polskie granity O złozach krajowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "polskie granity O złozach krajowych"

Transkrypt

1 Bardzo dobre polskie granity O złozach krajowych Po ogólnych uwagach o granitach, zamieszczonych w poprzednim (25.) numerze nk wydaje się stosowne poznanie własnego, krajowego podwórka od strony złożowej. Zmiana granic Polski, a nawet istotne zmniejszenie powierzchni kraju, nie spowodowały znaczących strat w krajowych zasobach granitów. Musieliśmy oddać, co prawda, bogate złoża wołyńskiego zagłębia granitowego z kilkunastoma czynnymi w 1939 roku kamieniołomami, lecz zyskaliśmy Dolny Śląsk z równie bogatymi i jakościowo bardzo dobrymi złożami. Cios w granitach Zasadniczą rolę przy eksploatacji granitów odgrywają naturalne spękania ciosowe (cios to naturalna zdolność dzielenia się skał według pewnego, zwykle prawidłowego układu spękań). Cecha ta powoduje, że granit można wydobywać w postaci prostopadłościennych bloków. Rozkład spękań ciosowych był badany po raz pierwszy w masywie strzegomskim przez słynnego geologa niemieckiego, Hansa Cloosa (1922). W granitach dolnośląskich wyróżniane są następujące rodzaje ciosu: - cios tensyjny (system Q - poprzeczny, tzw. od czoła), pionowy lub zbliżony do pionowego, o kierunku NW-SE. Charakteryzuje się dobrze widocznymi, rozwartymi szczelinami, zmineralizowanymi często kwarcem lub pirytem; - cios kompresyjny (system S - podłużny, tzw. po chodzie), pionowy lub zbliżony do pionowego, prostopadły do systemu Q. Płaszczyzny spękań są mało widoczne, nierówne. Jest to kierunek naturalnej podzielności, ujawniającej się przy uderzeniu; Wydobycie bloków w kamieniołomie w Morowie koło Strzegomia - cios pokładowy (system L podstawowy), poziomy, równoległy do obecnej morfologii masywu granitowego. Gęstość ciosu pokładowego związana jest z wtórnymi procesami wietrzenia i odprężania się skały. Zmienność grubości ławic poziomych generalnie zmniejsza się z głębokością i jest ważnym czynnikiem przy projektowaniu optymalnej głębokości kamieniołomów. Inne ciosy, np. diagonalny, występują stosunkowo rzadko i zwykle nie mają istotnego wpływu na eksploatację. GRANITY DOLNOŚLĄSKIE Na obszarze Dolnego Śląska znajduje się kilka masywów (plutonów) granitowych, związanych z orogenezą waryscyjską (hercyńską). Na szczególną uwagę zasługują znane powszechnie granitowe masywy Strzegomia i Sobótki, Strzelina i Karkonoszy. Mniejsze znaczenie mają granitoidy izerskie (rumburskie i zawidowskie), syenity niemczańskie, granity Kudowy, granitoidy masywu kłodzko-złotostockiego oraz granitoidy jawornickie i bialskie w Masywie Śnieżnika. Masyw Strzegom - Sobótka Masyw ten usytuowany jest na przedpolu Sudetów Środkowych. Na podstawie wierceń i badań geofizycznych określono jego zasięg 40

2 Złoże w Strzeblowie koło Strzegomia, w tle szczyt Ślęży; obok - granit strzegomski Złoże w Kośminie, dzielnicy Piławy Górnej; obok - syenit Kośmin Występowanie granitów na Dolnym Śląsku (wg S. Kozłowskiego) 1 granit, 2 granit pod małym nadkładem, 3 przypuszczalna granica masywów, 4 złoża zarejestrowane, 5 złoża udokumentowane Złoże w Szklarskiej Porębie Hucie; obok - granit karkonoski Najgłębsza kopalnia granitu w Polsce, w Strzelinie; obok - granit strzeliński 41

3 lecz już część środkowa tego regionu jest przyi częściowe przykrycie luźnymi utworami kenozoikutrzenie, ma dużą wytrzymałość na ściskanie i wać i polerować. Jest odporny na mróz i wie- Na podstawie szczegółowych badań petrograficznych w masywie Strzegom Sobótka nie we wszystkich dziedzinach budownictwa małą ścieralność. Znajduje szerokie zastosowa- zostały wyodrębnione trzy dominujące odmiany granitów: i wodnego. Sprawdza się jako materiał kon- monumentalnego, mostowego, drogowego - granit monzonitowy odznaczający się równorzędną ilością plagioklazów w stosunku pomniki, materiał okładzinowy, bruki, kostkę strukcyjny w budownictwie inżynieryjnym, na do skalenia potasowego oraz umiarkowaną drogową, krawężniki, kamienie geodezyjne, zawartością kwarcu (granit strzegomski), płyty chodnikowe, podłogowe, stopnie. Z występujący w północno-zachodniej części odpadów produkuje się tłucznie i grysy w różnych granulacjach. masywu; - granit alkaliczny z przejściem do monzonitowego, dwułyszczykowy (granit wierzbniwinny wystarczyć na kilkaset lat. Masyw Strze- Rozpoznano przeszło 50 złóż a zasoby pocki), występujący w środkowej części masywu; wydobycia skał granitowych w Polsce, a miasto gom - Sobótka jest najważniejszym obszarem - granodioryt biotytowy (granit strzeblowski) występujący w południowo-wschodniej ski. Na północno-zachodnich stokach Ślęży Strzegom jest nazywane granitową stolicą Pol- części masywu. zachowały się prehistoryczne kamieniołomy Lokalnie występują niewielkie ilości innych a w ich pobliżu znajduje się kilkanaście prasłowiańskich kultowych niezwykłych rzeźb z odmian petrograficznych: ciemny, drobnoziarnisty tonalit z Łazan koło Żarowa oraz granitów sobótczańskich (człowiek trzymający drobnoziarnisty granit monzonitowy z Zimnika. W brzeżnej strefie koło Sobótki spotyka- Ślady zastosowania granitów strzegomskich rybę, niedźwiedzie, mnich, grzyb i in.). my białawy, skaolinizowany granit, wykorzystywany jako surowiec ceramiczny. miu z lat ). Poniżej przykłady obiek- sięgają XIII wieku (gotycki kościół w Strzego- Wiek granitu określony w badaniach izotopowych jest zróżnicowany i wynosi ok. 280 gomskie: Wrocław - Politechnika, gimnazjum tów, w których zastosowano granity strze- mln lat dla monzogranitu strzegomskiego i ok. elżbietańskie, most Grunwaldzki, Dyrekcja Kolei, Dworzec Główny; Poznań - katedra, zamek 325 mln lat dla granitu dwułyszczykowego ze środkowej części masywu. Daty te wypadają cesarski (Dom Kultury Zamek ), Muzeum Narodowe, Teatr Wielki, Port Lotniczy na Ławicy; na górny karbon i pogranicze dolnego permu. Zmienność granitu jest na ogół wyraźna, Warszawa - gmach Hipoteki, Pałac Kultury i Nauki, gmach Ministerstwa Górnictwa, Dworzec stąd właściwości techniczne wykazują też pewne zróżnicowanie. Jako materiał budowlany granit wykazuje doskonałe właściwości Zygmunta; Szczecin - mosty i wybrzeża por- Centralny, różne stacje metra, trzon Kolumny techniczne, chemiczne oraz ceniony jest za towe, gmach Urzędu Wojewódzkiego; Gdańsk walory estetyczne. Daje się doskonale szlifo- - Port Północny, pomnik na Westerplatte, Po- Granit strzegomski wykazuje doskonałe właściwości technicze, chemiczne i jest ceniony za walory estetyczne Kamieniołom w Kostrzy w masywie Strzegom-Sobótka litechnika Gdańska; Kraków - Akademia Górniczo-Hutnicza, Port Lotniczy w Balicach, perony Dworca Głównego. Ponadto granity strzegomskie wykorzystano w różnych budowach w Olsztynie, Bydgoszczy, Nakle, Toruniu, Ostródzie, Inowrocławiu, Obornikach, Głogowie, Ścinawie, Legnicy, Zgorzelcu, Brzegu, Miliczu, Nysie, Częstochowie, Katowicach, Chorzowie i in. Poza granicami kraju, wymienić należy Berlin ( katedra, most Liebknechta, Czerwony Ratusz, pałac Prezydencki Reichstagu, pomnik Siegessaule), śluzy w Belgii i Holandii, gmachy w Dreźnie, Lipsku, Bremie, Lubece, Frankfurcie, Taurogach, Buenos Aires, posadzkę lotniska w Dusseldorfie, umocnienia wyspy Helgoland i wiele innych budowli, pomników i nagrobków na terenie całej Europy. Masywy Strzelina i Żulowej W dawniejszej literaturze granitoidy ze wschodniej części bloku przedsudeckiego łączono pod wspólną nazwą masywu Strzelin Żulowa, ale nazwa ta nie jest właściwa, ponieważ granitoidy nie tworzą tu zwartego większego masywu, tylko stosunkowo niewielkie izolowane intruzje. Granity odsłaniają się w północnej części w okolicach Strzelina 42

