Znaczenie płynności wynika z trzech przyczyn:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Znaczenie płynności wynika z trzech przyczyn:"

Transkrypt

1 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PŁYNNOŚCI Podczas inspekcji w banku w obszarze płynności inspektorzy nadzoru oceniają poziom ryzyka płynności na jaki narażony jest bank oraz jakość zarządzania tym ryzykiem. Niniejszy rozdział omawia zarządzanie ryzykiem płynności oraz kryteria oceny jakości zarządzania tym ryzykiem. Niniejszy rozdział omawia także sposoby oceny poziomu ryzyka płynności w banku wynikającego ze struktury bilansu, operacji pozabilansowych, możliwości pozyskania środków i uwarunkowań rynkowych. Poziom ryzyka płynności w części wynikającej ze struktury pasywów banku omawiają rozdziały Baza depozytowa i Pożyczki i kredyty otrzymane. Proces zarządzania ryzykiem płynności polega zarówno na bieżącym zarządzaniu aktywami i pasywami tak, aby uwzględnić przewidziane i nieprzewidziane zmiany w przepływie środków finansowych, a także na zarządzaniu długofalowym, strukturalnym, które determinuje płynność w przyszłości. Długofalowe powodzenie (a nawet przetrwanie) banku zależy m.in. od posiadanej przez kierownictwo zdolności zapewnienia właściwego poziomu płynności. Nie ma lepszego sposobu oceny strategii zarządzania płynnością, aniżeli dogłębne zrozumienie banku, struktury jego bazy klientów, charakteru aktywów i pasywów, jego otoczenia gospodarczego i konkurencji. Ponieważ banki różnej wielkości działają w zróżnicowanych okolicznościach, wynikających z charakteru rynków lokalnych, regionalnych, krajowych i międzynarodowych, sposób przeprowadzania analizy płynności będzie bardzo różny w zależności od wielkości, specyfiki i zakresu działania banku. Zatem, nie ma jednej metody analizy, którą można byłoby stosować w odniesieniu do wszystkich banków, a połączenie różnych metod nie zwalnia bankowców i inspektorów nadzoru z konieczności stosowania własnej, rozważnej oceny sytuacji. Z samej istoty działalności bankowej wynika, że każdego dnia mają miejsce w banku wpływy i wypływy środków pieniężnych o dużej wysokości w porównaniu z sumą bilansową. W ciągu normalnego dnia roboczego, nawet w małym banku może wystąpić kilkaset wpłat i wypłat gotówkowych. Stała możliwość dokonywania tych wypłat bezzwłocznie, bez kosztownych korekt struktury bilansu, jest nieodzownym warunkiem działania banku. Płynność polega na takiej właśnie zdolności finansowania aktywów i terminowego wywiązywania się ze zobowiązań w toku normalnej działalności banku lub w innych warunkach, które można przewidzieć, bez konieczności poniesienia straty. Utrzymywanie odpowiedniej płynności oznacza więc posiadanie lub łatwy dostęp do dostatecznej ilości środków finansowych, aby sprostać obecnemu lub potencjalnemu zapotrzebowaniu na te środki ze strony deponentów lub kredytobiorców. Jeśli w banku występuje brak płynności płatniczej i bank nie jest w stanie sprostać normalnym oczekiwaniom klientów w zakresie wypłat gotówkowych, może nastąpić nieodwracalna utrata zaufania do banku. Klienci mogą dojść do wniosku, że bank jest niewypłacalny. W takiej sytuacji, większość deponentów będzie jednocześnie usiłowała wycofać wszystkie środki ze swoich rachunków, przy czym każdy deponent chce być wówczas pierwszy w kolejności, gdyż obawia się, iż bank nie będzie w stanie w pełni wypłacić wszystkim. Taka panika wśród deponentów kończy się z reguły upadłością banku. Co gorsze, upadek jednego banku w takich okolicznościach podważa nieraz 1

2 społeczne zaufanie do całego systemu bankowego, a podobna panika powstaje również wśród klientów innych banków. Tak więc, przy badaniu stabilności finansowej banku, płynność i wypłacalność są głównym przedmiotem zainteresowania nadzoru bankowego. Wiarygodność banku zależna jest od tego, czy zawsze reguluje on swoje zobowiązania. Za każdym razem, gdy klient chce wycofać środki z rachunku, bank ma obowiązek je wypłacić. Wymagania banku dotyczące płynności będą zmieniać się z dnia na dzień, w miarę wpływania i wypływania środków z banku. Kierownictwo banku ma obowiązek ustalania rozmiaru tych wymagań oraz bieżącego, ciągłego przewidywania ich rozmiarów w przyszłości. Służą temu prowadzone przez bank analizy w zakresie płynności, określające potrzeby płynnościowe i przewidujące te potrzeby w przyszłości. Znaczenie płynności wynika z trzech przyczyn: 1. Odpowiedni poziom płynności pozwala bankowi wywiązywać się ze swoich zobowiązań na bieżąco, co jest niezbędnym czynnikiem do prawidłowego funkcjonowania banku. Bank jest zobowiązany przez Prawo bankowe do utrzymywania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności. 2. Płynność zapewnia bankowi elastyczność działań potrzebną, aby się rozwijać, tzn. by móc sprostać potrzebom kredytowym klientów. Rozwój wywołuje zapotrzebowanie na środki finansowe. 3. Płynność pozwala także pokrywać przejściowe straty z działalności. Banki utrzymują pewną część swoich aktywów jako aktywa płynne, np. w formie nadwyżki środków w banku centralnym powyżej wielkości rezerwy obowiązkowej, krótkoterminowych środków w innych bankach czy krótkoterminowych papierów Skarbu Państwa. Gotówka nie może być traktowana jako źródło płynności, jako że bank utrzymuje taką wielkość gotówki jaka jest mu potrzebna do normalnego funkcjonowania. Określenie wielkości aktywów płynnych zostało opisane w załączniku nr 4 Analiza wskaźników. Utrzymywanie płynności wymaga poszukiwania kompromisu pomiędzy wyższym poziomem płynności a wyższym poziomem zysku. Ponieważ aktywa płynne przynoszą mniejsze dochody odsetkowe niż aktywa niepłynne (szczególnie kredyty), dlatego banki, które utrzymują dużą część swojego majątku w aktywach płynnych mają zazwyczaj niższą rentowność. O ile konieczny poziom płynności zostaje uzyskany dzięki posiadaniu aktywów krótkoterminowych wysokiej jakości - cena, jaką bank płaci za utrzymanie tej płynności stanowi nieuzyskany dochód, który bank osiągnąłby dzięki posiadaniu aktywów o dłuższych terminach zapadalności i/lub gorszej jakości. Przeciwnie - banki, które bardzo aktywnie dążą do zwiększenia zysku, będą raczej utrzymywały aktywa płynne na najniższym możliwym poziomie. Umiejętność zarządzania płynnością polega na utrzymywaniu (lub osiągnięciu) płynności na poziomie wystarczającym, aby móc wypełnić zobowiązania lecz nie na tyle wysokiej, aby wpływało to ujemnie na wielkość zysku. W szczególnych przypadkach, gdy trzeba szybko podnieść płynność, kierownictwo banku, aby uregulować zobowiązania, może być ostatecznie zmuszone do sprzedaży aktywów ze stratą lub do zaciągania kosztownych pożyczek Adekwatność poziomu płynności banku zależy od konkretnych okoliczności; będzie ona różna w różnych bankach. Nawet w tym samym banku ten sam poziom płynności raz należy ocenić jako adekwatny, a drugim razem jako nieadekwatny ze względu na 2

