Mariusz Jędrzejko PIGMALION I AUREOLA. Techniki aktywizacji uczniów oraz umacniania ich więzi z kulturą i szkołą

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mariusz Jędrzejko PIGMALION I AUREOLA. Techniki aktywizacji uczniów oraz umacniania ich więzi z kulturą i szkołą"

Transkrypt

1 PIGMALION I AUREOLA

2

3 Mariusz Jędrzejko PIGMALION I AUREOLA Techniki aktywizacji uczniów oraz umacniania ich więzi z kulturą i szkołą Warszawa 2013

4 Recenzent: prof. zw. dr hab. Krystyna Chałas, Katolicki Uniwersytet Lubelski im. Jana Pawła II Projekt okładki: Zbigniew Pindor Wydawcy: Szkolny Związek Sportowy WIELKOPOLSKA Studio Poligraficzne Edytorka, ISBN: Projekt pn. Bezpieczni i wolni od nałogów program warsztatów edukacyjnych z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom dla uczniów, nauczycieli i rodziców, jako wsparcie procesu wychowania dziecka w placówkach gimnazjalnych Realizator Projektu: Szkolny Związek Sportowy WIELKOPOLSKA Poznań, ul. Golęcińska 9, tel , Koordynator projektu: Marcin Piotrowski Materiał szkoleniowy współfinansowany ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej Projekt realizowany jest pod honorowym patronatem Wielkopolskiego Kuratora Oświaty

5 Moim nauczycielom i nauczycielkom z XI Liceum Ogólnokształcącego w Poznaniu, z wdzięcznościścią za wszystko, co od nich otrzymałem

6

7 Spis treści Wprowadzenie Część I. Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy Poszukiwania gdzie i dlaczego? W uścisku szans i ryzyka Nowe oblicza starych problemów młodych marzenia o utopiach Od trójpodziału do dwupodziału, czyli dorosłe dzieci Możliwe skutki i konsekwencje Płynna nowoczesność jako źródło zaburzeń i patologii społecznych Bezgraniczne poznania vs niezwykłe doznania Poszukiwania vs nieograniczona dostępność Konkluzje socjopedagogiczne Zamiast zakończenia młode pokolenie Polaków (i nie tylko) w pozytywnej perspektywie Część II. Pigmalion i Aureola główne tezy programu Podstawowe założenia i cele programu Kluczowe tezy programu Zamiast zakończenia Wybrana literatura tematu

8

9 Wprowadzenie W wielu polskich szkołach realizowane są unikalne programy wzmacniania procesu wychowania i edukacji ukierunkowane na wzmacnianie więzi z tradycją, kulturą, historią oraz wewnętrzny rozwój dziecka. Ich autorzy, bazując na doświadczeniu własnym i wielu innych osób, czynią, co tylko możliwe, aby zwiększyć efektywność i atrakcyjność programu edukacyjnego w szkole, a także wzmocnić wychowawczą rolę placówek oświatowych. Odnosimy się z wielkim szacunkiem do tych inicjatyw, tworzą one bowiem pole dla aktywizacji dzieci i młodzieży, rozwijają je intelektualnie i emocjonalnie. Tam, gdzie spotykaliśmy takie programy, skutkowało to wyższymi wynikami, lepszą atmosferą szkolną i właściwymi relacjami z rodzicami uczniów. Ich przesłanka jest oczywista w świecie zawirowań, wielu ryzyk oraz promowania nowych modeli funkcjonowania społecznego zagrożona jest nie tylko rodzina, lecz także szkoła rozumiana jako miejsce kształtowania moralnego dzieci. Coraz częściej w nowych modelach wychowania i edukacji podkreśla się potrzebę budowania przedziwnych konstrukcji, według których jakiekolwiek mówienie o korzeniach Polski, jej wielkiej chrześcijańskiej tradycji jest naruszaniem wolności. Autor opracowania pedagog, socjolog, nauczyciel akademicki, ale przede wszystkim ojciec takie podejście jednoznacznie odrzuca. Nie dlatego, że brak mu zdolności do dialogu, lecz dlatego, że nad wartościami się nie dyskutuje, nie są one polem do dialogu, lecz przyjęcia i rzetelnego wdrażania. Takie stanowisko w żadnym stopniu nie przekreśla podmiotowości dziecka oraz prawa do posiadania własnych poglądów. Pamiętać jednak należy, że to, co dla nas jest zrozumiałe, co ogarniamy nie tylko wiedzą, lecz także sumieniem, dla niejednego młodego człowieka nie jest jeszcze oczywiste, stąd potrzebuje on czytelnych drogowskazów. U podstaw prezentowanego programu leży autorska diagnoza współczesnych problemów wychowania, zawarta w części pierwszej opracowania, powstała jako naukowa refleksja nad skutkami reformy oświatowej, 9

10 Wprowadzenie rozpoczętej i niedokończonej, w ramach której do rzeczywistości edukacyjno-wychowawczej wprowadzono byt niezrozumiały gimnazjum. Wpisał się on idealnie w nowe trendy i prądy ponowoczesnego życia, w ramach którego młodym ludziom nadaje się szkodliwie i niepotrzebnie statusy dorosłości. Gdyby autorom tego pomysłu starczyło edukacyjnej refleksji, nadaliby gimnazjum inny model organizacyjny, w wyniku czego mielibyśmy klasy osobowe oraz wzmocnione oddziaływanie pedagogiczne wspierające uczniów tego poziomu edukacji w niezwykle trudnym okresie życia adolescencji. Mielibyśmy gimnazja z 6 8 lekcjami wychowania fizycznego w tygodniu, z bazą sportową i rekreacyjną, z nowoczesnymi cyfrowymi technologiami wspierania edukacji. Mamy jednak twory dziwne, które wpisano w nowe realia funkcjonowania oświaty oparte o ekonomiczne możliwości lokalnych samorządów. Trzeba by jeszcze kilkudziesięciu stron, aby dokładnie wyjaśnić wiele negatywnych przejawów funkcjonowania szkół, dość tylko stwierdzić, że w modelu obecnym znacząca część nauczycieli, dając z siebie wszystko, nie może podołać narastającym problemom. Tak rodził się Pigmalion i Aureola, będący niczym innym, jak próbą powrotu do takiego modelu, w którym nauczyciele mają prawo do budowania rozwiązań opartych o czytelne granice, normy, przy zachowaniu podmiotowości dziecka. Ale podmiotowość ta nie może oznaczać paraliżu wychowawczego i prawa szkoły do budowania czytelnych relacji nauczyciel uczeń, w którym ten drugi ma piękne prawo: Masz prawo się uczyć, a ten pierwszy niezwykły obowiązek: Pomogę Ci zrealizować to prawo, jest to bowiem mój największy obowiązek. Przedstawiając Państwu założenia pedagogicznego projektu pn. Pigmalion i Aureola, chcielibyśmy podkreślić, że został już on pozytywnie zweryfikowany w wielu mazowieckich, podlaskich i łódzkich placówkach oświatowych. Nie przynosi, co prawda, szerokich rzesz szóstkowiczów i piątkowiczów, ale wzmacnia wyraźnie i widocznie uczniów średnich oraz zmniejsza liczbę uczniów określanych jako problemowych. Jest także polem budowania nowych relacji w szkole, obniżania agresji oraz przywracania idei nauki jako cudownego prawa, a nie przykrego obowiązku. Wprowadza do szkół ducha mądrej rywalizacji oraz wzmacnia chęć do szkolnych i pozaszkolnych sukcesów w oparciu o tezę: każdy uczeń ma swoją mocną stronę. Naszym zdaniem, wielkim walorem programu jest przywracanie norm kulturowych i zasad w relacjach nauczyciele uczniowie, uczniowie uczniowie, rodzice nauczyciele szkoła. Budując założenia Pigmaliona i Aureoli, sięgnęliśmy do najnowszych doświadczeń pedagogiki, dydaktyki i psychologii, doświadczeń krajowych 10

11 Wprowadzenie i zagranicznych. Każde zdanie i propozycja w tym programie zostały głęboko przemyślane, nie ma w nich przypadkowości i blichtru. Promowany przez nas program jest częścią autorskiej koncepcji konserwatywnego wychowania dzieci, tzn. wychowania w granicach i normach, w oparciu o czytelne podstawy aksjologiczne. Jest to program dla tych, którzy sukcesów w przyszłości upatrują w łacińskich, chrześcijańskich korzeniach Polski; nie jest to program dla zwolenników ponowoczesnych, postmodernistycznych modeli życia. To program dla ludzi otwartych, ale szanujących tradycję. Prezentowane w opracowaniu tezy nie stanowią całego programu, lecz jedynie ogólny zarys, a całą ideę i rozwiązania prezentujemy w trakcie specjalnych warsztatów metodycznych dla Rady Pedagogicznej, w których (w części pierwszej) uczestniczą także wszyscy pracownicy administracyjni i techniczni zatrudnieni w szkole. Program obejmuje także zbudowane w cyklu trzyletnim działania edukacyjne i profilaktyczne skierowane do rodziców i uczniów. Autor składa serdeczne podziękowania Pani prof. zw. dr hab. Krystynie Chałas z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego za liczne krytyczne uwagi, propozycje i sugestie, które pomogły zbudować przedkładaną Czytelnikowi propozycję.

