Ponadto materiały te umożliwiają stworzenie uzupełnień charakteryzujących się wyjątkowym stopniem biozgodności z tkankami przyzębia. Dzięki właściwościom mechanicznym materiałów IPS e.max postępowanie kliniczne jest proste i tradycyjne: korony są osadzane za pomocą cementu glasjonomerowego wzmacnianego żywicą. Postępowanie protetyczne Badanie wstępne wykazało, że cofnięcie kłów i pierwszych zębów przedtrzonowych będzie miało precyzyjna uniwersalna hydrofilna Take1 poliwinylosiloksanowa masa wyciskowa do wycisków precyzyjnych ul.łucka20lok Warszawa tel.: ; fax:

18 18 Perspektywy DENTAL TRIBUNE Polish Edition Ryc. 7: Próbne licówki SR Adoro na zębach 13, 14, 23 i 24, na podstawie których omówiono z pacjentką jej ostateczne oczekiwania estetyczne. Ryc. 8: Gotowe licówki IPS e.max. Ryc. 9: Licówki osadzono po założeniu koferdamu w celu zapewnienia optymalnych warunków pracy z cementem adhezyjnym Variolink II. Ryc. 10: Efekt ostateczny. Ryc. 11: Widok uzupełnień IPS e.max in situ (zbliżenie). Ryc. 12: Odbudowany uśmiech. niekorzystny wpływ na ogólny efekt ostateczny. Tymczasem pacjentka zdawała się nie traktować poważnie naszych ostrzeżeń. Wiedzieliśmy jednak, że wybrany materiał umożliwia także wykonywanie ceramicznych licówek, które idealnie zlewałyby się z założonymi wcześniej koronami na zębach przednich, co można byłoby przeprowadzić w kolejnej fazie leczenia. Po usunięciu metalowych czapeczek i wygojeniu tkanek miękkich (Ryc. 3) pobrano tradycyjny wycisk dwuwarstwowy, stosując materiał wyciskowy na bazie silikonu Virtual (Ivoclar Vivadent). Skontrolowano przyleganie koron tymczasowych, a następnie wykonano klucz silikonowy z uzupełnieniami tymczasowymi założonymi na zęby. Klucz miał pomóc w przeniesieniu na model wymiarów koron zaakceptowanych przez pacjentkę (Ryc. 4). Później wykonano w technice traconego wosku podbudowy z materiału IPS e.max Press. 4 korony IPS e.max licowane materiałem IPS e.max Ceram miały satysfakcjonujący, naturalny wygląd. Nadanie delikatnej charakteryzacji i tekstury powierzchni uzupełnień pozwoliło im wtopić się pod względem estetyki w środowisko jamy ustnej (Ryc. 5). Zgodnie z naszymi oczekiwaniami, ogólny efekt estetyczny pogarszał fakt, że kły i zęby przedtrzonowe były lekko cofnięte w kierunku podniebiennym, a zęby 14 i 24 wykazywały przebarwienia (Ryc. 6). Te niedociągnięcia stały się tak widoczne, że stworzyliśmy 4 tymczasowe licówki kompozytowe wykonane w laboratorium, które można było osadzić bezpośrednio na nieopracowanych zębach. Kiedy po założeniu uzupełnień próbnych pacjentka zobaczyła swój nowy, szerszy uśmiech, uzyskany tak prostymi środkami, przekonała się, że licówki jeszcze bardziej poprawią jej wygląd (Ryc. 7). Opracowano naddziąsłowo zęby 13, 14, 23 i 24, po czym zaopatrzono je tymczasowo podścielonymi próbnymi licówkami. Ostateczne licówki porcelanowe wykonano ze sztabek porcelany prasowanej IPS e.max Press, a następnie olicowano materiałem IPS e.max Ceram (Ryc. 8). Tym razem osadzono uzupełnienia adhezyjnie przy użyciu cementu Variolink II, zakładając wcześniej na zęby koferdam, aby zapewnić dobrą izolację (Ryc. 9). Podsumowanie Kilka tygodni po zakończeniu leczenia pacjentka jest bardzo zadowolona z ogólnego efektu. Naturalny wygląd stosowanych pełnoceramicznych materiałów oraz ich niezwykła biozgodność umożliwiły uzyskanie doskonałej integracji, pomimo że stosowano 2 różne kliniczne metody postępowania, a uzupełnienia wykonywano w 2 oddzielnych etapach (Ryc ). Bogaty wybór produktów IPS e.max pozwala dentystom na rozwiązywanie złożonych problemów, z jakimi zgłaszają się pacjenci, a także na uzyskiwanie estetycznych wyników nawet wtedy, gdy w tym samym łuku zębowym osadza się uzupełnienia wymagające różnego rodzaju preparacji i różnych metod cementowania (korony i licówki). DT Niniejszy artykuł opublikowano w magazynie Dental Tribune Asia Pacific Vol. 5 Nr 9/2007. Kontakt Dr Jean Richelme 25 Boulevard Victor Hugo Nicea Francja Bernard Bourbon Jean Pierre Casu Laboratoire Bourbon & Casu 51 rue Marechal Joffre Nicea Francja