3 niedostateczne pokrycie ryzyka lub nadmierne koszty. Zagrożenie utraty płynności może wynikać zarówno z czynników specyficznych, wewnątrzbankowych, jak i z czynników ogólnych, zewnętrznych. Prawidłowe zarządzanie ryzykiem płynności powinno obejmować obydwa rodzaje ryzyka. Wśród czynników zewnętrznych mających wpływ na ryzyko płynności można wyróżnić czynniki geograficzne i systemowe (np. negatywne następstwa upadku dużego banku). Ryzyko wynikające z czynników zewnętrznych w dużej mierze wiąże się ze sposobem postrzegania banku na poszczególnych rynkach, na których działa: lokalnym, regionalnym, krajowym, międzynarodowym 1. Ponieważ zmiany w warunkach ogólnogospodarczych wpływają na sytuację wszystkich banków, niezbędnym elementem prawidłowego planowania płynności jest śledzenie trendów gospodarczych oraz trendów na rynku pieniężnym. Banki nie posiadają identycznej struktury kredytów, depozytów i innych pasywów, nie odznaczają się identyczną dźwignią finansową, nie działają na obszarach o identycznych cechach gospodarczych - stąd wymagany poziom płynności będzie nieco inny w poszczególnych przypadkach. Banki powinny jednak starać się określić zapotrzebowanie na środki płynne obecnie i w przyszłości. Właściwa ocena kwoty koniecznej płynności banku polega na analizie następujących elementów: historyczne zapotrzebowanie na środki płynne, bieżący poziom płynności, przewidywane zapotrzebowanie na środki płynne, stabilność źródeł finansowania, koszt pozyskiwania środków finansowych, alternatywne możliwości w zakresie zmniejszenia zapotrzebowania na środki finansowe lub pozyskania dodatkowych środków, obecna i przewidywana jakość aktywów, obecna i przewidywana zdolność wypracowywania zysku, obecny i przewidywany poziom funduszy własnych, prognozy rynkowe i ogólnogospodarcze. Gdy już określono zapotrzebowanie banku na środki płynne, kierownictwo banku musi zdecydować się na sprostanie temu zapotrzebowaniu za pomocą jednego lub kilku z następujących rozwiązań: zbycie aktywów płynnych, zwiększenie krótkoterminowych pożyczek zaciągniętych i/lub depozytów, obniżenie stanu aktywów mniej płynnych, zwiększenie zobowiązań długoterminowych, zwiększenie funduszy własnych. Sprawne zarządzanie płynnością uwarunkowane jest odpowiednim wykonywaniem pięciu czynności: 1 Postrzeganie banku przez rynek znajduje mierzalny wyraz w postaci oceny firmy ratingowej. 3

4 bank musi analizować i zarządzać pozycją płynności krótko-, średnio- i długoterminową. bank musi zarządzać i stosunkowo trafnie prognozować spodziewane i potencjalne wpływy i wypływy środków pieniężnych, aby móc ustalić oddziaływanie tych przepływów na pozycję płynności w różnych przedziałach czasowych. (Załącznik Nr 1 Analiza przepływu środków pieniężnych zawiera przykład informacji, które kierownictwo banku może wykorzystać do celów analitycznych przy prognozowaniu pozycji gotówkowej, Załącznik nr 5 zawiera przykład luki płynności mogącej służyć w określeniu poziomu płynności w banku.) bank musi przeprowadzać analizy warunków rynkowych i wpływu tych warunków na pozycje płynności. bank musi ustanowić limity, cele i wytyczne, które odpowiadają poziomowi ryzyka obciążającego działalność banku, jak również obecnym warunkom rynkowym. bank musi sporządzić plany awaryjne na wypadek kryzysu płynności. Plany takie muszą zapewnić bankowi taki zasób gotówki lub innych wysoko płynnych aktywów, który pozwoli zaradzić tymczasowym, nieoczekiwanym deficytom środków pieniężnych. W ramach tych planów bank musi zapewnić sobie dostęp do alternatywnych źródeł środków - np. w postaci pożyczek - z których może korzystać w sytuacji dużego, niespodziewanego wypływu gotówki. Zarządzanie płynnością i zaspokajanie zapotrzebowania na środki płynne odbywa się dwoma sposobami (lub poprzez ich kombinację): poprzez zarządzanie aktywami i/lub poprzez zarządzanie pasywami. Jest to sposób zarządzania płynnością tradycyjnie stosowany przez małe banki. Polega on na kształtowaniu struktury/ zapadalności aktywów tak, aby dopasować je do struktury/ wymagalności pasywów, a także do potrzeb wynikających z cyklu działalności. Zasób aktywów płynnych posiadany przez bank powinien być uzależniony od stabilności struktury depozytów oraz prawdopodobieństwa szybkiego wzrostu portfela kredytowego. Jeśli depozyty składają się głównie z wkładów małych i stabilnych, wymagany zapas środków płynnych będzie względnie niski. Aby określić poziom płynnych aktywów, kierownictwo musi przeprowadzić następujące prognozy: oczekiwana wartość wniosków kredytowych rozpatrzonych pozytywnie, udział procentowy aktywów zapadających, które bank będzie zdolny i gotów odnowić lub przedłużyć, przewidywany stopień wykorzystania środków w ramach istniejących zobowiązań kredytowych (z linii kredytowych). W ramach planowania płynności, kierownictwo banku powinno określić popyt na kredyty trzech rodzajów: sezonowy, nieoczekiwany, planowany. Sezonowy popyt na kredyty łączy się z wahaniami bardziej pewnymi, dającymi się w dużym stopniu przewidzieć. Jednakże nie można, rzecz jasna, przewidzieć popytu nieoczekiwanego, nietypowego. Niemniej, 4

5 bank winien być przygotowany na uwzględnienie pewnej ilości nieoczekiwanych wniosków kredytowych pochodzących od dobrych klientów. Analiza płynności winna także obejmować planowany wzrost portfela kredytowego w wyniku zakładanego przez kierownictwo banku rozwoju akcji kredytowej, bądź wzrostu zapotrzebowania na kredyty w dającej się przewidzieć przyszłości, o ile byłby to wzrost popytu przewyższający wzrost składanych w banku depozytów. Zapewnienie dodatkowych źródeł płynności należy ściśle skorelować z wielkością i terminami oczekiwanego popytu na kredyt. Odnowienia istniejących kredytów, żądania wypłat z istniejących linii kredytowych a także nowe zaakceptowane wnioski kredytowe są potencjalnymi formami wypływu gotówki. Jednakże, bank może w pewnym stopniu kontrolować te wydarzenia w zależności od przyjętego scenariusza rozwoju sytuacji. Przykładowo, w sytuacji kryzysowej, bank mógłby zdecydować się na ryzyko pogorszenia stosunków z niektórymi klientami: odmawiając odnowienia kredytów, które w normalnych okolicznościach byłby skłonny odnowić, czy też odmawiając wykonania zobowiązań warunkowych (zobowiązań, które nie są bezwzględnie obowiązujące). Wyższy poziom płynności staje się konieczny, gdy: baza depozytowa jest niestabilna. Poszczególne kategorie depozytów wykazują znaczne wahania, znaczny udział w portfelu kredytowym mają duże, nieobsługiwane kredyty (niespłacony kapitał lub jego stosunkowo niewielkie spłaty), których spłata jest mało prawdopodobna, istnieją znacznej wielkości niewykorzystane linie kredytowe. Tym bardziej jeśli przewiduje się w niedalekiej przyszłości konieczność uruchomienia znacznych środków z niewykorzystanych linii kredytowych bądź innych zobowiązań kredytowych, istnieje silne powiązanie pomiędzy depozytami ludności a sytuacją dużych okolicznych pracodawców, obecnie przeżywających trudności finansowe, istnieje nadmierne zaangażowanie kredytowe w branżach lub wobec kredytobiorców, u których aktualnie występują trudności finansowe lub takie trudności są oczekiwane w przyszłości. Płynność aktywów, czyli zbywalność tych aktywów przy uwzględnieniu terminu i kosztów sprzedaży, stanowi czynnik o pierwszorzędnym znaczeniu w zarządzaniu aktywami. Celem maksymalizacji zysków, kierownictwo banku musi rozważnie porównywać ogólną efektywność płynnych aktywów (ich dochodowość, a także korzyści wynikające z wysokiej płynności) z wyższą dochodowością zwykle cechującą aktywa mniej płynne. Zyski uzyskane z aktywów bardziej dochodowych mogą zostać zniwelowane w przypadku, gdy potrzeby płynnościowe banku wymuszą sprzedaż takich aktywów po cenach poniżej wartości wykazanej w księgach banku. Czynniki sezonowe, cykliczne lub inne mogą spowodować popyt na kredyty, który przewyższa dostępne środki z depozytów i wkładów. Bank, który opiera swoją politykę wyłącznie na zarządzaniu aktywami, ogranicza wzrost portfela w takich przypadkach do 5