12

13 Część I Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych W rozdziale zawarta jest swoista pułapka, w którą łatwo wpaść badaczowi problemów społecznych i patologii, polegająca na założeniu, że różnego rodzaju penetracje i poszukiwania (aby być szczęśliwym, spełnić marzenia, zdobyć upragnione szczęście ), jakich nieustannie dokonują młodzi ludzie, muszą być poszukiwaniami z założenia generującymi z jednej strony realne problemy i zjawiska skutkujące zaburzeniem rozwoju społecznego lub/i indywidualnego, z drugiej zaś strony nowe ryzyka. O ile ryzyko zawsze zagraża możemy być jego przypadkową ofiarą, o tyle wiedza o ryzkach pozwala na ich unikanie lub minimalizowanie skutków. Zauważamy zatem, że ryzyk jest więcej wzrosła liczba punktów sprzedaży alkoholu, narkotyki spowszedniały, w wyniku czego dostępne są we wszystkich wielkich miastach i znaczącej części miasteczek. Jadąc głównymi polskimi trasami, nieustannie dostrzegamy prostytutki, a liczba ofert agencji towarzyskich budzi zdziwienie i przerażenie wiele z nich to znieważone i zniewolone przez organizacje przestępcze kobiety. Wielbiciele sportu zwłaszcza piłki nożnej coraz częściej zamiast fetujących kibiców spotykają stadionowych bandytów spod gwiazdy Starucha i dzicz stadionową, którą próbują usprawiedliwiać marni politycy i piłkarscy notable. Media pełne agresji, ryzyko pracy w szarej strefie, spotkania pijanych nastolatków, ustawki kiboli, zniszczone przez graficiarzy pociągi to zjawiska niewspółmiernie częstsze niż 20 lat temu. Obserwujemy także wielu ludzi poszukujących w przestrzeniach ryzyka swoistego spełnienia 13

14 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych się, wyładowania, wyszumienia i pytamy: co się stało? Dlaczego w społeczeństwie budującym od ponad 20 lat demokrację w wymarzonej wolności mamy tak wiele obszarów zaburzających życie? Już na wstępie należy wskazać na kluczowe źródło zaburzeń tkwiące poza dziećmi i młodzieżą otóż są oni ofiarami nas starszych, ofiarą masowych przyzwoleń, aby wchodzili do sfer zastrzeżonych dla dorosłych i szybko dorastali. Są ofiarą niekonsekwencji i przymrużania oka na małe ekscesy, ekstrawaganckich wzorów, ofiarą opuszczenia wychowawczego, wreszcie ofiarą wzorów pozbawionych moralności celebrytów nieznających już żadnych granic, a także ofiarą ponowoczesnych modeli życia, w których wolność nie ma granic.. Jak napisaliśmy na wstępie, nieustanne poszukiwania dokonywane przez młodzież, a często dzieci, nie muszą oznaczać poszukiwań z założenia generujących problemy i zjawiska skutkujące zaburzeniem rozwoju społecznego lub/i indywidualnego. Otóż poszukiwań pozytywnych, progresywnych, rozwojowych, skutkujących wielowymiarowym wzrostem jest ciągle więcej niż ścieżek jednokierunkowych. Dzieci lepiej opanowują technologie cyfrowe, osiągają rewelacyjne wyniki w olimpiadach, stoją w kolejkach do Muzeum Narodowego i masowo odwiedzają Muzeum Powstania Warszawskiego, tańczą i śpiewają, prezentują swoje filmy i obrazy, wreszcie lepiej od nas znają języki obce. Ale wiemy też, że jeśli człowiek popada w różnego rodzaju problemy, to dużo łatwiej mu wejść na owe ścieżki jednokierunkowe, z których wraca się wyjątkowo trudno (np. uzależnienia, przestępczość, rozwiązłość seksualna), a wejście w jedną patologię nierzadko generuje kolejne zaburzenia oraz prowadzi do pesymistycznego, czyli negatywnego podejścia do otaczającej rzeczywistości. Badacz tych problemów Robert Opora w niezwykle rzetelnym i naukowo dopracowanym studium dotyczącym nieprzystosowania społecznego pisze następująco: 14 ( ) kuratorzy sądowi i wychowawcy pracujący z dorastającą młodzieżą często są zmuszani do zajęcia się wieloma współwystępującymi objawami u podopiecznego (Opora 2009, s. 339). i dalej prezentuje kolejną, ciekawą uwagę: ( ) nieletni nastawieni pesymistycznie radzą sobie gorzej niż ich bardziej optymistyczni rówieśnicy. Z upływem czasu ich pogląd na świat staje się coraz bardziej pesymistyczny (Opora 2009, s. 340).

15 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych Podkreślmy także, że zejście przez nastolatka na przysłowiową złą drogę najczęściej generuje kolejne zaburzenia, wśród których literatura tematu wymienia m.in.: kwestionowanie autorytetów, przestępstwa przeciwko mieniu, agresję wobec obcych lub myślących inaczej, a także niszczenie mienia jest to nieustanny ciąg zachowań i czynów szkodliwych społecznie oraz indywidualnie. Dowiedziono także występowania współzależności między takimi zachowaniami a komplikacjami zdrowotnymi w wyniku podejmowania zachowań ryzykownych (np. złamania, urazy, choroby). W cytowanej powyżej pracy jako konkluzję z przestudiowanej literatury znajdziemy także takie stwierdzenie: Zaburzenia zachowania i emocjonalne utrudniają dziecku prawidłowe funkcjonowanie społeczne (Opora 2009, s. 17). A wiemy przecież, że stabilna homeostaza, prawidłowe relacje z rodzicami, najbliższym środowiskiem i szkołą mają kluczowe znaczenie dla stabilnego rozwoju młodego człowieka. Takie ujęcia, odnoszące się do wielu ryzykownych zachowań nastolatków, znajdziemy w pracach wielu pedagogów, psychologów i socjologów. W interesującym studium aktywności sieciowej dokonanym przez Agnieszkę Niewiarę pt. Wpływ e-twinningu na proces doskonalenia kompetencji medialnych uczniów autorka wskazuje, że młode pokolenie dokonało rewolucyjnego skoku w skali i jakości wykorzystywania nowych technik multimedialnych w codziennym życiu (Niewiara 2013, s ). Tym samym to właśnie ono jest zasadniczym, efektywnym konsumentem postępu technologicznego, a dzięki aktywności młodzieży rzeczywistością stał się nowy trend technologiczno-ekonomiczny prosumpcja. Okazuje się, że młodzi ludzie dużo szybciej i pełniej opanowują nowe technologie multimedialne, a ich użytkowanie przez nastolatka jest w dosłownym tego słowa znaczeniu wszechstronniejsze i szybsze piszą o tym szeroko w swoich publikacjach Manuel Castells, Mark Spitzer, Janusz Morbitzer i Danuta Morańska. Potwierdzenie wielu pozytywnych trendów znajdujemy również w badaniach w jednym z nich, przeprowadzonym na Uniwersytecie Śląskim, uczniowie starszych klas szkoły podstawowej potrafili pisać w tempie przekraczającym 300 znaków na minutę (Huk 2013, s. 189 i nast.). Kiedy wiosną 2013 roku w kilku szkołach na Mazowszu i Górnym Śląsku zrealizowaliśmy eksperyment dotyczący szybkości poszukiwania materiałów w sieci gimnazjaliści nie tylko wyprzedzili nauczycieli, lecz także odszukali więcej materiałów. Także w innych studiach i analizach odnajdujemy tezy wskazujące na niezwykłą aktywność i kreatywność młodego pokolenia, raz w postaci 15

16 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych wolontariatu, innym razem sieciowych i realnych wojowników o wolność Internetu gdyby nie skrzyknięcie się internautów, bylibyśmy wszyscy ofiarami wielkich cięć w obszarze wolności internetowej przez administracyjne wdrożenie tzw. ACTA. Jeśli piszemy o kreatywnych zachowaniach młodego pokolenia, dostrzegamy je szczególnie w przestrzeniach Internetu. Jak się wydaje, specyficzne cechy technologii cyfrowych sprzyjają takim postawom, a sieć stała się przestrzenią realnego i nierealnego życia coraz większej części młodzieży, w której szukają: wzorów zachowań; odpowiedzi na pytania oraz problemy wieku dorastania; wyjaśnienia pytań edukacyjnych; rozrywki; kontaktu z nowymi i już znanymi osobami; tańszych zakupów oraz trendów mody; pierwszych i kolejnych miłości, doświadczeń seksualnych; nowych znajomych; miejsca i sposobu regulowania coraz liczniejszych napięć, jakich dostarcza im pędzący świat. Jak zauważa Krystyna Chałas: ( ) młodość, będąc kluczowym etapem w życiu każdego człowieka, «ma swoje przywileje i prawa», ale coraz częściej na skutek obniżenia poziomu wychowania moralnego, w granicach i normach, według czytelnych aksjologicznych drogowskazów, młodzi ludzie skłonni są preferować prawa i bezgraniczną wolność, nie doświadczając holistycznego poznania właściwego ludzkiemu rozumowi i poznania właściwego wierze (zob. Chałas 2011, s. 9 i nast.). Podkreślając to, co rozwijające i kreatywne, konieczne jest jednak zaznaczenie, że ta sieciowa aktywność ma nierzadko formę ucieczek przed burzliwą adolescencją, indolencją rodziców, brakiem zrozumienia okresowej inności bądź jest poszukiwaniem nieograniczonej wolności, do jakiej nieustannie i z wielką upartością przygotowujemy młode pokolenia. Wskażmy zatem, że owa ucieczka w sieć oraz regulowanie napięć emocjonalnych przez kompulsywne używanie nowych multimediów są zdecydowanie łatwiejsze (masowa dostępność), a przez wielu użytkowników uważane za bezpieczniejsze. Tymczasem siła działania nowych technologii na ośrodkowy układ nerwowy, zwłaszcza neuroprzekaźnik nagrody dopaminę jest ogromna i może skutkować poważnymi zaburzeniami. 16 Jeśli dostrzegamy wielkie pozytywy w młodym pokoleniu, ważne jest ukazywanie zagrożeń, wobec jakich ono staje, najczęściej nie dlatego, że ma ku nim specyficzną skłonność, lecz dlatego, że nie działają klasyczne czynniki ochronne wychowanie w rodzinie, profilaktyka i wychowanie w szkole, wsparcie społeczne, pozytywne zachowania wzorców osobowych.