4 kryta młodszymi osadami. Część południowa (okolice Otmuchowa, Nadziejowa i Jarnołtowa) łączy się na terenie Czech z wychodniami granitu na Pogórzu Żulowskim. W rejonie Strzelina wyróżnia się 3 odmiany skał granitowych: 1 granit strzeliński, drobnoziarnisty, barwy jasnoszarej do szarawej z lekko niebieskawym odcieniem; 2 granit strzeliński średnioziarnisty, o barwie jasnoszarej i wyraźnie grubszym ziarnie; 3 drobnoziarnisty dwułyszczykowy granit z Nowego Kościoła, o zabarwieniu białoszarym z odcieniem jasnobeżowym. Ponadto w towarzystwie granitów występuje kilka odmian skał gnejsowych. Oprócz wymienionych odmian zdarzają się skały różniące się od opisanych, np. ciemniejsze granity monzonitowe i granodioryty z Nadziejowa i Maciejowic. Wiek granitów masywu Strzelina jest przedmiotem kontrowersji. Najstarsze odmiany oznaczono metodami izotopowymi na ok mln lat, ale główne odmiany mogą mieć wieki znacznie młodsze, ok. 290 mln lat. W Strzelinie znajduje się najgłębszy w Polsce kamieniołom granitu, liczący ponad 100 metrów głębokości, 650 m długości i ok. 300 metrów szerokości. Eksploatację ułatwia dość regularny przebieg szczelin ciosowych w korzystnych, dużych odstępach. Tylko w niektórych miejscach cios jest nieregularny. W okresie największej koniunktury pracowało tu ok osób a produkcja roczna przekraczała ton kostki drogowej różnych rodzajów. Granit strzeliński miał i ma również zastosowanie w architekturze i nagrobkarstwie. Właściwości techniczne granitu strzelińskiego są bardzo dobre lub doskonałe. Charakterystyczna jest mała ścieralność, dzięki której granit jest stosowany jako kamień brukowy, płyty chodnikowe, stopnie i krawężniki. Odpady są łamane na tłuczeń lub grys drogowy lub kolejowy. Inne kamieniołomy, eksploatowane od dawna w okolicach Strzelina, znajdują się w Mikoszowie, Gębczycach, Łomach k/nysy, Maciejowicach, Kamiennej Górze, Nieradowicach, Starowicach, Radziejowie, Górce Sobockiej. Do najstarszych obiektów zbudowanych z granitów strzelińskich należą: rotunda św. Prokopa w Strzelinie (XII wiek), kolegiata w Trzebnicy (XIII wiek) i kościół w Górce Sobockiej. W okresie gotyckim stosowany był jako surowiec Eksploatacja granitu wg spękań ciosowych, Strzelin kamieniarski na gzymsy, wsporniki, zworniki sklepień itp. Te elementy architektoniczne widzimy w kościołach we Wrocławiu, Karczowie, Prusach, Grodkowie i Otmuchowie. W XVII wieku granit strzeliński był głównym materiałem miejskich murów obronnych. Kostkę granitową z masywu Strzelina sprowadzono do Krakowa w roku 1835 i wybrukowano ulicę Floriańską. W Berlinie wykonano kolumny w budynku Deutsche Bank oraz schody i posadzki w Reichstagu. Dużych ilości granitu strzelińskiego użyto do budowy Portu Północnego w Gdańsku oraz w wielu polskich miastach na budowę ulic. Masyw Karkonoszy Nieznacznie większa część masywu znajduje się w Czechach a ok. 40 proc. (460 km 2 ) powierzchni w granicach Polski. Jest on równoleżnikowo wydłużony i stanowi największą intruzję granitów dolnośląskich, o długości ponad 60 km i szerokości dochodzącej do 20 km. Pluton powstał w okresie karbonu, co potwierdziły datowania izotopowe wieku tej skały ok mln lat). Najbardziej typową skałą dla masywu Karkonoszy jest granit porfirowaty o zabarwieniu różowo-szarym, odsłaniający się w kamieniołomach koło Szklarskiej Poręby. Charakterystyczne są duże kryształy różowych skaleni potasowych, jak gdyby porozrzucane w ziarnistej masie skalnej. Drugą odmianą petrograficzną jest granit równoziarnisty. Ten typ granitu spotykamy na głównym grzbiecie Karkonoszy i w części Rudaw Janowickich. Odsłania się w licznych, malowniczych skałkach. Jest jednolity pod względem składu mineralnego i chemicznego. W większości granit ten występuje na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego i dlatego nie może być tam eksploatowany. Trzecią, najmniej rozpowszechnioną odmianą jest tzw. granit granofirowy (granofir to nazwa drobnych, pismowych przerostów kwarcowo-skaleniowych). Występuje przede wszystkim w północnej i północno-wschodniej części masywu. W niektórych partiach odmiana ta jest gruboziarnista. Ciekawostką petrograficzną występującą w okolicach Jeleniej Góry jest bardzo rzadka odmiana granitu nazwana granitem kulistym. Krystalizacja składników z magmy nie była równomierna, lecz skupiała się wokół centrów, które rozszerzały się promieniście lub sferoidalnie we wszystkich kierunkach. Eksploatowana była głównie porfirowata odmiana granitu karkonoskiego (kamieniołomy Czerwony Potok, Wiciarka, Michałowice). Dziś granity średnio- i równoziarniste wydobywa kamieniołom w Szklarskiej Porębie Hucie. Na terenie Czech czynne są kamieniołomy granitu karkonoskiego w okolicach Liberca. Granity karkonoskie wykorzystuje się w budownictwie na okładziny zewnętrzne i wewnętrzne. Wykonuje się z nich także pomniki, nagrobki, posadzki i stopnie. Wypolerowane granity karkonoskie odznaczają się wysokimi walorami dekoracyjnymi. Za najpiękniejszą odmianę uważa się materiał z Michałowic, gdzie różowe skalenie osiągają wielkość kilkunastu centymetrów. Właściwości techniczne są korzystne, choć ustępują nieco szarym granitom okolic Strzegomia i Strzelina. Doskonale się szlifują i przyjmują poler. Na przełomie XIX i XX wieku wykonano z granitów karkonoskich niektóre mosty w Berlinie i Wrocławiu, wystrój metra w Berlinie, nieistniejącą dziś Szkołę Realną w Poznaniu i Południowoamerykański Bank w Buenos Aires. Po II wojnie światowej eksploatacja w Karkonoszach była dość intensywna, zwłaszcza przed ustanowieniem Karkonoskiego Parku 44

5 Narodowego (1959). Oto lista przykładowych obiektów z granitami karkonoskimi: Pałac Kultury i Nauki i Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa w Warszawie, Pałac Młodzieży w Katowicach, pomnik Powstańców Śląskich na Górze św. Anny, dwór Artusa i Zbrojownia w Gdańsku, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Pawilon Budownictwa na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. Granitoidy niemczańskie Skały te znane są pod nazwą syenitów niemczańskich. Największe rozprzestrzenienie mają szare, średnioziarniste, porfirowate granodioryty wydobywane w Kośminie oraz drobnoziarniste i bezkierunkowe, prawie czarne syenodioryty eksploatowane w Przedborowej. Syenit z Kośmina według klasyfikacji petrograficznej jest granodiorytem. Obie odmiany dobrze przyjmują poler i po obróbce przedstawiają wartościowy materiał dekoracyjny. Jest to materiał na cokoły, schody, płyty posadzkowe i okładzinowe zewnętrzne i wewnętrzne, pomniki i nagrobki. Kamień eksploatowany jest systemem stokowym. Wydobycie większych bloków jest trudne stąd znaczna część urobku przeznaczona jest na kamień łamany i drobniejsze kruszywa. Badania wykazały, że syenodioryt z Przedborowej w postaci kruszywa 5-8 mm zastępuje a nawet przewyższa materiał bazaltowy. Syenity niemczańskie były wydobywane od dawna, o czym świadczą liczne stare wyrobiska. Przykadowe zastosowanie syenitów niemczańskich: nagrobek - syenit Kośmin, krzyż - syenit Przedborowa W latach siedemdziesiątych ub. wieku syenity zastosowano m.in. w Katowicach (hol dworca PKP), Wrocławiu (poczta w Rynku), Warszawie (hol dworca Centralnego), Poznaniu (przejście podziemne przy dworcu PKS), Krakowie (Szpital Specjalistyczny im. J. Dietla). Granit kudowski Na niewielkim obszarze masywu Kudowy występują granity monzonitowe, granodioryty, tonality oraz granity alkaliczne. Rozpoznane są dwa złoża: Kudowa Chołogierki i Lewin Kłodzki, których łączne zasoby wynoszą ponad 4 mln ton. Granitoidy kudowskie należy zaliczyć do materiałów ozdobnych. Nie dysponujemy badaniami technicznymi. Ze względu na charakter uzdrowiskowy regionu i obecność źródeł mineralnych, nie należy traktować tych złóż jako perspektywiczne. Granitoidy kłodzko-złotostockie Występują one w zwartym masywie, odsłaniającym się na powierzchni ok. 120 km 2 pomiędzy Kłodzkiem, Złotym Stokiem i Ołdrzychowicami. Charakteryzują się znaczną zmiennością składu mineralnego i chemicznego, a także zmiennością strukturalną. Podstawową odmianą wśród skał masywu są ciemnoszare, średnioziarniste, niekiedy porfirowate granodioryty. Znaczna liczba nieczynnych kamieniołomów świadczy o intensywnej eksploatacji w niezbyt odległym czasie. Dokumentacje złóż Chwalisław, Gajek-Zamczysko i Rogówka potwierdziły przydatność surowca do produkcji brukowca, krawężników, kamienia łamanego, tłucznia, klińca, grysów, kamienia budowlanego a także częściowo bloków. Granitoidy jawornickie i tonality bialskie Granitoidy jawornickie występują w postaci żył wśród skał metamorficznych okolic Złotego Stoku. Po polskiej stronie największa żyła ma 11 km długości i około 0,8 km szerokości. Ciągnie się od wsi Radochowice przez Orłowiec po miejscowość Bila Voda po stronie czeskiej. Wśród szarych granitoidów o strukturze drobno- i gruboziarnistej, możemy wyróżnić tonality, granodioryty i monzonity kwarcowe. Koło Orłowca znajdują się dwa małe nieczynne kamieniołomy, z których materiał był wykorzystywany na lokalne potrzeby budownictwa drogowego w postaci brukowca, kamienia łamanego i tłucznia. Tonality bialskie tworzą wychodnię o szerokości około 1 km, wydłużoną w kierunku NE-SW, w obrębie łupków metamorficznych i amfibolitów tzw. strefy Stareho Mesta, po wschodniej stronie Masywu Śnieżnika. Długość tej wychodni na terytorium Polski, w rejonie zwanym workiem bialskim, wynosi zaledwie ok. 2,5 km, pozostała część przechodzi na teren Czech. Skały te występują na terenach bardzo atrakcyjnych turystycznie, zatem ich eksploatacja jest mało realna. Granitoidy Gór Izerskich i ich pogórza W Górach Izerskich i na ich pogórzu występuje duża ilość skał granitoidowych, wieku przeważnie wczesnopaleozoicznego (ok. 500 mln lat), w różnym stopniu zdeformowanych i przeobrażonych. Ich tekstury są zróżnicowane od średnio- i gruboziarnistych, bezkierunkowych (granity izerskie i rumburskie z charakterystycznym niebieskawym kwarcem), przez pośrednie granitognejsy, do silnie kierunkowych i oczkowych gnejsów izerskich. W przeszłości skały te były eksploatowane głównie na lokalne potrzeby budowlane i drogowe. W zachodniej części regionu, w okolicach Zgorzelca i Zawidowa występują tzw. granodioryty zawidowskie. Mają one barwę ciemnoszarą z odcieniem zielonawym. Dawniej produkowano z nich kostkę brukową, tłuczeń, krawężniki a także płyty chodnikowe i elewacyjne. Tereny wystąpień tych skał należy traktować perspektywicznie. 46

6 Mapa masywu tatrzańskiego (wg Bac-Moszaszwili i in.). Znakiem + zakreślono zakres występowania granitoidów tatrzańskich GRANITY TATRZAŃSKIE Trzon krystaliczny Tatr to obszar, w którym dominują granity i w nich wypreparowane są najwyższe szczyty: Gerlach, Łomnica, Rysy. Granit tworzy także wyspy w Tatrach Zachodnich (Kasprowy, Czuba Goryczkowa, szczyt Małołączniaka). Mimo wielu datowań wieku granitów tatrzańskich dane nie są jednoznaczne. Przyjmuje się ich wiek w przedziale czasowym od karbonu po perm. Typowe granity tatrzańskie mają zabarwienie szare, często z wyraźnie zielonawym odcieniem. Przeważa struktura drobno- i średnioziarnista. W niektórych miejscach występują granity porfirowate z dużymi kryształami skalenia potasowego, zwykle zabarwionego różowo, a także białawe odmiany granitu alkalicznego. Własności techniczne skał granitowych Tatr są dosyć dobre. Znacznie lepsze są odmiany bogatsze w skaleń potasowy, uboższe w biotyt. Mimo, że należą do niewątpliwie dekoracyjnych odmian granitów, nie mogą być eksploatowane ze względu na występowanie w obrębie Tatrzańskiego Parku Narodowego utworzonego w roku W okresie dwudziestolecia międzywojennego trwała niewyobrażalna hossa na kamień drogowy. Ambicją odrodzonego państwa było maksymalne wykorzystanie możliwości w kraju. Oto co można przeczytać w styczniowym numerze Echa Powszechnej Wystawy Krajowej z roku 1928: Ostatnio miasto Poznań uczyniło poważne zamówienie na materiał pod budowę dróg w związku z Powszechną Wystawą Krajową w r Przedsiębiorstwo kamieniołomów przeistoczyło się niedawno w wielkie towarzystwo przemysłowe. Dnia 8 października 1927 podpisany został przed notariuszem Ludwikiem Cichowiczem w Poznaniu akt spółki pod firmą Kamieniołomy Tatrzańskie Fundacja Zakłady Kórnickie i Henryk Kiejnowski Sp. z o. o. z kapitałem zakładowym zł ,- wpłaconym w całości przy podpisaniu. W innym miejscu Echa czytamy: Dzięki inwestycjom dużego kapitału poczynionym przez zaszczytnie znanego przemysłowca p. Henryka Kiejnowskiego, kamieniołomy tatrzańskie obecnie już wykazują produkcję około 100 ton szlachetnie obrobionego materiału dziennie, przeprowadzone zaś na iście amerykańską modłę adaptacje zezwolą już w r na potrójną co najmniej wydajność. Granitową kostkę brukową wykonywano jednak nie w czynnym wówczas kamieniołomie Pod Capkami lecz w dość prymitywnych warunkach w dolinie Rybiego Potoku. Hossa nie trwała jednak długo, gdyż przeważyły względy ekologiczne: bezwzględna ochrona unikalnego krajobrazu tatrzańskiego. Tatrzańskie bruki poznańskich ulic zostały już dawno zalane asfaltem, a chyba tylko ulica Pamiątkowa w dzielnicy Wilda jest jeszcze świadkiem opisanej historii. Na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego ustawiono wielki głaz tatrzański upamiętniający niezwykłego obrońcę i miłośnika Tatr, ówczesnego właściciela dóbr kórnickich hr. Władysława Zamoyskiego ( ). Wykupił on znaczne obszary granitowych Tatr w rejonie Morskiego Oka i po wygranym procesie w Grazu przyłączył je do Polski. Do niedawna jedyną możliwością pozyskania granitowego surowca Tatr są żwirowiska Dunajca, Białki i Popradu. Głazy, otoczaki i żwiry były szeroko wykorzystywane przy budowie domów, głównie na podmurówki. To właśnie pięknie wkomponowane w podmurówki otoczaki doprowadziły do powstania specyficznej cechy architektury, typowej tylko dla polskiego Podhala. W architekturze Krakowa granit tatrzański ma niewielkie zastosowanie. Można spotkać otoczaki w oblicowaniach fundamentów budynków, podmurówkach i ogrodzeniach. Dwa miliony (!) otoczaków można podziwiać na elewacji nowohuckiej Arki Pana pierwszego kościoła w dzielnicy, która miała być twierdzą ateizmu. Niewątpliwie największym blokiem granitu tatrzańskiego jest w Krakowie wielki głaz o wadze 26 ton, pochodzący z doliny Białej Wody niedaleko Łysej Polany. Stanowi on zaledwie ćwierć ogromnego, przywleczonego przez górski lodowiec eratyku, a jedna z jego ścian nosi ślady tego transportu. Monolit postawiono na Błoniach w miejscu, gdzie w czasie kolejnych pielgrzymek papieża Jana Pawła II wznoszony był ołtarz. Inny, metrowej średnicy głaz tatrzański z żyłami pegmatytowymi, znajduje się na szczycie kopca Tadeusza Kościuszki wtoczony tam w roku Jeden z nielicznych zachowanych przykładów zastosowania granitów tatrzańskich: ulica Pamiątkowa w Poznaniu 48