6 poziomu, który można sfinansować dostępnymi depozytami. Jednakże, wzrost zapotrzebowania na środki finansowe można również pokryć za pomocą alternatywnych źródeł finansowania, np. przyjmując lokaty międzybankowe lub zaciągając pożyczki, co pozwoli bankowi zaspokoić zwiększony popyt na kredyty na obsługiwanym rynku. Zarządzanie pasywami zwykle ma miejsce w przypadku dużych banków, mających dostęp do większej ilości źródeł finansowania. Jeśli bank ma trudności z pozyskaniem krótkoterminowych środków na rynku międzybankowym, wówczas - w przypadku spełnienia wymogów - może się on zwrócić o przyznanie kredytu refinansowego z Narodowego Banku Polskiego. Podjęcie decyzji o wykorzystaniu takich form pozyskiwania środków należy poprzedzić kompleksową analizą czynników sezonowych, cyklicznych i innych, a także kosztów tych operacji. Pasywne źródła płynności funkcjonują nie tylko jako uzupełnienie źródeł aktywnych - mogą również stanowić alternatywę wówczas, gdy istnieje możliwość wykorzystania aktywów do uzyskania niezbędnych środków płynnych. Niemniej, kierownictwo banku musi porównać koszt zaciągnięcia takich pożyczek i kredytów z kosztem wykorzystania innych źródeł płynności. Dla inspektorów nadzoru, powodem do obaw jest możliwość, iż dostęp do środków finansowych dla danego banku zostanie ograniczony lub załamany w wyniku negatywnych wydarzeń, które podważą zaufanie do tego banku. Gdy bank finansuje znaczną część swoich podstawowych aktywów za pomocą krótkoterminowych, potencjalnie chwiejnych pasywów, taki spadek zaufania może zrodzić poważne problemy z płynnością, gdyż pociągnie za sobą podjęcie wypłat przez deponentów lub wstrzymanie dostępu do innych źródeł środków. Odzyskanie płynności w oparciu o źródła wewnętrzne będzie trudne, gdyż nie można zlikwidować większości aktywów długoterminowych (stanowiących przede wszystkim niepłynne kredyty) bez poniesienia dotkliwych strat. Zatem, bank powinien posiadać odpowiedni zasób wysoko płynnych aktywów, aby zabezpieczyć niestabilne pasywa, ograniczyć ujemne skutki zmniejszonego dostępu do lokat międzybankowych, a także pokryć wypłaty depozytów. Aby ocenić strumień wypłat środków finansowych wynikający ze struktury pasywów banku, bank powinien najpierw zbadać zmiany stanu zobowiązań w normalnych warunkach działalności. W tym celu, należy określić: średni w normalnych warunkach działalności poziom odnawiania depozytów; praktyczne terminy wypowiadania depozytów o nie określonych terminach płatności, np. depozytów a vista i wkładów oszczędnościowych; normalną dynamikę wzrostu depozytów; poziom depozytów, które są zrywane; terminy wymagalności innych zobowiązań. Badając strumień wypłat wynikający ze struktury pasywów w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowej, bank musi odpowiedzieć na cztery pytania zasadnicze: które źródła finansowania prawdopodobnie nie zostaną wypowiedziane w momencie wystąpienia, jak również w trakcie trwania problemów? Czy można zwiększyć środki pozyskiwane z tych źródeł? 6

7 które źródła finansowania prawdopodobnie zostaną stopniowo wypowiedziane z chwilą powstania problemów? W jakim tempie środki te zostaną wycofane? Czy tempo ich wycofania można kontrolować za pomocą oprocentowania depozytów? które zobowiązania wymagalne lub zobowiązania bez umownych terminów płatności prawdopodobnie zostaną wypowiedziane na pierwszy znak trudności (środki niestabilne)? Czy istnieją zobowiązania z opcją wcześniejszej wypłaty, które wówczas zostałyby wypowiedziane? czy bank posiada otwarte nieodwołalne linie kredytowe u innych podmiotów finansowych, z których może korzystać? Zazwyczaj, główna część zapotrzebowania banku na środki płynne stanowi bezpośrednią wypadkową wielkości i stabilności depozytów. Jest rzeczą oczywistą, iż nie wszystkie depozyty są jednakowo lub równocześnie ruchliwe, nie wymagają więc tego samego zabezpieczenia w środkach płynnych. Faktyczne zapotrzebowanie na te środki wynika z prawdopodobieństwa wycofania konkretnego depozytu lub grupy depozytów. Im większe to prawdopodobieństwo, tym wyższe będzie wymagane pokrycie procentowe w środkach płynnych i tym krótsze będą terminy zapadalności posiadanych płynnych aktywów. Depozyty o największym zagrożeniu wycofania - depozyty niestabilne - winny być w pełni zabezpieczone płynnymi aktywami o najkrótszych terminach zapadalności. Względna chwiejność pasywów zależy w znacznym stopniu od terminu wymagalności, oprocentowania oraz źródła, z którego środki te zostały uzyskane. Przykładowo, depozyty terminowe o stosunkowo długich okresach wymagalności obarczone są mniejszym ryzykiem płynności, aniżeli depozyty krótkoterminowe przyjęte od innych banków, które nie występują w roli partnerów o ugruntowanej tradycji współpracy. W przypadku depozytów długoterminowych, wolniejsze tempo wypowiadania zobowiązań pozwoli bankowi odzyskać swoją pozycję na rynku, podjąć ewentualne działania korygujące, a także uzyskać dostęp do innych źródeł środków. Podobnie, depozyty uzyskane od banków, z którymi istnieje wieloletnia tradycja współpracy, można również uznać za mniej niestabilne. Zatem istotne jest, by zarówno kierownictwo banku jak i inspektorzy nadzoru ocenili terminy wymagalności i źródła pozyskiwanych środków, aby określić stabilność pasywów. (Bardziej szczegółowe omówienie depozytów niestabilnych zawiera rozdział Baza depozytowa.) Kierownictwo banku powinno zidentyfikować te depozyty, których nagłe lub nieoczekiwane wycofanie istotnie zagroziłoby płynności banku. Najczęściej dotyczy to dużych depozytów. Istnieją cztery podstawowe metody ograniczania ryzyka płynności poprzez zarządzanie pasywami: zmniejszanie niedopasowania pomiędzy terminami płatności aktywów i pasywów, zwiększanie depozytów stabilnych, dywersyfikację źródeł finansowania, kształtowanie przez bank właściwych relacji z klientami. Wydłużanie terminów wymagalności pasywów zazwyczaj pozwala bankowi zmniejszyć niedopasowanie terminów płatności (gdyż terminy zapadalności aktywów na ogół 7

8 przewyższają terminy wymagalności pasywów). Dłuższe terminy wymagalności zmniejszają potrzebę podejmowania w najbliższym okresie ponownych wysiłków celem pozyskiwania środków na rynku. Zwiększanie poziomu depozytów stabilnych także pozwala na wydłużenie faktycznych terminów wymagalności oraz ogranicza stopień uzależnienia banku od innych, bardziej niestabilnych depozytów, wymagających utrzymywania stałego dostępu do rynkowych źródeł finansowania. Depozyty osób fizycznych są uznane za najbardziej stabilne, o wysokim prawdopodobieństwie odnowienia, co w praktyce zapewnia stosunkowo długie okresy płatności, zaś deponenci tej kategorii ogólnie uważani są za nieskorych do wycofania środków w sytuacji, gdy bank natrafia na trudności. Lokaty przedsiębiorców oraz budżetu państwa i budżetów gmin na ogół uważane są za mniej stabilne. Określenie, jakie depozyty należy uznać za najbardziej stabilne powinno być przedmiotem badań każdego z banków. Dywersyfikacja źródeł finansowania - według rynków bądź według poszczególnych pożyczkodawców/ deponentów - pozwala zredukować wrażliwość banku na zachwianie tych rynków lub powstanie trudności u tych pożyczkodawców/ deponentów, tym samym zwiększając możliwość utrzymania lub odtworzenia poziomu otrzymanych środków, gdyby do takich problemów doszło. Celem sprawdzenia, czy struktura pasywów jest w należytym stopniu zdywersyfikowana, bank powinien zbadać poziom swojego uzależnienia od poszczególnych źródeł finansowania, w tym od określonych instrumentów finansowych, kategorii podmiotów oraz rynków geograficznych. Kształtowanie przez bank właściwych relacji z klientami - zarówno kredytobiorcami jak i deponentami, pożyczkodawcami - może zmniejszyć niepewność banku co do ewentualnych zachowań deponentów i kredytodawców w momencie powstania sytuacji kryzysowej. Rozwinięcie ścisłej współpracy z niektórymi podmiotami może doprowadzić do ustanowienia ważnej linii obrony banku przed kryzysem płynności, tym samym stanowiąc część składową procesu zarządzania płynnością. Częstotliwość kontaktów z takim partnerem oraz częstotliwość korzystania z udostępnionych przez niego środków stanowią ewentualne wskazówki co do bliskości współpracy. Zmiany zachodzące w tym zakresie mogą stanowić ostrzeżenie dla kierownictwa banku i inspektorów, iż pogarsza się zdolność utrzymywania płynności. Do praktyki wielu banków należało i należy zaspokajanie wzrastającego popytu na kredyty ze strony swoich klientów poprzez pozyskiwanie środków po cenach rynkowych; jednakże, nieprawidłowa polityka zarządzania pasywami, lub niewłaściwa realizacja tej polityki, mogą mieć poważne konsekwencje. Na przykład: bank nie zawsze będzie miał dostęp do środków z rynku pieniężnego po rozsądnych cenach. Gdy podmioty działające na rynku stracą zaufanie do danego banku, lub nastąpi zaostrzenie polityki monetarnej, dostęp do takich środków może być wielce utrudniony i/lub koszt tych środków może stać się nadmiernie wysoki. Zatem, bank z ograniczoną ilością źródeł finansowania winien unikać silnego uzależnienia od środków pozyskiwanych na rynku pieniężnym. nadmierne uzależnienie od niewielu źródeł finansowania zwiększa ryzyko utraty płynności. Przykładowo, bank silnie uzależniony od depozytów od banków zagranicznych napotka trudności z pozyskaniem środków, jeśli na rynkach zagranicznych ukształtuje się pogląd co do niestabilności polskich banków lub 8