17 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych Uwaga zawarta w powyższej ramce jest zasadna, od kilku lat bowiem część pedagogów, etyków, psychologów, socjologów i praktyków resocjalizacji formułuje krytyczne lub pesymistyczne tezy o wzroście zaburzeń w młodym pokoleniu i jej uciekaniu w ciemną stronę życia (zobacz prace takich autorów, jak: Bożejewicz 2010; Cekiera 2011; Gilejko 2008; Gołębiowski 2011, 2012; Jędrzejko 2009, Kiereś 2007; Pstrąg 2000; Raport URM Młodzi 2011 ; Raporty Komendy Głównej Policji 2010, 2011; Śledzianowski 2004; Woszczyk 2010, Safjański 2012). Do podobnych refleksji zachęcają także liczne raporty policji, Ministerstwa Edukacji, organizacji pozarządowych, publikacje telewizyjne, prasowe, dane udostępniane przez zespoły kuratorskie i sądy. Gdyby patrzeć tylko na liczby, teza taka znalazłaby uzasadnienie: 26 tysięcy przestępstw popełnionych przez gimnazjalistów w 2010 roku; co czwarty badany w wieku lat (2011) miał kontakt z przetworami konopi (ESPASD, 2011, Malczewski 2012a, s. 29; Safjański 2012, s ), a 15% z lekami (Malczewski 2012b, s. 28); brak miejsc w domach poprawczych dla nieletnich; rosnąca liczba dzieci kierowanych na diagnozę do poradni pedagogiczno-psychologicznych i uzależnień; wysoki odsetek dziewcząt nastolatek mających za sobą kontakt seksualny. Wydaje się jednak zasadne, aby podjętą tu kwestię rozpatrywać w szerszej perspektywie, poszukując kluczowych przyczyn powodujących coraz liczniejsze ryzykowne poszukiwania nastolatków oraz ich problemy ze zrozumieniem społecznego wymiaru życia co zawieramy w kilku ważnych pedagogicznych pytaniach: 1. Jak to możliwe, że w społeczeństwie coraz lepiej wykształconym wszakże mamy 7,5 miliona ludzi ze statusem wyższego wykształcenia nadal były tak poważne problemy nikotynowe, alkoholowe i narkotykowe? Dlaczego ludzie tak masowo nie szanują zdrowia? 2. Dlaczego na rynek wprowadzane są coraz liczniejsze chemiczne świństwa, którym nadaje się piękne opakowania i silnie wzmacnia reklamami, bez świadomości, że ich ofiarą są już małe dzieci? Skąd pomysł, że masowo reklamowane przed egzaminami gimnazjalnymi i maturami sesje mają pomóc w nauce? 3. Jak można masowo wmawiać dzieciom i nastolatkom, że marihuana to lekki narkotyk? 17

18 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych 4. Dlaczego, mając ponoć lepiej wykształconych nauczycieli, pedagogów i psychologów oraz zespoły pedagogiczne w szkołach, mamy takie poważne problemy z młodzieżą? 5. Skąd bierze się pęd do szkodliwego korzystania z wolności, o którą z wielką determinacją walczyły pokolenia Polaków? *** W prezentowanym Czytelnikowi opracowaniu, pomyślanym jako zachęta dla pedagogów i psychologów szkolnych, a także nauczycieli, do szerszej refleksji nad miejscem, w jakim się obecnie znajdujemy, podejmiemy tylko kluczowe problemy, zachęcając do samodzielnej lektury tematu oraz usilnego powrotu do wychowania uczniów według modelu w granicach i zgodnie z normami, tzn. takiego modelu edukacji, w którym, przy zachowaniu podmiotowości ucznia, będzie on wiedział, iż ma do czynienia z mistrzem, od którego może nauczyć się wiele w wielkiej sztuce życia. W tej samodzielnej refleksji szczególnie polecamy prace Franciszka Adamskiego, Henryka Kieresia, Marka Dziewieckiego i Zbigniewa Gasia. Zauważmy zatem, że czas współczesny wygenerował widoczną zmianę w podejściu do tego, co jeszcze dwie dekady temu uznawano za normę, i tego, co określano jako patologiczne (dewiacyjne). Gdy sięgniemy np. do klasyki literatury nt. narkomanii z lat 70. i 80. XX wieku (Cz. Cekiera, K. Frieske, B. Hołyst, R. Merton), szybko zauważymy stanowisko autorów, według których każde używanie narkotyków (pomińmy tu przyczyny) uznawano za zachowanie dewiacyjne, z towarzyszącym temu naznaczeniem, nierzadko wykluczeniem i licznymi reperkusjami. Tymczasem w 2013 roku przez wielu Polaków używanie niektórych narkotyków jest niczym innym, jak zachowaniem mniej szkodliwym niż picie alkoholu, prawem człowieka o decydowaniu o sobie, co jest wspierane marszami na rzecz legalizacji marihuany oraz ekscentrycznymi zachowaniami rówieśników 1. Popatrzmy na wygląd wielu młodych ludzi sfeminizowanych młodzieńców, zmaskulinizowane dziewczęta, na brzydotę, której nadano nazwę super moda. I nie chodzi wcale o jednolite mundurki i wyprasowane spodnie, krótkie fryzury, lecz coś, co jest standardem kultury oraz zapomnianym pięknym słowem: stosownością co do czasu i miejsca. Wychodząc z takiego założenia, podjęta zostanie próbą odpowiedzi na pytanie dotyczące przyczyn wzrostu liczby zachowań ryzykownych 1 Jak wynika z raportu NIK z września 2013 roku, co trzeci polski uczeń widział kolegę/ koleżankę zażywającą narkotyki na terenie szkoły lub w jej otoczeniu. 18

19 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy i szkodliwych w młodym pokoleniu w kontekście uwarunkowań społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem wpływów społecznych i dysfunkcji współczesnej rodziny. Autor ma wielką nadzieję, że wywoła ona gorącą dyskusję, sformułuje kolejne pytania i własne wypowiedzi, aby wspólnie poszukiwać skutecznych dróg wyjścia z problemu. 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy Jeśli zgodzimy się z zaprezentowaną we wstępie uwagą o wzroście problemów wychowawczych z młodym pokoleniem, jak i empirycznie weryfikowalnymi tezami dowodzącymi nowej cechy współczesnych czasów (na przełomie XX i XXI wieku weszliśmy w erę uzależnień Woronowicz 2009, s. 15), zasadne jest wskazanie, iż spokojne spojrzenie w przeszłość ukaże nam występowanie w każdym okresie historycznym młodzieży problemowej, w skali wcale nie mniejszej niż do tej pory, tyle tylko, że problemy te obejmowały inne przestrzenie zaburzeń oraz zachowania ryzykowne: masowa migracja ludności wiejskiej do miast (przełom XIX i XX wieku oraz pierwsze dekady wieku XX) wywołały gwałtowny wzrost przestępczości nieletnich oraz prostytucji (Karpiński 2010). To właśnie młodzi ludzie stanowili zasadnicze zaplecze rodzących się zorganizowanych grup przestępczych, jak i byli ich ofiarami; lata rewolucji młodzieżowych po 1968 roku w Europie Zachodniej to burzliwy rozwój subkultur młodzieżowych, w tym o charakterze agresywnym (Giddens 2009; Merton 2004) oraz boom narkotykowy związany z popularyzacją marihuany, LSD i heroiny, co znalazło odzwierciedlenie w Polsce z kilkuletnim opóźnieniem; wielka industrializacja Polski, generująca powstanie ogromnych robotniczych osiedli mieszkaniowych, które zasiedlili głównie mieszkańcy wsi, połączone z modelem polityki społecznej i ekonomicznej, doprowadziły do eksplozji problemów alkoholowych oraz (nie)zwykłego chuligaństwa. Jeśli dzisiaj patrzymy na wielki problem alkoholowy Polaków, to u jego podstaw leży polska kultura alkoholowa z tradycją sięgającą kilku wieków wstecz oraz świadome działania władz dbających o to, aby alkohol był zawsze dostępny; lata 60. i 70. XX wieku w Wielkiej Brytanii i USA były okresem gwałtownego rozwoju streetgangs i chuligaństwa (Giddens 2009), 19

20 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych 20 z czym władze tych krajów dały sobie radę dopiero lat później, prowadząc ofensywne programy profilaktyczne, edukacyjne oraz kanalizujące emocje młodzieży (przykładem może być opanowanie chuligaństwa na brytyjskich stadionach oraz wyciągnięcie tysięcy młodych ludzi z północnoamerykańskich gangów murzyńskich i latynoskich). W kontekście tego problemu dla pedagoga pozostaje niezrozumiałe, dlaczego państwo nie może dać sobie rady z hordami dzikich, zdemoralizowanych kiboli; druga połowa XX wieku w wielkich aglomeracjach krajów łacińskich Ameryki Środkowej i Południowej (Brazylia, Meksyk, Argentyna) była okresem szybkiego wzrostu patologii społecznych wśród nieletnich (prostytucja, chuligaństwo, narkomania, zorganizowana przestępczość), zwłaszcza w obszarach określanych jako favele. Wiemy już, że każde dychotomiczne rozwoje społeczne generują wzrost patologii i zachowań ryzykownych wśród młodych ludzi; afrykańskie konflikty zbrojne końca XX wieku stworzyły dramat dziecka-żołnierza bezwzględnego, mordującego niczym robot (ocenia się, że liczba dzieci-żołnierzy w Afryce osiągnęła w tym okresie ok tysięcy), a lata kolejne pokazały, jak trudno jest z tymi ofiarami realizować projekty resocjalizacyjne, a w zasadzie rehumanizacyjne; transformacja krajów powstałych po upadku ZSRR wywołała nowe typy patologicznych i przestępczych zachowań dzieci i młodzieży (w wymiarze setek tysięcy osób), jak również nowe typy zagrożeń (np. kilka tysięcy śmiertelnych ofiar dezomorfiny nowego typu narkotyku; handlu ludźmi ofiary międzynarodowych gangów przestępczości prostytucyjnej i rynku pornograficznego); transformacja społeczno-ekonomiczna w Polsce, zainicjowana w latach , obok eksplozji inicjatyw ekonomicznych zaowocowała wzrostem samobójstw (Jarosz 2004, s. 94 i nast.) oraz udziału młodych ludzi w zorganizowanej przestępczości. To także okres gwałtownego wzrostu różnych ryzykownych zachowań dzieci i młodzieży oraz wchodzenia w sfery do tej pory zastrzeżone dla dorosłych (życie wieczorno-nocne, używanie alkoholu, aktywność seksualna zob. Walancik, Janusz, Jędrzejko 2013); wahania gospodarcze i kryzysy ekonomiczno-finansowe czynią ofiarami przede wszystkim ludzi młodych (tzw. umowy śmieciowe, fikcyjne zatrudnienia, płace w szarej strefie, wysokie bezrobocie absolwentów, nowe formy wyzysku pracowniczego);