7 Rozmieszczenie skał plutonicznych i wulkanicznych w podłożu północno-wschodniej Polski (na podstawie prac O. Juskowiaka i W. Ryki) A granitoidy, B sjenity, C anortozyty i noryty, D gabra, E - bazalty Obok: Przekrój geologiczny Gołdap k. Suwałk Tłuszcz k. Warszawy, literą A oznaczono wyniesienie mazursko-suwalskie, znakami + oznaczono granitoidy GRANITY PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ POLSKI Wiercenia wykonane do połowy lat siedemdziesiątych osiągnęły podłoże krystaliczne północno-wschodniej Polski, co pozwoliło na poznanie prekambryjskich skał granitoidowych. Wyodrębnia się trzy granitoidowe intruzje: suwalską, kętrzyńską i chorzelską. Skały budujące te intruzje mają różne struktury a także różny skład mineralny od granitów alkalicznych po granodioryty. Magmowe podłoże występuje na stosunkowo niewielkiej głębokości. Od około 400 m w okolicy Białegostoku łagodnie obniża się ku zachodowi na głębokość około 1300 m w okolicy Ostrowi Mazowieckiej. Czerwony granit mikroklinowy nawiercony został na głębokości 1290 m w pobliżu Ostrowi Mazowieckiej. Struktura mozaikowa utworzona jest z ziaren o wielkości do 8 mm. Skała ta składa się z kwarcu, skaleni potasowych i plagioklazu a także z nielicznych blaszek biotytu i amfibolu. Granity monzonitowe i granodioryty napotkano w wierceniu w Wisznicach koło Białej Podlaskiej. Przeważają tu ciemnoszare, gruboziarniste odmiany zawierające duże, czerwone i jasne skalenie przy nieznacznym udziale minerałów ciemnych. Inne granitoidy nawiercono w Gołdapi i Krasnopolu. Są to skały gruboziarniste, porfirowate o szarym zabarwieniu. Spotyka się duże okazy czerwonego skalenia. Innymi skałami magmowymi północno-wschodniej Polski, stwierdzonymi w rdzeniach wiertniczych, są sjenity, monzonity, gabra, anortozyty i bazalty. Oczywiście, ze względu na dużą głębokość zalegania, skały krystaliczne podłoża północno-wschodniej Polski, nie mogą być eksploatowane. GŁAZY NARZUTOWE Opisy wystąpień granitów w Polsce nie byłyby pełne, gdyby nie uwzględnić głazów narzutowych czyli eratyków. Są to goście z Północy przywleczeni przez lądolód skandynawski w okresie plejstoceńskim. Wśród nich jest wiele granitów, granodiorytów, syenitów, granitognejsów, gnejsów, itp., pochodzących z terenu Szwecji, Finlandii i dna Bałtyku. Występują w dużych ilościach na północnych i środkowych terenach Polski. Głazy narzutowe mają różne wymiary, od drobnych okruchów do olbrzymów o objętości nawet kilkuset metrów sześciennych. Skała oderwana od podłoża działaniem lodu przybiera na ogół postać zaokrąglonych otoczaków. Duże głazy polodowcowe stanowią chronione obiekty przyrody nieożywionej jeśli spełniają pewne warunki. Zarejestrowano ok głazów, z czego 600 uznano za pomniki przyrody nieożywionej, prawnie chronione. Znaczne ilości głazów pozyskano przy okazji udostępniania złóż węgla brunatnego w okolicach Konina i Bełchatowa. Od początków chrześcijaństwa w Polsce wykorzystywano głazy w budownictwie, szczególnie sakralnym. Najliczniejsze przykłady można podziwiać na Pomorzu, Warmii, Mazurach i w Wielkopolsce. Współcześnie również korzysta się z tego unikalnego i fascynującego materiału, szczególnie w nagrobkarstwie, wystroju parków, upamiętnianiu historii. Niewiarygodnie wielką ilość głazów narzutowych zagospodarowano na terenie sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Licheniu koło Konina, a przykładem godnym naśladowania jest wyjątkowa troska o głazy, jaką nietrudno zauważyć będąc w Warszawie (Muzeum Ziemi, Biblioteka Narodowa, Służew, nekropolie). # Ryszard Kryza, Henryk Walendowski zdjęcia: Ryszard Kryza, Agnieszka Środoń, K. Jurewicz, Szymon Paź Źródła: Borkowska M.: Petrografia granitu Karkonoszy. Geologia Sudetica 2, 1966 Hermann O.: Gesteine fur Architektur und Skulptur. Berlin 1914 Dziedzic K., Kozłowski S., Majerowicz A., Sawicki L.: Surowce Mineralne Dolnego Śląska. Ossolineum - Wrocław 1979 Kozłowski S.: Surowce skalne Polski. Wydawnictwa Geologiczne Warszawa 1986 Majerowicz A.: Masyw granitowy Strzegom-Sobótka. Geologia Sudetica 6, 1972 Oberc-Dziedzic T.: Pozycja geologiczna granitoidów strzelińskich. Acta Univ. Wratislaviensis 1739, 1995 Rajchel J.: Kamienny Kraków. Spojrzenie geologa. Akademia Górniczo-Hutnicza. Kraków

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg

Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Naukowo techniczna konferencja szkoleniowa Materiały miejscowe i technologie proekologiczne w budowie dróg Łukta, 17 19 września 2008 Zasoby materiałów w miejscowych do budowy dróg na terenie Warmii i

Bardziej szczegółowo

Łom ortognejsów Stachów 2. Długość: 16,96404 Szerokość: 50,72293

Łom ortognejsów Stachów 2. Długość: 16,96404 Szerokość: 50,72293 OPIS GEOSTANOWISKA Stanisław Madej Informacje ogólne Nr obiektu 126 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Łom ortognejsów Stachów 2 Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość: 16,96404

Bardziej szczegółowo

SKAŁY MAGMOWE SKAŁY GŁĘBINOWE (PLUTONICZNE)

SKAŁY MAGMOWE SKAŁY GŁĘBINOWE (PLUTONICZNE) SKAŁY MAGMOWE Skały magmowe powstają w procesie krystalizacji magmy. Utwory krystalizujące pod powierzchnią ziemi zaliczamy do skał głębinowych (plutonicznych), natomiast na powierzchni do skał wylewnych

Bardziej szczegółowo

Kontakt z przedstawicielem Kom.796-350-661 E-mail : granit.sprzedaz@gmail.com

Kontakt z przedstawicielem Kom.796-350-661 E-mail : granit.sprzedaz@gmail.com Kontakt z przedstawicielem Kom.796-350-661 E-mail : granit.sprzedaz@gmail.com Nasza oferta skierowana jest zarówno do firm jak i osób indywidualnych. Długoletnie doświadczenie w branży kamieniarskiej pozwala

Bardziej szczegółowo

DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010

DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010 Słowa kluczowe: górnictwo odkrywkowe, górnictwo skalne Teresa Jasiak-Taraziewicz, Waldemar Kaźmierczak DOLNOŚLĄSKIE GÓRNICTWO KRUSZYWOWE DYNAMIKA WZROSTU W LATACH 2003-2010 W publikacji przedstawiono liczbę

Bardziej szczegółowo

KOPALNIA KLUCZOWA PRZYSZŁOŚĆ OPARTA NA TRWAŁYCH FUNDAMENTACH

KOPALNIA KLUCZOWA PRZYSZŁOŚĆ OPARTA NA TRWAŁYCH FUNDAMENTACH KOPALNIA KLUCZOWA PRZYSZŁOŚĆ OPARTA NA TRWAŁYCH FUNDAMENTACH 1 Inwestycja w wartości TRWAŁE FUNDAMENTY NA PRZYSZŁOŚĆ W świecie, który zmienia się tak szybko, stałość i niezmienność to wartości szczególne.

Bardziej szczegółowo

BUDOWLANY PODZIAŁ KAMIENI

BUDOWLANY PODZIAŁ KAMIENI Budowlany podział kamieni WYKORZYSTAĆ KAMIEŃ 139 BUDOWLANY PODZIAŁ KAMIENI Najprostszą formą wykorzystania skał jako surowca budowlanego jest bezpośrednie użycie ich fragmentów. Rodzaj wybranej skały,

Bardziej szczegółowo

NOWE PROJEKTY DEWELOPERSKIE XCITY INVESTMENT

NOWE PROJEKTY DEWELOPERSKIE XCITY INVESTMENT NOWE PROJEKTY DEWELOPERSKIE XCITY INVESTMENT www.pkpsa.pl PKP S.A. 2015 R. PROJEKTY DEWELOPERSKIE W CAŁEJ POLSCE 2 8,84 MLD SZACOWANA CAŁKOWITA WARTOŚĆ REALIZOWANYCH I PLANOWANYCH INWESTYCJI 15 PROJEKTÓW

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA GRANITOIDÓW MASYWU STRZEGOM SOBÓTKA W DZIESIĘCIOLECIU 2003 2012

EKSPLOATACJA GRANITOIDÓW MASYWU STRZEGOM SOBÓTKA W DZIESIĘCIOLECIU 2003 2012 Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Nr 136 Politechniki Wrocławskiej Nr 136 Studia i Materiały Nr 43 2013 Wojciech GLAPA* Cezary SROGA** granitoidy, masyw Strzegom Sobótka EKSPLOATACJA GRANITOIDÓW MASYWU

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ŹRÓDŁA Granity bloczne Sjenity Marmury Piaskowce bloczne

WSTĘP ŹRÓDŁA Granity bloczne Sjenity Marmury Piaskowce bloczne Bilans polskiego kamieniarstwa 2001 WSTĘP W gospodarce kamieniami budowlanymi i drogowymi w 2001 r. odnotowano dalszy rozwój, zarówno po stronie podaży, jak i popytu. W obu przypadkach wielkości przekroczyły

Bardziej szczegółowo

Fot: 536 537 Widok bocznych powierzchni okazu. Fot: 538 540 Przekrój poprzeczny oraz zbliżenia powierzchni bocznych.

Fot: 536 537 Widok bocznych powierzchni okazu. Fot: 538 540 Przekrój poprzeczny oraz zbliżenia powierzchni bocznych. Okaz 93 MCh/P/11593 - Kalamit Brzeszcze Owalny, nieznacznie spłaszczony fragment łodygi. Powierzchnie poprzeczne cięte ukośnie. Wyraźne prążkowanie zachowane tylko na połowie obwodu. Niezbyt wyraźnie widoczny

Bardziej szczegółowo

Piława Górna, Centrum, ul. Szkolna 6 Opis lokalizacji i dostępności. Obiekt bezpośrednio przy ulicy, wejście na teren za zgodą obsługi Długość

Piława Górna, Centrum, ul. Szkolna 6 Opis lokalizacji i dostępności. Obiekt bezpośrednio przy ulicy, wejście na teren za zgodą obsługi Długość Opis geostanowiska Grzegorz Gil Informacje ogólne (weryfikacja) Numer obiektu 190 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Ośrodek szkolno-wychowawczy w Piławie Górnej Współrzędne geograficzne (WGS

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Blanco Zeus Extreme. Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone. Więcej informacji o Spiekach Kwarcowych na stronie www.silestone.pl

Blanco Zeus Extreme. Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone. Więcej informacji o Spiekach Kwarcowych na stronie www.silestone.pl Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone Więcej informacji o Spiekach Kwarcowych na stronie www.silestone.pl Silestone to najwyższej jakości kwarco-granit o parametrach zbliżonych do granitu. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Rzeźba na mapach. m n.p.m

Rzeźba na mapach. m n.p.m Rzeźba na mapach Rzeźbę terenu przedstawia się obecnie najczęściej za pomocą poziomic. Poziomice (izohipsy) są to linie na mapie łączące punkty o jednakowej wysokości. Mapa poziomicowa (hipsometryczna)

Bardziej szczegółowo

Nieruchomość. do sprzedania. Szklarska Poręba ul. Wojska Polskiego 13,15,15A Wrocław 5 czerwca 2014 r.

Nieruchomość. do sprzedania. Szklarska Poręba ul. Wojska Polskiego 13,15,15A Wrocław 5 czerwca 2014 r. Nieruchomość do sprzedania Szklarska Poręba ul. Wojska Polskiego 13,15,15A Wrocław 5 czerwca 2014 r. Przedmiot sprzedaży: prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w miejscowości Szklarska

Bardziej szczegółowo

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry

Ul. Opolska 16. Tarnowskie Góry OFERTA NAJMU Ul. Opolska 16 Tarnowskie Góry 1 Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu ofertę najmu całej powierzchni zabytkowej kamienicy położonej w centrum Tarnowskich Gór. Mając na uwadze

Bardziej szczegółowo

ul. Puławska 182 02-670 Warszawa

ul. Puławska 182 02-670 Warszawa ul. Puławska 182 02-670 Warszawa Przedmiot sprzedaży: Nieruchomość zabudowana opisana jako działka Nr 7/247 KW BY1B/00063606/4. Lokalizacja: CIECH Nieruchomości SA ul. Wojska Polskiego 65 w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech

Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech Najciekawsze i największe mosty w Polsce i w Niemczech MOST RĘDZIŃSKI Most Rędziński drogowy most wantowy nad Odrą, będący częścią autostrady A8. Przeprawa nad Odrą oraz nad całą Wyspą Rędzińską, przy

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYDOBYCIA I TRANSPORTU SUROWCÓW SKALNYCH. STAN I PERSPEKTYWY

STUDIUM WYDOBYCIA I TRANSPORTU SUROWCÓW SKALNYCH. STAN I PERSPEKTYWY Zespół autorski dr inż. Jan Blachowski kierownik projektu mgr inż. arch. Janusz Korzeń mgr inż. Katarzyna Mańkowska-Bigus 2 S t r o n a SPIS TREŚCI: 1. WPROWADZENIE 4 1.1. Cel i zakres opracowania 4 1.2.

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56

Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 Zachodniopomorskie wita 2015-10-05 10:35:56 2 Zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Stolicą województwa jest Szczecin. Granica morska w Zachodniopomorskiem

Bardziej szczegółowo

MIEDŹ I SREBRO SREBRO Z DOLNEGO ŚLĄSKA STAWIA POLSKĘ NA PODIUM ŚWIATOWYCH POTENTATÓW 3. MIEJSCE NA ŚWIECIE!

MIEDŹ I SREBRO SREBRO Z DOLNEGO ŚLĄSKA STAWIA POLSKĘ NA PODIUM ŚWIATOWYCH POTENTATÓW 3. MIEJSCE NA ŚWIECIE! W 2014 R. WYDOBYCIE RUD MIEDZI W KGHM POLSKA MIEDŹ WYNIOSŁO 30 MLN TON Fot. KGHM Polska Miedź S.A. MIEDŹ I SREBRO SREBRO Z DOLNEGO ŚLĄSKA STAWIA POLSKĘ NA PODIUM ŚWIATOWYCH POTENTATÓW 3. MIEJSCE NA ŚWIECIE!

Bardziej szczegółowo

Lądek Zdrój jako. uzdrowisko

Lądek Zdrój jako. uzdrowisko Lądek Zdrój jako uzdrowisko Położenie miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Lądek-Zdrój. Położone w Sudetach Wschodnich, w dolinie rzeki Białej Lądeckiej. Według

Bardziej szczegółowo

71_1 Zlepieńce karbońskie w dolinie Srebrnika. 71_2 Gnejsowy otoczak w obrębie zlepieńców

71_1 Zlepieńce karbońskie w dolinie Srebrnika. 71_2 Gnejsowy otoczak w obrębie zlepieńców 71_1 Zlepieńce karbońskie w dolinie Srebrnika 71_2 Gnejsowy otoczak w obrębie zlepieńców 72_1 Sztolnie z pegmatytem Wilczej Poręby 72_2 Szafir z pegmatytu Wilczej Poręby 72_3 Dumortieryt z pegmatytu Wilczej

Bardziej szczegółowo

Kilka słów o nas. Nasze usługi to najwyższa jakość potwierdzona Certyfikatem Jakości ISO 9001 1/8

Kilka słów o nas. Nasze usługi to najwyższa jakość potwierdzona Certyfikatem Jakości ISO 9001 1/8 Kilka słów o nas Nasza firma istnieje od 1986 roku. Mamy więc za sobą kilkadziesiąt lat doświadczeń, których owocem jest ceniona za wysoką jakość usługa. Profesjonalny personel jest w stanie doradzić oraz

Bardziej szczegółowo

Haiku. Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone. Więcej informacji o Silestone na stronie www.silestone.pl

Haiku. Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone. Więcej informacji o Silestone na stronie www.silestone.pl Sprawdź aktualny stan magazynu Silestone Więcej informacji o Silestone na stronie www.silestone.pl Silestone to najwyższej jakości kwarco-granit o parametrach zbliżonych do granitu. Zastosowanie innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach

Centrala PKP S.A. Region Katowice Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Katowicach Region Centrala PKP S.A. Departament Sprzedaży Nieruchomości ul. Szczęśliwicka 62, 00-973 Warszawa tel. (22) 474 90 65, fax. (22) 474 92 28 e-mail: sekretariat.knds@pkp.pl www.pkpsa.pl Wydział Sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja A kod ucznia... Zadanie 1 (1 pkt) Podkreśl nazwę miejscowości, w której najpóźniej jest

Bardziej szczegółowo

Naturalny Łupek Dachowy GERMANIC IBERO

Naturalny Łupek Dachowy GERMANIC IBERO Idealna forma dachu Naturalny Łupek Dachowy GERMANIC IBERO Dachówka stworzona przez naturę Ibero IBERO jest kamieniem wydobywanym ze złóż w regionie Valldeoras w północno-zachodniej Hiszapanii. Region

Bardziej szczegółowo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo

Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Zasób kulturowy wsi zagrożone dziedzictwo Irena Niedźwiecka-Filipiak UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU Instytut Architektury Krajobrazu Forum Debaty Publicznej Sieć Najciekawszych Wsi sposób na zachowanie

Bardziej szczegółowo

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C

Test z geologii. 4) Jaka panuje stała temperatura w naszym klimacie na głębokości 26 m? a) 5 0 C b) 15 0 C c) 8 0 C d) 12 0 C Test z geologii 1) Promień równikowy Ziemi wynosi: a) 637,8 km b) 6378,4 km c) 36561,31 km d) 3656,1 km 2) Największą gęstość posiada: a) Atmosfera b) Litosfera c) Mezosfera d) Barysfera 3) Na Śląsku stopień

Bardziej szczegółowo

Najciekawsze Mosty w Polsce

Najciekawsze Mosty w Polsce Najciekawsze Mosty w Polsce Potrafią zadziwić swoją wielkością, rozmachem, rozwiązaniami technicznymi. Niektóre z nich pretendują do miana osiągnięć inżynierii, inne zadziwiają rozwiązaniami funkcjonalnymi

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ KRAJOWYCH KRUSZYW. 1. Wstęp. 2. Klasyfikacja kruszyw mineralnych. Stefan Góralczyk*, Danuta Kukielska*

JAKOŚĆ KRAJOWYCH KRUSZYW. 1. Wstęp. 2. Klasyfikacja kruszyw mineralnych. Stefan Góralczyk*, Danuta Kukielska* Górnictwo i Geoinżynieria Rok 34 Zeszyt 4 2010 Stefan Góralczyk*, Danuta Kukielska* JAKOŚĆ KRAJOWYCH KRUSZYW 1. Wstęp Według szacunków ekspertów [1 3] w Polsce na drogi krajowe, autostrady, drogi ekspresowe

Bardziej szczegółowo

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Lokalizacja Kościerski dworzec kolejowy Z historią w przyszłość Do Kościerzyny kolej dotarła z Pszczółek w 1885 r. Od tej pory dzieje miasta na trwałe związane zostały

Bardziej szczegółowo

STAN ROZPOZNANIA KRAJOWYCH ZASOBÓW GRANITU KARKONOSKIEGO

STAN ROZPOZNANIA KRAJOWYCH ZASOBÓW GRANITU KARKONOSKIEGO Nr 118 Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej Nr 118 Studia i Materiały Nr 33 2007 Paweł P. ZAGOŻDŻON*, Agnieszka KUCHTA** granit karkonoski, złoża granitu, historia wydobycia granitu

Bardziej szczegółowo

Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach

Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach Zarys historyczny tworzenia się gruntów na Warmii i Mazurach Opracowali: Agata Misztal Jerzy Pepol ZLODOWACENIA W POLSCE Osady czwartorzędowe na Warmii i Mazurach osiągają najwyższe wartości miąższości

Bardziej szczegółowo

Centrala PKP S.A. Region Kraków Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Krakowie

Centrala PKP S.A. Region Kraków Wydział Sprzedaży Nieruchomości PKP S.A. w Krakowie Region Centrala PKP S.A. Departament Sprzedaży Nieruchomości ul. Szczęśliwicka 62, 00-973 Warszawa tel. (22) 474 90 65, fax. (22) 474 92 28 e-mail: sekretariat.knds@pkp.pl www.pkpsa.pl Wydział Sprzedaży

Bardziej szczegółowo

okładka I kamień naturalny

okładka I kamień naturalny okładka I kamień naturalny MSG G R A N I T Historia naszej firmy sięga roku 1986, kiedy to Marek Swatkowski otworzył niewielki zakład betoniarski, wytwarzający przede wszystkim nagrobki. W ciągu kolejnych

Bardziej szczegółowo

Skarpa drogowa koło Kamieńca Ząbkowickiego

Skarpa drogowa koło Kamieńca Ząbkowickiego OPIS GEOSTANOWISKA Marcin Goleń Informacje ogólne Nr obiektu 137 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Skarpa drogowa koło Kamieńca Ząbkowickiego Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość:

Bardziej szczegółowo

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA

KARTA DOKUMENTACYJNA GEOSTANOWISKA Informacje ogólne Numer KDG: 2316 1. Nazwa obiektu: Wąwóz lessowy Jedliczny Dół w Turzyńcu 2. Typ obiektu geostanowiska: elementy rzeźby - formy denudacyjne 3. Współrzędne (WGS84): Długość: 50 38' 09,180

Bardziej szczegółowo

Długość: 17,15464 Szerokość: 50,71435

Długość: 17,15464 Szerokość: 50,71435 OPIS GEOSTANOWISKA Jacek Szczepański Informacje ogólne Nr obiektu 4 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Skałka Geothego Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość: 17,15464 Szerokość:

Bardziej szczegółowo

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu...

Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Wojewódzki Konkurs Geograficzny Etap szkolny 2006/2007 Wymagany czas : 60 min Nazwisko i imię ucznia... Szkoła... Nazwisko i imię nauczyciela przygotowującego ucznia do konkursu... Życzymy powodzenia!

Bardziej szczegółowo

Marek Maciantowicz - Potencjał turystyczny Łuku Mużakowa

Marek Maciantowicz - Potencjał turystyczny Łuku Mużakowa Marek Maciantowicz - Potencjał turystyczny Łuku Mużakowa Położony na polsko-niemieckim pograniczu Łuk Mużakowa posiada unikalną budowę, niezwykle regularny kształt oraz specyficzną rzeźbę terenu, przez

Bardziej szczegółowo

XXXV OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody II stopnia pisemne podejście 1

XXXV OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody II stopnia pisemne podejście 1 -1/1- XXXV OLIMPIADA GEOGRAFICZNA Zawody II stopnia pisemne podejście 1 W zadaniach 1-3 należy wykorzystać mapę (s. 4) i przekrój geologiczny (s. 5). Zadanie 1. Uwaga: w miejscach pozostawionych po poleceniach

Bardziej szczegółowo

XI KONKURS WIEDZY GEOLOGICZNO-GEOGRAFICZNEJ RZEŹBIARZE POWIERZCHNI ZIEMI - 2010 r. pytania konkursowe opracował: mgr Paweł Woźniak

XI KONKURS WIEDZY GEOLOGICZNO-GEOGRAFICZNEJ RZEŹBIARZE POWIERZCHNI ZIEMI - 2010 r. pytania konkursowe opracował: mgr Paweł Woźniak XI KONKURS WIEDZY GEOLOGICZNO-GEOGRAFICZNEJ RZEŹBIARZE POWIERZCHNI ZIEMI - 00 r. pytania konkursowe opracował: mgr Paweł Woźniak Imię i nazwisko:... Gimnazjum Nr... w.... Uzupełnij tabelę: MAGMOWE Wylewne

Bardziej szczegółowo

D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH

D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH D-05.03.03a NAWIERZCHNIA Z PŁYT BETONOWYCH PROSTOKĄTNYCH 1. ZAKRES ROBÓT Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonywaniem nawierzchni z płyt betonowych

Bardziej szczegółowo

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r.

Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 5.08.2015 r. Opracowanie sygnalne Transport wodny śródlądowy w Polsce w 2014 r. Układ i długość śródlądowych dróg wodnych w Polsce od lat utrzymuje się na zbliżonym

Bardziej szczegółowo

Kamienne archiwum Ziemi XII konkurs geologiczno-środowiskowy - 2011

Kamienne archiwum Ziemi XII konkurs geologiczno-środowiskowy - 2011 Kamienne archiwum Ziemi XII konkurs geologiczno-środowiskowy - 2011 LICEA 1 Które z wymienionych poniżej skał należą do grupy skał metamorficznych? Pokreśl je. ropa naftowa, serpentynit, kwarcyt, mołdawit

Bardziej szczegółowo

Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina

Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina Apartamenty na sprzedaż i wynajem w Szklarskiej Porębie Willa Józefina WILLA JÓZEFINA, dawniej Hotel Josephinenhütte, wybudowano pod koniec XIX wieku, a rozbudowano w 1911r. Po gruntownym remoncie (z zachowaniem

Bardziej szczegółowo

Analizy komunikacyjne

Analizy komunikacyjne Analizy komunikacyjne Opracowała: Agnieszka Żygadło Przedmiot: Zaawansowane metody wspomagania decyzji przestrzennych Prowadząca: dr inż. Magdalena Mlek Temat pracy magisterskiej: Analiza przewozów materiałów

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

Cennik detaliczny (brutto) ważny od 04.11.2014 Elewacje i posadzki

Cennik detaliczny (brutto) ważny od 04.11.2014 Elewacje i posadzki Cennik detaliczny (brutto) ważny od 04.11.2014 Elewacje i posadzki Ben 6-12 cm PROMOCJA! Ben Rustica PROMOCJA! Cyklop PROMOCJA! 1 m2 150,00 zł 210,00 zł 29% 1 m2 150,00 zł 210,00 zł 29% 1 m2 120,00 zł

Bardziej szczegółowo

katalogkruszywdekoracyjnych

katalogkruszywdekoracyjnych katalogkruszywdekoracyjnych Kruszywa dekoracyjne z natury dla ogrodu. CEMEX Polska jest koncernem budowlanym z ponad 100 letnią tradycją i misją spełnienia oczekiwań Klientów działających w ponad 50 krajach

Bardziej szczegółowo

WALORY PRZYRODY NIEOŻYWIONEJ WZGÓRZ NIEMCZAŃSKO-STRZELIŃSKICH

WALORY PRZYRODY NIEOŻYWIONEJ WZGÓRZ NIEMCZAŃSKO-STRZELIŃSKICH WALORY PRZYRODY NIEOŻYWIONEJ WZGÓRZ NIEMCZAŃSKO-STRZELIŃSKICH Redakcja Robert Tarka, Krzysztof Moskwa OCEAN Wrocław 2012 Publikacja dofinansowana ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i

Bardziej szczegółowo

Plan scenariusza zajęć. Różnorodność środowiska przyrodniczego Tatrzańskiego Parku Narodowego

Plan scenariusza zajęć. Różnorodność środowiska przyrodniczego Tatrzańskiego Parku Narodowego Akademia EduGIS Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) oraz geoinformacyjne (GIS) w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych w gimnazjum i liceum oraz w edukacji środowiskowej. Plan scenariusza zajęć

Bardziej szczegółowo

CENNIK WYROBÓW NA 2016 ROK

CENNIK WYROBÓW NA 2016 ROK Strzegom, dnia 01.06.2016 r. CENNIK WYROBÓW NA 2016 ROK Spis treści: strona 1. Spis treści 1 2. Bloki i bryły granitowe 2 3. Kruszywa i kamień łamany 3 4. Płyty nieobcinane 4 5. Płyty posadzkowe, fasadowe,

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

OPIS GEOSTANOWISKA. Bartosz Jawecki. Informacje ogólne. Rotunda (Kaplica) św. Gotarda w Strzelinie. Charakterystyka geologiczna geostanowiska

OPIS GEOSTANOWISKA. Bartosz Jawecki. Informacje ogólne. Rotunda (Kaplica) św. Gotarda w Strzelinie. Charakterystyka geologiczna geostanowiska OPIS GEOSTANOWISKA Bartosz Jawecki Informacje ogólne Nr obiektu 18 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Rotunda (Kaplica) św. Gotarda w Strzelinie Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd]

Bardziej szczegółowo

NUNNAUUNI. MammuttiStone WIZYTY KOMINKA FIRMA

NUNNAUUNI. MammuttiStone WIZYTY KOMINKA FIRMA WIZYTY KOMINKA FIRMA NUNNAUUNI MammuttiStone Na zaproszenie firmy NunnaUuni Polska odwiedziliśmy kopalnię odkrywkową MammuttiStone w Finlandii. Wyjątkowość miejsca, w jakim się znaleźliśmy była wyczuwalna

Bardziej szczegółowo

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU DR INŻ. ARCH. MAŁGORZATA DENIS, DR INŻ. ARCH. ANNA MAJEWSKA, MGR INŻ. AGNIESZKA KARDAŚ Politechnika

Bardziej szczegółowo

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ

NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ Kraków, ul. Lubicz - 4 grunt zabudowany NIERUCHOMOŚĆ NA SPRZEDAŻ Powierzchnia gruntu: 824 m kw. Położenie: Kraków Lubicz 4 Tytuł prawny do gruntu: prawo użytkowania wieczystego Zabudowa: Budynek biurowy

Bardziej szczegółowo

Rozmieszczanie i głębokość punktów badawczych

Rozmieszczanie i głębokość punktów badawczych Piotr Jermołowicz Inżynieria Środowiska Rozmieszczanie i głębokość punktów badawczych Rozmieszczenie punktów badawczych i głębokości prac badawczych należy wybrać w oparciu o badania wstępne jako funkcję

Bardziej szczegółowo

Na okładce: Róża bazaltowa w rezerwacie przyrody nieożywionej Wilcza Góra (fot. Justyna Pacuła)

Na okładce: Róża bazaltowa w rezerwacie przyrody nieożywionej Wilcza Góra (fot. Justyna Pacuła) Autorzy: Stefan Cwojdziński, Justyna Pacuła Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy, Oddział Dolnośląski, al. Jaworowa 19, 53-122 Wrocław Opracowanie mapy geologicznej i map geoturystycznych:

Bardziej szczegółowo

29. KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA GLEBOZNAWCZEGO, WROCŁAW 2015

29. KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA GLEBOZNAWCZEGO, WROCŁAW 2015 29. KONGRES POLSKIEGO TOWARZYSTWA GLEBOZNAWCZEGO, WROCŁAW 2015 WYCIECZKA POKONFERENCYJNA (04-05.09.2015): GLEBY PRZEDGÓRZA SUDECKIEGO I GÓR STOŁOWYCH Wycieczka dwudniowa, rozpoczynająca i kończąca się

Bardziej szczegółowo

MARR Business Park. Nowe inwestycje. www.marr.pl

MARR Business Park. Nowe inwestycje. www.marr.pl MARR Business Park Nowe inwestycje www.marr.pl MARR Business Park Nowoczesna przestrzeń dla firm: MARR Business Park to blisko 50 hektarów nieruchomości na terenie Krakowa udostępnionych przedsiębiorcom

Bardziej szczegółowo

D ŚCIEKI Z PREFABRYKOWANYCH ELEMENTÓW BETONOWYCH

D ŚCIEKI Z PREFABRYKOWANYCH ELEMENTÓW BETONOWYCH 1. WSTĘP 1.1. Przedmiot ST D-08.05.01 ŚCIEKI Z PREFABRYKOWANYCH ELEMENTÓW BETONOWYCH Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej są wymagania ogólne dotyczące wykonania i odbioru robót drogowych w

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik górnictwa odkrywkowego 311[13]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik górnictwa odkrywkowego 311[13]-01 Czerwiec 2009 Zadanie egzaminacyjne W pobliżu istniejącej kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Kluki zbadano i udokumentowano dodatkowe, niewielkie złoże towarzyszące węgla brunatnego pokładowe, kategorii I w pobliżu

Bardziej szczegółowo

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40

Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 Najludniejsza - Andaluzja (Andalucía) 2015-06-11 13:07:40 2 Położona w południowej Hiszpanii Andaluzja jest najludniejszą i drugą pod względem wielkości wspólnotą autonomiczną. Region przez ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

Nominacje w kategorii Zarządzanie i organizacja, w tym inwestycje muzealne :

Nominacje w kategorii Zarządzanie i organizacja, w tym inwestycje muzealne : Nominacje w kategorii Zarządzanie i organizacja, w tym inwestycje muzealne : Muzeum Narodowe w Krakowie remont i modernizacja Galerii Sztuki Polskiej XIX w. w krakowskich Sukiennicach; Państwowe Muzeum

Bardziej szczegółowo

Kamieniołom marmuru "Biała Marianna" Fot. Elżbieta Tołkanowicz MATERIAŁY KAMIENNE. Opracowała: dr inż. Teresa Rucińska

Kamieniołom marmuru Biała Marianna Fot. Elżbieta Tołkanowicz MATERIAŁY KAMIENNE. Opracowała: dr inż. Teresa Rucińska Kamieniołom marmuru "Biała Marianna" Fot. Elżbieta Tołkanowicz MATERIAŁY KAMIENNE Opracowała: dr inż. Teresa Rucińska POJĘCIA PODSTAWOWE Materiały kamienne stosowane w budownictwie są wynikiem naturalnego

Bardziej szczegółowo

Sudety i Przedgórze Sudeckie

Sudety i Przedgórze Sudeckie Sudety i Przedgórze Sudeckie Sudety - ukształtowanie Najwyższe pasmo: Karkonosze Śnieżka 1602 m n.p.m. Góry średnie Liczne kotliny: Kotlina Jeleniogórska Kotlina Kłodzka Budowa geologiczna Od skał prekambryjskich

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej

SPIS TREŚCI. Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Adam Grzesiak Mateusz Przybyła kl. IIgc kl. IIgc SPIS TREŚCI Rekordy klimatyczne Rekordy wysokościowe Rekordy wodne Rekordy szaty roślinnej Rekordy Klimatyczne Najwyższa temperatura powietrza na Ziemi

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009

KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Na rozwiązanie zadań masz 60 minut. Czytaj uważnie polecenia, pisz czytelnie. Powodzenia! KONKURS GEOGRAFICZNY ZAWODY SZKOLNE Listopad 2009 Zadanie 1. (0-2) Dopisz nazwę nauki geograficznej do opisu, wybierając

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława)

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA. Temat: Kanalizacja sanitarna we wsiach Godzikowice, Ścinawa Polska, Ścinawa (gm. Oława) G E O L badania geologiczne ul. Świeża 7a; 54-060 Wrocław NIP 894-172-74-83 tel./fax. (071) 351 38 83; tel. kom. (0601) 55 68 90 DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA PODŁOŻA GRUNTOWEGO Temat: Kanalizacja sanitarna

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

Na targach: Bilety: Atrakcje:

Na targach: Bilety: Atrakcje: XXXVIII Międzynarodowa Giełda Biżuterii i Minerałów 8-9 listopad 2014, Kraków, ul. Rakowicka 27, Hala Sportowa Uniwersytetu Ekonomicznego 10.00-18.00 Zapraszamy na dwudniową, Giełdę Biżuterii i Minerałów,

Bardziej szczegółowo

Podróżnik zaprasza. Pogranicze Ziemi Kłodzkiej. Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków. Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński

Podróżnik zaprasza. Pogranicze Ziemi Kłodzkiej. Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków. Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński Podróżnik zaprasza Pogranicze Ziemi Kłodzkiej Nove Mesto nad Metuji Kudowa Zdrój Jarków Zamek z pięknymi wnętrzami uzdrowisko ogród japoński TERMIN: 15 sierpień 2015, sobota WYJAZD: godz.07:00 (parking

Bardziej szczegółowo

Wędrówki odbędą się 8-mego i 10-stego listopada (sobota i poniedziałek).

Wędrówki odbędą się 8-mego i 10-stego listopada (sobota i poniedziałek). Plan wędrówek XXI Ogólnopolskiego Zlotu Harcerzy Akademików i Wędrowników Diablak W ramach zlotu przewidzieliśmy dla was wędrówki górskie i nie tylko. Nowy Targ leży na Podhalu, z którego blisko jest do

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2015 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Punkty /30:1,5./20 Zadanie 1 (0,5 pkt) Podaj, gdzie w Polsce w grudniu jest

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA:

ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA: ZAWARTOŚĆ OPRACOWANIA: CZĘŚĆ II GEOTECHNICZNE WARUNKI POSADOWIENIA projektowanej Hali Sportowej Politechniki Poznańskiej położonej miedzy ul. Przystań i ul. Piotrowo w Poznaniu CZĘŚĆ TEKSTOWA 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia...

Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące nr 81 SGH TEST EGZAMINACYJNY 2014 r. Zadania egzaminacyjne GEOGRAFIA wersja B kod ucznia... Zadanie 1 (1 pkt) Podkreśl nazwę miejscowości, w której najwcześniej jest

Bardziej szczegółowo

Kamieniołom gnejsu w Henrykowie. Długość: 16.99766123 Szerokość: 50.64527683

Kamieniołom gnejsu w Henrykowie. Długość: 16.99766123 Szerokość: 50.64527683 OPIS GEOSTANOWISKA Stanisław Madej Informacje ogólne Nr obiektu 14 Nazwa obiektu (oficjalna, obiegowa lub nadana) Kamieniołom gnejsu w Henrykowie Współrzędne geograficzne [WGS 84 hddd.dddd] Długość: 16.99766123

Bardziej szczegółowo

Zjazd publiczny z wewnętrznym układem komunikacyjnym

Zjazd publiczny z wewnętrznym układem komunikacyjnym PROJEKT BUDOWLANY Zjazd publiczny z wewnętrznym układem komunikacyjnym Zespół autorski : Stanowisko Imię i nazwisko uprawnienia podpis Data BRANŻA DROGOWA Projektował : mgr inż. Jerzy Morawski KL-227/91

Bardziej szczegółowo

Wody geotermalne w powiecie nyskim

Wody geotermalne w powiecie nyskim Wody geotermalne w powiecie nyskim Temat został opracowany na podstawie analizy warunków hydrotermalnych dla powiatu nyskiego wykonanej przez Zakład Energii Odnawialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Bardziej szczegółowo

KRUSZYWA BAZALT LAFARGE

KRUSZYWA BAZALT LAFARGE KRUSZYWA BAZALT LAFARGE Wysoka i stabilna jakość gwarancją udanej inwestycji Bazalt PRIORYTETY LAFARGE Skała lita pochodzenia wulkanicznego wylewna, o strukturze bardzo drobnoziarnistej (czasami porfirowej)

Bardziej szczegółowo

WALORY GEOTURYSTYCZNE SKANDYNAWSKICH ERATYKÓW REJONU GLIWIC GEOTOURISTIC VALUES OF SCANDINAVIAN ERRATICS OF THE GLIWICE AREA

WALORY GEOTURYSTYCZNE SKANDYNAWSKICH ERATYKÓW REJONU GLIWIC GEOTOURISTIC VALUES OF SCANDINAVIAN ERRATICS OF THE GLIWICE AREA GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2012 Tom 7 Zeszyt 3 Ewa MAKOSZ, Katarzyna STANIENDA Politechnika Śląska, Gliwice WALORY GEOTURYSTYCZNE SKANDYNAWSKICH ERATYKÓW REJONU GLIWIC Streszczenie. W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

GEOWIERT. geotechniczna

GEOWIERT. geotechniczna Głuchołazy,pl.Zgody 1 budynek mieszkalny wielorodzinny GEOWIERT Usługi Geologiczne Rok założenia 1987r Adres: 45-521 Opole-Grudzice,ul.Borowskiego 7 Tel./fax (077) 454-83-42 Telefon komórkowy 0602 643071

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA REGIONALNE-KOMPLEKSOWE - SUDETY Kierunek studiów: Geografia Specjalność: -

ĆWICZENIA REGIONALNE-KOMPLEKSOWE - SUDETY Kierunek studiów: Geografia Specjalność: - Przedmiot: ĆWICZENIA REGIONALNE-KOMPLEKSOWE - SUDETY Kierunek studiów: Geografia Specjalność: - Rok studiów: II, studia I- stopnia Semestr: IV Liczba godzin: 48 (studia stacjonarne) Rodzaj zajęć: ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Geotermia w Gminie Olsztyn

Geotermia w Gminie Olsztyn Geotermia w Gminie Olsztyn Tomasz Kucharski Wójt Gminy Olsztyn Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 18 maja 2011 r. Gmina Olsztyn Gmina Olsztyn położona jest niespełna 10 km od Częstochowy. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BGG-2-109-MS-s Punkty ECTS: 2. Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność: Mineralogia stosowana z gemmologią

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BGG-2-109-MS-s Punkty ECTS: 2. Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność: Mineralogia stosowana z gemmologią Nazwa modułu: terenowe z mineralogii i gemmologii Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BGG-2-109-MS-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Górnictwo i Geologia Specjalność:

Bardziej szczegółowo

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 7

SUROWCE I RECYKLING. Wykład 7 SUROWCE I RECYKLING Wykład 7 Ścieralność róŝnych surowców skalnych z obszaru Polski określona metodą bębna Devala (Kamieński, Skalmowski 1957) Rodzaj skały Ubytek masy [%] Jakość Granity 1,8 5,4 od bardzo

Bardziej szczegółowo

Instrukcja przygotowania puzzli

Instrukcja przygotowania puzzli Instrukcja przygotowania puzzli 2 1 1. Wytnij puzzle. 2. Z wyciętych elementów ułóż mapę Polski zgodnie z zamieszczonym wzorem. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Archiwum Wydawnictwa (s. 1, 2) oraz agencji fotograficznych:

Bardziej szczegółowo

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ

ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ ZWIEDZAMY SUWALSZCZYZNĘ Programy wycieczek jednodniowych (7-8 godzinnych) 5:52 wyjazd z Białegostoku pociągiem REGIO 8:11 przyjazd do Suwałk wycieczka 17:28 wyjazd z Suwałk pociągiem REGIO 19:37 przyjazd

Bardziej szczegółowo

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie

GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie GEOLOGIA: Petrologia i petrografia Mineralogia i geochemia Geologia dynamiczna Gleboznawstwo Tektonika Stratygrafia Paleontologia Kartowanie geologiczne Geologia inżynierska, geofizyka, hydrogeologia,

Bardziej szczegółowo

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Nr ewidencyjny M-34-63-A-a/G/N/6 Lokalizacja: Województwo Powiat Gmina Miejscowość Śląskie Miasto Katowice

Bardziej szczegółowo