ZASŁUŻENI DLA PEDAGOGIKI SPECJALNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASŁUŻENI DLA PEDAGOGIKI SPECJALNEJ"

Transkrypt

1

2

3 ZASŁUŻENI DLA PEDAGOGIKI SPECJALNEJ MAŁGORZATA DOŃSKA-OLSZKO ZSS nr 109, Warszawa WSPOMNIENIE O DR ANNIE LECHOWICZ Żyjemy obok drugiego człowieka, w bliskości, przyjaźni. Wydaje nam się, że wszystko o nim wiemy, ale kiedy życie konfrontuje nas z sytuacjami skrajnie trudnymi, okazuje się, że tak naprawdę niewiele wiemy o osobie, która nam towarzyszyła. Tak też właśnie stało się w moim przypadku. Znałam dr Annę Lechowicz 30 lat, a przyjaźniłam się z Nią prawie 20 lat. Razem pracowałyśmy i wspólnie wspierałyśmy się w codziennym życiu. Myślałam, że znam Ją dobrze. Kiedy nadeszła ciężka choroba i śmierć Hani, zobaczyłam znaną w szkole pod pseudonimem Misiek" osobę oczami Jej kolegów z pracy, pedagogów specjalnych i terapeutów z całej Polski. Każdy mówił o Niej: przyjaciel". Jak to? Więc nie była tylko moim przyjacielem? Z setek listów, maili i telefonów, jakie otrzymywałam podczas Jej choroby i zaraz po odejściu, wyłonił się obraz zupełnie dla mnie nowy. Odkrywałam, jak Ją postrzegali inni koledzy, znajomi, najbliższa rodzina. Jak dalece Jej nie znałam i nie doceniałam? Poruszenie całego środowiska nauczycieli pracujących z osobami z niepełnosprawnością spowodowane przedwczesnym odejściem dr Anny Lechowicz odkryło mi Jej prawdziwy obraz. Prof. Marta Bogdanowicz z Uniwersytetu Gdańskiego, zawiadomiona przez Lidię Klaro-Celej (doradcę metodycznego w Warszawie) o śmierci Hani, napisała: Pani Lidio. Wiem o Niej wszystko co najlepsze. Miałam zaszczyt recenzować Jej pracę doktorską i być Jej przyjacielem, jednym z wielu. Wielu jakich miała". Hania była jak się mówi potocznie prawdziwym nauczycielem, a dokonany przez Nią wybór zawodu nie był przypadkowy. Od dziecka realizowała swoje marzenia. Rodzina wspomina, że już jako mała dziewczynka sadzała wszystkie dzieciaki z podwórka na schodkach kamienicy przy ul. Rybnickiej 2 w Wodzisławiu Śląskim, gdzie się urodziła. Tam właśnie, kiedy miała kilka lat, widoczna już była jej pasja. Uczyła dzieciaki czytania i liczenia. Dyrygowała grupą i zaprowadzała w niej porządek. Nie miała czasu wejść na górę do mieszkania, gdy mama Paulina wołała na obiad. Prosiła, by zrzucić Jej kromkę chleba przez balkon, bo nie może zostawić swojej klasy. Gdy po ukończeniu szkoły podstawowej trzeba było zdecydować o dalszej edukacji, Hania nie miała żadnych wątpliwości co do wyboru szkoły. Liceum Pedagogiczne w Pszczynie było oczywistością. Dawało też szansę na usamodzielnienie się i zamieszkanie w internacie, bez rodziców. Zaraz po maturze wyjechała na studia do Warszawy. Opiekunem grupy Hani w 1970 r. w ówczesnym Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej (obecnie Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej) została mgr Irena Muszyńska, która od razu rozpoznała potencjał studentki i wspierała Ją, bowiem utrzymanie się w tamtych latach w stolicy nie było łatwym zadaniem dla młodej dziewczyny z prowincji. Hania tułała się wówczas po wynajmowanych pokojach, brakowało Jej pieniędzy na życie, miała bardzo skromny budżet SZKOŁA SPECJALNA 5/

4 MAŁGORZATA DOŃSKA-OLSZKO na jedzenie. Mieszkając w akademiku przy ulicy Spiskiej, często nie miała pieniędzy na obiad w studenckiej stołówce. Przetrwała dzięki pomocy I. Muszyńskiej i rodziny z Wodzisławia Śląskiego, która pomagała najmłodszej z całego rodzeństwa siostrze utrzymać się w Warszawie. Ojciec Hani - kolejarz z zawodu, brat Tadeusz i najstarsza siostra Danusia regularnie wozili ze Śląska ciepłe ubrania, smalec, ogórki i kapustę zasmażaną z kiełbasą. Zawsze, do ostatnich dni życia, mogła liczyć na rodzinę. Przetrwała także oczywiście dzięki własnej wytrwałości, ambicji i podjęciu pracy równolegle ze studiami. I. Muszyńska wspomina, że Hania jako starościna grupy przychodziła do niej jedynie w sprawach kolegów, nigdy z własnymi problemami. Była niezwykle zdolna, otwarta i doskonale zorganizowana, wszystkie egzaminy zdawała przed terminem. To, co robiła, zawsze obudowywała wiedzą, tzn. teorią z literatury. W lot chwytała wszelkie rady i rozwijała je dodatkowo o własne pomysły. Była studentką nieprzeciętną, wybijającą się na tle własnej grupy i studentów tego rocznika" Podjęła pracę w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym przy ul. Osowskiej z młodzieżą społecznie zaniedbaną, która weszła już w rozmaite kolizje z prawem. Wypożyczała od dyrektora na swoją odpowiedzialność finansową sprzęty techniczne (telewizor, magnetofon) i uczyła młodzież ich obsługi. Zabierała chłopców do kawiarni i uczyła ich właściwego zachowania się w miejscach publicznych, korzystania ze środków komunikacji i miejskiej w kulturalny sposób. Podejmowała próby uspołeczniania młodzieży poza terenem placówki. W tamtym czasie były to niespotykane działania pedagogiczne, całkowicie innowacyjne, bo Hania zawsze wyprzedzała swoim podejściem do nauczania czasy, w których przyszło jej żyć i pracować. Pamiętam, że w szkole na ul. Radomskiej w latach 80. postawiła komputer Atari jeden z pierwszych w Polsce, otrzymany od niemieckiej organizacji Quaker Hilfe posadziła nauczycieli i szkoliła ich w jego obsłudze. Fascynacja Hani nowoczesną technologią doprowadziła Ją później do stworzenia pierwszej w naszym kraju specjalistycznej pracowni komputerowej dla uczniów z niepełnosprawnością ruchową i złożoną w organizowanej przez Nią od podstaw (1985 r.) Szkole Podstawowej nr 327 przy ul. Radomskiej 13/21 w Warszawie. Przez pierwsze lata pełniła w niej funkcję dyrektora i aż do śmierci pracowała jako nauczyciel-specjalista komunikacji i dostosowań komputerowych. Radomska" zawsze była Jej ukochanym miejscem pracy. Tam było Jej serce, jej dzieci i ich rodziny. Uczyła nas skupienia się na dziecku, poszukiwania skutecznych metod i sposobów pracy. Mobilizowała do urzeczywistniania marzeń, do ustawicznego rozwoju szkoły i podejmowania nowych inicjatyw. Rozbudzała niepokój pedagogiczny opowiadając o swoich wizjach, o tym, co musimy zmienić, wdrożyć, rozwijać w szkole, żeby zaspokoić potrzeby uczniów. Szkoła, dzieci i koledzy nauczyciele oraz pozostali pracownicy byli dla Niej najważniejsi. Cokolwiek robiła dodatkowo w ramach szkoleń i wykładów z AAC (ang. Alternatme and Augmentative Communicatioń) na uczelniach, to zawsze wracała do źródła. Podkreślała, że wszystkiego nauczyły Ją dzieci i ich rodzice oraz koledzy ze szkoły. Wychwalała swoje macierzyste miejsce pracy i rozbudzała w każdym studencie, przyszłym młodym nauczycielu, a także czynnych pedagogach innych placówek w kraju chęć i ciekawość poznania szkoły na ul. Radomskiej. Mgr Magdalena Sarat obecnie pedagog szkolny w naszej placówce - która poznała dr Annę Lechowicz w 2001 r. studiując pedagogikę specjalną na Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, tak Ją wspomina: O swojej pracy nauczycielskiej z dziećmi niepełnosprawnymi zawsze mówiła z ogromną pasją i przejęciem. Często 378 SZKOŁA SPECJALNA 5/2012

5 WSPOMNIENIE O DR ANNIE LECHOWICZ odnosiłam wrażenie, że nie ma dla Niej rzeczy niemożliwych do osiągnięcia. Taką dr Annę Lechowicz poznawali Jej studenci. Energiczną, profesjonalną, chętną do niebanalnych dyskusji. O szkole na Radomskiej opowiadała jak o wielkiej przygodzie i ciągłym wyzwaniu. Zachęcała nas do poszukiwania własnej drogi, eksperymentowania i nieulegania przeciwnościom losu. I chyba właśnie takim podejściem najbardziej imponowała młodym ludziom. Z uśmiechem pozwalała popełniać nam błędy i spierać się w udowadnianiu swoich racji tylko po to, żeby na koniec dyskusji zadać jedno celne pytanie, burząc pewność naszych poglądów. Była wykładowcą wymagającym od swoich studentów otwartości i determinacji w dążeniu do celu. Czasami myślę, że właściwie poznałam dwie Hanie Lechowicz. Pierwszą wykładowcę akademickiego, który imponował mi olbrzymią wiedzą, ale jednocześnie trochę onieśmielał. To Ona sprawiła, że chciałam robić w życiu coś dobrego i ważnego. O szkole przy ul. Radomskiej (obecnie Zespół Szkół nr 109 na ul. Białobrzeskiej 44), jej nauczycielach i uczniach opowiadała z wielkim zaangażowaniem. Jako studentka z zaciekawieniem słuchałam, jak cenna jest współpraca z ludźmi, na których można polegać, ile ciekawych projektów udało się zrealizować na rzecz podopiecznych placówki. Szybko uległam czarowi tych opowiadań i bardzo chciałam dołączyć do zespołu nauczycieli szkoły na Radomskiej. Nie zawiodłam się - praca okazała się tak ciekawa i wciągająca jak opowiadała o niej na wykładach dr Lechowicz. Tam spotkałam drugą Hanię nauczycielkę, z którą miałam okazję współpracować na co dzień. Niezwykle profesjonalną, niepoddającą się żadnym przeciwnościom, poszukującą rozwiązań w trudnych sytuacjach, dowcipną i niemal zawsze uśmiechniętą. Wielokrotnie doradzała mi, jak postępować, inspirowała do doskonalenia własnych umiejętności, ale kiedy trzeba było, potrafiła bezlitośnie demaskować błędy i potknięcia". Przygoda dr Anny Lechowicz z komunikacją wspomagającą i alternatywną (AAC) zaczęła się równolegle z powierzeniem Jej przez ochockie władze edukacyjne w 1985 r. misji utworzenia pierwszej w Polsce szkoły dla dzieci z porażeniem mózgowym. Podczas jednej z Jej pierwszych wizyt w Niemczech - organizowanych przez Olgę Carstens i jej ojca Heindricha Carstensa, działacza organizacji Quaker Hilfe Anna Lechowicz zwiedziła liczne szkoły specjalne w Hamburgu. Przywiozła ze sobą w kieszeni symbol Blissa z myślą o niemówiących uczniach szkoły na Radomskiej. System porozumiewania się przy użyciu symboli Blissa i innych systemów komunikacji niewerbalnej przez osoby z poważnymi zaburzeniami mowy lub jej brakiem był wtedy w Polsce nieznany. Ten jeden tajemniczy symbol dał początek wieloletnim poszukiwaniom możliwości kontaktu z osobami niemówiącymi. Skupienie się na komunikacji międzyludzkiej, uczestniczenie w licznych szkoleniach za granicą i wreszcie zdobycie uprawnień Senior Presentor" pozwoliły Annie Lechowicz na samodzielne prowadzenie szkoleń dla polskich nauczycieli i specjalistów oraz zorganizowanie pierwszego kursu Blissa w roku Przez kolejne lata Hania wraz z mgr Ireną. Muszyńską i mgr Teresą Mierzwą przeszkoliła tysiące nauczycieli i terapeutów z całego kraju, a także studentów licznych warszawskich uczelni pedagogicznych. Termin AAC kojarzy się w Polsce każdemu pedagogowi specjalnemu z nazwiskiem Anny Lechowicz - prekursorem zastosowania komunikacji wspomagającej i alternatywnej w terapii i nauczaniu dzieci z niepełnosprawnością oraz towarzyszącymi jej poważnymi zaburzeniami mowy. Hania była jednym z założycieli i członkiem zarządu ogólnopolskiego Stowarzyszenia Mówić bez słów". SZKOŁA SPECJALNA 5/

6 MAŁGORZATA DOŃSKA-OLSZKO Obecny jego prezes mgr Agnieszka Pilch z Zamościa powiedziała: Zdajemy sobie sprawę, że my także, jako stowarzyszenie, boleśnie odczujemy brak Hani w naszym gronie. To Ona była jednym z założycieli naszej organizacji, a przez wiele lat jednym z najaktywniejszych członków zarządu. Utraciliśmy koleżankę, osobę wielkiej życzliwości, pełną dobrej woli. Zawsze gotową nieść pomoc innym, zarówno osobom niepełnosprawnym, ich rodzinom, jak i ogromnej rzeszy nauczycieli. Autentyczne oddanie wspólnej sprawie, kultura osobista, spokój i mądrość zjednywały Jej rzeszę przyjaciół. Była niezwykłym człowiekiem. Umiała prowadzić fascynujące i wzbogacające rozmowy. Jak nikt inny umiała mówić i słuchać oraz inspirować nas do dalszej pracy. Potrafiła w nas dostrzec potencjalne możliwości, podsycała nasz zapał i energię do pracy z osobami niepełnosprawnymi. Wspierała nas i dodawała otuchy w trudnych chwilach. Zawsze mogliśmy zwrócić się do niej o pomoc lub o radę. Była dla nas najżyczliwszym przyjacielem, drogowskazem w wielu sprawach. Przy każdej okazji uczyła nas szacunku i zrozumienia dla potrzeb drugiego człowieka. Była naszym mistrzem i przewodnikiem. Miała rozległą wiedzę i wysokie kompetencje w zakresie pracy z osobami z poważnymi problemami w komunikowaniu się. Przekazywała swoje myśli, swoją wiedzę w sposób obiektywny, pełen pasji, działając na wyobraźnię, prowokując do myślenia, pobudzając ciekawość, pozostawiając w nas głód kolejnych spotkań. Zapamiętamy Ją ubraną w kamizelkę z figlarnie zawiązaną apaszką, z okularami na nosie i spojrzeniem pełnym pogody, zrozumienia, taktu i ludzkiej uczciwości". Dwa widoczne nurty zainteresowań Hani, obydwa całkowicie nowatorskie w polskiej pedagogice specjalnej - komunikacja i nowoczesna technologia - znalazły odzwierciedlenie w Jej pracy doktorskiej pt. Komputerowe wspomaganie procesu komunikacji niewerbalnej dzieci z wieloraką niepełnosprawnością. Na obronę pracy (2003 r.) przyszło wielu aktualnych i byłych uczniów Hani z ciężką niepełnosprawnością ruchową wraz z rodzicami. To było dla Niej największe szczęście i sukces. Taką publiczność zapamiętali także uczestnicy obrony doktoratu. Wózki elektryczne, komunikatory generujące głos, pomoce komunikacyjne robiły wrażenie na zgromadzonych. Takiej obrony jeszcze nie było na tej uczelni. Dr Danuta Emiluta-Rozya, logopeda i wykładowca warszawskiej APS, napisała na klepsydrze rozwieszonej na uczelni po śmierci Hani: Dzięki dr Annie Lechowicz dzieci pozbawione możliwości porozumiewania się werbalnego otrzymały indywidualne książki do komunikacji (oparte na symbolach Blissa, piktogramach PCS czy innych systemach), a później urządzenia technologiczne generujące głos, które pozwalają osobom niemówiącym kontaktować się z otoczeniem i rozwijać swój potencjał poznawczy". Obecność uczniów i absolwentów szkoły na obronie doktoratu stanowiła dla Hani miarę Jej własnych osiągnięć zawodowych. Karierą dla osobistych apanaży nie była zainteresowana. Najważniejsi byli Jej uczniowie. To dla nich podejmowała wszelkie wysiłki i poszukiwała rozwiązań. To ich jakość życia była drogowskazem w rozwoju zawodowym Anny Lechowicz. Ta tendencja jest także widoczna na zdjęciach z uroczystości 20-lecia Szkoły Podstawowej nr 327 w 2006 r. Hania na większości zdjęć siedzi naprzeciw absolwentów szkoły - Jej byłych uczniów - i rozmawia przy użyciu książki lub tablicy do komunikacji. Nie widać jej wśród innych zaproszonych gości, władz oświatowych czy nauczycieli, bo najważniejszymi dla Niej gośćmi byli uczniowie szkoły oraz ich rodziny. Mateusz Gregorski, który ukończył parę lat temu szkołę na Radomskiej, tak wspomina swoją nauczycielkę od komputerów: Szesnaście lat temu trafiłem do 380 SZKOŁA SPECJALNA 5/2012

7 WSPOMNIENIE O DR ANNIE LECHOWICZ szkoły na Radomskiej i tam miałem szczęście dostać się w ręce niezwykłego nauczyciela, Hani Lechowicz. To ona okiem eksperta dostrzegła i poczuła, że we mnie drzemie potencjał, o którym nikomu się wtedy nie śniło. Byłem chłopcem zbuntowanym, niemogącym pogodzić się z tym, że nie mogę działać, że niczego nie mogę ani ręką, ani nogą samodzielnie zrobić. Nie mogłem też swobodnie porozumiewać się, mówiłem z trudem i bardzo niewyraźnie. Wkurzało mnie to, że wszyscy czegoś ode mnie oczekiwali, uczyli, ćwiczyli, rehabilitowali i liczyli na spektakularne efekty, których nie było. Nie mogłem się nawet bawić. W II klasie rozpocząłem lekcje z Hanią. Spotkania w składzie Hania, komputer i ja nie od początku były fajne, chociaż komputer mnie fascynował. Hania była wymagająca i czasem bezwzględna, nie zawsze mnie rozumiała, a ja robiłem różne numery. Nie byłem łatwym uczniem, chociaż bardzo zależało mi na tych lekcjach. Pewna afera stała się punktem zwrotnym w naszej współpracy. Hania chciała pokazać gościom ze Szwecji, jak pracuję, a ja zrobiłem jakiś niekontrolowany, niezamierzony ruch ręką, który Hania źle odczytała. Wściekła się i wyrzuciła mnie z pracowni. Ja czułem się niesłusznie ukarany, a dziś po cichu powiem, że Szwedki były po mojej stronie. Po efektownej drace, dla podkreślenia wagi porozumienia, założyliśmy firmę non-profit HAMAT (HAnia i MATeusz). To był oczywiście sprytny wybieg pedagogiczny Hani, ale od tego momentu zaczęliśmy współpracować i zaprzyjaźniliśmy się. Nasza firma przetrwała lata. Hania nazywała mnie Hamat, a dla nas w rodzinie to ona była Hamatem (lub Miśkiem). Maskotką firmy był mój ukochany miś koala, którego przyniosłem Hani na przeprosiny i możliwe, że do dziś stoi w Jej pracowni komputerowej. Lekcje z Hanią były dla mnie niezwykłe i najważniejsze na świecie, co ratowało panią Elę (moją wychowawczynię) w sytuacjach, gdy nie mogła sobie ze mną poradzić. Pisała wtedy listy do Hani, żeby nie dawała mi pracować na komputerze. To samo robiła moja mama. Jak już bardzo podpadałem, zostawałem w domu tego dnia, kiedy miałem lekcje komputerowe z Hanią. To robiło na mnie wrażenie, bo na niczym innym mi tak nie zależało, jak na tych spotkaniach. Hania taktownie zwróciła mamie uwagę, żeby była uprzejma zastosować inne metody wychowawcze. Jak już byłem «uznanym komputerowcem», wielokrotnie udawało mi się zepsuć w domu komputer. Gdy formatowałem dyski, przestawiałem coś w BlOS-ie, rodzina traciła cenne dane i można sobie wyobrazić, jakie burze to wywoływało. To oczywiście docierało do Hani. Gdy na miesiąc miałem szlaban na komputer, co mnie prawie «zabiło», Hania wstawiła się za mną i dyplomatycznie wynegocjowała złagodzenie kary. Kochana Hania zawsze mnie broniła mówiąc, że jak nie zepsuję, to się nie nauczę. Hania potrafiła też sprawić, że zaistniałem wśród sprawniejszych kolegów. Jak mieli problemy komputerowe, odsyłała ich do mnie. Zobaczyłem wtedy, że coś mi wychodzi lepiej niż innym i mogę im pomóc. Hania chwaliła mnie przy każdej okazji i wszędzie, nawet wśród obcych. Pamiętam noworoczne ognisko w górach, przy którym się bawiliśmy. Było dużo nieznajomych ludzi, a Hania, która ze wszystkimi nawiązywała szybko kontakt, zadziwiła innych opowiadaniem o mnie, czego to nie osiągnąłem. Bardzo to było dla mnie miłe. Hania pracując ze mną przez kilka lat dała mi wielkie wsparcie i wspaniały warsztat, umiejętność pracy na komputerze. Otworzyła przede mną możliwości samodzielnego działania i decydowania o różnych sprawach. Ja też w końcu zrozumiałem, że SZKOŁA SPECJALNA 5/

8 MAŁGORZATA DOŃSKA-OLSZKO nawet kiedy mnie krytykowała, to bardzo mnie wspierała. Dała mi poczucie własnej wartości, a to dało mi siłę, gdy wyszedłem spod jej skrzydeł. Dziś jestem studentem europeistyki Uniwersytetu Warszawskiego i czuję w tym rękę Hani". Po śmierci Hani, zgodnie z Jej życzeniem, odbyło się u Niej w domu spotkanie rodziny, przyjaciół, znajomych i kolegów ze szkoły. Kunegunda Barbara Czarnecka, przebywająca już na emeryturze, wizytatorka opieki nad dzieckiem i kształceniem specjalnym, poznała Annę Lechowicz w 1977 r. pracując w Wydziale Edukacji i Wychowania na Ochocie. To ona rekomendowała Ją w 1985 r. na dyrektora i twórcę pierwszej w kraju placówki edukacyjnej dla uczniów z porażeniem mózgowym. Na spotkaniu opowiadała, dlaczego Hania była osobą właściwą, by organizować od podstaw szkołę: Pracowała w dzielnicy już 8 lat, nie było takiej aktywności, w której nie chciałaby uczestniczyć. Lubiła mierzyć się z nowymi problemami. Skompletowani przez Hanię nie bez trudności - pracownicy (nauczycielki, psycholog, rehabilitanci, opiekunki) od początku wiedzieli, że razem będą uczyć się uczyć, docierać do podobnych doświadczeń w innych krajach, szukać potrzebnej wiedzy. Każde posiedzenie rady pedagogicznej było burzą mózgów, gdyż wszyscy byli młodzi i opanowani - jak ich dyrektorka pasją tworzenia nowego. Była człowiekiem renesansu. Osobą wszechstronną, charakteryzującą się wysoką inteligenta, niewątpliwym talentem pedagogicznym, ogromną pracowitością, determinacją w osiąganiu celów i wyjątkową wrażliwością na potrzeby innych. Wszystko, czemu choć na trochę oddała umysł i serce, po pewnym czasie zamieniało się w dobro. Zawodowi nauczyciela nadała rangę posłannictwa. Ta sama Hania, pełen talentów i rozlicznych zasług pedagog, była także uroczą kobietą. Skromną, ciepłą, ujmującą w sposobie bycia, umiejącą sprostać wszystkim wymogom etykiety. Z taką osobą współpracowałam i przyjaźniłam się przez wiele lat i taką Ją zapamiętam. Spotkanie pamięci w Jej domu w dniu 19 lutego 2012 r. było dla mnie uczestnictwem w swoistym koncercie miłości. Miłości i wdzięczności. Za wszystkie jej dokonania, wspomnienia, które po sobie zostawiła, i wzruszenia, których nam dostarczyła". Hania była nauczycielem dzieci i młodzieży, studentów i czynnych nauczycieli. Jej pasja nie omijała nikogo i każdy nadawał się na ucznia, również urzędnicy. Zaprzyjaźniona z Hanią mgr Ewa Krawczyk, wicedyrektor w Biurze Edukacji Urzędu Miasta st. Warszawy w latach , mówiła podczas mszy pożegnalnej w kościele Świętego Jakuba: Ciągle jeszcze istnieją wśród nas anioły. Nie mają wprawdzie żadnych skrzydeł, lecz ich serce jest bezpiecznym portem dla wszystkich, którzy są w potrzebie. Wyciągają ręce i proponują swoją przyjaźń. Takim aniołem na ziemi była dr Hanna Lechowicz, pierwszy w Polsce pedagog specjalny, który otrzymał tytuł Honorowego Profesora Oświaty. Taka osoba znana jako Misiek była moją przyjaciółką. Zawsze ciepła, można było przytulić się do Niej, herbatkę podawała z sokiem, okrywała miękkim kocem. A Ona myślała o innych, o niepełnosprawnych, szacunku dla nich, godnym życiu. Wiele rozmawiałyśmy, godzinami chodziłyśmy z kijami w Łomiankach, wśród pól i drzew, które kochała. Mówiła mi, jak jest zorganizowana pomoc dla starszych i niepełnosprawnych w Hamburgu, jak są zorganizowane szkoły specjalistyczne w Hamburgu. Specjalistyczne, a nie specjalne. To duża różnica w nazwie, ale i w sensie tej nazwy. Hania pokazała mi, co to jest przyjaźń. Pokazała, jak z szacunkiem do innych można okazywać wdzięczność. Nauczyła mnie wszystkiego, co wiem o niepełnosprawno- 382 SZKOŁA SPECJALNA 5/2012

9 WSPOMNIENIE O DR ANNIE LECHOWICZ ści, o godności osób niepełnosprawnych oraz ich potrzebach w niezależnym, godnym, szczęśliwym życiu. Nie godziła się na obecne rozwiązania. Była dla mnie wielką inspiracją i motywacją do działań. Wykazywała mi błędy, absurdy w prawie oświatowym, które blokowały pomoc dla osób niepełnosprawnych. Dzięki Niej tak wiele wiedziałam o niepełnosprawności i mogłam coś zrobić pracując w Biurze Edukacji czy w Zespole ds. Uczniów o Specjalnych Potrzebach Edukacyjnych powołanym przy MEN". Kiedy na posiedzeniu rady pedagogicznej w dniu 9 maja 2012 r. nauczyciele jednogłośnie podjęli uchwałę o nadaniu Zespołowi Szkół nr 109 imienia dr Anny Lechowicz, nie mieli wątpliwości, że nie ma godniejszego i bardziej zasłużonego dla szkoły patrona. Zaczęliśmy zapisywać historię placówki. Pomyślałam, że warto spisać wspomnienia nauczycieli, którzy pracowali na Radomskiej od samego początku (prawie 30 lat), i młodych, którzy po wykładach Hani pragnęli się tam znaleźć. Młodziutka i podobnie jak Hania prawdziwa" nauczycielka Kasia Cichocka-Segiet spisała wspomnienia kolegów ze szkolnego zespołu AAC. W posiedzeniach tego zespołu Hania zawsze uczestniczyła. Powstał materiał pokazujący, jak postrzegali dr Hannę Lechowicz Jej koledzy z grona pedagogicznego szkoły, którą tworzyła, której oddała całe swoje serce i do której każdego poranka jechała z radością. Myśląc o ogromie dobra, zaangażowania, uwagi, o wielostronności spojrzenia i umiejętności przeniesienia do Polski innowacyjnych rozwiązań z całego świata, trudno jest uwierzyć, że jest to dzieło jednego człowieka. Człowieka, który nie tylko potrafił działać na rzecz innych ludzi, ale który mimo ogromu wiedzy, dokonań, tytułów naukowych i wyróżnień ministerialnych potrafił być przyjacielem; co więcej, przyjacielem nie tylko dzieci, ale także dorosłych. Nie traktowała nas jedynie jako pracowników szkoły, ale przede wszystkim jako ludzi, którzy są interesujący, mają swoje życie, problemy. Potrafiła koordynować pracę wielu osób równocześnie bez cienia zawiści, złości, występowania z pozycji nadrzędnej zarówno ze względu na wiek, jak i wiedzę oraz zajmowane stanowisko. Miała w sobie iskrę, pasję, umiała zachęcić inne osoby do pracy, korzystania z pomocy. Bardzo ważne było dla niej, aby nauczyciele ciągle poszerzali swoją wiedzę, rozwijali kwalifikacje, umiejętności; nie stali w miejscu zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym Po śmierci dr Hanny Lechowicz nie było w szkole osoby, która nie tylko zapytana, ale sama, z potrzeby swojego serca nie miałaby do opowiedzenia przynajmniej kilku anegdot ukazujących, jak dobrym, szlachetnym, odważnym, pełnym uroku i ciepła była człowiekiem oraz jak potrafiła odnaleźć te cechy w drugim człowieku i pokazać mu je tak, że również czuł się wartościowy. Hania nie tylko miała ogromną wiedzę, ale także potrafiła się nią dzielić w sposób bezinteresowny. Stworzyła zespół szkoleniowy. Powołała go, pokazując nam, że mamy własną wartość. To także przekładało się na uczniów. Nie tylko poszukiwała rozwiązań ważnych tu i teraz, umiała także przewidywać, planować, patrzeć w przyszłość. Potrafiła doskonale łączyć ludzi ze sobą tak, aby mogli się wspierać. Miała wyczucie, w czym się szkolić, jakie kończyć studia. Widziała przyszłość, potrafiła przewidzieć, co nastąpi. Mimo rozlicznych działań, jakie podejmowała w wielu miejscach w Polsce, na pierwszym miejscu, najważniejszym, zawsze była szkoła. Tego także nas nauczyła. Niezależnie gdzie jesteśmy i co robimy, wszyscy zawsze pamiętamy, gdzie jest nasze SZKOŁA SPECJALNA 5/

10 MAŁGORZATA DOŃSKA-OLSZKO miejsce w świecie Pokazywała nam, że aby być dobrym nauczycielem, trzeba czerpać przyjemność z pracy, czuć się w niej komfortowo, każdy dzień rozpoczynać z radością. Hania była nauczycielem komunikacji nie tylko niewerbalnej, ale przede wszystkim międzyludzkiej. Wspaniale umiała rozmawiać z rodzicami uczniów. Zawsze chcieliśmy, aby uczestniczyła w naszych spotkaniach z trudnymi" rodzicami. Była dla nas wsparciem w wielu sytuacjach, doskonale wyczuwała, co się dzieje, zawsze potrafiła znaleźć trafną konkluzję, nie pozwalała, aby rodziły się konflikty". Była bardzo towarzyska, nakłaniała nas do przebywania ze sobą nie tylko w pracy. Nauczyła nas zarówno tego, jak wielostronnie możemy spoglądać na dziecko, ale także tego, jak uważni musimy być wobec siebie nawzajem. Uczyła nas rozmawiania ze sobą, współdziałania, uwagi i otwartości na drugiego człowieka. Pokazywała nam, że najważniejsze jest działanie w tym samym kierunku, razem, niezależnie od tytułu naukowego czy zajmowanego stanowiska. Miała jeszcze jedną cechę - potrafiła przestać być dyrektorem, przekazać swoją funkcję i pozostać w szkole. Biorąc to wszystko pod uwagę wydaje się, że była człowiekiem potrafiącym wiele zdziałać na gruncie polskiej pedagogiki speq'alnej. W sedno trafiała, doskonale oceniała ludzi i bezbłędnie poruszała się wewnątrz polityki oświatowej. Była człowiekiem, który siłą swojego człowieczeństwa potrafił porwać i pobudzić do działania zarówno młodych, dopiero rozpoczynających pracę nauczycieli, jak i starszych, doświadczonych, niekiedy krytycznie i z rezerwą angażujących się w nowe zadania. Każdy, kto poznał Hanię, dostąpił niezwykłego zaszczytu. Dr Anna Lechowicz zmarła 1 lutego 2012 r. mając zaledwie 61 lat. Pracowała niemal do ostatniej chwili, do końca z uwagą dla życia szkoły, bliskich, otaczających ją osób, do końca z pasją i charakteryzującym Ją niepokojem pedagogicznym. Odchodziła z niezwykłą godnością, prezentując ogromną siłę charakteru. Wszyscy liczni Jej przyjaciele mają poczucie, że nikt nie wypełni luki pozostałej po Niej. Dr Wirginia Loebl z Uniwersytetu w Gdańsku napisała po Jej śmierci: Choć powiada się, iż nie ma ludzi niezastąpionych, to w odniesieniu do Hani Lechowicz to stwierdzenie jest nieprawdziwe. Jej siła, energia, ambicja, kompetencje zawodowe były niezwykłe. Pełna szacunku wobec przyjaciół. Oddana w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, rozumiejąca ich problemy. Walcząca o ich pozycję, właściwy stosunek do ich człowieczeństwa. Wymagająca wobec siebie i innych osób. Poznała dogłębnie sztukę porozumiewania się z użyciem niekonwencjonalnych sposobów. Jako pierwsza współtworzyła polską szkołę AAC, dzieląc się hojnie swoją wiedzą i umiejętnościami". Zgodnie z życzeniem Hania została pochowana w Wodzisławiu Śląskim, w rodzinnym grobie na malutkim cmentarzu przy ul. Pszowskiej. Chciała wrócić do swoich bliskich, w których zawsze miała oparcie. Do Wodzisławia, rodzinnego miasta, do którego jeździła kilka razy w roku z radością. Samochodową trasę z Warszawy na Śląsk mogła pokonać z zamkniętymi oczami. Tam czekała na Nią rodzina, miejsce przy stole i ulubione kluski śląskie z roladkami i modrą kapustą. Tam też znalazła ciszę. Tak trudno jest nam używać czasu przeszłego, gdy mówimy o dr Annie Lechowicz. Uczyła nas konsekwentnie, latami, jak porozumiewać się bez słów. Dziś możemy korzystać z tych umiejętności w codziennej pracy z osobami z niepełnosprawnością, w kontaktach z nimi. 384 SZKOŁA SPECJALNA 5/2012

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut.

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut. Scenariusz zajęć Temat: Spotkanie z Innym. Tolerancja Cele: uświadomienie uczniom obecności w społeczeństwie osób z problemami komunikacyjnymi, nabycie umiejętności posługiwania się metodami komunikacji

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO

Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Ustrzykach Dolnych Najwspanialszy dzień to ten, w którym się urodziłeś MOJE URODZINY NASZE ŚWIĘTO program integrujący klasę. Autor programu mgr Ewa Lejowska Ustrzyki

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność

RAPORT Z BADANIA. Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność 1 RAPORT Z BADANIA Badanie potrzeb w zakresie rozwoju kompetencji wychowawczych wśród studentów kierunków nauczycielskich Fundacja REA Rozwój, Edukacja, Aktywność http://fundacja-rea.org/ Fundacja REA

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Pedagogika opiekuńczo - wychowawcza NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia STUDIA PODYPLOMOWE

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu ESF01-2013 1 PL1 LEO01 37042 Uczniowie z Malborka wybierają zawody z przyszłością Prezentacja: Michalina Mościszko Projekt: Staże i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II

Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Człowiek jest wielki nie przez to, co ma, nie przez to, kim jest, lecz przez to, czym dzieli się z innymi Jan Paweł II Wolontariat szkolny to bezinteresowne zaangażowanie społeczności szkoły - nauczycieli,

Bardziej szczegółowo

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV W naszej szkole realizowane są wyjazdy integracyjne dla uczniów klasy IV. Najczęściej wyjazdy te trwają trzy dni i uczestniczy w nim jeden zespół klasowy. Wyjazd

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie!

AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! AKADEMIA PRZYSZŁOŚCI w skrócie! Witaj w AKADEMII PRZYSZŁOŚCI Cieszę się, że aplikujesz, by zostać wolontariuszem AKADEMII PRZYSZŁOŚCI. Misją AKADEMII jest inspirowanie do wzrastania, by każdy wygrywał

Bardziej szczegółowo

PANI LEOKADIA WOLSZLEGER PAN BOGDAN MILEWSKI

PANI LEOKADIA WOLSZLEGER PAN BOGDAN MILEWSKI PANI LEOKADIA WOLSZLEGER Nauczycielka matematyki w klasach 4-6 Nauczycielka znajduje czas na analizę problemów uczniów i ich omówienie z rodzicami, nawet kosztem wolnego czasu, na przerwie, bez wcześniejszego

Bardziej szczegółowo

1. Ja, czyli kim jestem, co mogę i w jak mogę liczyć na swoje predyspozycje i możliwości?

1. Ja, czyli kim jestem, co mogę i w jak mogę liczyć na swoje predyspozycje i możliwości? Moduł 1 Materiały dla uczniów szkół gimnazjalnych I. Scenariusze lekcji wychowawczych 1. Ja, czyli kim jestem, co mogę i w jak mogę liczyć na swoje predyspozycje i możliwości? 2. Ja wobec innych 3. My,

Bardziej szczegółowo

Wolskiej Akademii Rodzica dla Rodziców Małych Dzieci

Wolskiej Akademii Rodzica dla Rodziców Małych Dzieci Stowarzyszenie Niebieska Linia zaprasza na bezpłatne zajęcia Wolskiej Akademii Rodzica dla Rodziców Małych Dzieci Wolska Akademia Rodzica to cykl warsztatów, spotkań edukacyjnych i konsultacji, adresowany

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie

Bezpośrednio po zgłoszeniu / w ramach konsultacji lub innym ustalonym terminie Porady indywidualne bez badań dla dzieci i młodzieży Poradnictwo dla rodziców (opiekunów prawnych) dzieci i młodzieży Konsultacje dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, pedagogów szkolnych, dyrektorów

Bardziej szczegółowo

OSOBISTY PLANER KARIERY

OSOBISTY PLANER KARIERY OSOBISTY PLANER KARIERY Załącznik nr 16 Ćwiczenia Ćwiczenie 8 Schemat indywidualnego Planu Działania Kim jestem? Moje zainteresowania i zdolności: Zainteresowania (krótki opis): Zdolności, preferencje

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji GAZETKA NR 13 Dorota Roszko Monika Waśkowicz

ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji  GAZETKA NR 13 Dorota Roszko Monika Waśkowicz ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90 www.zp3.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 1: Kształcenie osób dorosłych

SZKOLENIE 1: Kształcenie osób dorosłych Strona1 SZKOLENIE 1: Kształcenie osób dorosłych WPROWADZENIE: W jednostce szkoleniowej Kształcenie osób dorosłych wprowadzono podstawowe pojęcia dotyczące uczenia się w późniejszym wieku odwołujące się

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY

ANKIETA. rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY ANKIETA rodziców/ opiekunów prawnych uczniów w sprawie KIERUNKU ROZWOJU SZKOŁY MOJE UWAGI DOTYCZĄCE SZKOŁY MOJE UWAGI DOTYCZĄCE SZKOŁY Szkoła i nauczyciele są bardzo życzliwi i pomagający, jestem zadowolona,

Bardziej szczegółowo

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego

Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Jak motywować młodzież do planowania kariery i rozwoju zawodowego Psycholog biznesu, menadżer, coach, asesor, trener. W latach 2012-1013 Członek zarządu IIC Polska (International Institute of Coaching).

Bardziej szczegółowo

"Cóż takiego skłania wolontariusza

Cóż takiego skłania wolontariusza "Cóż takiego skłania wolontariusza do poświęcenia swego życia dla innych? Przede wszystkim naturalny odruch serca, który przynagla każdego człowieka do pomocy drugiemu swemu bliźniemu." Jan Paweł II Trochę

Bardziej szczegółowo

MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

MISJA UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA Gimnazjum im. Jana Pawła II w Iwierzycach 39-124 Iwierzyce 186 tel. 17 745 50 94 fax. 17 222 15 25 www.gimiwierzyce.pl adres e-mail: gimnazjum@iwierzyce.pl MISJA "UCZYMY NIE DLA SZKOŁY, LECZ DLA ŻYCIA"

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu. Dobry zawód otwiera drzwi do Europy PL01-KA

Podsumowanie projektu. Dobry zawód otwiera drzwi do Europy PL01-KA Podsumowanie projektu Dobry zawód otwiera drzwi do Europy 2014-1-PL01-KA102-000428 Udział w projekcie zapewnił nam połączenie szkolnej teorii z praktyką, podczas pracy w firmach londyńskich poznanie zawodów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Pomagamy uczniowi w wyborze dalszej ścieżki edukacyjno - zawodowej.

Pomagamy uczniowi w wyborze dalszej ścieżki edukacyjno - zawodowej. Certyfikat ISO 9001 (od 2002) ŁCDNiKP 824/rz Pomagamy uczniowi w wyborze dalszej ścieżki edukacyjno - zawodowej. Model doradztwa zawodowego lokalne działania globalne rozwiązanie Małgorzata Sienna - Kierownik

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA WEWNETRZNA. 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany

EWALUACJA WEWNETRZNA. 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany EWALUACJA WEWNETRZNA 2012/2013 OBSZAR II 2.3 Procesy edukacyjne mają charakter zorganizowany Pytania kluczowe : 1. Czy procesy edukacyjne są planowane zgodnie z podstawą programową? 2. Czy procesy edukacyjne

Bardziej szczegółowo

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VII EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, ŁÓDŹ GDAŃSK, POZNAŃ, KALISZ

INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VII EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, ŁÓDŹ GDAŃSK, POZNAŃ, KALISZ INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI SZKOŁA TUTORÓW VII EDYCJA: KRAKÓW, WARSZAWA, ŁÓDŹ GDAŃSK, POZNAŃ, KALISZ CO PROPONUJEMY? Szkoła Tutorów to nowatorski, 64-godzinny program dla nauczycieli, wykładowców akademickich,

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata

Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata Koncepcja pracy Gimnazjum im. Jana Dobrogosta Krasińskiego w Węgrowie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o następujące dokumenty: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Terapia pedagogiczna studia podyplomowe uzupełniające kursy kwalifikacyjne dla nauczycieli

Terapia pedagogiczna studia podyplomowe uzupełniające kursy kwalifikacyjne dla nauczycieli Terapia pedagogiczna studia podyplomowe uzupełniające kursy kwalifikacyjne dla nauczycieli WSB Poznań - Studia podyplomowe Opis kierunku Terapia pedagogiczna studia podyplomowe uzupełniające kursy kwalifikacyjne

Bardziej szczegółowo

I Międzynarodowa Konferencja EDUKACJA - INNOWACJA. Prelegent Agnieszka Chamier Gliszczynska Marta Siwak Tytuł prezentacji MOSni i MOCni

I Międzynarodowa Konferencja EDUKACJA - INNOWACJA. Prelegent Agnieszka Chamier Gliszczynska Marta Siwak Tytuł prezentacji MOSni i MOCni I Międzynarodowa Konferencja EDUKACJA - INNOWACJA Prelegent Agnieszka Chamier Gliszczynska Marta Siwak Tytuł prezentacji MOSni i MOCni Niemożliwe staje się możliwe, wystarczy tylko chcieć! MOS CO TO TAKIEGO?

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012

Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami. Radom 2012 Czyli, jak efektywnie współpracować z rodzicami Radom 2012 Katarzyna Ziomek doradca metodyczny Radomskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli katarzyna.ziomek@rodon.radom.pl Są doskonałym źródłem informacji

Bardziej szczegółowo

Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji. Rodzice. Odpowiedzialność. Co wiemy o uczniach

Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji. Rodzice. Odpowiedzialność. Co wiemy o uczniach Karta praw i obowiązków rodziców Rodzice w Szkole Partnerstwo w Edukacji Szkoły Rodzice Niezbędna struktura Odpowiedzialność Co wiemy o uczniach Dzieci Czego rodzice chcieliby od szkoły Dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Plan pracy godzin wychowawczych w klasie V

Plan pracy godzin wychowawczych w klasie V Plan pracy godzin wychowawczych w klasie V Tematy i zagadnienia (cele) Korelacja ze ścieżką edukacyjną Metody i środki realizacji Osiągnięcia ucznia (realizacja celów) 1. Jak być dobrym zespołem? zasady

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na lata 2014-2017 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Misja Szkoły Podstawowej nr 3 im. Edmunda Wojnowskiego w Wąbrzeźnie

Misja Szkoły Podstawowej nr 3 im. Edmunda Wojnowskiego w Wąbrzeźnie JESTEŚMY SZKOŁĄ PRZYJAŹNI I SUKCESU Misja Szkoły Podstawowej nr 3 im. Edmunda Wojnowskiego w Wąbrzeźnie Nasza historia i doświadczenia. Czym się wyróżniamy. Po co to robimy? Po co istniejemy? Gdzie jesteśmy

Bardziej szczegółowo

mgr Sylwia Barańska Nauczyciel Wychowawca

mgr Sylwia Barańska Nauczyciel Wychowawca Kadra pedagogiczna to jeden z naszych atutów. Dobór odpowiedniej kadry pedagogicznej to najważniejsza niejsza sprawa w organizacji przedszkola. Wszyscy nasi nauczyciele posiadają wymagane przez Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16

Strona 1. SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY. Warszawa 2015/16 Strona 1 SZKOŁA PODSTAWOWA nr 143 im. STEFANA STARZYŃSKIEGO w WARSZAWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY Warszawa 2015/16 Strona 2 PODSTAWA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO SZKOŁY Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

Jak tworzyć mapy myśli

Jak tworzyć mapy myśli 1 Irena Sidor-Rangełow Naucz się w 7 godzin: Jak tworzyć mapy myśli 2 Copyright by Irena Sidor-Rangełowa, Anna Gergana Rangełow, Slavcho Rangelov Projekt okładki Slavcho Rangelov ISBN: 978-83-935157-0-7

Bardziej szczegółowo

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli.

Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I. że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Człowiek biznesu, nie sługa. (fragmenty rozmów na FB) Cz. I Piotr: Ludzie nie rozumieją pewnych rzeczy, zwłaszcza tego, że wszyscy, którzy pracowali dla kasy prędzej czy później odpadli. Kasa nie może

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

WAKACYJNY WARSZTAT DYDAKTYCZNO-METODYCZNY NOWOCZESNE NAUCZANIE

WAKACYJNY WARSZTAT DYDAKTYCZNO-METODYCZNY NOWOCZESNE NAUCZANIE INSPIRUJEMY DO WIELKOŚCI WAKACYJNY WARSZTAT DYDAKTYCZNO-METODYCZNY NOWOCZESNE NAUCZANIE SOPOT, LEGIONOWO CO PROPONUJEMY? Warsztat dydaktyczno-metodyczny to innowacyjny kurs rozwojowy dla nauczycieli na

Bardziej szczegółowo

JESTEM DOROSŁY - CHCĘ PRACOWAĆ

JESTEM DOROSŁY - CHCĘ PRACOWAĆ Wojciech Otrębski Ewa Domagała-Zyśk Bożena Sidor-Piekarska JESTEM DOROSŁY - CHCĘ PRACOWAĆ Program zajęć przygotowujących młodzież z niepełnosprawnością umysłową do funkcjonowania w sytuacji pracy PRZEWODNIK

Bardziej szczegółowo

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży.

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. (Terapia Krótkoterminowa Skoncentrowana na Rozwiązaniu) Kontakt tel.: +48 600779294 e-mail: iwona@gabinetterapeutyczny.eu Iwona Czerwoniuk psychoterapeuta

Bardziej szczegółowo

2 Barbara Grabek, Paulina Strychalska, Marzanna Polcyn. II. Przygotowanie przez uczniów klas II i III kodeksu kulturalnego ucznia- X 2016 Kodeks kultu

2 Barbara Grabek, Paulina Strychalska, Marzanna Polcyn. II. Przygotowanie przez uczniów klas II i III kodeksu kulturalnego ucznia- X 2016 Kodeks kultu 1 Szkolna akcja 2016/2017 Kultura osobista w różnych odsłonach MOTTO Nauka kształtuje świat dla człowieka, kultura kształtuje człowieka dla świata. Cel główny - Wpojenie uczniom wzorców kultury osobistej

Bardziej szczegółowo

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych Kim jesteśmy? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy to ogólnopolski, nieodpłatny program edukacji ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6. W zdrowym ciele zdrowy duch

Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6. W zdrowym ciele zdrowy duch Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6 W zdrowym ciele zdrowy duch W sprawach wychowania mówmy jednym głosem Jan Paweł II Program Wychowawczy w naszej szkole

Bardziej szczegółowo

Pedagogika specjalna. Termin II semestr Liczba godzin 5 Odpłatność (zł) 70. II (doskonaląca) część.

Pedagogika specjalna. Termin II semestr Liczba godzin 5 Odpłatność (zł) 70. II (doskonaląca) część. Pedagogika specjalna Temat Metoda ruchu rozwijającego według Weroniki Sherborne - I część. Adresat Nauczyciele przedszkoli i szkół specjalnych i integracyjnych, pedagodzy specjalni, rehabilitanci ruchowi.

Bardziej szczegółowo

dziecka, wśród których jest poczucie bezpieczeństwa.

dziecka, wśród których jest poczucie bezpieczeństwa. 2 O programie Dziecko w wieku przedszkolnym jest dla nas dorosłych malutkim człowieczkiem, którym należy się bardzo opiekować, przewidywać zagrożenia, rozwiązywać za niego jego problemy, by miało łatwiej.

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych?

Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych? Co każdy dyrektor szkoły powinien wiedzieć o indywidualnym nauczaniu oraz indywidualnych zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych? Dyrektorzy szkół oraz nauczyciele bardzo często zwracają się do Kuratorium

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym

Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym Nauczyciele o swojej pracy i relacje w gronie pedagogicznym Dominika Walczak Zespół Badań Nauczycieli Falenty, 10 października 2014 Źródła danych na temat pracy nauczyciela Międzynarodowe Badanie Nauczania

Bardziej szczegółowo

Nazwa projektu: SZKOŁA BEZ PRZEMOCY

Nazwa projektu: SZKOŁA BEZ PRZEMOCY Cele programu: PROJEKT Zespół Szkół Zawodowych im. H. Sucharskiego w Przasnyszu Adres: 06-300 Przasnysz Ul. Mazowiecka 25 tel.(0-29)752-23-00 Nazwa projektu: SZKOŁA BEZ PRZEMOCY 1. Identyfikacja zjawiska

Bardziej szczegółowo

Moja szkoła Podsumowanie przeprowadzonych ankiet

Moja szkoła Podsumowanie przeprowadzonych ankiet Moja szkoła Podsumowanie przeprowadzonych ankiet I. Ankieta dla uczniów. Zawierała 21 pytań. Ilość otrzymanych wypełnionych ankiet: 200sztuk. Pytanie 1: jakie metody i formy pracy nauczyciel stosuje na

Bardziej szczegółowo

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ

PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ LISTOPAD 2014 CZERWIEC 2015 PLASTUSIOWY ŚWIAT, CZYLI JAK PRZEDSZKOLAKI POZNAWAŁY SZKOŁĘ PROJEKT WSPÓŁPRACY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 IM.PLUSZOWEGO MISIA ZE SZKOŁĄ PODSTAWOWĄ NR 10 W OLSZTYNIE AUTOR:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej

PROGRAM WYCHOWAWCZY. Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej PROGRAM WYCHOWAWCZY Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 3 im. Jana Pawła II w Rudzie Śląskiej,,W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem Jan Paweł II PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola Publicznego Nr 32. w Tarnowie. Promującego Zdrowie

Koncepcja pracy. Przedszkola Publicznego Nr 32. w Tarnowie. Promującego Zdrowie Koncepcja pracy Przedszkola Publicznego Nr 32 w Tarnowie Promującego Zdrowie Koncepcja Pracy Przedszkola Publicznego Nr 32 w Tarnowie została opracowana na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

ZDANIA ZŁOŻONE PODRZĘDNIE PRZYDAWKOWE A2/B1. Odmiana zaimka który. męski żeński nijaki męskoosobowy

ZDANIA ZŁOŻONE PODRZĘDNIE PRZYDAWKOWE A2/B1. Odmiana zaimka który. męski żeński nijaki męskoosobowy ZDANIA ZŁOŻONE PODRZĘDNIE PRZYDAWKOWE A2/B1 Odmiana zaimka który liczba pojedyncza liczba mnoga męski żeński nijaki męskoosobowy niemęskoosobowy Mian. który która które którzy które Dop. którego której

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01.

PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI. realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości. nr. POKL.09.01. Mołodiatycze, 22.06.2012 PUBLIKACJA PODSUMOWUJACA ZAJĘCIA DODATKOWE Z MATEMATYKI realizowane w ramach projektu Stąd do przyszłości nr. POKL.09.01.02-06-090/11 Opracował: Zygmunt Krawiec 1 W ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku

ROLA SAMORZĄDU. w budowaniu szkoły XXI wieku ROLA SAMORZĄDU w budowaniu szkoły XXI wieku sierpień 2015 Jeżeli nie wiesz dokąd zmierzasz, prawdopodobnie tam nie dotrzesz /myśl Kubusia Puchatka/ LUDZIE DYREKTOR RODZICE NAUCZYCIELE UCZNIOWIE DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania

Wstęp. Wewnątrzszkolny system doradztwa - jest to ogół działań podejmowanych szkołę w celu przygotowania Wstęp Ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 z późniejszymi zmianami), zobowiązuje placówki oświatowe do przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia

Bardziej szczegółowo

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej.

Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Pewnym krokiem do szkoły, czyli wszystko, co trzeba wiedzieć na temat gotowości szkolnej. Gotowość szkolna- sylwetka dziecka dojrzałego i niedojrzałego do rozpoczęcia nauki w szkole Edukacja szkolna jest

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZY SPECJALNYM OŚRODKU SZKOLNO - WYCHOWAWCZYM W LESZNIE Podstawy prawne systemu wychowania Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Konwencja Praw Dziecka Deklaracja

Bardziej szczegółowo

Skuteczne sposoby wspierania uczniów z trudnościami w komunikacji językowej w szkole

Skuteczne sposoby wspierania uczniów z trudnościami w komunikacji językowej w szkole Skuteczne sposoby wspierania uczniów z trudnościami w komunikacji językowej w szkole Zespół Niepublicznych Szkół Specjalnych Krok za krokiem w Zamościu www.szkola.spdn.pl Agnieszka Pilch aacpilch@gmail.com

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu

WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu PROGRAM KSZTAŁCENIA Kierunek Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony jest kierunek studiów PEDAGOGIKA / Edukacja wczesnoszkolna z wychowaniem przedszkolnym NAUKI SPOŁECZNE Forma kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na rok szkolny 2013/2014

KONCEPCJA PRACY. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na rok szkolny 2013/2014 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 9 Społecznego Towarzystwa Oświatowego w Warszawie na rok szkolny 2013/2014 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: Ustawę o systemie oświaty z dnia

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Dąbrowskiej w Ostrzeszowie na lata szkolne 2011-2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Dąbrowskiej w Ostrzeszowie na lata szkolne 2011-2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Dąbrowskiej w Ostrzeszowie na lata szkolne 2011-2016 Koncepcja opracowana na podstawie: 1. Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 6 GRUDZIEŃ/STYCZEŃ 2012/2013

Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 6 GRUDZIEŃ/STYCZEŃ 2012/2013 Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 6 GRUDZIEŃ/STYCZEŃ 2012/2013 Przeprowadzenie we wszystkich klasach konwersatoriów pod hasłem Mój przyjaciel jest inwalidą - jak kształtować podstawy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIOWA. Zaburzenia ze spektrum autyzmu od diagnozy do terapii. Cykl szkoleń dla osób pracujących z dziećmi z zaburzeniami rozwojowymi

OFERTA SZKOLENIOWA. Zaburzenia ze spektrum autyzmu od diagnozy do terapii. Cykl szkoleń dla osób pracujących z dziećmi z zaburzeniami rozwojowymi OFERTA SZKOLENIOWA Zaburzenia ze spektrum autyzmu od diagnozy do terapii Cykl szkoleń dla osób pracujących z dziećmi z zaburzeniami rozwojowymi 2 Szkolenia przeznaczone są dla nauczycieli, terapeutów,

Bardziej szczegółowo

Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych

Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Koncepcja pracy i rozwoju Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Świeciu w latach 2012-2017 Wizja szkoły Dzisiaj uczymy się tego, co będzie ważne jutro Kontynuujemy najlepsze tradycje, orientujemy nasze wszystkie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata

KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH. Na lata KONCEPCJA FUNKCJONOWANIA I ROZWOJU NIEPUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W BRZEGACH Na lata 2012-2017 Koncepcja funkcjonowania i rozwoju szkoły została opracowana w oparciu o: 1.Ustawę o systemie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 1. w Choszcznie. na lata 2015/ /2019

Koncepcja pracy. SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 1. w Choszcznie. na lata 2015/ /2019 Koncepcja pracy SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 1 w Choszcznie na lata 2015/2016 2018/2019 Choszczno 2015 r. 1 1. Założenia koncepcji. Koncepcja pracy szkoły jest dokumentem, który odpowiedzią na oczekiwania i potrzeby

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym

Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym Uczeń z trudnościami adaptacyjnymi związanymi z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego, w tym związanymi z wcześniejszym kształceniem za granicą Opis przypadku Wśród uczniów rozpoczynających

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

Doradztwo edukacyjno-zawodowe wsparciem młodzieży białostockich szkół w podejmowaniu świadomych decyzji związanych z wejściem na rynek pracy

Doradztwo edukacyjno-zawodowe wsparciem młodzieży białostockich szkół w podejmowaniu świadomych decyzji związanych z wejściem na rynek pracy Diagnoza rynku pracy i sposoby aktywizacji absolwentów szkół i osób bezrobotnych Białystok, 12 czerwca 2014 roku Doradztwo edukacyjno-zawodowe wsparciem młodzieży białostockich szkół w podejmowaniu świadomych

Bardziej szczegółowo

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Nie da się sformułować gotowej recepty, jak pomagać dziecku. Do każdego należy podchodzić indywidualnie. Rodzice i nauczyciele

Bardziej szczegółowo

TERAPIA PEDAGOGICZNA, WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA

TERAPIA PEDAGOGICZNA, WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Studia I stopnia TERAPIA PEDAGOGICZNA, WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA studia nauczycielskie SYLWETKA ABSOLWENTA

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat Page 1 of 8 Cześć, Data: Miesiąc Rok Co u ciebie słychać? Jak się czujesz? To są pytania, na które

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

PRZEDSZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ PRZEDSZKOLA INTEGRACYJNEGO NR 137 IM. JANUSZA KORCZAKA W WARSZAWIE

PRZEDSZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ PRZEDSZKOLA INTEGRACYJNEGO NR 137 IM. JANUSZA KORCZAKA W WARSZAWIE PRZEDSZKOLNY PROGRAM EDUKACJI KULTURALNEJ PRZEDSZKOLA INTEGRACYJNEGO NR 137 IM. JANUSZA KORCZAKA W WARSZAWIE Czas realizacji programu: 2015 r. 2020 r. Opracowała: Małgorzata Polkowska Agnieszka Lasota

Bardziej szczegółowo