21 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy tysiące młodych Polaków decyduje się na marsze wokół idei uwolnienia marihuany, nie mając kompletnie żadnej wiedzy, do czego prowadzi używanie tego narkotyku. W 2012 roku zwróciłem uwagę nauczycielom wychowania fizycznego w jednej ze stołecznych szkół sportowych, że ich letni wychowankowie piją masowo napoje energetyczne. Odpowiedziano: Panie, tu się liczy wynik. Jeśli mówimy o problemach, winniśmy mówić także o coraz liczniejszych upadkach etyki zawodowej. Gdy w tym roku zaproponowałem w jednej z łódzkich szkół podstawowych, aby dzieci nie przynosiły do szkoły telefonów komórkowych, ponieważ masowo filmują się wzajemnie, a następnie umieszczają w sieci filmy, zatroskana mama powiedziała: Ja muszę mieć kontakt z dzieckiem w każdej chwili. Nie po to mu kupiłam smartfona, by leżał w domu. W tej perspektywie ocena współczesnych zaburzeń i zagrożeń w młodym pokoleniu powinna uwzględniać konieczność holistycznego spojrzenia na samo zjawisko, zwłaszcza jego skalę oraz etiologię, u podstaw której będą zawsze dorośli, ich błędne decyzje bądź zaniechania. Nie bez znaczenia jest także fakt, że na początku XXI wieku daleko krytyczniej oceniamy wiele zachowań i postaw nieletnich: np. palenie tytoniu przez młodzież, które jeszcze lat temu było zjawiskiem powszechnym w całej Polsce, a wręcz zachęcano do tego 2. Zauważmy także, że współcześnie inaczej oceniamy także przemoc rodziców wobec dzieci (jeszcze w latach 90. XX wieku uderzenie dziecka za karę było środkiem powszechnie akceptowanym społecznie), jak i przemoc mężczyzn wobec kobiet. Gdy analizujemy raporty policji, Ministerstwa Sprawiedliwości, lokalne badania społeczne, szybko zauważamy wzrastającą liczbę zachowań ryzykownych, czynów kompulsywnych, bezprawnych, patologicznych oraz zachowań, którym przypisujemy cechy niedostosowania społecznego. Od czasu do czasu otrzymujemy optymistyczne sygnały o zmianie tej sytuacji, które niestety są wynikiem gier statystycznych, jeśli bowiem zmierzymy spadki przestępczości nieletnich i porównamy je ze zmianą liczby populacji młodych ludzi okazuje się, że nic się nie zmienia lub jest jeszcze gorzej. I ma to miejsce w sytuacji zwiększenia nakładów na profilaktykę, rosnącej w siłę policji, zwiększenia liczby pedagogów. Jeśli coś jest w tym 2 Do 1990 roku żołnierze służby zasadniczej jednostek podległych MON i MSW oraz funkcjonariusze policji otrzymywali przydziały papierosów lub środków finansowych na papierosy. 21

22 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych bardziej optymistycznego, to rosnąca społeczna i badawcza wrażliwość zaczynamy wreszcie o tym mówić otwarcie, zrzucając stygmaty, naznaczenia i emocje, a szukając odpowiedzi na kluczowe pytanie: dlaczego tak się dzieje? Zatrwożeni narastaniem problemów wychowawczych z młodzieżą, jej eksperymentami z narkotykami, rosnącym spożyciem alkoholu, coraz bardziej widoczną agresją, powinniśmy zastanowić się, na ile jest to nasza, dorosłych zasługa przez ciągłe odchodzenie od wychowania w granicach i do norm, czynienie z dzieci dorosłych, promowanie rozwiązań kompulsywnych (media pełne agresji i seksu) oraz dopuszczanie ich do sfer, do których nie są przygotowane emocjonalnie. Wielu uniesionych ideą wolności dorosłych, zwłaszcza idoli i celebrytów, nie rozumie, że ich skrajne, ekstrawaganckie, nierzadko obsceniczne zachowania podważające normy moralne i prawne działają jak teorie kompasu lub psychologiczne nasycenie informacyjne. Niewątpliwie w 2013 roku potrafimy lepiej diagnozować stare i nowe problemy, jesteśmy na nie bardziej wyczuleni (np. otwarciej mówimy o zagrożeniach zdrowotnych wynikających z palenia tytoniu i nadużywania alkoholu), z drugiej strony jednak tworzywo społeczne jest bardziej podatne na przyjmowanie wszelkich zaburzających go projektów cóż z tego, że producenci napojów energetyzujących zalecają niełączenie ich z alkoholem, kiedy kultowym drinkiem jest setka i redbulek. Podobnie jest z kultową sesją, substancją masowo reklamowaną przed egzaminami gimnazjalnymi i maturalnymi. Ciekawe jest przy tym, że ten ostatni problem jest zauważany przez wszystkich, a tylko nieliczne placówki oświatowe podejmują odważne działania edukacyjne wobec dzieci, młodzieży i ich rodziców. Ale zachowania ryzykowne młodzieży nie są immanentną cechą nowych czasów. Analizując współczesne zachowania młodych ludzi, warto przypomnieć, że masowej prostytucji nieletnich w początkach II Rzeczypospolitej (tylko w prawobrzeżnej Warszawie procederem tym parało się ponad 5 tysięcy kobiet zob. Karpiński 2010) nie towarzyszyły alarmistyczne artykuły w ówczesnej prasie, jak i niewiele spotkamy tekstów dotyczących opioidowych eksperymentów warszawskiej czy lwowskiej bohemy lat 30. ubiegłego wieku. Natomiast współcześnie trzy galerianki z białostockiej Alfy lub warszawskiej Arkadii mają szansę trafić natychmiast na czołówki gazet, podobnie jak trzech wyrostków bijących na podwórku 22

23 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy nieletnią koleżankę (media elektroniczne zwłaszcza programy informacyjne i publicystyczne odegrały w ostatnich latach wielką rolę emancypacyjną i edukacyjną, a realna groźba ujawnienia przemocy bądź zachowań niezgodnych z normami społecznymi jest czynnikiem ograniczającym wiele zachowań niebezpiecznych wobec dzieci i młodzieży). Z drugiej jednak strony te same media ochoczo pokazują ciemne strony życia, przerysowując ich skalę i znaczenie, w wyniku czego uśredniony przekaz medialny jest przekazem pełnym agresji, często negatywnym i ekscytującym. W wyniku takiego modelu informacyjnego sukces młodej skrzypaczki nie przebije się nawet na szóstą stronę centralnego dziennika, natomiast pojedynczy przypadek samobójstwa młodego człowieka staje się hitem dnia, a jeśli trafi na zatrwożonych redaktorów prowadzących, będzie podtrzymywany jako medialny hit przez wiele dni. Podejmowanie problemów ważnych społecznie, nierzadko istotnych moralnie, pokazuje oczywiście wyższy stopień wrażliwości społecznej, ale faktem są liczne próby czynienia z takich zachowań ekscytujących, kluczowych tematów prasowych i telewizyjnych, co znajduje odzwierciedlenie w umysłach nie tylko młodych ludzi. Jeśli dzisiaj szukamy odpowiedzi na pytanie dotyczące tak szybkiego narastania zachowań problemowych i ryzykownych młodego pokolenia, to także dlatego, że są one im dobrze znane i nierzadko traktowane jako część normalnego życia. Podjęte powyżej kwestie warto podkreślać także dlatego, że model współczesnego przekazu medialnego, z preferencją dla tego wszystkiego, co negatywne i ekscytujące, odgrywa znaczącą rolę w modelowaniu zachowań młodego pokolenia. Na materii współczesnych nowoczesnych mediów elektronicznych obok ich doniosłej roli w edukacji, informowaniu, prezentowaniu treści ważnych widać prawdziwość teorii społecznego uczenia się, teorii podaży oraz teorii kompasu Poszukiwania gdzie i dlaczego? Od tysiącleci człowiek poszukiwał, zdobywając kolejne doświadczenie i zapewniając rozwój gatunku (Fernandez-Armesto 2008). Pierwotni mieszkańcy środkowej Afryki i Europy poszukiwali schronienia przed drapieżnymi zwierzętami; gromady i rody ze wszystkich kontynentów zwierząt, które miały stać się ich pokarmem; bliższe nam plemiona nieustannie szukały pokarmu oraz miejsc pozwalających zwolnić niekończące się poszukiwania i osiąść na nieco dłużej. Im bliżej współczesnych czasów, tym 23

24 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych poszukiwania stawały się liczniejsze tematycznie, przestrzennie, rosła także determinacja poszukiwaczy, nie zawsze służąc im zdrowotnie, społecznie, politycznie, moralnie, zbiorowo lub indywidualnie. Każda grupa społeczna, ród, plemię czy nacja wniosły w te poszukiwania coś nowego. Jak pisze Fernandez-Armesto: 24 ( ) niektórzy Afrykanie wnieśli spore sukcesy w cywilizowanie pewnych ekosystemów, niektórzy przedkolumbijscy Amerykanie innych, niektórzy Europejczycy i Azjaci jeszcze innych ( ). Nasz świat jest wielkim poletkiem doświadczalnym, w którym każde pokolenie odkrywa coś nowego ( ) (Fernandez-Armesto 2008, s. 35). W kontekście tej uwagi zasadne jest postawienie kolejnych pytań, na które warto odpowiadać, budując lokalne i szkolne programy profilaktyki: czy w świecie masowego zalewu informacyjnego, często w postaci błota informacyjnego, możliwe jest spokojne uczenie się, analizowanie otrzymywanych przekazów i na tej podstawie wyprowadzanie właściwych wniosków oraz podejmowanie mądrych działań; jak dzieci mogą efektywnie funkcjonować w przestrzeniach szkolnych, gdy ogromna część nastolatków w godzinach dynamicznie funkcjonuje w cyberprzestrzeni; na ile silne pobudzenie cybertechnologiami, zwłaszcza rozwój wielozadaniowości, utrudnia myślenie analityczne i spokojne wypracowanie decyzji, a na ile błędne wybory są skutkiem coraz większego pobudzenia emocjonalnego i nerwowości; czy przebywanie w świecie masowej konsumpcji, w którym MIEĆ oznacza BYĆ, nie prowadzi do stanu zagubienia, deprecjonowania wartości przyziemnych, ale ważnych? Gdy patrzmy na aktywność młodego pokolenia, widzimy, iż wraz z rozwojem człowieka pojawiały się coraz to nowe pomysły na poszukiwania: tajemniczy świat za wielkimi górami zachęcający do wypraw; pobudzające umysły wrota Heraklesa i wyprawy po złote runo ; podróż za tajemnicze morza, gdzie słońce zachodzi, co w końcu zawiodło Europejczyków na Jawę i Jamajkę; sfermentowany owoc przeradzający się w wino; płatki róży, które za piątą próbą dały Chanel 5 ; liście koki zwiększające wydolność oddechową; tajemnicze jaskinie i groty z wiedźmami; liście tytoniu używane przez wiele lat jako lekarstwo; kolejne prowadzone do 25. skutecznej próby eksperymenty z LSD; używanie narkotycznej koki do produkcji pierwszych

25 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy coli. W całych dziejach człowieka młodzi ludzie zawsze poszukiwali 3, ale obecnie poszukują tak aktywnie, jak nigdy dotąd. Opisów takich poszukiwań oraz podróży za wszystkim i niczym, kreatywnych i destruktywnych, koniecznych i upragnionych, znajdziemy we współczesnej literaturze wiele (Eliade 1987; Seligman, Walker, Rosenhan 2003, s ), co sugerowałoby wniosek o potrzebie mądrego zagospodarowania ich energii. Gdy w jednej z warszawskich szkół nauczyciele zasygnalizowali masowe używanie tabletów i smartfonów, my zaproponowaliśmy, aby szkolny pedagog zrobił to samo, założył konto na Facebooku i zaczął aktywnie tam działać. Wynik? Jak sygnalizuje pedagog, zasób jego wiedzy o młodzieży wzrósł niepomiernie, a cyberprzestrzeń okazała się świetnym polem do prowadzenia pracy profilaktycznej i wychowawczej. Szybko zauważono istotny fakt większość dziwnych pomysłów młodych ludzi to nic innego, jak powielanie zachowań dorosłych. Przypomnijmy zatem, że naśladownictwo dorosłych jest kluczowym mechanizmem, według którego postępują dzieci i młodzież raz w odniesieniu do rodziców i najbliższych, innym razem osób ważnych (idole popkultury i sportu, silni fizycznie i dominujących w grupie rówieśnicy, celebryci), a wynikiem jest m.in. powielanie ubioru, języka, preferowanie stylu zachowania (zob. Bandura 1997, s ; Bandura 2007, s. 21 i nast.). Kwestia ta jest dlatego istotna, że większość zachowań ryzykownych nieletnich i dorosłych jest swoistym zamachem na zdrowie, co wynika z ciągle niskiej świadomości zdrowotnej (zob. Zamiara 2008, s. 4 6, 9 24). Te zamachy są codziennie obecne w życiu kilku milionów polskich rodzin, ponieważ jak zauważa Witold Zatoński nadal 7 milionów Polaków pali nałogowo papierosy. W odniesieniu do patologii społecznej, jaką jest niewątpliwie nikotynizm, dobro społeczne i zdrowie nieustannie przegrywają z chciwością przemysłu tytoniowego, a dla jego obrony używa się najbardziej pokrętnego argumentu utraty pracy tysięcy ludzi uprawiających tytoń, produkujących papierosy oraz je sprzedających. Nową prozdrowotną tezą są informacje, że e-papierosy nie zawierają substancji smolistych. 3 Poszukiwali zawsze ludzie młodzi, choć samo pojęcie młodości przez tysiąclecia zmieniło się zasadniczo jeszcze lat temu przeciętny Europejczyk nie dożywał czterdziestki; w wiekach średnich umieranie po przekroczeniu lat było na tyle naturalne, że nie zwracało społecznej uwagi oraz troski; pamiętajmy, że do końca XIX wieku umierał co trzeci noworodek, a wyraźne zmniejszenie umieralności małych dzieci jest owocem polityki zdrowotnej w ostatnich latach. 25

26 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych Poszukiwania młodego pokolenia, którymi zaniepokojona jest znacząca część dorosłych, to nic innego, jak powielanie wzorów dorosłych, tylko w nowoczesnej formie. To dowód na ogromną ekspresję i zdolności poszukiwawcze młodych ludzi, których energii nie potrafimy zagospodarować. Niektóre z obserwowanych zachowań są niczym innym, jak nieakceptowanymi społecznie sposobami nałogowego regulowania uczuć na skutek niemożliwości ich stłumienia w sposób konformistyczny i akceptowany społecznie. Młodzi poszukiwali wszędzie i wszystkiego, często rewolucjonizując świat, czego przykładem mogą być strony internetowe, Internet, blogi, gry sieciowe, ipad. Największy projekt początku XXI wieku Facebook wynalazł i wykreował człowiek młody, co uczyni go postacią historyczną, nie mniej ważną niż Kopernik czy Galileusz (potwierdzą to w książkach młodzi pisarze za 100 lat). Przeróżne poszukiwania doprowadziły do: dzisiejszej podkoszulki (młodzi koszykarze oderwali rękawy, bo było im za gorąco), koncertów Woodstock pełnych ecstasy i dymu z marihuany (jako odreagowanie na hipokryzję starszych i wojnę w Wietnamie), pióra żelowego (nie robiło kleksów) oraz płyty CD (zapisywała więcej piosenek niż klasyczna taśma) W uścisku szans i ryzyka Dychotomia zachowań młodego pokolenia jest trudna do naukowego ogarnięcia, przeanalizowania i opisania, co wskazywałoby na potrzebę refleksji nad kierunkiem badań tego zjawiska oraz zbudowania nowej platformy metodologicznej. W latach 70. i 80. XX wieku badacze młodzieży i problemów resocjalizacji wskazywali na 3 4 dominujące w tej grupie społecznej zagrożenia (nikotynizm, eksperymenty z alkoholem, chuligaństwo, aktywność subkulturowa), lecz dodawali równocześnie, iż większość z nich ma miejsce w obszarach wykluczenia społecznego i ubóstwa. Zaburzenia te miały, w tamtym okresie, silną podbudowę ekonomiczno-społeczną oraz związane były z rożnymi formami wykluczenia oraz naznaczenia. Od tego 4 Jak wynika z rejestracji patentów, blisko ¾ współczesnych rozwiązań technologicznych i funkcjonalnych w dziedzinach nowych technologii dokonują ludzie poniżej 30 roku życia. Ale oni też dokonują w Polsce ponad 80% najbrutalniejszych przestępstw (Sarzała 2013, s. 120 i nast.; Statystyki CZ SW ; Statystyki KG Policji ), stanowią ponad 80% dealerów narkotykowych (Safjański 2012), są sprawcami ponad 26 tysięcy czynów przestępczych (2011) popełnionych na terenach gimnazjów i w ich otoczeniu (KG Policji 2011). 26

27 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy czasu przestrzeń życia społecznego, zwłaszcza młodego pokolenia, uległa wielkiej zmianie, np. przez masową migrację do wielkich miast (najszybciej rozwijają się satelity metropolii np. Marki, Piaseczno, Pruszków, Grodzisk, Ząbki, Legionowo, okolice Trójmiasta, Wrocławia, Poznania, Krakowa); wzrost zasobności ekonomicznej dużej części społeczeństwa; masową edukację na poziomie średnim i wyższym; pojawienie się i nieustanny rozwój cyberprzestrzeni na Naszej klasie w ciągu roku powstało ponad 2 miliony kont, pod koniec 2011 roku konta na Facebooku miało już ponad 7 milionów Polaków, w większości ludzi młodych (Bednarek, Andrzejewska 2009; Kosyrz 2009; Small, Vorgan 2011); oraz zwiększenie się liczby osób żyjących w ubóstwie, a także doświadczonych różnego typu problemami. Jak zauważa Cz. Cekiera, w 2007 roku różnymi formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej objętych było ponad 1,5 miliona osób w wieku do 18 lat (Cekiera 2011, s. 147). Grafika 1. Aktywność młodych ludzi a cechy współczesnych czasów Lepszy dostęp do informacji. Wszechstronniejsza edukacja. Powszechna opieka zdrowotna. Rozbudowane programy profilaktyczne. Nieumiejętność odróżnienia informacji od wiedzy. Więcej zachowań ryzykownych i uzależnień. Dążenie do szybkiego dorastania. Głębokie zmiany zaszły także w innych sferach. Według danych GUS i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, od 1989 roku w Polsce zwiększyła się sześciokrotnie liczba pedagogów i dziewięciokrotnie psychologów (których wedle nauczycieli ciągle brakuje w szkołach, a z drugiej strony liczne rzesze absolwentów tych kierunków są całkowicie nieprzygotowane do praktycznej pracy u podstaw). W tym samym okresie w szkołach, przedszkolach, placówkach pracy opiekuńczo-wychowawczej oraz systemie oświatowym wprowadzono dziesiątki nowych rozwiązań, w tym pomysł sygnalizowany wcześniej: zgromadzenie w jednym czasie i miejscu tryskających hormonami młodzieńców i dziewczęta, nazwany eufemistycznie gimnazjum (choć nie ma nic wspólnego z jego przedwojennym ani greckim pierwowzorem). 27

28 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych W świecie nieustannych zmian młodzi ludzie gubią się coraz bardziej, a coraz mniej spraw w ich życiu, w tym kluczowych dla ich przyszłości jest trwałe i niezmienne. Epatując ich nieustannie nowościami i nowinkami, zlewając niepotrzebnymi informacjami utrudniamy młodemu pokoleniu szersze spojrzenie na jednorazowy wymiar życia człowieka na ziemi oraz wybór mądrych celów. Te wszystkie pomysły, nowinki, koncepcje zderzyły się ze skutkami wielkiej społecznej zmiany (a może właściwiej byłoby stwierdzić, iż ją współtworzyły), prowadząc do zmian kolejnych, tak w systemie oświaty, wychowania, opieki społecznej, resocjalizacji, kształcenia, jak i terapii oraz leczenia. Nie będzie nadużyciem stwierdzenie, że ostatnie dwie dekady doprowadziły do stanu, w którym permanentne zmiany stały się czymś naturalnym, raz wynikającym z cyklu wyborów parlamentarnych (wybory roku 2011 są pierwszymi bez zmiany koalicji rządzącej), innym razem z wymogów umów międzynarodowych (implementacja celów UE) bądź kolejnych pomysłów edukacyjnych (np. zmniejszenie liczby godzin języka polskiego i historii). Jeśli podnosimy problem współczesnej edukacji, to zasadne jest stwierdzenie, że stała się ona brutalną ofiarą upolitycznienia, a przykładem tego mogą być kuriozalne postacie na czele resortu edukacji oraz traktowanie oświaty samorządowej jako pola obsadzania swoimi. To także rodzi patologie w postaci nepotyzmu, sieci układów, osaczania myślących inaczej. Nieprzypadkowo jeden z badaczy tej problematyki Z. Kwieciński formułuje niezwykłą uwagę: 28 ( ) w publicznych środkach masowego oddziaływania nie dysponujemy koncepcją wychowania, nowoczesną i odpowiadającą wyzwaniom przyszłości (Kwieciński 2013, s. 3), a wybitny polski pedagog Bogusław Śliwerski dodaje tak: Nie istnieje właściwie całościowa polityka edukacyjna państwa, poszczególne systemy są dysfunkcjonalne, sterowane są skrajnie centralistycznie przez niekompetentnych polityków kadencyjnych i przez przerośnięty quasi-rynek edukacyjny (Kwieciński 2013, s. 3). Zgodzić się należy z tym autorem, że obecna kondycja społeczna, rozumiana jako zdolność mądrego spożytkowania wiedzy oraz działania pozytywnie kreatywne, nie ma większych szans, jeśli kształcimy nie w demokracji, lecz ciągle dla demokracji lub o demokracji (Śliwerski 2013, s. 11). Jeśli nałożymy na to odwieczne polskie problemy związane z kampanijnością, tendencją do nieustannych zmian, przyspieszaniem w imię projektów

29 1. Wielkie poszukiwania małych poszukiwaczy politycznych, a nie racji państwowych, lepiej będziemy rozumieli podłoże różnych zaburzeń, zachowań dewiacyjnych i patologii społecznych. Jest to wynik bardzo złożonych, ale jednak widocznych procesów. Jak to możliwe, że w społeczeństwie formalnie lepiej wykształconym, z masową edukacją na poziomie średnim i wyższym, mamy do czynienia z tak wielką liczbą zachowań ryzykownych i czynów nagannych? Dlaczego rośnie liczba patologii wyszukanych oraz ich sprawców w grupach społecznych, które doświadczyły dobroci transformacji wykształcenia, wysokiego standardu socjalnego i materialnego, możliwości spełniania potrzeb kulturalnych najwyższego rzędu? Czy częsta niska jakość edukacji nie generuje wysublimowanych form patologii pod płaszczykiem korzystania z wolności? Te, jak i inne czynniki piszemy o nich w dalszej części rozdziału I doprowadziły przestrzeń społeczną do stanu płynnej rzeczywistości, w której nic nie jest już stałe, a to, co było wczoraj, jutro ktoś lub coś może zmienić, choćby dlatego, że autorem okazał się polityczny przeciwnik. Ta płynność jest kluczowym elementem przyspieszania i spowalniania, próżnych projektów i nic nieznaczących modeli. W tle tych zjawisk zawsze dostrzegać będziemy proces podważania tradycji oraz klasycznych norm moralnych. Wielu autorów te niczym nieuzasadnione zmiany, powielanie wzorów skrajnych idoli, nieustanne eksperymenty i odrzucanie sprawdzonych oraz pedagogicznie i psychologicznie weryfikowalnych zasad oraz rozwiązań traktuje jako jedną z ważnych pierwotnych przyczyn nieustannych poszukiwań oraz nienormatywnych zachowań młodzieży (zob. Bełch 2011, s ; Kowalski, Farnicka 2012, s. 24 i nast; Giddens 2001, s. 178). Jeśli szukamy odpowiedzi o przyczyny stanu, w którym młode pokolenie na każdą szansę ma nowy ucisk oraz nowe typy ryzyk, to zasadne jest następujące stwierdzenie każdy stan niepewności, niejasności, relatywizowania oraz nadmiernego przyspieszania sprzyja zachowaniom nienormatywnym, a także zaburzeniom. Tym samym młode pokolenie pozbawione względnej stabilności (bo nic nie jest już stałe) rozwija się w wielkiej zmianie, a może bardziej w odmienności. Iinteresującą interpretację problemu wpływu zmian odrzucania tradycji i ich konsekwencji znajdzie Czytelnik w rozmowie ( Rzeczpospolita Plus Minus, 14/2012) z prof. Jackiem Bartyzelem z UMK, gdzie mówi on tak: 29

30 Młodzież w poszukiwaniu szczęścia u źródeł współczesnych problemów wychowawczych 30 Dziś problem polega na tym, że społeczeństwa muszą żyć w otoczeniu, w instytucjach, które zostały wymyślone przeciwko tradycji, a więc w ostatecznym rozrachunku, przeciwko człowiekowi i jego dobru. Cóż, wszystkie powyższe uwagi mogą mieć do myśli przewodniej zawartej w tytule przedkładanych Czytelnikowi rozważań? Polska pedagogika (społeczna i resocjalizacyjna), psychologia, antropologia, nierzadko filozofia i etyka oraz socjologia od lat podejmują próby często głębokie i niezwykle interesujące przeprowadzenia diagnozy zmian zachodzących w młodym pokoleniu oraz problemów, z jakimi ono się zmaga lub samo tworzy (m.in. Adamski 2009; Cekiera 1985, 1992, 2010; Chudy 2010; Cierpiałkowska 2006, 2011; Dziewiecki 2009; Gaś 2011; Gilejko 2008; Gogacz 1998; Jarosz 2005, 2007, 2009; Kosyrz 2009, 2012; Krąpiec 2005; Łuczak 1997; Niewiadomska 2004). Będące ich wynikiem studia jednostkowe i interdyscyplinarne poszerzone o teorie takich naukowców, jak: R. Cloward, L. Ohlin, A.K. Cohen, W.B. Miller, R. Merton, H.S. Becker, T. Hirshi, M. LeBlanc, A. Bandura, F. Streit, D.H. Stanton, D.B. Kandel, A. Ruden, M. Byalick, J.S. Brook, dostarczają nam wiedzy na temat etiologii, przebiegu, tempa i charakteru zmian, powstających zagrożeń (uzależnień, zachowań ryzykownych i kompulsywnych, dewiacji, ścieżek naśladowania) oraz skutecznych sposobów ich rozwiązywania np. potrafimy już określić kluczowe czynniki ryzyka oraz czynniki wzmacniające (zob. prace K. Chałas, K. Dąbrowskiego, C.J. Fredericka, W. Kostowskiego, G. Di Chiary, R.L. Solomona, G.F. Kooba, R.C. Cloningera, J. Rogali-Obłękowskiej, H. Sęk). Jednak pomimo licznych opracowań teoretycznych i praktycznych mamy ciągle niedosyt diagnostyczny, podsycany kolejnymi informacjami o nowych problemach i zaburzeniach (gdyby zachować kryteria naukowe, termin zaburzenia powinniśmy odnosić do tych dysfunkcji, które zostały zamieszczone w ICD-10 wydaje się jednak zasadne rozważenie, czy obok powszechnie używanych w pedagogice terminów problemy wychowawcze, niedostosowanie społeczne, zachowania ryzykowne nie wprowadzić terminu zaburzenia wychowawcze). Pionier i najbardziej znany polski badacz tych kwestii Bronisław Urban pisze wręcz tak: Mimo niewątpliwego postępu w tej sferze badań, wiele istotnych problemów, wiążących się zwłaszcza z genezą i etiologią zaburzeń, nie jest ostatecznie wyjaśnionych ( ) (Urban 2005, s. 15). A w innym fragmencie tej samej pracy dodaje: ( ) niepomiernie wzrosły rozmiary przestępczości gwałtownej, zawierającej motywacyjne i behawioralne składniki agresji (tamże, s. 16).

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Działania profilaktyczne to te, które stwarzają człowiekowi okazję do aktywnego uczestnictwa w gromadzeniu doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Seminarium licencjackie. dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko. Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką?

Seminarium licencjackie. dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko. Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką? Seminarium licencjackie dr hab. prof. ndzw. Mariusz Jędrzejko Jak rzetelnie i z satysfakcją przygotować pracę licencjacką? Seminarium 1 Wymogi podstawowe: 1. Muszę chcieć 2. Czy mi się to przyda w życiu

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia behawioralne

Uzależnienia behawioralne prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Uzależnienia behawioralne Mechanizmy cyberzaburzeń www.cps.edu.pl Wielki zmasowany atak 96% ogląda codziennie 87% - 2,5h przebywa dziennie Mamy 54 mln telefonów Wielkie

Bardziej szczegółowo

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014

Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Liceum Ogólnokształcącego im. Janka z Czarnkowa w Czarnkowie. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI okres 2011-2014 Spis treści WPROWADZENIE... 3 1. Podstawa prawna do działań profilaktycznych szkole.... 3 2. Adresaci

Bardziej szczegółowo

Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016

Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016 Program Bezpieczna i przyjazna szkoła na lata 2014-2016 Rada Ministrów uchwałą nr 130/2014 z dnia 8 lipca 2014 r. przyjęła rządowy program na lata 2014 2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła. Cel główny: Zwiększenie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA - Nauczyciele

ANKIETA - Nauczyciele Niniejsza ankieta jest anonimowa. Jej wyniki posłużą tylko i wyłącznie do badań społecznych. Prosimy o uważne przeczytanie ankiety oraz udzielenie rzeczywistych odpowiedzi na załączonej karcie kodowej.

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej

Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej Program profilaktyczny Bezpieczny w sieci cyfrowej rok szkolny 2014/2015 OPRACOWALI: T. Bembenik, M. Czarnota Diagnoza zachowań problemowych: Z przeprowadzonych obserwacji zachowań dzieci, rozmów z rodzicami,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI Autorki: Agnieszka Błyszczek, Magdalena Gołębiewska INFORMACJE O AUTORKACH Doktorantki I roku Pedagogiki, na Wydziale Nauk

Bardziej szczegółowo

Opis realizowanych działań Realizator Wskaźniki Kwota. 1. Program profilaktyczny Debata

Opis realizowanych działań Realizator Wskaźniki Kwota. 1. Program profilaktyczny Debata Poniższa informacja zawiera opis działań realizowanych w tarnowskich szkołach w ramach Gminnego Programu Profilaktyki, Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta Tarnowa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU

PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W JASIENIU W trosce o dobro, bezpieczeństwo, prawidłowy rozwój emocjonalny i fizyczny uczniów konieczne jest podjęcie działań zapobiegających pojawieniu się specyficznych

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2014-2016 Opracowanie : Agnieszka Nowakowska- pedagog szkolny Joanna Geraga Matusiak psycholog szkolny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU. z dnia 15 grudnia 2011 r. UCHWAŁA Nr XIV/152/11 RADY MIEJSKIEJ W WIELUNIU z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w Gminnie Wieluń na rok 2012 Na podstawie art. 10 ust 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki

Szkolny Program Profilaktyki Szkolny Program Profilaktyki Publicznego Gimnazjum nr 1 w Żaganiu Motto: Papierosy, alkohol, narkotyki, AIDS... czyli jak się nie zgubić w supermarkecie świata. Wstęp PROFILAKTYKA jest chronieniem człowieka

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZPROTAWIE ul. SOBIESKIEGO 58 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY GIMNAZJUM NR 2 SZPROTAWA Rok szkolny 2014/15 1. Podstawa prawna 1. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej art. 72 2. Konwencja o Prawach

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH NA LATA: 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 1. WSTĘP Szkolny Program Profilaktyki powstał w oparciu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ SZKOŁA PODSTAWOWA ROK SZKOLNY 2007/2008-2009/2010 Wstęp pojęcie profilaktyki

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ Jesteśmy razem ROK SZKOLNY 2014/2015 Celem Szkolnego Programu Profilaktyki jest wspieranie wszechstronnego i

Bardziej szczegółowo

196 Biogramy autorów

196 Biogramy autorów BIOGRAMY AUTORÓW Niewiadomska Iwona profesor nadzwyczajny, doktor habilitowany nauk humanistycznych, magister prawa. Dyrektor Instytutu Psychologii KUL (od 2008), Kierownik Katedry Psychoprofilaktyki Społecznej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZPROTAWIE ul. SOBIESKIEGO 58 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY SZKOŁA PODSTAWOWA NR 2 SZPROTAWA Rok szkolny 2014/15 1. Podstawa prawna 1. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej art. 72 2. Konwencja

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015. Opracowała: Maria Sobocińska

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015. Opracowała: Maria Sobocińska SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ NR 10 2014-2015 Opracowała: Maria Sobocińska Spis treści WSTĘP... 3 PODSTAWY PRAWNE... 3 CELE EDUKACYJNE... 3 FORMY REALIZACJI PROGRAMU... 4 TREŚCI NAUCZANIA...

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła

Opracowanie: Jacek Szamik Leszek Zezuła PROGRAM PROFILAKTYKI W ZAKRESIE PRZECIWDZIAŁANIA UZALEŻNIENIOM DLA UCZNIÓW KLAS SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM, ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ ORAZ SZKOŁY PRZYSPOSABIAJĄCEJ DO PRACY SOSW W KRASNYMSTAWIE Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY IV Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza w Warszawie w roku szkolnym 2011/2012 i 2012/2013 na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia

Bardziej szczegółowo

S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C

S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C S c h r o n i s k o d l a N i e l e t n i c h D o m i n ó w 8 1 C 20 388 Lublin 6 tel. 081 7518741, tel / fax. 081 7518621 PROGRAM ODDZIAŁYWAŃ SOCJOTERAPEUTYCZNYCH. BEZ ZŁUDZEŃ ZAŁOŻENIA OGÓLNE opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI im. gen. DEZYDEREGO CHŁAPOWSKIEGO W BOJANOWIE. PODSTAWY PRAWNE SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI Podstawę do szkolnego programu profilaktyki stanowią następujące akty prawne:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r.

Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. Uchwała Nr XLVI / 242 /2014 Rady Miasta w Brzezinach z dnia 24 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2014 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE Wartość człowieka ocenia się nie po tym co posiada, ale po tym kim jest Jan Paweł II Cele główne programu: Do mnie należy wybór i słów, i czynów, i dróg (-)

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna. 3. Ustawa z dnia 26 października 1982r.o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu

Podstawa prawna. 3. Ustawa z dnia 26 października 1982r.o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 230 ze zmianami). 2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Etiologia, mechanizmy i przebieg

Etiologia, mechanizmy i przebieg Etiologia, mechanizmy i przebieg współczesnych zaburzeń i uzależnień prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Mazowieckie Centrum Profilaktyki Uzależnień Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej Kod współczesności:

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Integracyjnymi im. Mieszka I w Świnoujściu PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2010 2015 Tworzenie programu profilaktyki, to nic innego, jak planowanie pewnego specyficznego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO. ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM

PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO. ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM PROGRAM PROFILAKTYKI ŚRODOWISKA SZKOLNEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 I GIMNAZJUM im.jana Pawła II W SUCHEJ BESKIDZKIEJ GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2007/2008-2009/2010 Wstęp pojęcie profilaktyki Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie ul. Słoneczna 5 56 504 Dziadowa Kłoda Tel. 62 785 1780 e-mail: gimdk@wp.p Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie rok 2013/2014-1 - - 2 - Główne założenia programu

Bardziej szczegółowo

1/ PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH

1/ PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH Zał. Nr.1 do Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii na 2015 r. HARMONOGRAM REALIZACJI ZADAŃ GMINNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH

PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH PRZYKŁADOWE TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH dr Anna Andrzejewska Dotyczą one głównie nowych wyzwań edukacyjnych i zagrożeń głównie uczniów (dzieci, młodzieży) treściami mediów cyfrowych oraz interaktywnych technologii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkół Przyrodniczo - Biznesowych im. Jadwigi Dziubińskiej w Tarcach PROGRAM PROFILAKTYKI Tarce 2010/2011 PODSTAWY PRAWNE DZIAŁALNOŚCI PROFILAKTYCZNEJ W SZKOE Szkoła wspierając rozwój dzieci i młodzieży,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Cele szczegółowe:

Cel główny: Cele szczegółowe: Plan pracy Szkolnego Zespołu Wychowawczego Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego im. Św. Franciszka z Asyżu w Nowym Mieście nad Pilicą rok szkolny 2015/2016 Przez wychowanie rozumiemy, "oddziaływanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNEJ OBSZAR : PROFILAKTYKA PROZDROWOTNA Lp. Zadania Forma realizacji Realizator Koordynator Termin I REALIZOWANIE USTAWY 0 WYCHOWANIU W TRZEŹWOŚCI I PRZECIWDZIAŁANIU ALKOHOLIZMOWI:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Pedagogika resocjalizacyjna, pedagogika opiekuńczo wychowawcza SYLWETKA ABSOLWENTA: Pedagogika resocjalizacyjna przygotowuje

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr Rady Miejskiej Leszna z dnia 2014r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA LATA 2015-2018

Załącznik do Uchwały nr Rady Miejskiej Leszna z dnia 2014r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA LATA 2015-2018 Załącznik do Uchwały nr Rady Miejskiej Leszna z dnia 2014r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA LATA 2015-2018 A. Wprowadzenie Narkotyki są problemem wielowymiarowym, ograniczającym rozwój gospodarczy,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019

PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 PRYWATNA SZKOŁA PODSTAWOWA MORSKA KRAINA W KOŁOBRZEGU SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2013 2019 Profilaktykę należy rozumieć jako działania stwarzające człowiekowi okazję aktywnego gromadzenia różnych

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH. 2006 roku

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH. 2006 roku MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LX/533/06 z dnia 22 lutego 2006 r. MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyczny. Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Szkolny Program Profilaktyczny. Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu Szkolny Program Profilaktyczny Gimnazjum nr 39 im rtm. Witolda Pileckiego we Wrocławiu Wrocław 2008 1 Przedmiotem profilaktyki może być każdy problem, w odniesieniu do którego odczuwamy potrzebę uprzedzającej

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXI/86/2012 Rady Gminy Bodzechów z dnia 13 grudnia 2012 roku GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE BODZECHÓW NA ROK 2013 1. Wstęp Gminny Program Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W PRZEWORSKU W LATACH 2006 2008 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XLII/269/06 Rady Miasta Przeworska z dnia 26 stycznia 2006r. SPIS TRESCI I. Wprowadzenie II. Diagnoza

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018

PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 16/2015 Rady Pedagogicznej SOSW Nr 2 w Płocku z dn. 05 października 2015r. PROGRAM PROFILAKTYKI W SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO WYCHOWAWCZYM NR 2 W PŁOCKU 2015-2018 Program Profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach

Program Profilaktyczny Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach Program Profilaktyczny Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach WYBÓR NALEŻY DO CIEBIE! ZAPOBIEGAMY ZACHOWANIOM RYZYKOWNYM WŚRÓD MŁODZIEŻY Autorzy: Renata Gibas, Barbara Suska ŻORY 2015 I ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

II wzorcowy proces konsultacyjny. Konsultacje społeczne w procesie opracowywania projektów dokumentów:

II wzorcowy proces konsultacyjny. Konsultacje społeczne w procesie opracowywania projektów dokumentów: II wzorcowy proces konsultacyjny Konsultacje społeczne w procesie opracowywania projektów dokumentów: Gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych dla Gminy Olecko na rok 2015 oraz

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli. Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012

Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli. Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012 szkola_sp1@poczta.onet.pl Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bronisława Malinowskiego w Woli Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 5 GRUDZIEŃ 2012 Przeprowadzenie we wszystkich klasach konwersatoriów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok.

Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Uchwała Nr XXXIV/262/13 Rady Gminy Santok z dnia 30.12.2013 r. w sprawie : uchwalenia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca

Bardziej szczegółowo

Szkolny program profilaktyki. Gimnazjum nr 54 w Warszawie

Szkolny program profilaktyki. Gimnazjum nr 54 w Warszawie Szkolny program profilaktyki Gimnazjum nr 54 w Warszawie Na podstawie diagnozy środowiska i oceny zagrożeń społecznych dotyczących uczniów Gimnazjum nr 54 w naszej placówce prowadzone są działania profilaktyczne

Bardziej szczegółowo

prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej Mózg a nowe technologie cyfrowe www.cps.edu.pl

prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej Mózg a nowe technologie cyfrowe www.cps.edu.pl prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej Mózg a nowe www.cps.edu.pl technologie cyfrowe Nowe obrazy Istota wielkiej cyfrowej zmiany Było Jest Telewizor Gramofon

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY na lata 2011-2016 Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie. Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 roku w sprawie podstawy programowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI Szkolny Program Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 6 w Gnieźnie jest związany z głównymi blokami tematycznymi istniejącego w szkole Programu Wychowawczego oraz z treściami zawartymi

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Główny cel profilaktyki szkolnej: Wspomaganie wychowania młodzieży dbającej o swoje zdrowie, bezpieczeństwo, mającej świadomość zagrożeń

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I. mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku

Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I. mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku Profilaktyka agresji i przemocy w szkołach część I mgr Jolanta Kamińska Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna w Słupsku Raport NIK Przeciwdziałanie zjawiskom patologii wśród dzieci i młodzieży szkolnej

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli

OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli POLSKIE TOWARZYSTWO DYSLEKSJI Oddział w Łodzi www.ptd-lodz.com, ptd.lodz@gmail.com OFERTA SZKOLENIOWA Propozycje tematów szkoleń dla nauczycieli Tytuł szkolenia Adresaci Tematyka Autorstwo i prowadzenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ W TULCACH

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ W TULCACH 1 PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ W TULCACH 2 I ZAŁOŻENIA PROGRAMU Program profilaktyki stanowi element programu wychowawczego szkoły. Program zapobiega realnym problemom i zagrożeniom mogącym pojawić

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4

1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4 SPIS TREŚCI: 1. Wstęp...2 2. Prawna podstawa programu.3 3. Nowa podstawa programowa a program profilaktyki..4 4. Cele szkolnego programu profilaktycznego..5 5. Zadania szkolnego programu profilaktycznego.6

Bardziej szczegółowo

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy

Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy Obszary tematyczne do pytań na egzamin dyplomowy I. Wspólne hasła tematyczne, dla studentów specjalność: pedagogika opiekuńcza i praca z rodziną, resocjalizacja 1. Adaptacja społeczna 2. Agresja 3. Ankieta

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Patologia życia społecznego. 1100-ps-s48PZS-sj. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii.

OPIS PRZEDMIOTU. Patologia życia społecznego. 1100-ps-s48PZS-sj. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Patologia życia społecznego 1100-ps-s48PZS-sj Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii Kierunek Psychologia Specjalność/specjalizacja

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Adama Mickiewicza w Złotowie /2014-2015/

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Adama Mickiewicza w Złotowie /2014-2015/ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Adama Mickiewicza w Złotowie /2014-2015/ Program profilaktyki jest spójny z programem wychowawczym Szkoły Podstawowej nr 2 im. Adama Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy KLASA I. Kształtowanie poczucia więzi klasowej

RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy KLASA I. Kształtowanie poczucia więzi klasowej RAMOWY PLAN PRACY WYCHOWAWCZEJ w Technicznych Zakładach Naukowych opracowany przez Zespół Wychowawczy Główne kierunki Organizacja zespołu klasowego Integracja społeczności klasowej KLASA I Zapoznanie z

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy. Zespół Szkół w Skrzyszowie Gimnazjum im. Powstańców Śląskich

Program Wychowawczy. Zespół Szkół w Skrzyszowie Gimnazjum im. Powstańców Śląskich Program Wychowawczy Zespół Szkół w Skrzyszowie Gimnazjum im. Powstańców Śląskich WIZERUNEK ABSOLWENTA SZKOŁY: Absolwent naszej szkoły to samodzielny i odpowiedzialny za swoje czyny człowiek, który akceptuje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ PLASTYCZNYCH W KOLE

PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ PLASTYCZNYCH W KOLE PROGRAM PROFILAKTYCZNY ZESPOŁU SZKÓŁ PLASTYCZNYCH W KOLE ROK SZKOLNY 2014/15 1 WSTĘP Wychowanie jest stałym procesem doskonalenia się ucznia. To on przez swoje wybory i działania rozwija się i usprawnia

Bardziej szczegółowo

Janusz Sierosławski UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH PRZEZ MŁODZIEŻ W 2015 r.

Janusz Sierosławski UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH PRZEZ MŁODZIEŻ W 2015 r. Janusz Sierosławski UŻYWANIE SUBSTANCJI PSYCHOAKTYWNYCH PRZEZ MŁODZIEŻ W 215 r. EUROPEJSKI PROGRAM BADAŃ ANKIETOWYCH W SZKOŁACH NA TEMAT UŻYWANIA ALKOHOLU I NARKOTYKÓW ESPAD Badanie zostało wykonane przez

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych.

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych. Bożena Piotrowska Maria Oskiera nauczycielki Gimnazjum Specjalnego przy SOSW w Żyrardowie Szkolny program profilaktyki Nowoczesna szkoła to taka, która zajmuje się dydaktyką, wychowaniem, ale także profilaktyką.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ SZKÓŁ SPORTOWYCH w SIEMIANOWICACH ŚLĄSKICH GIMNAZJUM NR 1 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Stan prawny na dzień 14.03.2005 r. SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPÓŁ SZKÓŁ SPORTOWYCH GIMNAZJUM NR 1 I. Szkolny

Bardziej szczegółowo

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni

PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE. dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni O F E R T A PORADNI PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNEJ W JĘDRZEJOWIE dla Przedszkoli, Szkół i Placówek z terenu działania Poradni Niniejsza oferta zawiera propozycje działań z jakimi Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl

KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl KONCEPCJA PRACY Niepublicznego Przedszkola Dzieciaki.pl MISJA PRZEDSZKOLA Przedszkole pełni funkcję opiekuńczą, wychowawczą i kształcącą. Wspomaga wszechstronny rozwój dziecka, odpowiednio do jego indywidualnych

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM NR 1 IM. H. SIENKIEWICZA W ŁOWICZU Program został uchwalony przez Radę Rodziców w porozumieniu z Radą Pedagogiczną w dn. 22. 09. 2015 roku Spis treści I. Podstawa

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. C.K. NORWIDA W TYCHACH LATA 2014-2017 PODSTAWA PRAWNA DO REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum i gimnazjum

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum i gimnazjum SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W KLUCZBORKU 2014/2015 Liceum I PODSTAWY PRAWNE 1. Statut szkoły. 2. Wewnątrzszkolny System Oceniania. 3. Program Wychowawczy Szkoły. 4. Konstytucja

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku

UCHWAŁA NR XII/78/2008. RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku UCHWAŁA NR XII/78/2008 RADY GMINY CZERNIKOWO z dnia 03 marca 2008 roku w sprawie gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w gminie Czernikowo Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Zachowania ryzykowne i uzależnienia nowe wyzwania dla profilaktyki na szczeblu lokalnym

Zachowania ryzykowne i uzależnienia nowe wyzwania dla profilaktyki na szczeblu lokalnym Zachowania ryzykowne i uzależnienia nowe wyzwania dla profilaktyki na szczeblu lokalnym prof. ndzw. dr hab. Mariusz Jędrzejko Obraz polskiej młodzieży 2013 (CBOS, KBPN) Cele: miłość, przyjaźń (49%), udane

Bardziej szczegółowo

im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć

im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć PROGRAM PROFILAKTYCZNY GIMNAZJUM im. św. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WITONI Sobą być, zdrowo żyć Witonia, 09.09.2014r. Program Profilaktyki Gimnazjum w Witoni im. św. Jadwigi Królowej Polski opisuje wszelkie

Bardziej szczegółowo

ZADANIA DO REALIZACJI W RAMACH SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

ZADANIA DO REALIZACJI W RAMACH SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 ZADANIA DO REALIZACJI W RAMACH SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W ramach Szkolnego Programu Profilaktyki w roku szkolnym 2015/2016 będą realizowane następujące zadania: I. Rozwijanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI KATOLICKIEGO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. C. K. NORWIDA W GARWOLINIE

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI KATOLICKIEGO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. C. K. NORWIDA W GARWOLINIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI KATOLICKIEGO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. C. K. NORWIDA W GARWOLINIE WSTĘP Wiek życia uczniów Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego obejmuje okres dojrzewania, który stanowi

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 260 IM. JANA MATEJKI W WARSZAWIE ROK SZKOLNY 2008/2009

SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 260 IM. JANA MATEJKI W WARSZAWIE ROK SZKOLNY 2008/2009 Załącznik do uchwały nr 17/23/09/2008 Rady Pedagogicznej Szkoły Podstawowej Nr 260 im. Jana Matejki w Warszawie z dnia 23 września 2008 r. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 260 IM. JANA MATEJKI W WARSZAWIE ROK SZKOLNY

Bardziej szczegółowo

Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski na lata 2011-2013

Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski na lata 2011-2013 Załącznik do uchwały nr VIII/37/2011 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 25 marca 2011 roku Program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie dla Miasta Tomaszów Lubelski

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK Załącznik do Uchwały Nr XLIII/298/14 Rady Gminy Łubniany z dnia 12 listopada 2014 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII GMINY ŁUBNIANY NA 2015 ROK 1 Wstęp 1. Narkomania stanowi jeden z najpoważniejszych

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok

Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok Załącznik do uchwały RG Nr.. dnia Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na 2014 rok WSTĘP Narkomania jest zjawiskiem ogólnoświatowym. Powstaje na podłożu przeobrażeń zachodzących we współczesnym cywilizowanym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ROK SZKOLNY 2015/2016 ŚLĄSKIE TECHNICZNE ZAKŁADY NAUKOWE W KATOWICACH 1 Spis treści: 1. Wprowadzenie. 2. Założenia programowe. 3. Cele ogólne programu. 4. Sposoby realizacji. 5. Ewaluacja.

Bardziej szczegółowo

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi.

15. Kształtowanie umiejętności rozpoznawania własnych emocji. 16. Rozpoznawanie emocji u innych ludzi. Opracowanie szkolnego programu profilaktyki wynika z: - diagnozy stanu zagrożenia uczniów zjawiskami przestępczości, agresji i narkomanii, - realizacji Programu Wychowawczego Szkoły, - zadań określonych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

Rządowy program na lata 2014-2016. Bezpieczna i przyjazna szkoła

Rządowy program na lata 2014-2016. Bezpieczna i przyjazna szkoła Rządowy program na lata 2014-2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła Rządowy program na lata 2014-2016 Bezpieczna i przyjazna szkoła został przyjęty przez Radę Ministrów uchwałą Nr 130/2014 z dnia 8 lipca 2014

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu

Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno - pedagogicznej w Gimnazjum nr 39 im. rtm Witolda Pileckiego we Wrocławiu Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/6/16 RADY GMINY ZBÓJNA. z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA NR X/6/16 RADY GMINY ZBÓJNA. z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA NR X/6/16 RADY GMINY ZBÓJNA z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2016 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

Bardziej szczegółowo