19 Wydanie 7, maj 2008 in puncto Przydatne informacje dla ambitnych dentystów W pełni adhezyjne w pełni szczelne? Technologia adhezyjna umożliwia szczelne wypełnianie kanałów korzeniowych. Najnowsza generacja uszczelniaczy do kanałów nadaje endodoncji nową jakość N ic nie jest tak naturalne, niezawodne i stabilne jak własne zęby. Zainteresowanie dentystów technikami leczenia endodontycznego i ich znaczne zaangażowanie w doskonalenie się w tej dziedzinie jest najlepszym dowodem na to, jak istotne stało się w ciągu ostatniego 10-lecia zachowanie tkanek zęba. Sukces leczenia endodontycznego terapii najwartościowszej w całej stomatologii zachowawczej, ciągle zależy od wielu czynników. Skuteczność wypełniania kanałów korzeniowych jest zależna nie tylko od umiejętności lekarza dentysty, ale także od właściwości zastosowanych materiałów. Dzisiejszy tzw. złoty standard (gutaperka i tradycyjny uszczelniacz w połączeniu z techniką kondensacji) zapewnia poczucie optymalnej techniki pracy. Pozostaje jednak pytanie, na ile w obliczu najnowszych odkryć i celów stawianych technikom wypełniana możemy uważać tradycyjne uszczelniacze za skuteczne? Celem leczenia kanałowego jest zawsze stałe zamknięcie opracowanego i odkażonego kanału korzeniowego na tyle szczelne, aby nie pozwalało na przedostawanie się płynów i bakterii. Oceniono dotychczas możliwość w pełni szczelnego wypełnienia kanałów przy pomocy wielu różnych materiałów. Jednak niezależnie od budowy chemicznej tradycyjnych uszczelniaczy materiały te zdają się nie gwarantować wystarczającego wiązania z tkankami twardymi zęba ani z materiałem wypełniającym na bazie gutaperki. W większości wypełnionych zębów prowadzi to do nieszczelności brzeżnej: powstawania przestrzeni, którą bakterie mogą rozprzestrzeniać się w kierunku dokoronowym od wierzchołka zęba. Temu zjawisku można zapobiegać poprzez zamknięcie kanału od strony korony zęba i jego ochronę przed bakteriami. W przeszłości stosowano w tym celu materiały wypełniające wiążące się z zębiną. Od kiedy wiadomo, jak ważna jest szczelność odbudowy koronowej części zęba, podejmowane są próby zastosowania takich samych materiałów na całej długości kanału korzeniowego. Mimo to, pierwsze adhezyjne uszczelniacze do kanałów nie były skuteczne. Dokładniejsze badanie może wyjaśnić przyczyny niepowodzenia. Nie zawsze można zapewnić całkowite osuszenie kanału, należy także liczyć się z możliwością zanieczyszczenia ścian kanału substancjami zawierającymi duże ilości Sunmedical Obraz z mikroskopu REM: warstwa hybrydowa i stożki z żywicy tworzone przez materiał Hybrid Root SEAL w zębinie ścian kanałów korzeniowych. Widoczne są kontury struktur zbudowanych z materiałów złożonych. Warstwę zębinową rozpuszczono przy użyciu kwasu tlenu, np. podchlorynem sodu. Tlen hamuje polimeryzację konwencjonalnych systemów wiążących do zębiny. Nierzadko można w efekcie obserwować zaburzenia adhezji i brak szczelności. Także sposób nakładania nie zawsze był prosty. Opublikowane dotychczas wyniki badań (stan na styczeń 2008 r.) dotyczą wyłącznie pierwszej generacji materiałów i dość dobrze opisują początkowe problemy. Jednak ten rodzaj materiałów uszczelniających ciągle wykazuje niewykorzystany potencjał i zasługuje na więcej uwagi, co potwierdza druga generacja uszczelniaczy adhezyjnych. Nowy samowytrawiający cement kompozytowy Hybrid Root SEAL jednoznacznie przewyższa wcześniejsze materiały. Jego nakładanie jest jednoetapowe, a wiązanie następuje w 2 etapach. Głęboko w kanale ulega wiązaniu chemicznemu, natomiast w części dokoronowej można go szybko spolimeryzować przy użyciu światła. Jednak najważniejszym argumentem przemawiającym za stosowaniem materiału Hybrid Root SEAL jest jego dobrze znany składnik: adhezyjny monomer 4-META. Więcej informacji o zaletach materiału i możliwościach, jakie daje jego stosowanie na następnych stronach.

20 Hybrid Root SEAL Wydanie 7, maj 2008 Twoja przewaga w kanale korzeniowym: wolny od bakterii Aby w adhezyjny sposób zakotwiczyć uszczelniacz w kanale korzeniowym, konieczne jest nie tylko jego połączenie z zębiną korzenia, ale także z materiałem wypełniającym. Poszukując materiału, który mógłby sprostać temu zadaniu, prowadzono badania także w pokrewnych dziedzinach stomatologii. W ten sposób powstał pomysł wykorzystania materiałów samowytrawiających, które były już z powodzeniem stosowane w stomatologii odtwórczej. Wykorzystanie ich właściwości w endodoncji stało się oczywistością. Próbowano także ulepszyć te materiały pod względem ich wykorzystania w obrębie kanałów korzeniowych. Udało się to osiągnąć poprzez inteligentne projektowanie materiałów. Dzięki temu zmiana sposobu postępowania na uszczelnianie adhezyjne jest dla użytkownika bardzo prosta. katalizatorem powoduje hybrydyzację zębiny, umożliwiając skuteczne wiązanie preparatu Hybrid Root SEAL. Nieznaczna wilgoć lub stosowanie do odkażania podchlorynu sodu nie zaburza działania materiału. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie połączenia nawet w tych częściach kanału, które nie są dostępne dla narzędzi. Hydrofilny katalizator zapewnia polimeryzację materiału nawet w przypadku nieznacznej wilgotności. Powoduje to zapoczątkowanie polimeryzacji w pobliżu ścian kanałów, a przez to nie dochodzi do powstania nieszczelności brzeżnej. Wyniki najnowszych badań* wykazują, że w przeciwieństwie do innych materiałów, Hybrid Root SEAL tworzy warstwę hybrydową o grubości 5 µm, nawet w kanałach poddanych wcześniej działaniu NaOCl. Uszczelniacz Hybrid Root SEAL zapewnia niezwykłą siłę wiązania: 18 MPa (+/ 4,2) * Ori T., Otsuki N., Yamamoto N., Kawashima T., Matsushima K., Ikemi T., Evaluation of microtensile bond strength of newly root canal sealer. J Dent Res ; Spec Issue B: Abstract # 2083 Materiał Hybrid Root SEAL firmy Morita korzysta ze starej, dobrej wiedzy z dziedziny materiałoznawstwa. 4-META to adhezyjny monomer, który pomaga ambitnym użytkownikom w uzyskaniu lepszej jakości uszczelnienia w kanale korzeniowym. Monomer ten opracowano w zaawansowanej technologicznie Japonii. Jest to jeden ze składników samowytrawiających systemów łączących, takich jak Hybrid Bond. Uszczelnione połączenie Kanały korzeniowe, kanały dodatkowe i kanaliki zębinowe można w prosty i skuteczny sposób uszczelnić, tak aby w przyszłości nie przepuszczały bakterii ani płynów. Skład chemiczny materiału Hybrid Root SEAL pozwala na eliminację występujących wcześniej w obrębie kanałów problemów. 4-META jest kwaśnym primerem, który w połączeniu ze specjalnie opracowanym hydrofilnym 4-META adhezyjny monomer Materiał Hybrid Root SEAL zawdzięcza swoje niezwykłe właściwości adhezyjne obecności monomeru 4-META, który firma J. Morita z powodzeniem stosuje w systemach wiążących już od 20 lat. Kwaśne monomery mogą podczas jednego etapu pracy wytrawić powierzchnię zębiny i wniknąć do środka obnażonej siatki kolagenowej. na powierzchni zębiny nie poddanej obróbce chemicznej oraz 15 MPa (+/ 2,8) po poddaniu zębiny działaniu EDTA i podchlorynu. Mniej czasochłonny, bardziej niezawodny Użytkownicy, którzy mieli wcześniej możliwość pracy z tym materiałem, pozytywnie oceniali prostotę jego aplikacji. Materiał Hybrid Root SEAL można stosować w taki sam sposób jak każdy inny uszczelniacz do kanałów, zachowując przy tym jego znaczną siłę wiązania. Ten jednoskładnikowy preparat pozwala na osiągnięcie bardzo silnej adhezji do zębiny zaledwie po jednym etapie pracy, bez dodatkowej aplikacji primera. Cecha ta wynika z połączenia obecności 4-META i specjalnie stworzonego, hydrofilnego katalizatora. Wystarczy wymieszać proszek i płyn na bloczku do mieszania, a samowytrawiający cement do kanałów jest gotowy do użycia. Nie ma potrzeby przeprowadzania czasochłonnych zabiegów, takich jak wytrawianie i kondycjonowanie zębiny. Nie dochodzi też do ekspozycji przygotowanej zębiny. Efekt to prosta aplikacja bez etapów, na których łatwo o popełnienie błędów. 2

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ

KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ MAJ 2009 REZOLUCJA RADY EUROPEJSKICH LEKARZY DENTYSTÓW (CED) KOMPETENCJE WYMAGANE DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY W UNII EUROPEJSKIEJ WPROWADZENIE Lekarz dentysta jest podstawowym świadczeniodawcą

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Profilaktyka Przegląd stomatologiczny Instruktaż higieny jamy ustnej Usunięcie kamienia nazębnego /scaling/ (łuk górny i dolny) Higienizacja /scaling,

Bardziej szczegółowo

IMPLANTY STOMATOLOGICZNE

IMPLANTY STOMATOLOGICZNE IMPLANTY STOMATOLOGICZNE W HARMONII Z NATURĄ Biogenesis to powstała w 2008 roku firma implantologiczna łącząca najwyższe standardy jakościowe produkcji, zaawansowaną technologię biomedyczną oraz wieloletnie

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości!

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości! Spis treści Przsdi^owd «\/ Przedmowa do pierwszego wydania Przedmowa do wydania polskiego Adresy a VII V VIII Skróty * ** * IX Rozpoczęła się nowa epoka Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 77/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12 grudnia 2013 r.

ZARZĄDZENIE Nr 77/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12 grudnia 2013 r. ZARZĄDZENIE Nr 77/2013/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie

Bardziej szczegółowo

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl Jak naturalne zęby Zalety implantów dentystycznych www.jaknaturalnezeby.pl Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Kent Hanson,

Bardziej szczegółowo

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl

Jak naturalne zęby. Zalety implantów dentystycznych. www.jaknaturalnezeby.pl Jak naturalne zęby Zalety implantów dentystycznych www.jaknaturalnezeby.pl Wstęp Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Kent

Bardziej szczegółowo

Naturalnie. Szkolenia Poldent. Nowy harmonogram - Bydgoszcz

Naturalnie. Szkolenia Poldent. Nowy harmonogram - Bydgoszcz Naturalnie. Szkolenia Poldent. Nowy harmonogram - Bydgoszcz www.poldent.pl Odbudowa estetyczna po leczeniu endodontycznym z wykorzystaniem wkładów z włókien szklanych Szkolenie, siedziba firmy Babachan.

Bardziej szczegółowo

Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych

Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych Jak prawdziwe zęby Zalety implantów dentystycznych Opcje zastępowania zębów implantami dentystycznymi Dobra inwestycja, która będzie procentować przez całe moje życie Kent Hanson, lat 60 Implanty dentystyczne

Bardziej szczegółowo

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana ĆWICZENIA 1: Organizacja zajęć. Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana II rok zblokowane zajęcia praktyczne + seminaria Rok akademicki 2012/13 Ćwiczenia organizacyjne, regulamin zajęć, przydział stanowisk

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający biały uśmiech w godzinę system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający Czy chcesz zoom`ować? System wybielania w gabinecie ZOOM! jest

Bardziej szczegółowo

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie

Profesjonalny system wybielający. biały uśmiech. w godzinę. system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający biały uśmiech w godzinę system aktywowany światłem - Numer 1 na świecie Profesjonalny system wybielający Czy chcesz zoom`ować? System wybielania w gabinecie ZOOM! jest

Bardziej szczegółowo

PROMOCJE jesień - zima 2012

PROMOCJE jesień - zima 2012 PROMOCJE IPS Empress Direct 3 x 3g + IPS Empress Direct 1 x 3g GRATIS!* IPS Empress Direct Światłoutwardzalny, nanohybrydowy materiał złożony o wyjątkowej estetyce. Dostępny jest w 32 kolorach o pięciu

Bardziej szczegółowo

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Magdalena Cedzyńska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów CO-I Spotkanie współorganizatorów Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów 5 maja 2008, Centrum Onkologii-Instytut

Bardziej szczegółowo

Promocje. jesienne 01.09-15.12.2011. nowość. Evetric. Światłoutwardzalny, nanohybrydowy, uniwersalny materiał złożony

Promocje. jesienne 01.09-15.12.2011. nowość. Evetric. Światłoutwardzalny, nanohybrydowy, uniwersalny materiał złożony Promocje jesienne 01.09-15.12.2011 Evetric Światłoutwardzalny, nanohybrydowy, uniwersalny materiał złożony Zestaw Evetric 8 x 3,5g (A1, A2, A3, A3.5, B2, C2, T, A3.5 Dentin, kolornik) nowość Cena: 650

Bardziej szczegółowo

Tymczasowe korony i mosty

Tymczasowe korony i mosty 2 Tymczasowe korony i mosty CEMENTY TYMCZASOWE 2.2 NARZĘDZIA DO USUWANIA CEMENTÓW TYMCZASOWYCH 2.3 MATERIAŁY DO WYKONYWANIA TYMCZASOWYCH KORON I MOSTÓW 2.4 Cementy tymczasowe TempBond TempBond jest chemowiążącym

Bardziej szczegółowo

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53

O MNIE. Warszawa (22) 883 24 24 Łódź - (42) 688 35 53 O MNIE Nazywam się Jacek Popiński. Jestem lekarzem dentystą, absolwentem Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. Uzyskałem I i II stopień specjalizacji w dziedzinie chirurgia stomatologiczna (kolejno w 1995

Bardziej szczegółowo

INNOWACJE NA CELOWNIKU

INNOWACJE NA CELOWNIKU INNOWACJE NA CELOWNIKU 1 Kim jesteśmy? - Istniejemy na rynku od 2005 roku - Pracujemy w gronie 15 specjalistów wysokiej klasy - w 2009 pomyślnie przeszliśmy audyt technologiczny, otrzymując opinię firma

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

Symulacja leczenia estetycznego

Symulacja leczenia estetycznego Z CODZIENNEJ PRAKTYKI dr Marcelo Balsamo Symulacja leczenia estetycznego przy użyciu samopolimeryzującego materiału kompozytowego Jakiekolwiek leczenie stomatologiczne zostaje podjęte, trzeba zawsze pamiętać,

Bardziej szczegółowo

interaktywne INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA Nowa formu³a spotkañ

interaktywne INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA Nowa formu³a spotkañ Dr Jerzy Pytko WIEDZA KONSULTACJE PRAKTYKA SPOTKANIA INTERAKTYWNE STOMATOLOGICZNE Nowa formu³a spotkañ wiosna 2010 Bia³ystok Olsztyn INTERAKTYWNE SPOTKANIA STOMATOLOGICZNE Z ZAKRESU PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny

Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Konsultant Krajowy w Dziedzinie Periodontologii Zakład Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia Warszawski Uniwersytet Medyczny Warszawa sluzowki@wum.edu.pl ul. Miodowa 18, 00-246 tel/fax: (22) 502-20-36; e-mail:

Bardziej szczegółowo

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII

LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII LEGISLACJA A DOSTĘP DO NOWOCZESNYCH TERAPII INFARMA, Katarzyna Połujan Prawo i finanse 2015 Warszawa 08.12.2014 PLANOWANE KIERUNKI DZIAŁAŃ RESORTU ZDROWIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA ZDROWOTNEGO OBYWATELI

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Stomatologia bez metalu wkłady z włókna szklanego

Stomatologia bez metalu wkłady z włókna szklanego Stomatologia bez metalu wkłady z włókna szklanego Kiedy kilka lat temu po raz pierwszy wkłady z włókna szklanego pojawiły się w stomatologii, nikt nie przypuszczał, iż przyjdzie taki moment, że nie będziemy

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ SZKŁO-JONOMEROWE MATERIAŁY FIRMY VOCO SPRAWDZONE PRODUKTY POMAGAJĄCE W CODZIENNEJ PRACY Z PACJENTAMI Przez ponad dwie dekady firma VOCO

Bardziej szczegółowo

ImpressFlex VPS. Gwiazda wśród mas A-silikonowych. Wykonać perfekcyjny wycisk w najbardziej pewny sposób. Właściwości

ImpressFlex VPS. Gwiazda wśród mas A-silikonowych. Wykonać perfekcyjny wycisk w najbardziej pewny sposób. Właściwości Właściwości NOWY silikon addycyjny Dzięki doskonałym właściwościom masy znalazły się wśród wiodących mas poliwinylosiloksanowych. 1, 9,5 99, 1 99, 99,7 99, 99, 97,5, 97, 9, 99,7 PUTTY quick 9,5 99, PUTTY

Bardziej szczegółowo

Badanie: Badanie stomatologiczne

Badanie: Badanie stomatologiczne Badanie: Badanie stomatologiczne Lek.dent. Katarzyna Zawadzka Gabinet stomatologiczny Gratis Konsultacja protetyczna (wliczona w cenę leczenia) Konsultacja implantologiczna (wliczona w cenę leczenia) 100

Bardziej szczegółowo

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia

Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Problemy stomatologiczne polskich dzieci i młodzieży propozycje działań do rozważenia Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia Warszawa 15.12.2010r. prof.. dr hab.. Barbara Adamowicz-Klepalska

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania systemowe dla leków hematoonkologicznych dla małych populacji pacjentów - czy program lekowy to optymalne rozwiązanie?

Rozwiązania systemowe dla leków hematoonkologicznych dla małych populacji pacjentów - czy program lekowy to optymalne rozwiązanie? Rozwiązania systemowe dla leków hematoonkologicznych dla małych populacji pacjentów - czy program lekowy to optymalne rozwiązanie? lek. med. Marek Dudziński Oddział Hematologii Wojewódzki Szpital Specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

SYSTEM POBIERANIA WYCISKU ENCODE

SYSTEM POBIERANIA WYCISKU ENCODE SYSTEM POBIERANIA WYCISKU ENCODE Osiągnięcie precyzyjnej estetyki i zwiększenie wydajności przy wykorzystaniu systemu pobierania wycisku ROZWIĄZANIA Z CYRKONU I TYTANU NA PLATFORMY PROTETYCZNE OD 3,4 DO

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech!

SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ. Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! SERIA PRODUKTÓW TIENS DO HIGIENY JAMY USTNEJ Zdrowe zęby, wspaniały uśmiech! Znaczenie opieki stomatologicznej Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej 12 września Zęby mają wpływ na: Rozdrabnianie pokarmu Poprawność

Bardziej szczegółowo

http://www.nfz.gov.pl/new/drukuj.php?artnr=4213&czartnr=0&drukuj=1

http://www.nfz.gov.pl/new/drukuj.php?artnr=4213&czartnr=0&drukuj=1 1 z 6 2012-04-27 19:17 Zarządzenie Nr 55/2010/DSOZ (opublikowano 15.09.2010 r.) Zarządzenie Nr 55/2010/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie określenia warunków

Bardziej szczegółowo

Idea partnerstwa. LuxaCore Z. LuxaPost. LuxaBond. Nowy partner: LuxaCore Z!

Idea partnerstwa. LuxaCore Z. LuxaPost. LuxaBond. Nowy partner: LuxaCore Z! Idea partnerstwa LuxaCore Z. LuxaPost. LuxaBond Nowy partner: LuxaCore Z! Idea partnerstwa LuxaCoreZ LuxaPost LuxaBond Kompletny system do odbudowy zrębu zęba na wkładzie Od wielu lat LuxaCore jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

ORTODONCJA-STOMATOLOGIA I INNE SPECJALIZACJE LEKARSKIE

ORTODONCJA-STOMATOLOGIA I INNE SPECJALIZACJE LEKARSKIE 2016 CENNIK ORTODONCJA-STOMATOLOGIA I INNE SPECJALIZACJE LEKARSKIE MARIA MATLOK SZANOWNY PACJENCIE Proszę zwrócić uwagę, że cennik jest informacją ogólną, nie uwzględniającą specyfikacji każdego przypadku.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z pracy Ośrodka Studiów, Analiz i Informacji Naczelnej Rady Lekarskiej w latach 2011-2013

Sprawozdanie z pracy Ośrodka Studiów, Analiz i Informacji Naczelnej Rady Lekarskiej w latach 2011-2013 Sprawozdanie z pracy Ośrodka Studiów, Analiz i Informacji Naczelnej Rady Lekarskiej w latach 2011-2013 Ośrodek Studiów, Analiz i Informacji Naczelnej Rady Lekarskiej został powołany uchwałą Nr 27/10/VI

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 59/2009/DSOZ

Zarządzenie Nr 59/2009/DSOZ Zarządzenie Nr 59/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie stomatologiczne Na postawie art.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Q.Light - profesjonalna fototerapia

Q.Light - profesjonalna fototerapia Q.Light - profesjonalna fototerapia Urządzenie Q.Light 70 NT IR pozwala na prowadzenie skutecznej terapii w szerokim zakresie stosowania właściwemu dla światła spolaryzowanego. Q.Light 70 NT IR jest bardzo

Bardziej szczegółowo

Alsipercha System zapobiegający upadkom z wysokości

Alsipercha System zapobiegający upadkom z wysokości ROZWIĄZANIA W SZALUNKACH Alsipercha System zapobiegający upadkom z wysokości ALSINA Misja Grupy Alsina "Oferowanie rozwiązań w zakresie konstrukcji betonowych, które pomagają naszym klientom poprawić wydajność

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH USŁUGA CENA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Konsultacja, przegląd Wypełnienie kompozytowe światłoutwardzalne 130-180zł Leczenie kanałowe : 1 kanał 3 2 kanały 480zł 3 kanały 600zł

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Wykład 2 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i zdrowie społeczeństwa, w którym żyją jest nieodłącznym i komplementarnym elementem promocji zdrowia

Bardziej szczegółowo

Konkurs Dobrych Praktyk Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie. Zaproszenie do składania wniosków

Konkurs Dobrych Praktyk Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie. Zaproszenie do składania wniosków Bezpieczeństwo i zdrowie w pracy dotyczy każdego. Jest dobre dla ciebie. Dobre dla firmy. Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie Promowanie zrównoważonego życia zawodowego #EUhealthyworkplaces www.healthy-workplaces.eu

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Laboratorium. Endodoncja. Odbudowa. Koferdam. Protetyka. Urządzenia. Profilaktyka. Akcesoria. Chirurgia. Laboratorium

Zawartość. Laboratorium. Endodoncja. Odbudowa. Koferdam. Protetyka. Urządzenia. Profilaktyka. Akcesoria. Chirurgia. Laboratorium 9 Zawartość Opis Nazwa produktu Marka Strona Silikony laboratoryjne System do wykonywania modeli dzielonych Kalka artykulacyjna w sprayu Włókna szklane Gumki techniczne drobne Lab-Putty Lab-Putty hard

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842

Gdańsk, ul. Stajenna 5, 80-842 STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ESTETYCZNA ENDODONCJA STOMATOLOGIA DZIECIĘCA PROTETYKA PERIODONTOLOGIA PROFILAKTYKA I HIGIENA ORTODONCJA CHIRURGIA STOMATOLOGICZNA RTG CHIRURGIA SZCZĘKOWO TWARZOWA

Bardziej szczegółowo

Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie

Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie Bezstronna informacja o lekach Najlepsze praktyki europejskie Teresa Leonardo Alves Polska, listopad 2009 Health Action International (HAI) jest niezależną, globalną siecią starającą się zwiększyć dostęp

Bardziej szczegółowo

Leczenie zachowawcze resorpcji zewnętrznej wierzchołka korzenia u pacjenta z grupy podwyższonego ryzyka

Leczenie zachowawcze resorpcji zewnętrznej wierzchołka korzenia u pacjenta z grupy podwyższonego ryzyka dr Sebastiana Arroyo Boté, dr Javier Martínez Osorio Leczenie zachowawcze resorpcji zewnętrznej wierzchołka korzenia u pacjenta z grupy podwyższonego ryzyka Resorpcja korzenia to choroba dotycząca miazgi

Bardziej szczegółowo

POSTAW SWOJĄ FIRMĘ NA PIERWSZYM MIEJSCU

POSTAW SWOJĄ FIRMĘ NA PIERWSZYM MIEJSCU POSTAW SWOJĄ FIRMĘ NA PIERWSZYM MIEJSCU DOŁĄCZ DO PROGRAMU PARTNERSKIEGO PARTNERSFIRST FIRMY ZEBRA WSPÓŁPRACA Z FIRMĄ ZEBRA DLACZEGO ZEBRA? Oferujemy najszerszy wybór innowacyjnych rozwiązań do druku i

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK PRKTYCZNE NUCZNIE KLINICZNE KIERUNEK LEKRSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK kierunek lekarsko-dentystyczny Imię i nazwisko studenta PESEL Numer albumu zdjęcie Nazwa uczelni Data wystawienia

Bardziej szczegółowo

Zalety: Odcienie barwne:

Zalety: Odcienie barwne: Villacryl H Rapid Polimetakrylanowe tworzywo do szybkiej polimeryzacji na gorąco, przeznaczone do wykonywania płyt podstawowych protez zębowych osiadających całkowitych i częściowych. Posiada znak CE zgodności

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

POLSKI. Unity stomatologiczne

POLSKI. Unity stomatologiczne POLSKI Unity stomatologiczne Rewolucyjna koncepcja unitu Planmeca Sovereign Planmeca Sovereign to najbardziej zaawansowany model unitu stomatologicznego, który znajduje się na rynku. Urządzenie oferuje

Bardziej szczegółowo

DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU. Program spotkania. - Ankiety CEDE 2012

DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU. Program spotkania. - Ankiety CEDE 2012 DZIEŃ DOBRY PAŃSTWU Program spotkania 11,00 11,30 Zapraszamy na wycieczkę po pawilonie nr 15 11,40 12,00 Pan Prezes Przemysław Trawa CO W MIEJSCE PAWILONU 8A? 12,00 12,45 Prof. Henryk Mruk SKUTECZNY UDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Rynek produktów dla dzieci w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020

Rynek produktów dla dzieci w Polsce 2015. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2015-2020 2 Język: polski, angielski Data publikacji: wrzesień 2015 Format: pdf Cena od: 1800 Sprawdź w raporcie Jaką wartość będzie miał rynek produktów dla dzieci w 2020 roku? Jakie są prognozy rozwoju dla każdego

Bardziej szczegółowo

Cennik. Stomatologia zachowawcza. gratis gratis 10zł 70-120 zł 250 zł 40-70 zł 50 zł 10 zł 100 zł 450 zł od 400 zł 100 zł 50 zł 600 zł 50zł zł/1ząb

Cennik. Stomatologia zachowawcza. gratis gratis 10zł 70-120 zł 250 zł 40-70 zł 50 zł 10 zł 100 zł 450 zł od 400 zł 100 zł 50 zł 600 zł 50zł zł/1ząb Cennik Stomatologia zachowawcza Porada lekarska i wizyta adaptacyjna Przegląd dla stałych pacjentów Znieczulenie miejscowe Wypełnienie światloutwardzalne (w zależności od wielkości ubytku) Odbudowa zęba

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.

PRESSPACK. Dr B A R O N. Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron. Dr B A R O N CENTRUM ST OMA T O L OGII ESTET Y CZN E J PRESSPACK Dr Baron Centrum Stomatologii Estetycznej ul. Kościuszki 30/2, 45-062 Opole tel.: 77 453 65 90 mail: rejestracja@drbaron.pl www.drbaron.pl

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Właścicielu! Dyrektorze! Czy poszukujesz środków na rozwój swojej działalności? Chciałbyś sfinansować nowy projekt?

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ ZMĘCZONY WYPADAJĄCĄ PROTEZĄ?

JESTEŚ ZMĘCZONY WYPADAJĄCĄ PROTEZĄ? JESTEŚ ZMĘCZONY WYPADAJĄCĄ PROTEZĄ? Pozwól, że rozwiążemy Twój problem. KORZYSTAJĄC Z TRADYCYJNEJ PROTEZY (CAŁKOWITEJ LUB CZĘŚCIOWEJ) CODZIENNIE BORYKASZ SIĘ Z NASTĘPUJĄCYMI OGRANICZENIAMI: Zaburzony smak.

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia zgłoszone przez oferentów:

Zagadnienia zgłoszone przez oferentów: Użyte poniżej określenia oznaczają: - Zarządzenie nr 77/2013/DSOZ zarządzenie nr 77/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji

Bardziej szczegółowo

Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji. Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci

Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji. Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci Zdrowie publiczne z perspektywy społecznej. Wyniki konsultacji Ewa Borek, Fundacja My Pacjenci Konsultacje Kwestionariusz online - opracowany przez ekspertów z zakresu zdrowia publicznego i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation

Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation Akredytowane szkolenie i egzamin. Zarządzanie projektami w oparciu o metodykę PRINCE2 Fundation Opis Progress Project zaprasza do zapoznania się z programem szkolenia organizowanego przez partnera szkoleniowego,

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Badanie stomatologiczne Wypełnienie zęba ze znieczuleniem Wypełnienie MOD Ubytek klinowy przydziąsłowy Wypełnienie tymczasowe Rekonstrukcja zęba po endodoncji Znieczulenie komputerowe

Bardziej szczegółowo

Plan komunikacji w ramach projektu CAF. Urzędu Gminy Sorkwity

Plan komunikacji w ramach projektu CAF. Urzędu Gminy Sorkwity Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plan komunikacji

Bardziej szczegółowo

EcuSphere. Wysokiej jakości uniwersalny system kompozytowy.

EcuSphere. Wysokiej jakości uniwersalny system kompozytowy. EcuSphere Wysokiej jakości uniwersalny system kompozytowy. Wysokiej jakości uniwersalny system kompozytowy. Bezpieczny, przyjemny i o najwyższych walorach estetycznych system EcuSphere spełnia wszystkie

Bardziej szczegółowo

HIGHLIGHTS. Structur 3. 1. Aplikacja! 2. Estetyka! Polysk bez polerowania! 3. Trwalosc! Prosze zamowic! 1.590 zł. 96 zł.

HIGHLIGHTS. Structur 3. 1. Aplikacja! 2. Estetyka! Polysk bez polerowania! 3. Trwalosc! Prosze zamowic! 1.590 zł. 96 zł. HIGHLIGHTS Obowiązuje od 01.04. do 30.09.2012 r. Nowy materiał do wykonywania tymczasowych koron i mostów o poprawionych właściwościach, zapewniających optymalne uzupełnienia! 1. Aplikacja! Krótki czas

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Dokument z posiedzenia 2009 30.11.2007 B6-0000/2007 PROJEKT REZOLUCJI w odpowiedzi na pytanie wymagające ustnej odpowiedzi B6-0000/2007 zgodnie z art. 108 ust. 5 regulaminu złożyli

Bardziej szczegółowo

Informacja o produkcie

Informacja o produkcie Informacja o produkcie VITA pobór koloru VITA komunikacja koloru VITA reprodukcja koloru VITA kontrola koloru Stan z 05.12 VITA shade, VITA made. Materiał bez wypełniaczy przeznaczony do polimeryzacji

Bardziej szczegółowo

Schemat blokowy Variolink Esthetic

Schemat blokowy Variolink Esthetic Schemat blokowy Variolink Esthetic ZĄB - Licówka - Dwukrzemowo litowa ceramika szklana - Variolink Esthetic - Adhese Universal 1 Usunięcie uzupełnienia tymczasowego Usunąć uzupełnienie tymczasowe. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Keep it simple and safe. take five Zalety wyliczone na pięciu palcach

Keep it simple and safe. take five Zalety wyliczone na pięciu palcach Keep it simple and safe. take five Zalety wyliczone na pięciu palcach take Klasyczne stopy szlachetne Duceram Kiss Uniwersalne stopy szlachetne i nieszlachetne oraz ceramika prasowana Duceragold Kiss Stopy

Bardziej szczegółowo

ZAPOTRZEBOWANIE NA NIEINWAZYJNĄ TERAPIĘ PROTÉGÉ INTIMA TO PRZEŁOMOWY, NIECHIRURGICZNEGO OBKURCZANIA SEKSUALNEJ.

ZAPOTRZEBOWANIE NA NIEINWAZYJNĄ TERAPIĘ PROTÉGÉ INTIMA TO PRZEŁOMOWY, NIECHIRURGICZNEGO OBKURCZANIA SEKSUALNEJ. ZAPOTRZEBOWANIE NA PROTÉGÉ INTIMA TO PRZEŁOMOWY, NIEINWAZYJNY SYSTEM dedykowany DO PRZEPROWADZANIA NIECHIRURGICZNEGO OBKURCZANIA i ujędrniania WARG SROMOWYCH ORAZ DO ZWIĘKSZENIA SATYSFAKCJI SEKSUALNEJ.

Bardziej szczegółowo

Variolink Esthetic Estetyczny cement kompozytowy

Variolink Esthetic Estetyczny cement kompozytowy NOWOŚĆ Variolink Esthetic Estetyczny cement kompozytowy Zdumiewająca estetyka! Variolink Esthetic WYJĄTKOWA ESTETYKA Variolink Esthetic jest światło- i dualnie wiążącym cementem kompozytowym, przeznaczonym

Bardziej szczegółowo

JakoÊç na wy àcznoêç.

JakoÊç na wy àcznoêç. . Kàtnice, prostnice, turbiny. JakoÊç na wy àcznoêç. Ekstra klasa dla prawdziwych mistrzów i ekspertów. W promocyjnej cenie tylko do 31 Marca 2010. Made in Germany Trwa oêç w konkurencyjnej cenie! Made

Bardziej szczegółowo

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego

Umowy Dodatkowe. Przewodnik Ubezpieczonego Umowy Dodatkowe Przewodnik Ubezpieczonego Umowy dodatkowe sà uzupe nieniem umowy ubezpieczenia na ycie. Za cz sto niewielkà sk adk mo esz otrzymaç dodatkowà ochron. Dzi ki temu Twoja umowa ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce

Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce Pierwsza i jedyna zębina w kapsułce Wszędzie tam, gdzie jest zniszczona zębina, można zastosować Biodentine. Teraz można wykonać pełną odbudowę podczas jednej wizyty. Biodentine jest pierwszym bioaktywnym

Bardziej szczegółowo

RelyX TM. Ultimate Adhezyjny cement kompozytowy. www.3mespe.pl

RelyX TM. Ultimate Adhezyjny cement kompozytowy. www.3mespe.pl RelyX TM Ultimate Adhezyjny cement kompozytowy NOWOŚĆ! www.3mespe.pl Niezwykła siła wiązania. RelyX TM Ultimate jest innowacyjnym cementem adhezyjnym o podwójnym mechanizmie wiązania. Został stworzony

Bardziej szczegółowo

Łóżko AvantGuard 1600 Twój Partner w opiece

Łóżko AvantGuard 1600 Twój Partner w opiece Łóżko AvantGuard 1600 Twój Partner w opiece Twój Partner w Opiece Zaprojektowane z naciskiem na ergonomię i bezpieczeństwo, łóżko Hill-Rom AvantGuard 1600 dostarcza zaawansowanych rozwiązań, pozwalających

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Alma CG. Europejski lider w zakresie # cost consultingu

Alma CG. Europejski lider w zakresie # cost consultingu Alma CG Europejski lider w zakresie # cost consultingu Agenda Kim jesteśmy Gwarancja jakości Obszary współpracy Etapy realizacji Projektu 3 Kim jesteśmy > Alma CG opracowała cost consulting - system doradztwa

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

CENNIK US UG STOMATOLOGICZNYCH

CENNIK US UG STOMATOLOGICZNYCH CENNIK US UG STOMATOLOGICZNYCH M-DENT CENTRUM STOMATOLOGICZNE 50-325 WROC AW, UL. PESTALOZZIEGO 9 PRZYCHODNIA CZYNNA PON.-PT. 8.00-20.00 REJESTRACJA TELEFONICZNA 071 321 73 77 PROFILAKTYKA Usuniêcie kamienia

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 283 ds. Materiałów Stomatologicznych

PLAN DZIAŁANIA KT 283 ds. Materiałów Stomatologicznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 283 ds. Materiałów Stomatologicznych STRESZCZENIE Zadaniem Komitetu Technicznego 283 ds. Materiałów Stomatologicznych powołanego w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Projekty wspierające współpracę przemysłu z nauką. IAPP Industry - Academia Partnerships and Pathways

Projekty wspierające współpracę przemysłu z nauką. IAPP Industry - Academia Partnerships and Pathways Projekty wspierające współpracę przemysłu z nauką IAPP Industry - Academia Partnerships and Pathways Szkolenie początkujących naukowców - Sieci Marie Curie (ITN) Rodzaje stypendiów Marie Curie Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Cennik Kordent ZNIECZULENIA PROFILAKTYKA

Cennik Kordent ZNIECZULENIA PROFILAKTYKA Cennik Kordent ZNIECZULENIA Znieczulenie metodą klasyczną.... bezpłatne Znieczulenie komputerowe The Wand Plus...35 zł Sedacja gazem wziewnym/rozweselającym...50-150 zł (max. 1,5 godziny leczenia) Maseczka

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych

PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 284 ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Sprzętu, Narzędzi i Urządzeń Medycznych Mechanicznych został powołany przez

Bardziej szczegółowo

Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego.

Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego. Już nie musisz ukrywać aparatu ortodontycznego. Accusmile. Niewidoczny. Kontrolowany. Dostępny tylko u specjalistów. von FORESTADENT 1. Szyna 2. Szyna... Jedna szyna, druga szyna i perfekcyjny uśmiech...

Bardziej szczegółowo

CENNIK USLUG STOMATOLOGICZNYCH

CENNIK USLUG STOMATOLOGICZNYCH CENNIK USLUG STOMATOLOGICZNYCH Doro-Dent STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Lp. Procedura CENA PLN 1 Konsultacja stomatologiczna 50,00 2 Wydanie zaświadczenia, orzeczenia 50,00 3 Badanie stomatologiczne jamy ustnej

Bardziej szczegółowo

Jak promować zdrowie w pracy

Jak promować zdrowie w pracy Jak promować zdrowie w pracy Cztery kroki do zdrowej organizacji Stałe zaangażowanie zainteresowanych Zaangażowanie kierownictwa Włączenie pracowników Łączenie potrzeb pracowników i firmy Nie ma uniwersalnego

Bardziej szczegółowo