9 polskiej gospodarki. Zastąpienie tych depozytów zagranicznych środkami z innych źródeł może okazać się przedsięwzięciem trudnym i kosztownym, gdyż nagłe zapotrzebowanie banku na środki finansowe może obniżyć wiarygodność banku wśród kontrahentów na rynku. nadmierne poleganie banku na technikach zarządzania pasywami może zrodzić skłonność do maksymalnego ograniczenia portfela krótkoterminowych papierów lokacyjnych i rozluźnienia norm płynności aktywów, co spowoduje dużą koncentrację krótkoterminowych pasywów finansujących aktywa o dłuższych terminach zapadalności. W okresach zaostrzonej polityki monetarnej, może to doprowadzić do braku płynności. jeśli rozwinie się konkurencja na rynku bankowym w zakresie oferowanych stawek oprocentowania może to spowodować wysoki koszt pozyskiwania środków i doprowadzić do złagodzenia norm udzielania kredytów przez bank po to, by ulokować środki w kredytach i lokacyjnych papierach wartościowych o wyższej dochodowości. Jednakże, jeżeli bank zaciąga zobowiązania celem sfinansowania posiadanych już aktywów, wyższy koszt pozyskiwania środków może spowodować ujemną marżę dochodowości. nadmierna troska o uzyskanie środków po najniższych możliwych kosztach, bez uwzględnienia struktury terminów płatności, potęguje ryzyko stopy procentowej. Kierownictwo każdego banku musi nieustannie śledzić strukturę, charakter i zróżnicowanie źródeł finansowania. Bank powinien także uwzględnić ryzyko znacznego wypływu środków pieniężnych z tytułu operacji pozabilansowych. Choć nie są one zwykle związane z bieżącą kondycją banku, zobowiązania warunkowe - np. zobowiązania do udzielenia kredytu, nie wykorzystane linie kredytowe, akredytywy lub gwarancje - mogą potencjalnie spowodować znaczny wypływ gotówki. Ogólny kryzys na rynku może istotnie zwiększyć konieczność realizacji linii kredytowych, jakie posiadają klienci banku w wyniku rosnącej liczby zatorów płatniczych. Do kolejnych, potencjalnych źródeł wypływu środków należą operacje instrumentami pochodnymi, w których instrumentem bazowym jest kurs waluty obcej lub stopa procentowa np. kontrakty zamiany stóp procentowych, kontrakty terminowe na stopę procentową (FRA), swapy walutowe, kontrakty forward, futures oraz opcje. Gdy wartość tych pozycji pozabilansowych jest znaczna, bank winien zbadać okoliczności, które mogłyby spowodować rzeczywiste obciążenie dla banku, a następnie ustalić wielkość tego potencjalnego obciążenia. Niezależnie od konkretnej metody lub połączenia różnych metod, za pomocą których bank zarządza swoją płynnością, sprawą o kluczowym znaczeniu jest opracowanie przez bank zasad swojej polityki w tym zakresie - które to zasady powinna zatwierdzić rada nadzorcza - a także wypracowanie systemu pomiaru płynności, który zapewni, iż zapotrzebowanie na środki płynne jest kontrolowane i pokrywane na bieżąco. Bank 9

10 powinien swoją politykę wprowadzić w życie przy uwzględnieniu przyszłych zdarzeń, zarówno oczekiwanych, jak i nieoczekiwanych. Ponadto, polityka banku winna odzwierciedlać specyfikę banku, a także konkretne cele wyznaczone przez kierownictwo. Zasady polityki w zakresie płynności powinny precyzować tryb współpracy odpowiednich wydziałów/ departamentów banku oraz wyraźnie określać odpowiedzialność za decyzje dotyczące płynności. Wyższe kierownictwo banku powinno otrzymywać regularne informacje o warunkach utrzymywania płynności. Nadto, polityka banku powinna zawierać konkretne wytyczne co do pożądanego poziomu płynności. Typowe limity i wytyczne określają: limit odnośnie stosunku kredytów do depozytów, limit odnośnie stosunku kredytów do funduszy własnych, ogólny limit odnośnie stosunku pomiędzy przewidywanym zapotrzebowaniem na środki finansowe, a dostępnymi źródłami pokrycia tego zapotrzebowania, podstawowe źródła finansowania banku, elastyczne limity dotyczące procentowego uzależnienia banku od określonych kategorii pasywów (dla przykładu: udział lokat międzybankowych w pasywach ogółem banku nie może przekroczyć poziomu X %), limity dotyczące uzależnienia banku od środków pozyskiwanych od poszczególnych klientów bądź segmentów rynku, elastyczne limity dotyczące minimum i maksimum średniego okresu wymagalności pasywów poszczególnych kategorii, minimum rezerwowego zasobu środków płynnych, które należy utrzymywać celem zapewnienia w nagłych przypadkach możliwości kontynuowania działalności banku do chwili dokonania strukturalnych korekt w pozycji płynności. Właściwy system informacji dla kierownictwa jest nieodzownym warunkiem podjęcia prawidłowych decyzji w zakresie gospodarki środkami. Kierownictwo banku powinno regularnie otrzymywać i oceniać sprawozdania zawierające niezbędne informacje odnośnie płynności (m.in. szczegółowe dane dotyczące zapotrzebowania na środki płynne i dostępnych źródeł finansowania). Charakter tych sprawozdań będzie różny w różnych bankach, w zależności od specyfiki banku, jak również stosowanych metod i praktyk w zakresie zarządzania płynnością i gospodarki środkami. Przy sporządzaniu takich sprawozdań, przydatne okażą się zestawienia terminów zapadalności aktywów i wymagalności pasywów, a także dane dotyczące przewidywanej konieczności realizacji zobowiązań warunkowych. Rada nadzorcza i zarząd banku są odpowiedzialne za zapewnienie, że bank posiada odpowiednie plany awaryjne na wypadek kryzysu płynności. Plany awaryjne powinny zawierać procedury określające komórki i osoby odpowiedzialne za wdrożenie działań awaryjnych, zakres ich obowiązków oraz zasady komunikowania się i koordynacji. Plan awaryjny powinien być uaktualniany regularnie oraz poddawany przeglądowi założeń (dane liczbowe - raz w miesiącu, założenia raz na rok). Plan awaryjny powinien być 10

11 utworzony dla co najmniej dwóch scenariuszy, np. sytuacji braku płynności na rynku oraz kłopotów z płynnością wewnątrz banku. Powinien on zawierać szczegółowe informacje dotyczące pozyskania dostatecznej ilości środków płynnych, aby zaradzić sytuacjom kryzysowym. W szczególności plan awaryjny na wypadek problemów z płynnością powinien zawierać: uszczegółowiony harmonogram wypływu i pozyskania środków, realistyczne założenia dostosowane do poszczególnych scenariuszy dotyczące wypływu i pozyskania środków. Chociaż najważniejsze znaczenie mają skumulowane wielkości dotyczące wypływu i pozyskania środków, to bank zawsze powinien przygotowywać szczegółowy harmonogram. Plan awaryjny powinien być uzgodniony z planem finansowym banku dla danego okresu. Założenia użyte w planie awaryjnym powinny określać: jak szybko bank może upłynnić aktywa, tak aby uczestnicy rynku tego nie zauważyli, jak szybko bank może odzyskać środki ulokowane w kredytach, bez pogorszenia relacji z klientami, jak szybko bank może utracić depozyty, jakie są nowe źródła finansowania (inwestorzy, bank centralny). Powyższe założenia powinny być dostosowane do przyjętych scenariuszy. Bank powinien realistycznie ocenić w jakim stopniu będzie możliwe wykorzystanie linii kredytowych, jakie posiada w innych bankach. W sytuacji braku płynności na rynku mogą pojawić się trudności w egzekwowaniu nawet tych umów, które są bezwarunkowym zobowiązaniem do udzielenia pożyczki. Bank powinien posiadać dokumenty świadczące o przyznanych liniach kredytowych, które są uwzględnione w awaryjnym planie płynności. Następujące czynniki mogą wywierać ujemny wpływ na płynność banku (wewnętrzne problemy z płynnością): spadek zysku, wzrost aktywów niepracujących, nadmierne uzależnienie od pojedynczych depozytów (lub ich rodzajów) lub zaciągniętych kredytów, możliwość zdobycia nowych klientów, przejęcie innych podmiotów, nowe przepisy podatkowe. Stąd znaczenie awaryjnego planu pozyskiwania środków/ utrzymywania płynności, który określa sposoby korzystania z alternatywnych źródeł finansowania, a także istnienia rezerwowych linii kredytowych w innych bankach na wypadek sytuacji awaryjnych. Brak planu awaryjnego zasługuje na wysoce krytyczne uwagi ze strony inspektorów. Skuteczne plany tego typu winny dać odpowiedź na następujące pytania: czy kierownictwo banku ma przygotowaną strategię rozwiązania kryzysu płynności? czy kierownictwo banku ustanowiło procedury pozyskiwania środków w sytuacji awaryjnej? 11

12 jak długo bank będzie w stanie wytrzymać masową falę wycofywania wkładów wskutek paniki wśród deponentów, czy też inny, podobny kryzys płynności? Plan awaryjny na wypadek kryzysu płynności powinien zawierać kilka elementów. Najważniejsze z nich to te, które wiążą się z koordynacją działań ze strony kierownictwa. Plan awaryjny musi sprecyzować procedury, które zapewniają sprawny przepływ do wyższego kierownictwa rzetelnych informacji, koniecznych do podjęcia szybkich decyzji. Należy ustanowić wyraźnie określony podział obowiązków, aby wszyscy pracownicy wiedzieli, co należy do ich zadań w sytuacji kryzysowej. Kolejnym istotnym składnikiem takiego planu jest strategia zmiany struktury aktywów i pasywów w momencie pojawienia się kryzysu: bardziej energiczne wysiłki w kierunku sprzedaży aktywów; sprzedaż aktywów, których bank nie odstąpiłby w normalnych warunkach; podwyższenie stawek oprocentowania depozytów, aby środki te zatrzymać w banku. Założenia dotyczące przyszłego poziomu aktywów banku winny określić możliwość zbycia tych aktywów celem zwiększenia wpływów gotówkowych, a także przewidywany zakres odnawiania zapadalnych aktywów oraz tempo uzyskania nowych, co pomniejszyłoby strumień gotówki wpływającej do banku. Kolejne elementy planu dotyczą utrzymywania współpracy z klientami - z kredytobiorcami, deponentami, pożyczkodawcami. W miarę pogłębiania się kryzysu, bank będzie zmuszony wycofać się ze współpracy z niektórymi klientami, aby zdobyć środki finansowe niezbędne do przetrwania. Sporządzenie klasyfikacji kredytobiorców i innych klientów według wagi, jaką bank przypisuje współpracy z nimi, pozwoli określić tych klientów, z których bank w razie konieczności zrezygnuje na kolejnych etapach rozwoju kryzysu. Jednocześnie, stosunki z pożyczkodawcami nabierają większego znaczenia w sytuacji kryzysowej. Jeśli strategia banku wymaga od kadry kierowniczej utrzymywania ścisłych kontaktów z pożyczkodawcami i dużymi deponentami w okresach względnego spokoju, łatwiej będzie uzyskać dostęp do środków w nagłych wypadkach Dodatkowym, potencjalnie ważnym elementem planu banku, jest postawa wobec środków masowego przekazu. Mądrze prowadzone kontakty z prasą i opinią publiczną mogą pozwolić bankowi uniknąć rozpowszechnienia się szkodliwych pogłosek, które mogłyby wywołać paniczną reakcję wśród deponentów i inwestorów. Plany awaryjne winny także obejmować procedury pokrywania niedoboru gotówki w sytuacji kryzysowej. Oprócz odsprzedaży aktywów, bank, który musi pozyskać gotówkę na krótki okres może mieć możliwość pożyczania potrzebnych środków na rynku międzybankowym, bądź od NBP. W zależności od skali kryzysu, bank może dobrowolnie wybrać taką opcję, lub być do tego zmuszonym. Zatem rzeczą istotną jest uprzednie zapewnienie sobie dostępu do takich źródeł środków. Bank wówczas posiada wiedzę, ile środków może pozyskać za pomocą pożyczek, gdyby zaszła taka konieczność. Kwota dostępnych tą drogą środków odzwierciedla zdolność banku do zaciągania pożyczek. Jest to potencjalne źródło środków płynnych, które nie znajduje się w bilansie banku. Linie kredytowe posiadane przez bank w innych bankach powinny być testowane. Należy jednak zwrócić uwagę, iż w przypadku pogorszenia percepcji banku przez rynek lub braku płynności na rynku, nawet testowane linie kredytowe mogą okazać się niedostępne. 12

13 Posiadana przez bank zdolność do zaciągania pożyczek jest funkcją kilku czynników. Po pierwsze jest związana z kwotą pożyczek, które bank już zaciągnął. Po drugie, jest związana z poziomem funduszy własnych. Z przyczyn oczywistych, bank o wysokim poziomie funduszy własnych posiada o wiele łatwiejszy dostęp do środków, aniżeli bank niedokapitalizowany. Po trzecie, ważnym w tym względzie czynnikiem jest kwota aktywów, które bank może oferować jako zabezpieczenie ewentualnych pożyczek (o ile takie zabezpieczenie będzie wymagane). Przy określaniu tej kwoty, nie wolno wliczać aktywów już zastawionych. Nie wolno także wliczać tych aktywów, które bank traktuje jako część zapasu aktywów wysoko płynnych, które można natychmiast odsprzedać w przypadku nieoczekiwanego niedoboru środków. Wreszcie - zdolność banku do zaciągania pożyczek jest uwarunkowana również stanowiskiem pozostałych banków komercyjnych i NBP w sprawie udzielania pożyczek innym podmiotom finansowym w celu wsparcia ich płynności. O ile dany pożyczkodawca uwzględnia przede wszystkim własny interes finansowy przy rozpatrywaniu wniosku drugiego banku o krótkoterminową pożyczkę dla wsparcia swojej płynności - powinien przeprowadzić następującą analizę. Pożyczkodawca powinien ustalić przyczynę występowania u wnioskodawcy niedoboru środków płynnych. Jeśli taki niedobór wynika z istotnych trudności u potencjalnego pożyczkobiorcy - który np. ponosi straty z działalności operacyjnej lub występuje u niego stały wypływ depozytów - pożyczkodawca prawdopodobnie nie udzieli pożyczki. Prawdopodobnie postawi warunek, aby pożyczka została zabezpieczona łatwo zbywalnymi aktywami wysokiej jakości. Jeśli natomiast niedobór środków u pożyczkobiorcy wynika z uwarunkowań zasadniczo pozytywnych - np. wzrost popytu na kredyt - stosunek pożyczkodawcy będzie zapewne znacznie bardziej przychylny. Następnie pożyczkodawca powinien zbadać ogólną kondycję finansową pożyczkobiorcy, aby określić kwotę ewentualnej pożyczki oraz warunki, które muszą być spełnione. Przyjęty przez bank awaryjny plan pozyskiwania środków/ utrzymywania płynności, winien sprecyzować - możliwie najdokładniej - niewykorzystaną zdolność banku do zaciągania pożyczek, wymaganą wielkość i rodzaj ewentualnego zabezpieczenia oraz warunki, w których bank mógłby z tych źródeł skorzystać. Ponadto, plan ten powinien ustalić wymóg regularnych ocen okresu wytrzymałości banku w wypadku paniki wśród deponentów lub podobnego kryzysu płynności. Wszystkie przewidywane działania banku związane z pozyskaniem środków w celu utrzymania płynności, jak również prognozy wypływu środków z banku powinny się znaleźć w szczegółowym zestawieniu w rozbiciu na terminy i poszczególne pozycje bilansu. To zestawienie powinno być regularnie aktualizowane. Przykład takiego zestawienia jest przedstawiony w Załączniku nr 2 Składniki skutecznego planu awaryjnego pozyskiwania środków/ utrzymywania płynności. Trudno jest ustalić parametryczne wskaźniki płynności, gdyż poziom płynności, który jest odpowiedni dla jednego banku, dla innego będzie nieodpowiedni; podobnie, płynność adekwatna w danym momencie czasu, kiedy indziej, w przypadku tego samego banku, może okazać się niewystarczająca. Poza tym, należy pamiętać, iż poziom płynności może podlegać gwałtownym zmianom: pod wpływem nieuzasadnionej pogłoski o likwidacji banku, jego płynność może się drastycznie zmienić w ciągu jednego dnia, jeśli klienci 13

14 zaczną masowo wycofywać swoje depozyty, a bank nie ma wystarczającej ilości środków, aby je wszystkie wypłacić. Uwzględniając wszystkie czynniki oddziaływujące na płynność, nie można dokonać analizy płynności w oparciu o jeden wskaźnik, a analiza ta musi być bardziej subiektywna niż np. ocena kapitału, jakości aktywów czy wyniku finansowego. Inspektor nadzoru może wykorzystywać wiele różnych wskaźników, ale nie ma pojedynczego wskaźnika lub formuły, który ujmowałby wszystkie informacje o pozycji płynności banku. Zadaniem inspektorów nadzoru nie jest dokonywanie pomiaru płynności za pomocą wskaźników, lecz ocena czynników wpływających na płynność banku i ustalenie, w jaki sposób bank zarządza płynnością uwzględniając wszystkie wcześniej omówione czynniki. (Załącznik nr 3 do niniejszego rozdziału omawia czynniki warunkujące ocenę płynności.) Niemniej, pewne wskaźniki można wykorzystać jako wyznaczniki pozycji płynności danego banku. Ważne jest zrozumienie, że wskaźniki te należy postrzegać wyłącznie jako wyznaczniki. Najbardziej użyteczne są one do określenia trendów oraz przy dokonywaniu porównań z innymi podobnymi bankami. W rezultacie inspektor może ustalić obszary, gdzie mogą występować trudności i które trzeba będzie dokładniej zbadać. Do powszechnie stosowanych wskaźników należy zaliczyć wskaźnik przedstawiający stosunek wielkości kredytów do depozytów. Niski współczynnik wskazuje na nadwyżkę płynności, a zatem potencjalnie niski zysk w porównaniu z innymi bankami. Wysoki stosunek kredytów do depozytów wiąże się z ryzykiem, że bank może być zmuszony odsprzedać niektóre kredyty ze stratą, aby wykonać zobowiązania wobec deponentów, a płynność może w przyszłości być zagrożona. Powyższe ryzyko stanowi jeden z powodów, które powinny skłaniać inspektorów do szczególnie uważnych badań płynności w bankach przeżywających okres gwałtownego rozwoju. Jeśli wzrost portfela kredytowego opiera się na środkach uzyskanych z krótkoterminowych, chwiejnych źródeł (zazwyczaj bardziej kosztownych), bank może później napotkać duże problemy z utrzymaniem płynności. Inny wskaźnik stosowany do pomiaru płynności przedstawiony jest poniżej: Lokaty międzybankowe i papiery wartościowe zapadalne w terminie do 3 miesięcy Kredyty zaciągnięte i depozyty terminowe wymagalne w terminie do 3 miesięcy Wskaźnik ten przedstawia kwotę pożyczek zaciągniętych i depozytów wymagalnych w terminie do 3 miesięcy, która jest zabezpieczona płynnymi aktywami o terminie zapadalności do 3 miesięcy. Jeśli wyliczony stosunek jest niższy niż 100%, bank może natrafić na krótkoterminowe trudności z utrzymaniem płynności. (Załącznik nr 4 do niniejszego rozdziału Analiza wskaźników, podaje także inne wskaźniki, które inspektor może stosować przy badaniu płynności banku.) Jeśli w banku występują aktywa i pasywa w obcej walucie, kierownictwo powinno opracować raporty płynności dla każdej waluty oddzielnie. Dzięki temu kierownictwo będzie mogło lepiej monitorować i zarządzać przepływami pieniężnymi w każdej walucie. Bank powinien też znać swoją ogólną pozycję płynności. W tym celu należy skonsolidować wszystkie raporty płynności dla poszczególnych walut poprzez 14

15 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PŁYNNOŚCI przeliczenie wszystkich walut obcych na złotówki według kursu obowiązującego na dzień sporządzania raportu. Jedną z metod używanych do pomiaru ryzyka płynności i wykorzystywanych podczas podejmowania decyzji dotyczących zarządzania tym ryzykiem jest zestawienie niedopasowania terminów płatności aktywów i pasywów, inaczej luka płynności. W wierszach grupowane są aktywa i pasywa, które mają podobną charakterystykę. W kolumnach znajdują się przedziały czasowe, które opisują długość terminów zapadalności/wymagalności aktywów/pasywów. Zestawienie to jest zbudowane podobnie jak luka stopy procentowej, z tą różnicą, że w przedziałach czasowych umieszczane są aktywa i pasywa ze względu na zapadalność i wymagalność, a nie ze względu na okres przeszacowania. Wynikiem różnicy sumy aktywów zapadających i sumy pasywów wymagalnych w danym przedziale czasowym jest luka. Jeśli aktywa przewyższają pasywa dla danego przedziału czasowego oznacza to lukę dodatnią, a zatem nadwyżkę pieniądza w danym przedziale, która może być zainwestowana. Ujemna luka oznacza przewagę pasywów nad aktywami czyli potrzebę płynności. Luka skumulowana dla danego przedziału czasowego jest sumą luk od pierwszego przedziału do danego przedziału włącznie. Oznacza ona skumulowaną nadwyżkę, bądź zapotrzebowanie na płynność dla okresu od pierwszego przedziału do czasu na jaki luka skumulowana jest obliczana włącznie. Konstrukcja luki płynności może się różnić między bankami, ale ogólnie jest przyjęte, że przedziały czasowe dla krótkiego okresu są węższe, a dla długiego okresu są szersze. Krótkookresowa płynność wymaga bliższej analizy niż płynność długookresowa. Bardziej zagęszczone przedziały czasowe dla krótkiego okresu pozwalają na bardziej dokładne przewidywania co do zapotrzebowania na płynność, względnie nadwyżek płynności w krótkim terminie. Zwykle pierwszy miesiąc podzielony jest dodatkowo na tygodnie, aby precyzyjnie określić kiedy bank będzie miał zapotrzebowanie na dodatkowe środki. Kolejne przedziały czasowe są dłuższe, zwykle miesięczne, a powyżej 1 roku przedziały mogą mieć długość dwóch, pięciu lat. Luka płynności jest instrumentem pomocnym w zarządzaniu płynnością jedynie wtedy, gdy zostaną spełnione następujące warunki: prawidłowo zostaną sformułowane założenia o przypisaniu poszczególnych produktów do przyjętych przedziałów czasowych; będzie ujmować cały bilans i wszystkie operacje pozabilansowe; raport luki powinien być dostępny tego samego dnia, którego dotyczy, względnie następnego dnia (w przeciwnym razie luka jest raportem historycznym, nie pozwalającym na podejmowanie decyzji dotyczących zarządzania płynnością). Brak spełnienia w/w warunków może spowodować zniekształcenie obrazu płynności banku, co może skutkować w podjęciu błędnych decyzji w zarządzaniu płynnością. Zestawienie luki powinno być sporządzane dla poszczególnych walut oddzielnie. Niektóre banki ujmują w zestawieniu luki dynamikę bilansu, czyli przewidują jak zmieni się bilans w przyszłości. Takie podejście bardziej trafnie opisuje wielkość niedopasowań w dłuższych okresach czasu. Aczkolwiek trzeba pamiętać, że założenia mogą być nierealistyczne lub odstępstwa od zakładanego planu okażą się na tyle duże, że otrzymane 15

16 wyniki będą błędne. Dlatego większość banków sprawozdaje w luce tylko te instrumenty, które obecnie są w bilasie i operacjach pozabilansowych. Luka płynności może ujmować odnawialność operacji, które obecnie znajdują się w bilansie banku, a także poziom zrywalności i przedterminowych spłat kredytów. Dobrym rozwiązaniem dla analizy płynności jest sporządzanie oddzielnych zestawień luki dla sytuacji normalnych warunków funkcjonowania banku i dla sytuacji zaburzeń rynkowych, bądź też pogorszenia postrzegania banku przez uczestników rynku. Drugi z tych scenariuszy przedstawiałby analizę płynności w sytuacji niekorzystnej dla banku i zawierałby awaryjne źródła płynności i ich zużycie. W tym scenariuszu zakłada się, że część kredytów zostanie niespłaconych, a bank będzie jednocześnie dysponował dostępem do środków, z których normalnie nie korzysta. Przykład luki płynności znajduje się w Załączniku nr 5. Zwykle na przedziały czasowe dla poszczególnych walut ustanawiane są limity. Podstawowe znaczenie dla analizy zestawienia luki płynności mają założenia na temat przyporządkowania poszczególnych aktywów i pasywów do odpowiednich przedziałów czasowych. Szczególnie trudne jest to dla tych składników aktywów i pasywów, które nie mają określonych terminów zapadalności/wymagalności. Dotyczy to w szczególności depozytów bez określonego terminu wymagalności (depozyty a`vista, środki zgromadzone na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych). Banki przyjmują różne założenia w odniesieniu do takich depozytów. Przyjęcie założeń powinno być podparte badaniami w zakresie zachowań klientów banku na przestrzeni długiego okresu. Pozwoli to lepiej zrozumieć czynniki, które wpływają na ich zachowanie. Część banków umieszcza wszystkie środki zgromadzone na takich rachunkach w przedziale a vista, zakładając że są wymagalne natychmiast. Inne banki wychodząc z założenia, że depozyty te nie są wycofywane w całości w najbliższym czasie, na podstawie analiz stabilności bazy depozytowej rozkładają je nie tylko w najbliższych, ale także dalszych przedziałach czasowych. Kolejnym składnikiem pasywów, którego rozmieszczenie w przedziały czasowe nie jest oczywiste, są depozyty o długim terminie zapadalności. Istnieje wiele metod, za pomocą których można dokonać ich rozmieszczenia do poszczególnych przedziałów czasowych. Są to: średni czas życia depozytu, liniowa amortyzacja względem czasu, procentowa amortyzacja względem czasu. Przypisanie zobowiązań pozabilansowych do poszczególnych przedziałów czasowych w luce płynności może także powodować pewne trudności. Zobowiązania pozabilansowe mogące powodować wypływ środków powinny być poddane analizie pod kątem procentu w jakim są realizowanie. Te oszacowania pomogą w rozmieszczeniu zobowiązań pozabilansowych w zestawieniu niedopasowania aktywów i pasywów. Zarządzanie pozycją płynności wymaga prognozowania wpływów i wypływów środków pieniężnych. Nie ma takiej potrzeby, aby bank dążył do zrównoważenia tych wpływów i wypływów w ujęciu dziennym, ani też w ujęciu tygodniowym. Banki zazwyczaj zezwalają na tymczasowy wzrost zapasu gotówki oraz spadek pozyskanych środków krótkoterminowych wówczas, gdy następuje wpływ netto środków pieniężnych. Podobnie, zezwalają na spadek zapasu gotówki i tymczasowy wzrost pozyskanych środków krótkoterminowych wówczas, gdy następuje wypływ netto środków pieniężnych. Niemniej, bank powinien zakładać równoważenie wpływów i wypływów środków pieniężnych w ujęciu miesięcznym - aby utrzymać zasób gotówki i wysokość pozyskanych środków krótkoterminowych na poziomie względnie stabilnym. Zestawienie przepływu środków pieniężnych, zawarte w Załączniku nr 1, stanowi przykład 16

17 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PŁYNNOŚCI sprawozdania, które kierownictwo banku może wykorzystać do celów analitycznych przy prognozowaniu pozycji gotówkowej. Kierownictwo banku powinno rozumieć ryzyko płynności wynikające z poszczególnych produktów jakie posiada bank oraz strukturalne ryzyko płynności wynikające z bilansu banku. Kierownictwo banku powinno zapewnić, że bank posiada możliwość śledzenia i kontroli całościowego ryzyka płynności, jakim obciążony jest jego bilans. W przypadku banków mniejszych, niezbędne minimum w tym zakresie obejmuje informacje dotyczące struktury terminów płatności aktywów i pasywów, potrzeb wynikających z przewidywanych przepływów pieniężnych. Oceniając sposób zarządzania ryzykiem płynności, inspektorzy nadzoru powinni przede wszystkim ustalić czy istnieją w tym zakresie czytelne, kompleksowe zasady polityki banku, wraz z odpowiednim systemem kontroli wewnętrznej, zapewniającym przestrzeganie tych zasad. Polityka banku powinna wyjaśniać cele zarządzania ryzykiem, ustalić wyraźne zależności służbowe i kanały przekazywania informacji oraz określić limity odnośnie dopuszczalnej wrażliwości wyniku finansowego, poziomu funduszy własnych lub innych określonych wielkości na ewentualne zmiany płynności. Odpowiedzialność za zarządzanie ryzykiem płynności zazwyczaj spoczywa na komitecie ds. aktywów i pasywów (ALCO). Komitet składa się z przedstawicieli kierownictwa jednostek organizacyjnych banku zaangażowanych w zarządzanie ryzykiem płynności, a jego obowiązkiem jest opracowywanie i zarządzanie strategią banku w odniesieniu do struktury bilansu. Taka strategia wynika z oceny przez kierownictwo banku ryzyka obciążającego działalność i produktów wysokiego ryzyka, maksymalnego akceptowalnego poziomu ryzyka określonego przez radę nadzorczą, stabilności depozytów/ zobowiązań, dynamiki wzrostu kredytów/ aktywów, płynności całego systemu bankowego, pozycji na rynku, zdolności banku do dostosowania swojej działalności do zmieniających się warunków rynkowych, fachowości kadry kierowniczej i jakości systemów informacji dla kierownictwa. Działania komitetu, łącznie z praktycznym wdrażaniem zasad polityki dotyczących ryzyka płynności powinna omawiać i zatwierdzać rada nadzorcza. Do typowych obowiązków komitetu ds. aktywów i pasywów należą: monitorowanie i zarządzanie poziomem ryzyka płynności; zarządzanie strukturą bilansu i ryzykiem operacji handlowych; kontrola i zarządzanie poziomem ryzyka stopy procentowej i ryzyka kursowego; zapewnienie adekwatności kapitału; analiza perspektyw ogólnogospodarczych i trendów stóp procentowych; planowanie, łącznie z dokonaniem niezbędnych korekt przygotowanych prognoz; kontrolowanie przestrzegania zasad polityki banku, a także przepisów prawa i regulacji ostrożnościowych; identyfikacja, analiza i wnioskowanie o zmianach w polityce banku, zgodnie z przyjętą misją banku oraz wyznaczonymi celami finansowymi; sporządzenie regularnych informacji na powyższe tematy dla rady nadzorczej. 17

18 Ogólne ramy inspekcji wytyczają raczej elastyczne parametry oceny zarządzania płynnością. Po pierwsze, inspektorzy nadzoru powinni zbadać prawidłowość strategii kierownictwa w zakresie płynności w świetle ogólnych warunków panujących na rynku. Powinni także ocenić zgodność z tą strategią ilościowych mierników faktycznego poziomu płynności. Rzecz jasna, wysoki stopień zgodności w tym względzie świadczy pozytywnie o kierownictwie banku. Po drugie, inspektorzy nadzoru powinni ocenić proces decyzyjny stosowany w banku: częstotliwość analiz i decyzji, na jakim szczeblu kadry kierowniczej zapadają te decyzje. Inspektorzy nadzoru muszą upewnić się, iż poszczególni członkowie kadry kierowniczej uczestniczący w tym procesie w pełni rozumieją instrumenty i rynki finansowe, które decydują o pozycji płynności banku. 18

19 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PŁYNNOŚCI 1. Ocenić nadzór i kontrolę sprawowaną przez radę nadzorczą i zarząd banku nad procesem zarządzania ryzykiem płynności. 2. Ustalić adekwatność ustanowionych przez kierownictwo banku zasad polityki, praktyk i procedur w zakresie płynności, łącznie z formalnie uchwalonym, awaryjnym planem pozyskiwania środków/ utrzymywania płynności. 3. Określić poziom ryzyka płynności na jakie narażony jest bank. 4. Ocenić jakość zarządzania płynnością banku, aby ustalić czy kierownictwo należycie planuje zaspokojenie potrzeb banku w zakresie płynności, a także - czy bank jest w stanie skutecznie sprostać przewidywanym bądź potencjalnym potrzebom w tym zakresie. 5. Ustalić czy wewnętrzne sprawozdania/ informacje dla kierownictwa zawierają dane konieczne do podjęcia uzasadnionych decyzji dotyczących płynności oraz do późniejszej, bieżącej kontroli wyników tych decyzji. 6. Ustalić czy techniki pomiaru ryzyka stosowane przez bank w ramach zarządzania ryzykiem płynności są adekwatne do rodzaju i skali prowadzonej przez bank działalności. 7. Ustalić czy bank przestrzega w swojej działalności przyjętych zasad polityki i procedur, a także postanowień przepisów prawa i regulacji ostrożnościowych. 8. Zbadać rzetelność sprawozdań przekazywanych do NBP. W przypadku wystąpienia nieprawidłowości wskazać bankowi, wynikający z ustawy o rachunkowości, obowiązek rzetelnego i terminowego składania sprawozdań. 9. W przypadku stwierdzenia niedociągnięć w zasadach polityki, procedurach, regulaminach, praktyce lub systemie kontroli wewnętrznej banku, bądź naruszeń przepisów prawa lub regulacji ostrożnościowych, czy też wewnętrznych regulacji banku - uzyskać od kierownictwa banku zobowiązanie podjęcia odpowiednich środków naprawczych. 19

20 ZARZĄDZANIE RYZYKIEM PŁYNNOŚCI 1. Zapoznać się z uwagami dotyczącymi systemu kontroli wewnętrznej w odniesieniu do płynności i zarządzania aktywami i pasywami, zawartymi w dokumentach z poprzednich inspekcji. Odnotować uwagi krytyczne, które mogą wpłynąć na zakres i sposób badania tego obszaru, jak również uwagi dotyczące wiarygodności ksiąg i rejestrów bankowych. W trakcie wykonywania niżej przedstawionych czynności - ustalić czy zaszły zmiany od czasu ostatniej inspekcji. Udokumentować je i ocenić. 2. Omówić zakres audytu od czasu poprzedniej inspekcji z inspektorem odpowiedzialnym za badanie audytu wewnętrznego i zewnętrznego. Ustalić czy audyt wykazał istnienie nieprawidłowości oraz ustalić, czy takie nieprawidłowości zostały usunięte. Jeśli nie - ustalić dlaczego oraz ocenić wpływ tego stanu rzeczy na badanie płynności. 3. Jeśli audyt ujawnił znaczne słabości w systemie kontroli wewnętrznej lub w innych dziedzinach, ustalić czy nie należy wpierw przeprowadzić czynności rewizyjnych; jeśli tak - wykonać potrzebne czynności. 4. Ustalić nieścisłości stwierdzone w sprawozdaniach przedkładanych NBP. 5. Jakość nadzoru sprawowanego przez zarząd i radę nadzorczą. Ocenić czy rada nadzorcza należycie wykonuje swoje obowiązki, czy posiada dostateczną wiedzę na temat aktualnego i perspektywicznego poziomu ryzyka płynności obciążającego działalność banku. Ocenić czy informacje przygotowywane dla rady nadzorczej przez kadrę kierowniczą banku prawidłowo odzwierciedlają poziom ryzyka. 6. Ustalić czy rada nadzorcza zapewniła, a zarząd ustanowił zasady polityki banku, które w sposób dostateczny omawiają zagadnienia płynności oraz zarządzania aktywami i pasywami, łącznie z awaryjnym planem pozyskiwania środków/ utrzymywania płynności. 7. Przejrzeć i ocenić plany finansowe banku oraz ustalić czy kierownictwo zarządza płynnością w sposób, które odpowiada założeniom tych planów. 8. Ustalić czy bank przestrzega ustalonych zasad polityki i procedur, a także stosownych przepisów prawa i regulacji ostrożnościowych oraz ustalić plany kierownictwa odnośnie usunięcia wszelkich przypadków naruszenia przepisów, słabości i niedociągnięć stwierdzonych podczas inspekcji. 9. Ustalić, czy w banku działa komitet ds. aktywów i pasywów i/lub inny komitet zajmujący się problematyką zarządzania płynnością. 10. Jeśli w banku działa komitet ds. aktywów i pasywów bądź inny zajmujący się tą samą problematyką, to należy: a. zapoznać się ze składem komitetu/-ów, 20

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA P. dotycząca systemu monitorowania płynności finansowej banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA P. dotycząca systemu monitorowania płynności finansowej banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA P dotycząca systemu monitorowania płynności finansowej banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 grudnia 2015 r. Poz. 2360 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 30 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 31 grudnia 2015 r. Poz. 2360 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 30 grudnia 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 grudnia 2015 r. Poz. 2360 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie przeprowadzania rachunku zabezpieczenia listów

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu. Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu. Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Zarządzanie portfelem kredytowym w banku w warunkach kryzysu Dr Agnieszka Scianowska Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Założenia Umowy Kapitałowej Przyjętej w 1988r.(Bazylea I) podstawowym wyznacznikiem

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I półroczu 2014 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, wrzesień 2014 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

Nadzorcze normy płynnop. UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności

Nadzorcze normy płynnop. UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności 1 Nadzorcze normy płynnop ynności UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności 2 Nowe definicje płynnop ynności płynność płatnicza

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C. dotycząca. zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C. dotycząca. zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C dotycząca zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r. I. WSTĘP

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Instrukcja sporządzania i ogłaszania informacji dotyczących adekwatności kapitałowej Krasnystaw, 2014 SPIS TREŚCI I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu nr 1/V/2013 z dnia 10.05.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach I N F O R M A C J A w zakresie adekwatności kapitałowej na dzień 31.12.2012 (Filar III) Łosice, maj 2013

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności

UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności UCHWAŁA Nr 9/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007r. w sprawie ustalenia wiążących banki norm płynności Na podstawie art. 137 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie

Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Metodyka oceny finansowej wniosku o dofinansowanie Ocena finansowa przeprowadzana jest na podstawie części finansowej wniosku wraz z załącznikami. W zależności od kryteriów oceny finansowej zawartych w

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji w sektorze SKOK w I kw. 2015 r.

Raport o sytuacji w sektorze SKOK w I kw. 2015 r. Raport o sytuacji w sektorze SKOK w I kw. 2015 r. 1. Raport sporządzony został w oparciu o dane sprawozdawcze kas, które nie uwzględniają wszystkich korekt biegłych rewidentów wynikających z weryfikacji

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH

Załącznik Nr 2 ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT BILANSOWYCH Załącznik Nr 2 133 Rachunek budżetu Konto 133 służy do ewidencji operacji pieniężnych dokonywanych na bankowych rachunkach budżetu państwa oraz budżetów gmin, powiatów

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Wyniki finansowe oraz dane bilansowe Fundacji Lux Veritatis za lata 2009 2012. RACHUNEK WYNIKÓW w zł 2009 2010 2011

Tabela 1. Wyniki finansowe oraz dane bilansowe Fundacji Lux Veritatis za lata 2009 2012. RACHUNEK WYNIKÓW w zł 2009 2010 2011 Porównanie sytuacji finansowej Fundacji Lux Veritatis w postępowaniach dotyczących koncesji na nadawanie programu telewizyjnego drogą naziemną cyfrową W postępowaniu o rozszerzenie koncesji, które miało

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej 2 Porozmawiajmy o wystąpieniach Wystąpienia na temat: Afera Art B Upadek Banku Staropolskiego SA w Poznaniu Upadek banku Barings Upadek Banku Allfirst Upadek

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF

Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF Propozycja sektora bankowego w zakresie rozwiązania kwestii kredytów w CHF 11 marca 2015 Rozwiązanie wypracowane w ramach grupy roboczej: Związek Banków Polskich, przedstawiciele banków (BGŻ, BNP Paribas,

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego ZAŁĄCZNIK Nr 2 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA BANKÓW Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje zakres informacji określony w przepisach

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego luty 2016 r.

Raport o stabilności systemu finansowego luty 2016 r. Warszawa, 10 lutego 2016 r. Raport o stabilności systemu finansowego luty 2016 r. Polski system finansowy w ostatnim półroczu funkcjonował stabilnie. Otoczenie międzynarodowe gospodarki polskiej nadal

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Kurs na Złoto powiązane z ceną złota ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

Założenia do badania wiarygodności finansowej Wnioskodawców. w konkursach w ramach programu Erasmus+

Założenia do badania wiarygodności finansowej Wnioskodawców. w konkursach w ramach programu Erasmus+ Założenia do badania wiarygodności finansowej Wnioskodawców - organizacji niepublicznych aplikujących o dofinansowanie w konkursach w ramach programu Erasmus+ 20 stycznia 2015 r. 1. Wytyczne 1 Komisji

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego

Narodowy Bank Polski Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego NBP Płynność Warszawa, kwiecień 2007 SPIS TREŚCI: WSTĘP... 2 1. POZIOM RYZYKA PŁYNNOŚCI... 4 1.1. STRUKTURA I STABILNOŚĆ ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA... 4 1.2. BAZA DEPOZYTOWA...

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe

CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe CZĘŚĆ 2 Różnice kursowe 1 1. Metody ustalania różnic kursowych od 01.01.2007: wprowadza się dwie opcjonalne metody: w oparciu o nowe regulacje w ustawie podatkowej, w oparciu o przepisy o rachunkowości.

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu POLITYKA INFORMACYJNA Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.królowej Jadwigi 1 Cel polityki Celem niniejszej polityki jest ustalenie szczególowych reguł dotyczacych : zakresu,częstotliwości,

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Karolina Piątkowska Wrocław 2013 Spis treści: Wstęp... 3 I. Opis teoretyczny

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami w małych i średnich przedsiębiorstwach. Wprowadzenie. dr hab. inż. Karolina Mazur, prof. UZ

Zarządzanie finansami w małych i średnich przedsiębiorstwach. Wprowadzenie. dr hab. inż. Karolina Mazur, prof. UZ Zarządzanie finansami w małych i średnich przedsiębiorstwach Wprowadzenie dr hab. inż. Karolina Mazur, prof. UZ Przyczyny niepowodzenia małego przedsiębiorstwa Jedna z 10 podawanych przyczyn to brak zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata Inwestycyjna Baryłka Zysku powiązane z ropą Brent ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo