Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych"

Transkrypt

1 Znaczenie przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe dla optymalizacji funkcjonowania soczewek kontaktowych Adam Grzech, Marta Misiuk-Hojło Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej we Wrocławiu Streszczenie Soczewki kontaktowe to nowoczesna forma korekcji wad refrakcji. W porównaniu z okularami mają szereg zalet. Ich produkcja jest moŝliwa dzięki polimerowym tworzywom sztucznym. Dopiero tak zaawansowane technologicznie materiały, umoŝliwiają stworzenie soczewki spełniającej swoją funkcję i nie stanowiącej jednocześnie zagroŝenia dla narządu wzroku. Jedną z podstawowych właściwości funkcjonalnej soczewki jest zapewnienie dopływu tlenu do rogówki, nie posiadającej własnej sieci naczyń krwionośnych. W ciągu ostatniej dekady tradycyjne soczewki hydroŝelowe, przepuszczające tlen jedynie dzięki zawartej w nich wodzie, zastępowane są przez soczewki hydroŝelowosilikonowe, w których za przenikanie tlenu odpowiedzialne są zawarte w materiale grupy siloksanowe. Soczewki te dzięki lepszym parametrom w mniejszym stopniu zakłócają fizjologię rogówki. Od czasu ich wprowadzenia na rynek, zmniejsza się ilość powikłań związanych z uŝytkowaniem soczewek kontaktowych, wydłuŝać teŝ moŝna czas nieprzerwanego noszenia soczewek bez ryzyka dla zdrowia. Współczynniki laboratoryjne opisujące przenikalność tlenu przez tradycyjną soczewkę hydroŝelową, takie jak tleno-przepuszczalność i tleno-transmisyjność, okazują się zawodne w przypadku hydroŝeli silikonowych. W związku z tym konieczne jest opracowanie nowych, ściślej powiązanych z fizjologią, metod pomiarów tego parametru. Takim parametrem jest oxygen flux. Uwzględnia on ilość tlenu faktycznie docierającą do powierzchni rogówki. Słowa kluczowe: soczewka kontaktowa, przenikalność tlenu, hydroŝel, grupy siloksanowe 1

2 The meaning of oxygen permeability in different materials for optimalization of contact lenses function Summary Contact lenses are a modern method of refraction defects correction. Polymers of different kind are a basic material for contact lenses. Only with such a sophisticated material can a functional, yet safe for the eye, contact lens be made. Contact lens must be oxygenpermeable to provide nutrition for cornea which has no own vascular net. In the past decade hydrogel lenses are being replaced with silicone-hydrogels. A new generation of contact lenses does not disturb the physiology of a cornea as much as the old one. Since the introduction of silicone-hydrogel lenses much less side effects have been reported. They can also be used continueasly with less risk, over longer period of time. Traditional measures such as oxygen permeability and transmissibility seem inadequate with silicone-hydrogel lenses. Therefore a new measure, an oxygen flux, has been introduced. It is more physiological and more suitable in higher oxygen transfer range. It refers to an quantity of oxygen reaching the surface of a cornea. Key words: contact lenses, oxygen transfer, hydrogel, silicone-hydrogel WPROWADZENIE Soczewki kontaktowe stanowią istotny postęp w dziedzinie korekcji wad refrakcji. Mają szereg zalet w stosunku do okularów. Nie ograniczają pola widzenia, ich waga jest znikoma, są niewidoczne dla osób trzecich. Przylegają bezpośrednio do rogówki nie powodując dzięki temu zmiany wielkości obrazu, szczególnie uciąŝliwego przy większych mocach korekcji. Powstanie i upowszechnienie soczewek kontaktowych byłoby niemoŝliwe bez zaawansowanych technologicznie materiałów - w szczególności tworzyw sztucznych, wśród których główną rolę odgrywają róŝnego rodzaju polimery. 2

3 HISTORIA SOCZEWEK KONTAKTOWYCH I ICH PODSTAWOWE CECHY W latach 30. XX wieku do produkcji pierwszych soczewek próbowano uŝywać szkła, ale pierwsze pełnowartościowe soczewki kontaktowe powstały dopiero pod koniec dekady, kiedy I. Gyorfy uŝył nowo odkrytego tworzywa sztucznego - polimetakrylanu metylu (PMMA) [1]. Od tego czasu wszystkie soczewki produkowane były z rozmaitych polimerowych tworzyw sztucznych, jak PMMA, estry celulozy, syntetyczne elastomery, hydroŝele - równieŝ te wzbogacone o róŝne domieszki. Niektóre z nich zostały stworzone specjalnie dla przemysłu optycznego, jak np. PHEMA - polimetakrylan hydroksyetylowy (ryc. 1). Materiały stosowane do produkcji soczewek kontaktowych muszą spełniać wiele wymogów, aby korygując właściwie wadę refrakcji umoŝliwiły jednocześnie dostarczenie do rogówki odpowiedniej ilości tlenu. Podstawowe cechy idealnego materiału na soczewki to: Nietoksyczność. Parametry optyczne. Właściwości mechaniczne, czyli odpowiednia wytrzymałość, twardość i elastyczność. ZwilŜalność. Gazo-przepuszczalność. MoŜliwość czyszczenia i dezynfekcji. Niski koszt produkcji. Bardzo istotna jest kwestia przenikalności tlenu przez róŝne tworzywa polimerowe. Ma ona kluczowe znaczenie w uŝytkowaniu soczewek, gdyŝ brak unaczynienia rogówki sprawia, Ŝe tlen potrzebny do prawidłowego funkcjonowania w całości czerpie ona z filmu łzowego. W szczególności praca ma porównać soczewki hydroŝelowe z silikonowo-hydroŝelowymi i dać pojęcie o zasadach pomiaru przenikalności tlenu przez te materiały. SOCZEWKI KONTAKTOWE A FIZJOLOGIA ROGÓWKI O ile w twardych soczewkach kontaktowych zachowana jest cyrkulacja łez pod soczewką, to w uŝywanych znacznie częściej soczewkach miękkich, tlen musi przenikać przez samą soczewkę. 3

4 Dla porównania, przy jednym mrugnięciu pod soczewkami twardymi wymianie podlega 15% objętości filmu łzowego [2], zaś pod miękkimi tylko 1% [3]. W soczewkach miękkich nie istnieje równieŝ boczny przepływ łez pod soczewką. Najbardziej naraŝona na niedotlenienie w przebiegu uŝytkowania soczewek kontaktowych jest centralna część rogówki. Nie jest ona, tak jak rąbek, częściowo odŝywiana przez naczynia, ani jak tylna część przez ciecz wodnistą. Konsekwencją niedotlenienia rogówki moŝe być zabarwienie rogówki, przekrwienie rąbka rogówki ale równieŝ bardzo powaŝne infekcyjne zapalenie rogówki [4]. Aby zabezpieczyć rogówkę przed niedotlenieniem, soczewki uŝywane w trybie dziennym muszą posiadać minimalną tleno-transmisyjność ok. 22 jednostek, zaś soczewki do noszenia przedłuŝonego ok. 80 jednostek. Badania dowiodły, Ŝe taka Dk/t redukuje poranny obrzęk rogówki po nocy spędzonej w SK do 4%. Jest to wartość podobna jak dla oka bez korekcji kontaktowej. Dowiedziono równieŝ, Ŝe soczewki wykonane z materiałów o wyŝszej przepuszczalności (hydroŝele silikonowe), znacząco redukują ilość działań niepoŝądanych w porównaniu z soczewkami tradycyjnymi, noszonymi w tym samym trybie [5]. PODSTAWY FIZYCZNE POMIARU PRZENIKALNOŚCI TLENU NaleŜy zauwaŝyć, Ŝe czym innym jest przepuszczalność materiału, z którego wykonano soczewkę kontaktową, a czymś innym przenikanie tlenu przez gotową soczewkę. W tym drugim przypadku pod uwagę bierze się równieŝ kształt oraz grubość gotowego produktu. Obecnie w uŝyciu są dwa terminy: gazo-przepuszczalność (Dk) oraz transmisyjność (Dk/t), gdzie t jest grubością gotowej soczewki. Obie te wartości zawarte są w ogólnym wzorze opisującym proces dyfuzji, a znanym jako prawo Ficka. Dla gazów wzór ten ma postać: I = -D p/ x Dla SK odpowiednikiem D jest Dk, zaś p opisuje róŝnicę ciśnienia parcjalnego po obu stronach soczewki. x jest miarą grubości soczewki i odpowiada t. Jak łatwo zauwaŝyć, zarówno róŝnica ciśnień parcjalnych jak i współczynnik przepuszczalności pozostają stałe, zaś jedyną zmienną w tym wzorze jest w naszym przypadku grubość soczewki. 4

5 Przenikalność tlenu jest więc odwrotnie proporcjonalna do grubości soczewki. Parametr ten nie jest stały na całym przekroju soczewki kontaktowej, w praktyce jednak do pomiarów uŝywa się centralnej jej części (ryc. 2). HYDROśEL A HYDROśEL SILIKONOWY Osobną sprawą jest sam materiał uŝyty do produkcji soczewki. Dla konwencjonalnych soczewek kontaktowych hydroŝelowych tleno-przepuszczalność zaleŝy prawie liniowo od zawartości wody. HydroŜele wytwarza się z polimetakrylanu hydroksyetylowego (phema). Sam polimer jest uwodniony jedynie w 38%, więc wysiłki naukowców szły w kierunku stworzenia materiału o większym uwodnieniu. Osiąga się to przez dodanie np. kwasu metakrylowego lub winylopirydyny [1]. W praktyce transmisyjność rośnie wraz z uwodnieniem tylko do pewnego momentu. Bardzo wysoko uwodnione (powyŝej 70%) polimery nie nadają się do wytwarzania cienkich soczewek kontaktowych. Ich produkcja jest skomplikowana, ponadto z niewyjaśnionych przyczyn powodują one barwienie rogówki. Aktualnie optymalne wydają się soczewki średnio uwodnione (55-60%), szczególnie dla SK o małych i średnich mocach minusowych [6]. ChociaŜ polimery uŝyte w tradycyjnych soczewkach hydroŝelowych są nieprzepuszczalne dla tlenu, istnieją tworzywa zdolne do przepuszczania tlenu. Szczególnie uŝyteczne w przemyśle optycznym są polimery zawierające grupy siloksanowe. Produkowane z nich SK są określane jako silikonowo-hydroŝelowe. Jest to istotne o tyle, Ŝe w tradycyjnych hydroŝelach podczas uŝytkowania dochodziło często do częściowej utraty uwodnienia, wynoszącej nawet do 6% [7]. W soczewkach silikonowo-hydroŝelowych za przenikanie tlenu odpowiedzialne są głównie właśnie grupy siloksanowe; przepuszczają one tlen lepiej niŝ woda. W konsekwencji tlenoprzepuszczalność rośnie wraz ze wzrostem ilości siloksanów i spadkiem zawartości wody w soczewce [8]. NaleŜy jednak zauwaŝyć, Ŝe uwodnienie soczewki kontaktowej jest istotne nie tylko z punktu widzenia przenikalności tlenu, ale odpowiada równieŝ za komfort noszenia i elastyczność materiału. Grupy siloksanowe maja właściwości hydrofobowe. Z tego względu niektóre soczewki nowej generacji są często wzbogacone o substancje hydrofilne, jak np. poliwinylopirolidony (PVP); uwodnienie tych soczewek kontaktowych osiąga 50% [1]. 5

6 PRZEPŁYW TLENU JEST NAJBARDZIEJ MIARODAJNYM PARAMETREM DLA WSPÓŁCZESNEJ SOCZEWKI KONTAKTOWEJ Nowa generacja materiałów wydaje się wymuszać nowe podejście do problemu pomiaru przepuszczalności tlenu. Obecnie rezygnuje się z miar laboratoryjnych tlenoprzepuszczalności i transmisyjności - na rzecz parametru fizjologicznego, jakim jest przepływ tlenu (oxygen flux)(of). Jest to ilość tlenu, która dociera do jednostki powierzchni rogówki w jednostce czasu [9]. W zakresie przepuszczalności tradycyjnych hydroŝeli OF nie był aŝ tak istotny, gdyŝ między nim a transmisyjnością istniała zaleŝność liniowa. Dla wyŝszych wartości transmisyjności w hydroŝelach silikonowych moŝna zaobserwować ciekawy efekt: OF przyrasta coraz wolniej, choć przyrost transmisyjności pozostaje prawie liniowy. Wyjaśnienie kryje się w zapisie prawa Ficka: OF = Dk/t p Ciśnienie parcjalne tlenu na przedniej powierzchni soczewki kontaktowej nałoŝonej na rogówkę, wynosi 160 mmhg dla oka otwartego i 60 mmhg dla zamkniętego. Zmienna jest więc tylko wartość ciśnienia parcjalnego na tylnej powierzchni SK i to ona decyduje o gradiencie p. Dla wysokich transmisyjności wartość p na powierzchni tylnej rośnie, gradient ulega zmniejszeniu, a co za tym idzie OF przyrasta coraz wolniej, choć przyrost transmisyjności (Dk/t) pozostaje stały. Okazuje się więc, Ŝe z punktu fizjologii rogówki bezcelowe jest zwiększanie parametrów laboratoryjnych przenikalności dla tlenu, gdyŝ powyŝej ok. 30 jednostek nie wpływa to juŝ znacząco na wzrost OF. Choć moŝliwe jest wytworzenie materiału o przepuszczalności nawet 1000 jednostek, to soczewki kontaktowe z nich wykonane nie dostarczą rogówce znacząco więcej tlenu niŝ obecne. Tak więc w dobie soczewek hydroŝelowo-silikonowych logiczniejsze wydaje się przejście na opis przenikalności tlenu za pomocą OF. Tleno-przepuszczalność i transmisyjność pozostają w oderwaniu od fizjologii i mogą raczej wprowadzać w błąd, niŝ miarodajnie opisywać stan natlenienia rogówki [10]. 6

7 WNIOSKI 1. Współczesne soczewki kontaktowe wytwarzane są z zastosowaniem róŝnorakich polimerowych tworzyw sztucznych, które muszą spełniać takie wymagania konstrukcyjne, aby nie naruszać fizjologii rogówki. 2. HydroŜel - tradycyjny materiał soczewek miękkich, ma silną konkurencję w hydroŝelach silikonowych. Sposób przenikania tlenu przez oba materiały jest róŝny. 3. Soczewka kontaktowa musi być przenikalna dla tlenu, który rogówka czerpie tylko z filmu łzowego. Ten parametr moŝna opisać na róŝne sposoby, z których najbardziej fizjologicznym wydaje się obecnie przepływ tlenu- OF. LITERATURA [1] ZAJĄC M.: Optyka Okularowa. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne Wrocław (2003), 12, [2] POLSE K. A: Tear flow under hydrogel contact lenses. Invest. Ophtalmol. Vis. Sci., (1979) 18, [3] CUCKLANZ H. D., HILL R. M.: Oxygen requirements of contact lens systems: I. comparision of mathematical predictions with physiological measurements. Am. J. Optom., (1969), 46, [4] EFRON N.: Contact Lens Complications. Oxford, UK: Butterworth - Heinemann (2004). [5] MORGAN P., EFRON N., HIL L. et al.: Incidence of keratitis of varying severity among contact lenses wearers. Brit. J. Ophthal., (2005), 89, [6] MORGAN P., BRENNAN N.: The Decay of Dk. Optician., (2004), 227 (5937), [7] EFRON N., MORGAN P. B.: Hydrogel contact lens dehydration and oxygen transmissibility. CLAO J., (1999), 25, [8] SCHOFIELD J.: A new silicone hydrogel lens. Optician. (2005), 229 (5995), [9] BRENNAN N. A., EFRON N., HOLDEN B. A., FATT I.: A rewiev of the theoretical concepts, measurment systems and application of contact lens oxygen permeability. Ophthalmic. Physiol. Opt., (1987), 7, [10] SWEENEY D. F., KEAY L., JALBERT I., SANDKRIDURG P. R., HOLDEN B. A., SKOTNITSKY C., STEPHENSON A., COVEY M., RAO G. N.: Clinical 7

8 performance of silicone hydrogel lenses. In Sweeney, ed. Silicone hydrogels: the rebirth of continous wear contact lenses. Oxford: Butterworth-heinemann. (2000). Adres autorów Katedra i Klinika Okulistyki Akademii Medycznej we Wrocławiu ul. Chałubińskiego 2a Wrocław tel

9 Ryc. 1. Soczewka kontaktowa Fig. 1. A contact lens 9

10 ZaleŜność pomiędzy zawartością wody i przepuszczalnością tlenu DK Zawartość wody w 35st.C Ryc. 2. ZaleŜność przepuszczalności tlenu od zawartości wody(w procentach). Fig. 2. Relation between oxygen permeability and water content 10

Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT

Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Miesięczne soczewki kontaktowe iloox CONTACT 1 soczewka gratis dokonując zakupu w salonach LOOX i sunloox w Twoim mieście! Darmowa dostawa do domu, zamawiając soczewki w naszym internetowym salonie optycznym

Bardziej szczegółowo

Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1

Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1 Spis treści Wstęp do wydania czwartego Wstęp do wydania pierwszego Skróty xiii xiv xv Część 1. Podstawowe zagadnienia 1. Informacje ogólne 1 1.1 Anatomia stosowana 1 1.2 Fizjologia stosowana 4 1.3 Fizyczne

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJA HYBRYDOWYCH NARZĘDZI DO OBRÓBKI ELEMENTÓW OPTYCZNYCH. Grzegorz BUDZIK *, Sławomir SOŁTYS

KONSTRUKCJA HYBRYDOWYCH NARZĘDZI DO OBRÓBKI ELEMENTÓW OPTYCZNYCH. Grzegorz BUDZIK *, Sławomir SOŁTYS KONSTRUKCJA HYBRYDOWYCH NARZĘDZI DO OBRÓBKI ELEMENTÓW OPTYCZNYCH Grzegorz BUDZIK *, Sławomir SOŁTYS STRESZCZENIE Artykuł przedstawia moŝliwości wykonania narzędzi na bazie granitu do obróbki precyzyjnych

Bardziej szczegółowo

Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily

Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily Dzienne soczewki kontaktowe iloox CONTACT Daily 5 sztuk soczewek gratis dokonując zakupu w salonie LOOX Galeria Optyki w Twoim mieście! Darmowa dostawa do domu, zamawiając soczewki w naszym internetowym

Bardziej szczegółowo

Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych

Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych Czynniki wpływające na komfort użytkowania soczewek kontaktowych Factors affecting the comfort of contact lenses Dwight Akerman Dyrektor globalny zasobów profesjonalnych Inma Pérez-Gómez Dyrektor zasobów

Bardziej szczegółowo

Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia

Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia Soczewki jednodniowe Wygoda odpowiadająca wyzwaniom nowoczesnego stylu życia Soczewki jednodniowe Soczewki jednodniowe Dk/t (przy -3,00 DS) Dk (ISO 9913-1998) ZAKRES MOCY ŚREDNICA (mm) PROMIEŃ KRZYWIZNY

Bardziej szczegółowo

Rycina 2 Zwiększanie działania pryzmatycznego soczewki w miarę oddalania się od środka optycznego soczewki

Rycina 2 Zwiększanie działania pryzmatycznego soczewki w miarę oddalania się od środka optycznego soczewki DZIIAŁANIIE PRYZMATYCZNE SOCZEWEK OKULAROWYCH Konstruktorzy soczewek okularowych dokładają wszelkich starań by widzenie było najlepsze. Wieloletnie doświadczenia w projektowaniu i szlifowaniu soczewek

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie soczewek. Przewodnik dla specjalistów

Dopasowanie soczewek. Przewodnik dla specjalistów Dopasowanie soczewek torycznych Fitting toric - koniec lenses - no longer ze stygmatami! a stigma! Przewodnik dla specjalistów A Guide for Eye Care Professionals Sarah Morgan BSc(Hons) MPhil MCOptom FAAO

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej

Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW LABORATORIUM Z FIZYKI Wyznaczanie ogniskowej soczewki za pomocą ławy optycznej Wstęp Jednym z najprostszych urządzeń optycznych

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW 2012. Dystrybutor

KATALOG PRODUKTÓW 2012. Dystrybutor KATALOG PRODUKTÓW 2012 Dystrybutor WŁAŚCIWOŚCI: Wysoka przepuszczalność tlenu Bez technologii ulepszającej powierzchnię Niski moduł sprężystości Wysoka zawartość wody Asferyczna optyka Asferyczna powierzchnia

Bardziej szczegółowo

Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych. Soczewki kontaktowe

Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych. Soczewki kontaktowe Metody numeryczne w zagadnieniach optycznych Politechnika Wrocławska Inżynieria biomedyczna II st. Wydział Mechaniczny 2014/2015r. Skipirzepa Dagmara Wróbel Eliza Soczewki kontaktowe Soczewki kontaktowe

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

KARTA PRZEDMIOTU. Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI WYDZIAŁ PPT Zał. nr 4 do ZW /01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim SOCZEWKI KONTAKTOWE Nazwa w języku angielskim CONTACT LENSES Kierunek studiów (jeśli dotyczy): OPTYKA Specjalność (jeśli dotyczy):

Bardziej szczegółowo

MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI. Wstęp. Materiał i metody

MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI. Wstęp. Materiał i metody InŜynieria Rolnicza 3/2006 Bronisława Barbara Kram Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI Wstęp Streszczenie Określono wpływ wilgotności

Bardziej szczegółowo

KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER

KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER Nowiny Lekarskie 2006, 75, 4, 328 333 KRYSTYNA PRZYBYŁOWSKA, EWA CZYŻ, EWA CZAPLICKA, JADWIGA BERNARDCZYK-MELLER WPŁYW NOSZENIA MIĘKKICH SOCZEWEK KONTAKTOWYCH O RÓŻNYM WSPÓŁCZYNNIKU GAZOPRZEPUSZCZALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA MIKROFALOWEGO PRZY OBNIśONYM CIŚNIENIU

WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA MIKROFALOWEGO PRZY OBNIśONYM CIŚNIENIU InŜynieria Rolnicza 3/2006 Klaudiusz Jałoszyński, Marian Szarycz Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA

Bardziej szczegółowo

Egzamin / zaliczenie na ocenę*

Egzamin / zaliczenie na ocenę* WYDZIAŁ WPPT KARTA PRZEDMIOTU Zał. nr 4 do ZW /01 Nazwa w języku polskim Fizyka biomateriałów Nazwa w języku angielskim Physics of biomaterials Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Optyka Specjalność (jeśli

Bardziej szczegółowo

Wpływ warunków przechowywania na fizyczną stabilność tabletek. Barbara Mikolaszek

Wpływ warunków przechowywania na fizyczną stabilność tabletek. Barbara Mikolaszek Wpływ warunków przechowywania na fizyczną stabilność tabletek Barbara Mikolaszek Wpływ wilgoci na tabletki Ilość wilgoci, która została zaadsorbowana przez substancję leczniczą lub nośnik wpływa na: -

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

KATALOG SOCZEWEK OKULAROWYCH

KATALOG SOCZEWEK OKULAROWYCH KATALOG SOCZEWEK OKULAROWYCH NEOLENS sp. z o.o. 52-21 Wrocław, ul. Gen. Stanisława Maczka 25a/5 tel. 71 798 26 4, fax 71 798 26 42 e-mail: zamowienia@neolens.pl SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI WSTĘP DEKLARACJA

Bardziej szczegółowo

Soczewki. Ćwiczenie 53. Cel ćwiczenia

Soczewki. Ćwiczenie 53. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 53 Soczewki Cel ćwiczenia Pomiar ogniskowych soczewki skupiającej i układu soczewek (skupiająca i rozpraszająca), obliczenie ogniskowej soczewki rozpraszającej. Obserwacja i pomiar wad odwzorowań

Bardziej szczegółowo

www.opralens.pl edycja sierpień 2013 tel. 723 980 100 tel. 693 151 488 Marcin Machulak 20-150 Lublin ul. Bursaki 18 lok. 2A

www.opralens.pl edycja sierpień 2013 tel. 723 980 100 tel. 693 151 488 Marcin Machulak 20-150 Lublin ul. Bursaki 18 lok. 2A ALOG SOCZEWEK OKULAROWYCH I PRODUKTÓW OPTYCZNYCH edycja sierpień 213 OPRALENS Marcin Machulak 2-15 Lublin ul. Bursaki 18 lok. 2A tel. 723 98 1 e-mail: zamowienia@opralens.pl www.opralens.pl DEKLARACJA

Bardziej szczegółowo

Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową?

Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową? Czy możliwe jest uszkodzenie oka soczewką kontaktową? Zakładanie i zdejmowanie soczewek są czynnościami, których trzeba się nauczyć, aby odbywało się w sposób prawidłowy. Wraz z upływem czasu czynności

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN

Opis przedmiotu zamówienia. Cena jedn. brutto w PLN Nr sprawy 33/IJ/2014 Załącznik Nr 2 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia Pakiet Nr 1 poz. 1 Lp. Opis przedmiotu Ilość Soczewki zwijalne 1 Soczewka jednoczęściowa, 200 szt. zwijalna, akryl hydrofobowy, z

Bardziej szczegółowo

ŚCIANY RYS HISTORYCZNY

ŚCIANY RYS HISTORYCZNY ŚCIANY RYS HISTORYCZNY Dawniej ściany budowano z jednego rodzaju materiału - kamienia, cegły, gliny. Gdyby budować z nich ściany, które spełniają wymagania obecnie obowiązującej normy cieplnej, musiałyby

Bardziej szczegółowo

KODY SOCZEWEK I OZNACZENIA

KODY SOCZEWEK I OZNACZENIA KODY SOCZEWEK I OZNACZENIA PC = poliwęglan poliwęglanowe soczewki firmy Infeld wskazują na duŝą wytrzymałość mechaniczną i w związku z tym nadają się idealnie do okularów ochronnych. Soczewki PC są bardzo

Bardziej szczegółowo

Powierzchnia soczewek kontaktowych a bezpieczeństwo i komfort użytkowania

Powierzchnia soczewek kontaktowych a bezpieczeństwo i komfort użytkowania Powierzchnia soczewek kontaktowych a bezpieczeństwo i komfort użytkowania The surface of contact lenses and the safety and comfort of use Paulina Figura Mgr, optometrysta Master of Science in Clinical

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa UWAGA! FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa Załącznik nr 2 1.Niniejszy formularz wypełnia Wykonawca we wszystkich rubrykach danej pozycji i podpisane przez osoby upoważnione

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3. Zadanie nr 1 Parametry wymagalne i ocenialne dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki...

Załącznik nr 3. Zadanie nr 1 Parametry wymagalne i ocenialne dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki... Załącznik nr 3 Zadanie nr 1 i ocenialne dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. L.p Parametr wymagalny Kryterium: Wpisać lub nie 1 Soczewki wewnątrzgałkowe zwijalne akrylowe, 2 Soczewka jednoczęściowa

Bardziej szczegółowo

katalog soczewek okularowych

katalog soczewek okularowych katalog soczewek okularowych NEOLENS sp. z o.o. 52-21 Wrocław, ul. Gen. Stanisława Maczka 25a/5 tel. 71 798 26 4, fax 71 798 26 42 e-mail: zamowienia@neolens.pl SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI WSTĘP DEKLARACJA

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH

WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH WOJCIECH WIELEBA WPŁYW PROCESU TARCIA NA ZMIANĘ MIKROTWARDOŚCI WARSTWY WIERZCHNIEJ MATERIAŁÓW POLIMEROWYCH THE INFLUENCE OF FRICTION PROCESS FOR CHANGE OF MICROHARDNESS OF SURFACE LAYER IN POLYMERIC MATERIALS

Bardziej szczegółowo

Woski dentystyczne twarde w aspekcie ich właściwości technologicznych. Agnieszka Imiełowska

Woski dentystyczne twarde w aspekcie ich właściwości technologicznych. Agnieszka Imiełowska Woski dentystyczne twarde w aspekcie ich właściwości technologicznych Agnieszka Imiełowska Woski w przeszłości Woski są stosowane w warunkach klinicznych i laboratoryjnych w wielu dziedzinach stomatologii.

Bardziej szczegółowo

Rozwój konstrukcji soczewek sztywnych

Rozwój konstrukcji soczewek sztywnych Conflex air (Wohlk, 18) W pełni asferyczna konstrukcja z polimeru fluorowego, dopasowywana równolegle w części centralnej. TD =,30 mm,,80 mm, 10,30 mm BOZR = 7,20 8,0 mm Asferyczne peryferia e = 0,4.2

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE OBSZARÓW ENERGOOSZCZĘDNYCH W PRACY TRÓJFAZOWEGO SILNIKA INDUKCYJNEGO

OKREŚLENIE OBSZARÓW ENERGOOSZCZĘDNYCH W PRACY TRÓJFAZOWEGO SILNIKA INDUKCYJNEGO Feliks Mirkowski OKREŚLENIE OBSZARÓW ENERGOOSZCZĘDNYCH W PRACY TRÓJFAZOWEGO SILNIKA INDUKCYJNEGO Streszczenie. JeŜeli obciąŝenie silnika jest mniejsze od znamionowego, to jego zasilanie napięciem znamionowym

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE WŁASNOŚCI WYBRANYCH WOSKÓW DENTYSTYCZNYCH. Moczulska Anna Maria

PORÓWNANIE WŁASNOŚCI WYBRANYCH WOSKÓW DENTYSTYCZNYCH. Moczulska Anna Maria PORÓWNANIE WŁASNOŚCI WYBRANYCH WOSKÓW DENTYSTYCZNYCH Moczulska Anna Maria Wstęp W szybko rozwijającej się współczesnej protetyce wykorzystuje się rozmaite materiały naturalne i syntetyczne. Woski dentystyczne

Bardziej szczegółowo

POTRZEBY INFORMACYJNE GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI

POTRZEBY INFORMACYJNE GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI InŜynieria Rolnicza 2/2006 Michał Cupiał Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie POTRZEBY INFORMACYJNE GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI Streszczenie Przedstawiono wyniki badań

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1600805 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 18.05.2005 05010800.0 (13) T3 (51) Int. Cl. G02C7/04 A01K13/00

Bardziej szczegółowo

NORMOWE METODY BADAŃ ELASTYCZNYCH TWORZYW POROWATYCH W ZASTOSOWANIU DO ROZPRĘŻNYCH TAŚM USZCZELNIAJĄCYCH

NORMOWE METODY BADAŃ ELASTYCZNYCH TWORZYW POROWATYCH W ZASTOSOWANIU DO ROZPRĘŻNYCH TAŚM USZCZELNIAJĄCYCH PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 4 (132) 2004 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 4 (132) 2004 ARTYKUŁY-REPORTS Weronika Kukulska* NORMOWE METODY BADAŃ ELASTYCZNYCH TWORZYW POROWATYCH

Bardziej szczegółowo

Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych

Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych Omówienie Raportu na temat dyskomfortu w soczewkach kontaktowych Report on International Workshop on Contact Lens Discomfort Sylwia Kropacz-Sobkowiak Alcon Polska Sp. z o.o. Pracownia Fizyki Widzenia i

Bardziej szczegółowo

Present Simple /Czas teraźniejszy prosty

Present Simple /Czas teraźniejszy prosty Present Simple /Czas teraźniejszy prosty UŜywamy go dla sformułowania wyraŝeń o znaczeniu ogólnym takich jak: prawa naukowe, definicje, szeroko pojętych faktów oczywistych. Stosujemy go gdy czynności mają

Bardziej szczegółowo

PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH ECLF 2009

PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH ECLF 2009 PRAWDA O SOCZEWKACH KONTAKTOWYCH Obalanie mitów Zestaw najczęściej zadawanych pytań i odpowiedzi dotyczących soczewek kontaktowych, kierowanych do lekarzy ogólnych, lekarzy pediatrów i lekarzy okulistów

Bardziej szczegółowo

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013

Katedra Fizyki i Biofizyki UWM, Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z biofizyki. Maciej Pyrka wrzesień 2013 M Wyznaczanie zdolności skupiającej soczewek za pomocą ławy optycznej. Model oka. Zagadnienia. Podstawy optyki geometrycznej: Falowa teoria światła. Zjawisko załamania i odbicia światła. Prawa rządzące

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa UWAGA! FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa Załącznik nr 2 1.Niniejszy formularz wypełnia Wykonawca we wszystkich rubrykach danej pozycji i podpisane przez osoby upoważnione

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa

FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa UWAGA! FORMULARZ CENOWY OFERTY - Szczegółowa specyfikacja asortymentowo-cenowa Załącznik nr 2 1.Niniejszy formularz wypełnia Wykonawca we wszystkich rubrykach danej pozycji i podpisane przez osoby upoważnione

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r.

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r. Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 kwietnia 2010r. w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagroŝeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

ĈƻǠǛŒǸǸ. ĜǯǡǙǬĕ. ƻǙİDZǸĜǯǡǙǬǸǯǸnjǯǧǡǛǠǸǧǛDzǙǛǠǸ DzǸǫǧǛDzǝǯǣǙǥǡǸǨǪǧǟǪǝǫDZǯǦDZǥǡǸ ǀǧDZǙǤǭǰǸǡƼ. W trosce o Twoje oczy

ĈƻǠǛŒǸǸ. ĜǯǡǙǬĕ. ƻǙİDZǸĜǯǡǙǬǸǯǸnjǯǧǡǛǠǸǧǛDzǙǛǠǸ DzǸǫǧǛDzǝǯǣǙǥǡǸǨǪǧǟǪǝǫDZǯǦDZǥǡǸ ǀǧDZǙǤǭǰǸǡƼ. W trosce o Twoje oczy ĈƻǠǛŒǸǸ DzǯǡǝǜDzǙŏǸǸ ĜǯǡǙǬĕ ƻǙİDZǸĜǯǡǙǬǸǯǸnjǯǧǡǛǠǸǧǛDzǙǛǠǸ DzǸǫǧǛDzǝǯǣǙǥǡǸǨǪǧǟǪǝǫDZǯǦDZǥǡǸ ǀǧDZǙǤǭǰǸǡƼ W trosce o Twoje oczy Tylko dzięki przenikliwości spojrzenia możesz zmienić marzenia w realne plany. Soczewki

Bardziej szczegółowo

Zobacz wszystko. superbohaterów? W trosce o Twoje oczy

Zobacz wszystko. superbohaterów? W trosce o Twoje oczy Zobacz wszystko superbohaterów? W trosce o Twoje oczy Zobacz wszystko Nie chodzi o to żeby coś zobaczyć chodzi o to żeby zobaczyć wszystko. Z soczewkami progresywnymi Hoyalux id żaden szczegół nie pozostanie

Bardziej szczegółowo

4. Soczewki wewnątrzgałkowe 50 szt.

4. Soczewki wewnątrzgałkowe 50 szt. PAKIET I Soczewki wewnątrzgałkowe L.p. Asortyment Ilość j.m. VAT % Proponowana nazwa własna Nr katalogowy Producent - kraj 1. Soczewki wewnątrzgałkowe tylnokomorowe z PMMA 120 szt. (sterylne) 2. Soczewki

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie płynów do pielęgnacji soczewek kontaktowych na stan powierzchni oka u pacjenta kontaktologicznego

Oddziaływanie płynów do pielęgnacji soczewek kontaktowych na stan powierzchni oka u pacjenta kontaktologicznego Oddziaływanie płynów do pielęgnacji soczewek kontaktowych na stan powierzchni oka u pacjenta kontaktologicznego Impact of lens care products on ocular surface in contact lens wearer Piotr A. Woźniak, MD

Bardziej szczegółowo

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży.

Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Anna Gotz-Więckowska Wady refrakcji u niemowląt, dzieci i młodzieży. Katedra Okulistyki i Klinika Okulistyczna UM w Poznaniu Kierownik: Prof.UM dr hab. Jarosław Kocięcki Rozwój narządu wzroku Precyzyjny

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

RóŜnica temperatur wynosi 20 st.c. Ile wynosi ta róŝnica wyraŝona w K (st. Kelwina)? A. 273 B. -20 C. 293 D. 20

RóŜnica temperatur wynosi 20 st.c. Ile wynosi ta róŝnica wyraŝona w K (st. Kelwina)? A. 273 B. -20 C. 293 D. 20 RóŜnica temperatur wynosi 20 st.c. Ile wynosi ta róŝnica wyraŝona w K (st. Kelwina)? A. 273 B. -20 C. 293 D. 20 Czy racjonalne jest ocenianie właściwości uŝytkowych materiałów przez badania przy obciąŝeniu

Bardziej szczegółowo

BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI

BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI InŜynieria Rolnicza 3/2006 Bronisława Barbara Kram Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI Wstęp Streszczenie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ

WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE ŻYWICY SYNTETYCZNEJ 61/2 Archives of Foundry, Year 21, Volume 1, 1 (2/2) Archiwum Odlewnictwa, Rok 21, Rocznik 1, Nr 1 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-58 WPŁYW WARUNKÓW UTWARDZANIA I GRUBOŚCI UTWARDZONEJ WARSTEWKI NA WYTRZYMAŁOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R 1 i R 2.

Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R 1 i R 2. Optyka geometryczna dla soczewek Autorzy: Zbigniew Kąkol, Piotr Morawski Soczewkami nazywamy ciała przeźroczyste ograniczone dwoma powierzchniami o promieniach krzywizn R i R 2. Nasze rozważania własności

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z FIZYKI

LABORATORIUM Z FIZYKI Projekt Plan rozwoj Politechniki Częstochowskiej współinansowany ze środków UNII EUROPEJSKIEJ w ramach EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Nmer Projekt: POKL.04.0.0-00-59/08 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁINśYNIERII

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5. Zadanie nr 1 Parametry wymagalne i ocenialne dla zadania nr 1 część sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki...

Załącznik nr 5. Zadanie nr 1 Parametry wymagalne i ocenialne dla zadania nr 1 część sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki... Załącznik nr 5 Zadanie nr 1 i ocenialne dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. L.p Parametr wymagalny Kryterium: Wpisać lub nie 1 Soczewki wewnątrzgałkowe zwijalne akrylowe, 2 Soczewka jednoczęściowa

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1720489. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 01.03.2005 05710922.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1720489. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 01.03.2005 05710922. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 17489 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 01.03.0 07922. (13) (1) T3 Int.Cl. A61F 2/16 (06.01) Urząd Patentowy

Bardziej szczegółowo

Wykład XI. Optyka geometryczna

Wykład XI. Optyka geometryczna Wykład XI Optyka geometryczna Jak widzimy? Aby przedmiot był widoczny, musi wysyłać światło w wielu kierunkach. Na podstawie światła zebranego przez oko mózg lokalizuje położenie obiektu. Niekiedy promienie

Bardziej szczegółowo

1. Cel projektu. Sprawdzić wpływ ograniczeń sygnału sterującego oraz ograniczeń przyrostów sygnału sterującego.

1. Cel projektu. Sprawdzić wpływ ograniczeń sygnału sterującego oraz ograniczeń przyrostów sygnału sterującego. 1. Cel projektu. Przeprowadzić badania symulacyjne układu regulacji z liniowym regulatorem predykcyjnym GPC oraz obiektem G(s) z zadania nr 1, dla skokowej zmiany wartości zadanej z 0 na 0.5. Jako model

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ.

Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Materiały do laboratorium Przygotowanie Nowego Wyrobu dotyczące metody elementów skończonych (MES) Opracowała: dr inŝ. Jolanta Zimmerman 1. Wprowadzenie do metody elementów skończonych Działanie rzeczywistych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 Parametry wymagalne i ocenialne soczewek dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki...

Załącznik nr 3 Parametry wymagalne i ocenialne soczewek dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. Producent:... Typ soczewki... Załącznik nr 3 i ocenialne soczewek dla zadania nr 1 część 1-400 sztuk soczewek. L.p Parametr wymagalny Kryterium: Wpisać lub nie 1 Soczewki wewnątrzgałkowe zwijalne akrylowe, 2 Soczewka jednoczęściowa

Bardziej szczegółowo

35 OPTYKA GEOMETRYCZNA. CZĘŚĆ 2

35 OPTYKA GEOMETRYCZNA. CZĘŚĆ 2 Włodzimierz Wolczyński Załamanie światła 35 OPTYKA GEOMETRYCZNA. CZĘŚĆ 2 ZAŁAMANIE ŚWIATŁA. SOCZEWKI sin sin Gdy v 1 > v 2, więc gdy n 2 >n 1, czyli gdy światło wchodzi do ośrodka gęstszego optycznie,

Bardziej szczegółowo

PL B1. Hybrydowy układ optyczny do rozsyłu światła z tablicy znaków drogowych o zmiennej treści

PL B1. Hybrydowy układ optyczny do rozsyłu światła z tablicy znaków drogowych o zmiennej treści PL 219112 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 219112 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 392659 (22) Data zgłoszenia: 15.10.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE ODKRYJ CZYM JEST ASTYGMATYZM I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE

I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE ODKRYJ CZYM JEST ASTYGMATYZM I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE ODKRYJ CZYM JEST ASTYGMATYZM I SPRAWDŹ CZY DOTYCZY TO CIEBIE ODKRYJ CZYM JEST ASTYGMATYZM Co to jest zaburzenie widzenia? Obecnie, w czasach nieustającego rozwoju technologicznego,

Bardziej szczegółowo

Wylewanie pianek miekkich i twardych - PUR. Pouring of soft and hard foams - PUR. www.pronar.pl TECHNOLOGIA POLIURETANÓW / POLYURETHANE TECHNOLOGY

Wylewanie pianek miekkich i twardych - PUR. Pouring of soft and hard foams - PUR. www.pronar.pl TECHNOLOGIA POLIURETANÓW / POLYURETHANE TECHNOLOGY TECHNOLOGIA POLIURETANÓW / POLYURETHANE TECHNOLOGY Wylewanie pianek miekkich i twardych - PUR Spienianie poliuretanów umożliwia wykonanie detali o różnym stopniu elastyczności. Oferujemy: produkty z pianek

Bardziej szczegółowo

Miękkie soczewki kontaktowe u dzieci kontrowersje

Miękkie soczewki kontaktowe u dzieci kontrowersje Soft contact lens fitting in children controversies Ewa Wojciechowska Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska, Szczecin NAJWAŻNIEJSZE Dopasowanie soczewek kontaktowych u dzieci jest w środowisku

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM ROZPOZNAWANIA OBRAZÓW MATERIAŁÓW BIOLOGICZNYCH

ALGORYTM ROZPOZNAWANIA OBRAZÓW MATERIAŁÓW BIOLOGICZNYCH InŜynieria Rolnicza 7/2005 Bogusława Łapczyńska-Kordon, Jerzy Langman, Norbert Pedryc Katedra InŜynierii Mechanicznej i Agrofizyki Akademia Rolnicza w Krakowie ALGORYTM ROZPOZNAWANIA OBRAZÓW MATERIAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Bezgraniczna swoboda widzenia

Bezgraniczna swoboda widzenia Bezgraniczna swoboda widzenia Soczewki progresywne Nie taka prezbiopia straszna Czym jest prezbiopia? Litery stają się zamazane, zwłaszcza gdy światło jest słabe. Aby móc czytać, musisz odsuwać tekst od

Bardziej szczegółowo

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf

Dodatek 1. C f. A x. h 1 ( 2) y h x. powrót. xyf B Dodatek C f h A x D y E G h Z podobieństwa trójkątów ABD i DEG wynika z h x a z trójkątów DC i EG ' ' h h y ' ' to P ( ) h h h y f to ( 2) y h x y x y f ( ) i ( 2) otrzymamy to yf xy xf f f y f h f yf

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie Michał Cupiał Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie PROGRAM WSPOMAGAJĄCY NAWOśENIE MINERALNE NAWOZY 2 Streszczenie Przedstawiono program Nawozy 2 wspomagający nawoŝenie

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kotynia 1, Agnieszka Kocela 1, Katarzyna Filipecka 2, Jacek Filipecki 1*, Piotr Korzekwa 1, Edmund Golis 1. Streszczenie

Katarzyna Kotynia 1, Agnieszka Kocela 1, Katarzyna Filipecka 2, Jacek Filipecki 1*, Piotr Korzekwa 1, Edmund Golis 1. Streszczenie Badanie stopnia zdefektowania struktury hydrożelowych i silikonowo-hydrożelowych polimerowych soczewek kontaktowych metodą spektroskopii czasów życia pozytonów PALS Katarzyna Kotynia 1, Agnieszka Kocela

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE. Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej. LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 3 Temat: Wyznaczenie ogniskowej soczewek za pomocą ławy optycznej.. Wprowadzenie Soczewką nazywamy ciało przezroczyste ograniczone

Bardziej szczegółowo

Jest to graficzna ilustracja tzw. prawa Plancka, które moŝna zapisać następującym równaniem:

Jest to graficzna ilustracja tzw. prawa Plancka, które moŝna zapisać następującym równaniem: WSTĘP KaŜde ciało o temperaturze powyŝej 0 0 K, tj. powyŝej temperatury zera bezwzględnego emituje promieniowanie cieplne, zwane teŝ temperaturowym, mające naturę fali elektromagnetycznej. Na rysunku poniŝej

Bardziej szczegółowo

CZAS WYKONANIA BUDOWLANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCJI STALOWYCH OBRABIANYCH METODĄ SKRAWANIA A PARAMETRY SKRAWANIA

CZAS WYKONANIA BUDOWLANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCJI STALOWYCH OBRABIANYCH METODĄ SKRAWANIA A PARAMETRY SKRAWANIA Budownictwo 16 Piotr Całusiński CZAS WYKONANIA BUDOWLANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCJI STALOWYCH OBRABIANYCH METODĄ SKRAWANIA A PARAMETRY SKRAWANIA Wprowadzenie Rys. 1. Zmiana całkowitych kosztów wytworzenia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO Instytut Mechaniki Środowiska i Informatyki Stosowanej PRACOWNIA SPECJALISTYCZNA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ Nr ćwiczenia TEMAT: Wyznaczanie porowatości objętościowej przez zanurzenie

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik optyk 322[16]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik optyk 322[16] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik optyk 322[16] 1 2 3 4 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia

Bardziej szczegółowo

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158.

Okulistyka. Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW Okulistyka Klasyfikuj prace: Pielęgniarstwo okulistyczne w WY 158. WW 1-100 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WW 101-290 Oko WW 101-113 Anatomia. Fizjologia. Higiena WW 140-160 Choroby. Postrzeganie

Bardziej szczegółowo

UPLASTYCZNIANIE W PROCESACH PRZETWÓRSTWA TWORZYW POLIMEROWYCH MELTING IN POLYMER PROCESSING

UPLASTYCZNIANIE W PROCESACH PRZETWÓRSTWA TWORZYW POLIMEROWYCH MELTING IN POLYMER PROCESSING KRZYSZTOF WILCZYŃSKI, ADRIAN LEWANDOWSKI, KRZYSZTOF J. WILCZYŃSKI * UPLASTYCZNIANIE W PROCESACH PRZETWÓRSTWA TWORZYW POLIMEROWYCH MELTING IN POLYMER PROCESSING S t r e s z c z e n i e A b s t r a c t Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory www.pdffactory.pl/ Agata Miłaszewska 3gB Agata Miłaszewska 3gB rogówka- w części centralnej ma grubość około 0,5 mm, na obwodzie do 1 mm, zbudowana jest z pięciu warstw, brak naczyń krwionośnych i limfatycznych, obfite unerwienie, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

E-LEARNING JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE DYDAKTYKĘ STUDIÓW STACJONARNYCH. E-learning as a tool to aid stationary studies teaching. 1.

E-LEARNING JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE DYDAKTYKĘ STUDIÓW STACJONARNYCH. E-learning as a tool to aid stationary studies teaching. 1. ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Seria: Organizacja i Zarządzanie z. XX XXXX Nr kol. XXXX Jarosław KARCEWICZ Politechnika Śląska,Wydział Organizacji i Zarządzania Katedra Informatyki i Ekonometrii

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Załącznik do uchwały nr 80/2014 r. z dnia 28.05.2014r. II. EFEKTY KSZTAŁCENIA dla kierunku studiów optometria Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki II.1. Tabela odniesień efektów kierunkowych

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w pracy

Bezpieczeństwo w pracy Bezpieczeństwo w pracy GWARANCJA JAKOŚCI Wszystkie okulary ochronne posiadają certyfikat zgodny z DIN EN 1-18 Nasadki do zaszklenia dostępne dla wybranych opraw Szeroki wybór osłon bocznych OGÓLNE INFORMACJE

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA D WARSTWA ODSĄCZAJĄCA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA D WARSTWA ODSĄCZAJĄCA SPECYFIKACJA TECHNICZNA WARSTWA ODSĄCZAJĄCA 1. Wstęp 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej Specyfikacji Technicznej są wymagania dotyczące wykonania i odbioru warstwy odsączającej w związku z budową

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. Laboratorium

Instrukcja. Laboratorium Instrukcja Laboratorium Temperatura mięknięcia tworzyw według metody Vicat str. 1 TEMPERATURA MIĘKNIĘCIA Temperatura przy której materiał zaczyna zmieniać się z ciała stałego w masę plastyczną. Przez pojęcie

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Markowski. Koncepcja systemu instrumentów kształtowania i ochrony przestrzeni publicznej

Tadeusz Markowski. Koncepcja systemu instrumentów kształtowania i ochrony przestrzeni publicznej Tadeusz Markowski Koncepcja systemu instrumentów kształtowania i ochrony przestrzeni publicznej Kontynuując ekonomiczne podejście do koncepcji przestrzeni publicznej naleŝy stwierdzić, iŝ przestrzeń publiczna

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI SZKIEŁ FOTOCHROMOWYCH Szkła fotochromowe mechanizm działania a zależność od światła i temperatury

WŁAŚCIWOŚCI SZKIEŁ FOTOCHROMOWYCH Szkła fotochromowe mechanizm działania a zależność od światła i temperatury KRÓTKA HISTORIA SZKIEŁ FOTOCHROMOWYCH Ochrona wzroku przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym znana jest od wielu lat. W różnych warunkach nasłonecznienia zalecano szkła okularowe o różnym stopniu przyciemnienia,

Bardziej szczegółowo

Prawo dyfuzji (prawo Ficka) G = k. F. t (c 1 c 2 )

Prawo dyfuzji (prawo Ficka) G = k. F. t (c 1 c 2 ) EKSTRAKCJA Metoda rozdzielania mieszanin ciekłych lub stałych za pomocą ciekłego rozpuszczalnika, polegająca na poddaniu mieszaniny ciał działaniu odpowiedniego rozpuszczalnika w celu wydzielenia z niej

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Temat lekcji: Soczewki i obrazy otrzymywane w soczewkach

SCENARIUSZ LEKCJI Temat lekcji: Soczewki i obrazy otrzymywane w soczewkach Scenariusz lekcji : Soczewki i obrazy otrzymywane w soczewkach Autorski konspekt lekcyjny Słowa kluczowe: soczewki, obrazy Joachim Hurek, Publiczne Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi w

Bardziej szczegółowo

Czym jest aerogel? Izolacja aerogelem zapewnia maksimum ochrony termicznej przy minimalnej wadze i grubości.

Czym jest aerogel? Izolacja aerogelem zapewnia maksimum ochrony termicznej przy minimalnej wadze i grubości. Czym jest aerogel? Otrzymany w 1931 roku aerożel składa się w ponad 90% z powietrza, co czyni go bardzo skutecznym izolatorem o najniższym przewodnictwie termicznym. Aspen Aerogels uczynił z aerożelu bardzo

Bardziej szczegółowo

Tarcie statyczne i kinetyczne

Tarcie statyczne i kinetyczne 6COACH35 Tarcie statyczne i kinetyczne Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c 1. CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Tarcie\ZestawI.cma Przykład wyników: Zestaw-wynikiI.cmr 2. CMA Coach Projects\PTSN Coach

Bardziej szczegółowo

Skarbnik CE na PocketPC 2003

Skarbnik CE na PocketPC 2003 Skarbnik CE na PocketPC 2003 Niniejszy dokument przeznaczony jest dla uŝytkowników Skarbnika CE, którzy chcą wykorzystywać go na najnowszych modelach komputerów przenośnych Pocket PC, wyposaŝonych w system

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo