BIAŁOSTOCCZYZNA I MAZOWSZE DALSZE JAKO ŁĄCZNIK DO POLSZCZYZNY KRESOWEJ 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIAŁOSTOCCZYZNA I MAZOWSZE DALSZE JAKO ŁĄCZNIK DO POLSZCZYZNY KRESOWEJ 1"

Transkrypt

1 Philipp HOFENEDER (Wien) BIAŁOSTOCCZYZNA I MAZOWSZE DALSZE JAKO ŁĄCZNIK DO POLSZCZYZNY KRESOWEJ 1 Nie tylko w ostatnich dziesięcioleciach obszary między wschodnio- i zachodniosłowiańskimi teritoriami przyciągały interes badaczy białoruskich, polskich, jak i z innych krajów. Jeszcze w dziewietnastym wieku J.Karłowicz napisał podręcznik o poprawniej polszczyźnie. 2 W czasie międzywojennym H.Turska i K.Nitsch zaczęli zebrać materiały i pisali pierwsze podstawowe prace. Chociaż już na tym etapie opinia co do pochodzenia tego języka jeszcze dość silnie się różniła. [por. RIEGER 1996] Po drugiej wojnie światowej przez długie lata - między innymi z powodów politycznych - zapomniano o tym temacie. Dopiero w latach siedemdziesiątych podjęło na nowo te badania. Na Białorusi trzeba wspomnieć Pana Wjaczesława Werenicza, który intensywnie zaprowadził badania językowe i jako wynik tej pracy opublikował dwa tomy. 3 W Rzeczypospolitej ludowej zwracali uwagę tacy naukowcy, jak A.Obrębska-Jabłońska i Z.Zdancewicz i w latach osiemdziesiątych I.Grek-Pabisowa i I.Maryniakowa, jak i J.Rieger. W ostatnich latach temat języka polskiego na Białorusi jak i Ukrainy cieszy się pewną popularnością, co przynosi ze sobą szereg ciekawych prac, w których coraz więcej zwraca uwagę na czynniki socjolingwistyczne [Por. między innymi: Karaś 2001, Kozłowska-Doda 2001, Karaś 2002, Kozłowska-Doda 1999, Zielińska 2002, Moser 2002, Morita 2006, Gołachowska 2006]. 1 Artykuł został opracowany na podstawie mojej pracy dyplomowej pod tytułem Polnische Varietäten auf dem Gebiet Weißrusslands, którą napisałem pod kierunkiem Pana prof. Mosera w Wiedniu w roku Udział na konferencji został umożliwiony przez START- Projekt Tausend Jahre Sprachgeschichte des Ukrainischen in Galizien pod kierunkiem Pana prof. Mosera. 2 J. Karłowicz razem z O.Kolbergiem, jak K.Dejna (1993:17) zauważa, jeszcze w dziewetnastym wieku byli odpowiedzialni za rozwój badań etnograficznych. Karłowicz też napisał cenną pracę Słownik gwar polskich ( ). Wszystkie tu wymienione pracy można znaleźć w bibliografii. 3 Funkcję wydawcy pełnił W.W.Martynow.

2 Wewnętrznojęzykowe czynniki W danym artykule chcę poruszyć zagadnienie rozpowszechniena tak zwanej polszczyzny północnokresowej. Gdzie i pod jakim względem można jeszcze mówić o istnieniu tej odmiany języka polskiego? Jak wiadomo granice językowe i granice państwowe rzadko się pokrywają. Na przykład polskojęzycznej ludności zachodniej Białorusi 4 spróbuję - przy pomocy zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych czynników językowych znaleźć inne cechy, które nam pozwalają podzielić ten obszar rozpowszechnienia. Innymi słowy, gdzie zaczyna się tak zwana polszczyzna kresowa i czy można jeszcze mówić na obszarze dzisiejszej Polski o sytuacji językowej podobniej do tej na Białorusi lub na Litwie? Podzielienie językowych obszarów wynika zwyczajnie na podstawie cech językowych. Oczywiście posiadają, na przykład, te pięć nam dzisiaj znane obszary polskich dialektów też współne, tylko im charakterystyczne, cechy językowe, ale poza tym współna kultura i historia je łączy. Dialekt w tym sensie też oznacza grupę etniczną [Dejna 1993, s.14]. Sytuacja na Białorusi jak i na Litwie składa się trochę inaczej. Dopiero w dwudziestym wieku odmianą języka polskiego stała polszczyzna kresowa i przez długi czas panowało zdanie, że istnieją czyste dialekty polskie i język polski poza etnograficznym obszarem Polski, które grały mniejszą rolę w kształtowaniu dialektu kulturalnego (języka literackiego) [Nitsch 1957, s.18]. Dopiero w ostatnich latach zaczyna się powoli podział tego obszaru przy uwzględnieniu czysto językowych czynników [Por. Karaś 2002]. Co mamy rozumieć przez polszczyznę kresową? Różne nazwiska, które znamy do dziś, jak polszczyzna (dialekt) północnokresowa, polszczyzna litewska, dialekt wileński, język polski na Białorusi i Litwie mają bardzo zbliżone do siebie znaczenie [Kurzowa 1993, s.62]: polszczyzna przeniesiona poza polskie granice etniczne, wzrośnięta w obce podłoże i z nim zrośnięta, mająca tradycję i burzliwe dzieje [Kurzowa 1993, s.62]. Pod tym względem język polski na Białorusi i Litwie funkcjonował tylko jak adstrat. Jako substrat mamy gwary białoruskie i litewskie, ścislej mówiąc, w naszym przypadku tak zwaną grupę grodzieńsko-baranawickich gwar (błr. hrodzenska-baranawickaja hrupa haworak) jak i średniobiałoruskie gwary (błr. sjarednabelaruskija havorki). Dalej trzeba rozróżniać między 4 Zebrałem materiał językowy z następnych siedmiu wsi na zachodniej Białorusi: Tartary (=Tarta.), Brażelce (=Braż.), Bieniakowie (=Bien.), Iskołdż (Isko.), Naliboki (=Nali.), Iwieniec (Iwie.) i Chorużewo (Chor.). 2

3 językiem mówionym przez dawną szlachtę (=dialekt kulturalny) i gwarą mówioną przez ludność chłopskiego pochodzenia. W dzisiejszych czasach istnieje ta gwara ludowa, w której mówi tylko najstarsze pokolenie. Pod tym względem łatwo odpowiedziło by na pytanie, które wyżej postawiłem. Polszczyzna północnokresowa ogranicza się do tego obszaru, gdzie istnieje gwara białoruska (albo gwara litewska) jako podłoże albo substrat. W takim przypadku ten język polski na Białorusi i Litwie sięga aż do terytorium państwa polskiego, gdzie mamy wokół miasta Białegostoku w pograniczu polsko-białoruskim znaczne osiedlienia białoruskojęzyczne [Sadowski 1997, s.34]. 5 Jak wyglądają typowe cechy językowe tego w ścisłym znaczeniu wybranego obszaru polszczyzny północnokresowej? Wybrałem parę przykładów, które są typowe dla całego obszaru polszczyzny kresowej na Białorusi (i częściowo też na Litwie). Dodatkowa informacja o ich zasięgu w Polsce może nam pokazać, czy te cechy są tylko typowe dla polszczyzny kresowej: a) Akcent kresowy, abo nagłos na proparoksytonycznym abo oksytonycznym sylabie: [mḿel s my, napíseal is my (Bien.); čekčaj, Kazaxstaan, užae (Obuch.)] b) Konstrukcja u+dopełniacz: u mńe antena pol ska; u nas penśua ńe barao taka vél ka (Braż.); u vas sfoua matka aest (Bien.). Takie konstrukcji można też znaleźć wokół Białegostoku [Nowowiejski 1991, s.21, Wróblewski 1986, s.315]. Nawet w obszarach bardziej oddalonych na przykład u Siedlca - można taką wymowę zauważyć, gdzie one jednak występują nie tylko w bardzo małej liczbie ale prawdopodobnie pod wpływem języka ukraińskiego [Zduńska 1965, s.94, Cyran 1960, s.172]. c) Pochylenie o: [my xóm il s my (Braż.), v óśemóéśontym čvartym roku (Isko.); al e pšežył bez čšex óśempéśont l at (Tarta.)], albo wymowa u na miejscu o [tu urot ił s e i ńex zustas e, una była naučyćel ko (Braż.)]. Ta cecha jest notowana na całym Mazowszu jak i na Podlasiu jako regularna [Cyran 1960, s.63, Dejna 2000, mapa 97, Basara 1965, s.104]. 5 W Atlasie gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny, pod redakcją Stanisława Glinki, skupiska wschodniosłowiańskie, między nimi i białoruskie, sięgają aż do Kanałi Augustowskiego, rzeki Biebrzy, Narwy i Bugu. 3

4 d) Jasne o na miejscu ó: [kos c ołof, Bože mob (Bien.) albo ootaš był f stodole, a poz néj juš zrobíli ten kos c uł (Braż.)]. Wahania w kontekscie z jasnym o na miejscu ó można obserwować też w niektórych polskich gwarach, gdzie oni jak zauważa Z.Kurzowa występują między innymi z powodu peryferyjności i dlatego norma języka literackiego nie mógła się rozwijać tak szybko, jak w centralnych obszarach [Kurzowa 1993, s.248]. e) Wymowa asynchroniczna nosówek: [xce za monš oddać siło (Chor.); dorobíł dešče ednom ton komnate, i śpieváeon p osenkí, v voone ton carskon (Isko.)]; wymowa odnosowiona: [bo to teš bešče začoł tyl ko tom pl ebaníeę budovać, to partyzany spalili to škole (Isko.); drugo škołe zbudovali (Iwie.)]. Wymowę odnosowioną jak i wymowę z nosowością asynchroniczną notowane są też w polskich gwarach [Nowowiejski 1989, s.126, Dejna 2000, mapy 103, 106, 108, 109, 111, 112, 113]. W Mazowszu Dalszym występuje nawet wymowa ą jako a, co zwykle związane jest z tak zwaną ruską realizacją, np. vzéva ta pan o maodo [Obrębska-Jabłońska 1972, s.52]. f) Wymowa palatalizowanej l: [tyl ko; Bražel ce, l ut iė (Bien.); l ul é pokupoval i (Braż.); to po prostu muvíl i i t átkové ešče eak žyl i (Isko.)] [Obrębska-Jabłońska 1972, s.15-96]. W polskim języku literackim palatalizowany l występuje wyłącznie przed samogłoską i. W Mazowszu Dalszym jak i na Białostocczyźnie ten miękki l jest notowany też w innych przypadkach. Chociaż tam, pod wpływem dialektu mazowieckiego, w młodszych pokoleniach coraz częściej występuje twardy l [lypa, blysko, xobíly] [Szczepankowska 1993, s.120]. g) Protesy: [tam t u mamy (Braż.); ot; oa spotykałam aix; méškała i edna nanučyćel ka (Bien.)]. Protesy jako typową cechę można znaleźć nie tylko w gwarach polskich i białoruskich, lecz też w białoruskim i w mniejszym stopniu w ukraińskim językach literackich [Grabka 1996, s.154]. h) Różne co do języka literackiego końcówki dopełniacza liczby pojedynczej: [čłov eku, vuvku, bogu, oocu.] [por. Kozłowska-Doda 2006]. Znowu to zjawisko występuje też w połnocnowschodnej Polsce. [Grad-Mucowa 1970] i) Brak rozróżnienia się formy męskoosobowości i niemęskoosobowości w liczbie mnogiej jak u pewnych czasowników: [dvé śostry pošl i pracovać (Braż.); i naśi 4

5 eći tutee bavíl i śe (Isko.); fšystko ofícery polské (Tart.); l ul i ućekali ńekture (Bien.)]. j) Konstrukcja jest/było+dopełniacz liczby mnogiej : [to može było t ix tam sto; čterex ix tam było (Isko.); a tam vóska to auš pravosłavnyx né było (Chor.)]. Ta cecha rozciąga się aż do Białostocczyzny, gdzie ona występuje chyba nie tylko pod wpływem wschodniosłowiańskich języków, ale też paralelnych konstrukcji, jak np. jest (dużo) Polaków albo używania genetivus partitivus [Maryniakowa 1997b, s.122]. k) Funkcjonowanie imiesłowów przysłówkowych uprzednich: [ona była vyšečšy za takégo, nu bogaty čłovék; t ec i vypuśćifšy do l itefskíx škuł (Braż.); a tu z bal ńicy povyxobífšy fšystké (Bien.)]. Ta konstrukcja oznacza czyn, który jest dokonany i funkcjonuje jak predikat. Ona jest notowana zarówno na Białorusi, jak też u Białegostoku i wokół Łomży [Maryniakowa 2001]. l) Akanie: [bo robicam né było kédy (Tart.) oder nacanal iśći (Braż.), néktura słova (Nali.)]. Mimo faktu, że zauważa się tę cechę za typową, ona występuje szczególnie w Białymstoku, jak i wokół Grodna dość rzadko i jest tylko bardziej rozpowszechniona w pozostałych obszarach polszczyzny północnokresowej, jak u Wilna [Nowowiejski 1989, s.116, Grek-Pabisowa 2002, s.16., Grek-Pabisowa 1998, s.93, Smułkowa 2002, s.70, Rieger 1999, s.78]. m) Przedniebienny l: Zjawisko, które istniało przynajmniej do siedemnastego wieku też w literackim języku polskim, odkąd było wysuwane stopniowo z języka. Podobnie do wyżej wymienionego wypadku, gdzie pewne zmiany w peryferyjnych położeniach dłużej się zachowują. Dopiero w dziewietnastym wieku zmiana ł > p została zakończona [Stieber 1973, s.110.]. 6 Między Suwałkami i Białą Podlaską do dzisiejszego dnia można spotkać tę wymowę [Dejna 2000, mapa 36]. Jak wynika z tej listy znaczna liczba cech, które uważa się za typowe kresowe, występują też w dzisiejszej Polsce zarówno na pograniczu polsko-białoruskim, jak też w głębu kraju, gdzie już nie ma białoruskojęzycznego osiedlienia. Trudno tu ustalić dokładną granicę 6 Jeszcze w dwudziestoleciu wymowa [ ] jako [ł] była zwyczajna na scenach polskich teatrów. 5

6 polszczyzny północnokresowej. W każdym wypadku obszar dzisiejszej Białostocczyzny posiada większość tych cech, które zauważa się za typowo kresowe. Obszary, które są już bardziej oddalony od pograniczu polsko-białoruskiej stopniowo zawierają mniej tych typowo kresowych cech. Trzeba jednak powiedzieć, że obszary tradycyjnej Polszczyzny kresowej też wyróżnią się dość silnie i frekwencja poszczególnych cech się zmienia. Zewnętrznojęzykowe czynniki Już od dawna na tym obszarze, gdzie spotykają się języki słowiańskie i bałtyckie, ludność posiadała przynajmniej bierną znajomość wielu języków. Skoncentrowałem się tu na tym obszarze, który jeszcze po pierwszej wojnie światowej całościowo znajdował się w granicach państwa polskiego. 7 Poza tym we wszystkich tu wymienionych wsiach Kościół katolicki już od dawna istniał i obrządek rzymsko-katolicki dominował wśród ludności. Wiara, więcej niż w innych krajach, miała i dalej ma centralne znaczenie. Grała taką rolę, że aż do dzisiejszego dnia w pewnych pokoleniach (starszych) wiara zastępuje przynależność do pewnego narodu. Można też powiedzieć, że świadomość narodowa składa się z wyznania. Z tego wynika, że uważa się katolika prawie zawsze za Polaka i prawosławnego za Białorusina abo Rusina [Por. Straczuk 1999]. Podobnie do tego w badaniach w północnowschodniej Polsce dostrzegano pewne zgodności co do wiary i świadomości narodowej. A. Sadowski słusznie zauważył, że w życiu codziennym świadomość przynależności religijnej poszczególnych jednostek i zbiorowości służy m. in. do naznaczania przynależności do określonej grupy etnicznej. Potoczne segregacje według czynnika religijnego są na tyle silne, że niejednokrotnie obejmują nawet osoby niewierzące. [ ] Za segregacją religijną kryją się szeroko manifestowane stereotypy trzech podstawowych wyznań oraz związanych z nimi historycznie dominujących na tym obszarze narodów: Polaków-katolików, Rosjan (ruskich)-prawosławnych oraz Niemców-ewangelików [Sadowski 1997, s.22]. 7 Te obszary nazwali się jeszcze w dziewietnastym wieku pod panowaniem Rosji województwo grodzieńskie (Hrodzenskaja gubernja), województwo wilnieńskie (Vilenskaja gubernja), województwo Suwałki (Suvalkaŭvskaja gubernja) i częściowo zachodnie obszary mińskiego województwa (Minskaja gubernja). W dwudziestoleciu międzywojennym obejmowało to województwa białostockie, wileńskie, nowogródzkie i poleskie z Wilniem jako ośrodek kulturny i polityczny. 6

7 Zbieżności nie ograniczają się tylko do tego czynniku. Aż do dzisiejszgo dnia zachowała się świadomość socjalna, która dzieli się na dwie odmiany: polszczyzna szlachecka albo język szlachecki w przeciwieństwie do języka prostego albo niszl achetnego [Por. Straczuk 1999, s.54]. 8 Ta różnica znajduje swoje odbicie też w ksztalcie języka. W języku tak zwanym szlachetnym można na przykład - przeciwnie do chamowatego języka - znaleźć częściej konstrukcję [Por. dalej Kozłowska-Doda 2006] celownika analitycznego niż konstrukcję dla+dopełniać. To samo dotyczy pluralis majestatis w wyrazach grzecznościowych i form nieskróconych. Wołacz jak i czasowniki z końcówkami osobowymi albo złożonych konstrukcji przyszłościowych prawie wyłącznie można zastać w tej polszczyźnie szlachetniej. Odwrotnie można zauważyć znacznie częściej w języku ludności, która jeszcze posiada świadomość ich chłopskiego pochodzenia, formy językowe jak zdrobnienia, skrócone formy czasowników albo już wyżej wymieniona forma dla+dopełniać. Trzeba jeszcze podkreślić, że chociaż istnieją możliwości podporządkowania pewnych cech do pewnej odmiany języka, większość tych cech występuje w obu wersjach. Decydująca tu jest jedynie ich frekwencja. Ta różnica co do warstw społecznych, albo lepiej mówiąc, co do świadomości społecznej, występuje nie tylko w tradycyjnych obszarach Polszczyzny kresowej, jak na Białorusi albo na Litwie. Nie tylko w bezpośrednim polsko-białoruskim pograniczu, lecz też w rejonach, oddalonych już znacznie od granicy, jak na Mazowszu Dalszym, występują te formy językowe [Por. Zielińska 2004, Handke 1998, Gołachowska 2006, Morita 2006]. Jak można dostrzec w innych wielojęzycznych sytuacjach, gdzie ludność jest bi- abo trilingwualna, z pewnych języków korzysta się tylko w pewnych sociolingwistycznych sytuacjach. Rozróżnia się w tych tak zwanych sferach wśród rodzinno-sąsiedzkiej, religijniej i administracyjno-politycznej. Na Białorusi to odpowiada tzw. mowie prostej w rodzinie i wśród sąsiadów [Por. Zielińska 2004, Wiemer 2003a] 9, językowi polskiemu w kościele i religijnych sytuacjach i językowi rosyjskiemu w sytuacjach oficjalnych. Nie 8 Wąsko z tym związane jest prestiż języka. Tak mówią ludzie na Białorusi o tym, że ich język prosty, białoruski, chamowaty trochę albo dubowyj, nijaki, twardy. 9 Pod tą nazwą rozumie się pewną odmianę białoruskiego dialekta, która jest w pewnym mierze nasycona polonizmami albo rusycyzmami. Nie ma normy językowej i charakterystyczne jest brak prestiżu. Mowa prosta zawsze znajduje się w opozycji do języków literackich i jest używana przez ludność regionalną, to znaczy, że może się rozróżnić w poszczególnych obszarach Białorusi dość znacznie. 7

8 zwracając uwagę na brak rosyjskiego i tak zwanej mowy prostej w Polsce, spotykamy podobną sytuację na Białostocczyźnie i Podlasiu, gdzie z pewnych odmian języka korzysta się wyłącznie w pewnych sferach. Jak E.Gołachowska (2006, s.149) obserwowała, dialekt polski stanowi w północnowschodniej Polsce w opozycji do tak zwanej polszczyzny ogólnej w wariancie regionalnym północnowschodnim. Porówniliśmy się obszary po obu stronach granicy co do zewnętrzno- i wewnętrznojęzykowych czynników. Świadomość społeczna, znaczenie wiary i stosowanie różnych odmian w różnych sferach mają regionalne niezwykłości. Jak i pod czysto językowym czynnikam, tak przy pomocy socjolingwistycznych faktorów obszar funkcjonowania Polszczyzny kresowej sięga do Polski. Przynajmniej pogranicze, dokładniej mówiąc aż do rzeki Narwa, wykazuje większość tych cech, zauważono za typowe kresowe. Mazowsze Dalsze, obszar między Białymstokiem, Łomżą i Białą Podlaską nazwałbym z wyższej wymienionych przyczyń obszar strefę przejściową. 10 Bibliografia: Basara, A. Studia nad wokalizmem w gwarach Mazowsza (samogłoski ustne). Wrocław- Warszawa-Kraków: Cyran, W. Gwary polskie w okolicach Siedlec. Łódź: Dejna, K. Dialekty polskie. 2-e wyd. - Wrocław et al: Dejna, K., Gala, S. et al. (red.) Atlas gwar polskich, t.2.masowsze. Warszawa: Gołachowska, E. Opis języka wsi włościańskich i szlacheckich w dawnej Ziemi Drohickiej na Podlasiu: rozprawa doktorska, Warszawa: 2006 (w druku). Grabka, B. Problem protezy nagłosowej w gwarach polskich, w: Dunaj, B., Reichan, J. (red.), Studia dialektologiczne I, Kraków: S Grad-Mucowa, M. Fleksja rzeczowników w gwarach Mazowsza. Warszawa: Ten układ terytorialny pozwala nam traktować obszar Białostocczyzny jako naturalną strefą przejściową między względnie jednolitym zespołem rdzennych dialektów polskich, a zwartym obszarem polskich obszarów językowych na terenie obecnej Białorusi i Litwy (który uzupełniają liczne rozsiane polskie wyspy językowe). [Nowowiejski 1999, s.25] 8

9 Handke, K. Świadomość i kompetencje językowe jednostki na pograniczu kultur, w: Grek- Pabisowa, I. Handke, K. et al. (red.), Bohatyrowicze sto lat później. Warszawa: S Karaś, H. Gwary polskie na Kowieńszczyźnie. Warszawa-Puńsk: Kozłowska-Doda, J. (=Kazloўskaja-Doda, J.) Belaruskija ėlementy ў marfalogii pol skaj gavorki, užyvannaj u Voranaўskim raëne na Belarusi, wykład konferencyjny Droga ku wzajmeności Polsko-białoruskie związki kulturowe, literackie, językowe, konferencja naukowa w Krakowie, lipca2004) (w druku). Kurzowa, Z. Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI XX w., Warszawa-Kraków: Maryniakowa, I. Polskie gwarowe obszary północno-wschodnie wobec pojęcia kresy, w: Handke, K. (red.), Kresy pojęcie i rzeczywistość. Zbiór studiów. Warszawa: S Morita, K. Przemiany socjolingwistyczne w polskich społecznościach na Litwie (rejon trocki) i Białorusi (rejon iwieniecki). Rozprawa doktorska. Warszawa: 2006 (w druku). Moser, M. Zur Polszczyzna kresowa in Weissrussland und der Ukraine, Die Welt der Slawen XXVII. 2002: S Nitsch, K. Dialekty języka polskiego z 3 mapami. Wrocław-Kraków: Nowowiejski, B. Fonetyka polszczyzny Sokólskiej, w: Maryniakowa, I., Smułkowa, E. (red.), Studia językowe z Białostocczyzny. Onomastyka i historia języka. Część I, Warszawa: S Nowowiejski, B. Regionalizmy kresowe (północno-wschodnie) w mowie mieszkańców Sokółki, w: Handke, K. (red.), Regionalizmy w języku familijnym. Wrocław-Warszawa- Kraków: S Nowowiejski, B. Język polski Białostocczyzny odmiana polszczyzny kresowej?, w: Nowowiejski, B. (red.) Polszczyzna Północno-Wschodnia. Białystok: S Obrębska-Jabłońska, A. (red.) Teksty gwarowe z Białostocczyzny z komentarzem językowym. Warszawa: Rieger, J. Co wiemy o języku polskim na kresach wschodnich?, w: Rieger, J. (wyd.), Język polski dawnych Kresów Wschodnich, tom I: Studia i materiały, Warszawa: S

10 Rieger, J. Buszlakoǔ, J. Teksty z Obuchowiczów na Grodzieńszczyźnie z komentarzem językowym, Studia nad Polszczyzną Kresową, IX, Warszawa: S Sadowski, A. Mieszkańcy północno-wschodniej Polski. Skład wyznaniowy i narodowościowy, w: Kurcz, Z. (red..), Mniejszości narodowe w Polsce. Wrocław: S Smułkowa, E. Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Warszawa: Straczuk, J. Język a tożsamość człowieka w warunkach społecznej wielojęzyczności. Pogranicze polsko-litewsko-białoruskie. Warszawa: Werenicz, W. (=Vjarėnič, V.L.), Pol skia peryferyjnyja havorki na ŭschodze. Da historyi pytannja, w: Martynov, V.V. (red.), Pol skie govory v SSSR, Čast 1: Issledovanija i materialy gg. Minsk: S Wiemer, B. Mowa prosta - Präliminaria zu einer strukturellen Beschreibung, Blankenhorn, R., Błaszczak, J. et al. (red..) Beiträge der Euorpäischen Slavistischen Linguistik (POLYSLAV) 6. München: S Wróblewski, P. Regionalizmy w języku inteligencji białostockiej, w: Kurkowska, H. (Hrsg.), Współczesna polszczyzna. Wybór zagadnień. Warszawa: S Zduńska, H. Studia nad fonetyką gwar mazowieckich. Konsonantyzm. Wrocław- Warszawa-Kraków: Zielińska, A. Mowa Prosta und ander Begriffe aus dem Vokabular des Forschers in der slavisch-baltischen Kontaktzone. Zeitschrift für Slavistik S

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym

1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym 1. Społeczeństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń: - wymienia narodowości, które zamieszkiwały II RP, - wymienia największe miasta II RP, - definiuje pojęcie

Bardziej szczegółowo

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkały przez liczne grupy nieukraińców Radziecki spadek - to spadek niepodległej Ukrainy i niepodległej Polski Ludność polska

Bardziej szczegółowo

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8

www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp. j., Warszawa 2014 ISBN: 978-83-7892-243-8 Autor: Paweł Pokora Redaktor serii: Marek Jannasz Koncepcja graficzna serii: Teresa Chylińska-Kur, KurkaStudio Opracowanie graficzne: Piotr Korolewski www.gimtestok.pl Copyright by Wydawnictwo Lingo sp.

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu

Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu Mniejszości narodowe i etniczne na Mazowszu - Działania Pełnomocnika Wojewody Mazowieckiego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. Warszawa, dnia 11 czerwca 2013 r. Przestawione dane dotyczą społeczności

Bardziej szczegółowo

Bibliografia w układzie chronologicznym

Bibliografia w układzie chronologicznym 1 Anna Zielińska Bibliografia w układzie chronologicznym 1991 1. Cechy fonetyczne i fleksyjne polszczyzny staroobrzędowców rosyjskich z Wodziłek koło Suwałk, Studia nad polszczyzną kresową t. VI, 1991,

Bardziej szczegółowo

Znaleźć słowo trafne... Stylistyczno-komunikacyjny obraz współczesnej polszczyzny

Znaleźć słowo trafne... Stylistyczno-komunikacyjny obraz współczesnej polszczyzny Znaleźć słowo trafne... Stylistyczno-komunikacyjny obraz współczesnej polszczyzny NR 66 Aldona Skudrzyk Krystyna Urban Znaleźć słowo trafne... Stylistyczno-komunikacyjny obraz współczesnej polszczyzny

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ 2.B specjalność dodatkowa: promocja miasta i regionu MODUŁ III. spis przedmiotów:

CZĘŚĆ 2.B specjalność dodatkowa: promocja miasta i regionu MODUŁ III. spis przedmiotów: CZĘŚĆ 2.B specjalność dodatkowa: promocja miasta i regionu MODUŁ III spis przedmiotów: Numer 1.: Tradycje Małopolski Wschodniej......... 2 Numer 2.: Nauka o komunikowaniu...... 2 Numer 3.: Współczesna

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTALNY Moduł/Przedmiot: Kultura języka Kod modułu: xxx Koordynator modułu: prof. AM dr hab. Andrzej Kempiński Punkty ECTS: 4 Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

dr hab. Krzysztof Ślusarek Galicja 1772-1918 Struktura narodowościowa ludności Galicji na przełomie XIX i XX wieku

dr hab. Krzysztof Ślusarek Galicja 1772-1918 Struktura narodowościowa ludności Galicji na przełomie XIX i XX wieku dr hab. Krzysztof Ślusarek Galicja 1772-1918 Struktura narodowościowa ludności Galicji na przełomie XIX i XX wieku Skład wyznaniowy ludności Skład wyznaniowy ludności Galicji w 1857 roku. Wyznanie mojżeszowe;

Bardziej szczegółowo

Zalety dwu- i wielojęzyczności

Zalety dwu- i wielojęzyczności Konferencja: Wielojęzyczne Rodziny, Wspieranie rodzin wielojęzycznych - lingwistyczny skarb Europy 5 listopada 2014, Łódź www.multilingual-families.eu Zalety dwu- i wielojęzyczności Dr hab. Magdalena Olpińska

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE specjalność: Międzynarodowy wymiar obsługi ruchu granicznego Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Współpraca transgraniczna ze wschodnimi Kod

Bardziej szczegółowo

Białoruska mniejszość narodowa w II Rzeczypospolitej w historiografii polskiej

Białoruska mniejszość narodowa w II Rzeczypospolitej w historiografii polskiej Eugeniusz Mironowicz (Białystok) Białoruska mniejszość narodowa w II Rzeczypospolitej w historiografii polskiej Według szacunków prof. Jerzego Tomaszewskiego w Polsce na pocz. lat 30. mieszkało 1 954 tys.

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PLAN ZAJĘĆ INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ

SZCZEGÓŁOWY PLAN ZAJĘĆ INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ SZCZEGÓŁOWY PLAN ZAJĘĆ INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ Studia stacjonarne drugiego stopnia ROK I Rok akad. 2016/17 [cykl kształcenia 2016/17-2018/19] Lp. Nazwa przedmiotu Liczba godz. w sem. I Forma zal./

Bardziej szczegółowo

Temat: Kresy Wschodnie

Temat: Kresy Wschodnie Konspekt lekcji (3) Temat: Kresy Wschodnie Propozycja innych tematów: Kresy polski raj utracony Kresy mity i rzeczywistość Zamierzone osiągnięcia: Przygotowanie przed lekcją uczeń: zna pojęcie Kresy; zna

Bardziej szczegółowo

Mniejszości narodowe i etniczne w województwie wielkopolskim. Patryk Pawełczak pełnomocnik wojewody ds. mniejszości narodowych i etnicznych

Mniejszości narodowe i etniczne w województwie wielkopolskim. Patryk Pawełczak pełnomocnik wojewody ds. mniejszości narodowych i etnicznych Mniejszości narodowe i etniczne w województwie wielkopolskim Patryk Pawełczak pełnomocnik wojewody ds. mniejszości narodowych i etnicznych Kraj urodzenia Wyniki Spisu z 2011 r. wykazały, że 3413,4 tys.

Bardziej szczegółowo

Stosunek Polaków do dialektów regionalnych. Raport na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Stosunek Polaków do dialektów regionalnych. Raport na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Stosunek Polaków do dialektów regionalnych. Raport na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany ze środków grantu Focus

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Struktura wyznaniowa województwa podlaskiego Krzysztof Goss

Struktura wyznaniowa województwa podlaskiego Krzysztof Goss Struktura wyznaniowa województwa podlaskiego Krzysztof Goss Struktura wyznaniowa ziem obecnego woj. podlaskiego mierzona była kilkakrotnie przez aparat administracyjny organizmów państwowych - m.in. w

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Załącznik Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Lp. Nazwa jednostki Zadania programowe Zadania i zakupy inwestycyjne 1 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Centrum Kulturalne Białorusi w Warszawie

Centrum Kulturalne Białorusi w Warszawie Centrum Kulturalne Białorusi w Warszawie Styczeń 2014 Pn Wt Śr Cz Pt Sb N 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 wydarzenia: 1 stycznia Święto Nowego Roku 7

Bardziej szczegółowo

Opublikowane scenariusze zajęć:

Opublikowane scenariusze zajęć: mgr Magdalena Tomczyk nauczyciel dyplomowany historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie w Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. Naukowo zajmuje się historią XIX i

Bardziej szczegółowo

Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury

Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Polszczyzna piękna i bogata wybór literatury Wybór i opracowanie Magdalena Mularczyk Kielce 2015 Korekta Małgorzata Pronobis Redakcja techniczna opracowanie

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa z zagadnień kultury pogranicza pt.

VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa z zagadnień kultury pogranicza pt. Uniwersytet w Białymstoku Wydział Historyczno-Socjologiczny Katedra Socjologii Wielokulturowości IS VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa z zagadnień kultury pogranicza pt. AUTOCHTONICZNYCH MNIEJSZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY dla uczniów klasy III Gimnazjum nr 47 sportowego w Krakowie opracowany: przez zespół polonistów gimnazjum CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM Obowiązuje znajomość lektur:

Bardziej szczegółowo

Publikacje. Książki współautorskie: - Poradnik językowy. Polskie gadanie, ASTRUM, Wrocław 2000, stron 184, (wspólnie z W. Mochem)

Publikacje. Książki współautorskie: - Poradnik językowy. Polskie gadanie, ASTRUM, Wrocław 2000, stron 184, (wspólnie z W. Mochem) Zofia Sawaniewska-Moch Publikacje Książki autorskie: - Poradnik Jana Karłowicza jako źródło poznania potocznej polszczyzny północnokresowej. Słownictwo, seria Polono-Slavica Varsoviensia nr 5, UW, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok

PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok Plan pracy Przyjęty na posiedzeniu Rady Naukowej PIN-Instytutu w Opolu w dniu 24 czerwca 2015 roku PLAN PRACY PIN INSTYTUTU ŚLĄSKIEGO W OPOLU na 2016 rok A. PLAN ZADANIOWO-FINANSOWY W CZĘŚCI ZADAŃ BADAWCZYCH

Bardziej szczegółowo

Matura z języka polskiego 2015 Jak przygotować ucznia do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy

Matura z języka polskiego 2015 Jak przygotować ucznia do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy do nowej formuły egzaminu ustnego? karty pracy karta zadania Nr 1a polecenie tekst W jaki sposób w utworach literackich można mówić o przemijaniu? omów zagadnienie, odwołując się do załączonego liryku

Bardziej szczegółowo

Wykaz publikacji. 1987 6. Przeobrażenia semantyczne polskich gwarowych nazw diabła, Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, XXIV, 77-90

Wykaz publikacji. 1987 6. Przeobrażenia semantyczne polskich gwarowych nazw diabła, Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, XXIV, 77-90 Ewa Masłowska Wykaz publikacji 1978 1. Indeks alfabetyczny form podstawowych do tomów VII-XIV Atlasu Językowego Kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (AJK), [w:] AJK XV, Wrocław 1978, s. 184-187. (współaut.

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA LOGOPEDIA

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA LOGOPEDIA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA LOGOPEDIA LOGOPEDIA SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent ma wiedzę w zakresie pedagogicznych, psychologicznych, medycznych

Bardziej szczegółowo

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek

Słowniki i inne przydatne adresy. oprac. dr Aneta Drabek Słowniki i inne przydatne adresy oprac. dr Aneta Drabek Encyklopedia PWN Internetowa encyklopedia PWN zawiera wybór 80 tysięcy haseł i 5tysięcy ilustracji ze stale aktualizowanej bazy encyklopedycznej

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że:

Doświadczenia strony polskiej Euroregionu pozwalają stwierdzić że: ANALIZA AKTYWNOŚCI STRON KRAJOWYCH EUROREGIONU NIEMEN W ZAKRESIE WSPÓŁPRACY PRZYGRANICZNEJ (2006R.) Zarówno w Polsce, jak i w Rosji (Obwód Kaliningradzki FR) oraz na Litwie i Białorusi wiedza o burzliwych

Bardziej szczegółowo

Słowiańskie słowniki gwarowe tradycja i nowatorstwo

Słowiańskie słowniki gwarowe tradycja i nowatorstwo INSTYTUT SLAWISTYKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK INSTYTUT SLAWISTYKI ZACHODNIEJ I POŁUDNIOWEJ UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO ŁOMŻYŃSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE IM. WAGÓW FUNDACJA SLAWISTYCZNA Program międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Bibliografia prac. 1958 1. Niektóre wiadomości o starowiercach zamieszkałych na terenie Polski, Slavia Orientalis, t. VII, z. 4, s.

Bibliografia prac. 1958 1. Niektóre wiadomości o starowiercach zamieszkałych na terenie Polski, Slavia Orientalis, t. VII, z. 4, s. Iryda Grek-Pabisowa Bibliografia prac 1958 1. Niektóre wiadomości o starowiercach zamieszkałych na terenie Polski, Slavia Orientalis, t. VII, z. 4, s. 135-150 2. O najważniejszych cechach gwarowych języka

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Katarzyny Konczewskiej pt. Język polski na Grodzieńszczyźnie

Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Katarzyny Konczewskiej pt. Język polski na Grodzieńszczyźnie Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Katarzyny Konczewskiej pt. Język polski na Grodzieńszczyźnie Przedstawiona do oceny praca doktorska wpisuje się w badania języka i kultury polskiej w dziedzinach językoznawstwa,

Bardziej szczegółowo

studia rozpoczęte od roku akademickiego 2011/2012 Lp. Przedmiot ECTS studia niestacjonarne

studia rozpoczęte od roku akademickiego 2011/2012 Lp. Przedmiot ECTS studia niestacjonarne Program nauczania Wyższej Szkoły Administracji Publicznej imienia Stanisława Staszica w Białymstoku studia rozpoczęte od roku akademickiego 2011/2012 Tytuł: Kierunek: Specjalność: licencjat FILOLOGIA lingwistyka

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

GRANICE JĘZYKA. RÓŻNE SAMOOKREŚLENIA 'POLAKA' NA BIAŁORUSI I LITWIE Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Janusza A.

GRANICE JĘZYKA. RÓŻNE SAMOOKREŚLENIA 'POLAKA' NA BIAŁORUSI I LITWIE Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Janusza A. Ines Katharina Ackermann GRANICE JĘZYKA. RÓŻNE SAMOOKREŚLENIA 'POLAKA' NA BIAŁORUSI I LITWIE Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Janusza A. Riegera Autoreferat 70 lat po drugiej wojnie

Bardziej szczegółowo

Języki ludów Europy. Anna Kozłowska a.kozlowska@uksw.edu.pl. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Języki ludów Europy. Anna Kozłowska a.kozlowska@uksw.edu.pl. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Anna Kozłowska a.kozlowska@uksw.edu.pl Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Klasyfikacje języków świata 2 Podstawy klasyfikacji genetycznej Rodzina indoeuropejska 3 Podstawy klasyfikacji geograficznej

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015

Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Program studiów podyplomowych z zakresu etnologii, edycja 2014/2015 Ogólna charakterystyka studiów podyplomowych Wydział prowadzący studia podyplomowe: Nazwa studiów podyplomowych: Nazwa studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES

Ilość godzin. Cena za godzinę. Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności. B1.1 Wyrównawcze. B2 Konwensatoria. Angielski TOLES Nazwa kursu Poziom Uzyskane umiejętności Ilość godzin Cena za godzinę B1.1 Wyrównawcze Kurs przeznaczony jest dla studentów programów anglojęzycznych w dziedzinie biznesu i stosunków międzynarodowych.

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu/modułu Dziecko w rodzinie i społeczeństwie 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Dziecko w rodzinie i społeczeństwie 3. Jednostka

Bardziej szczegółowo

Fundacja Ochrony Dziedzictwa śydowskiego i Pracownia Literatury Polsko-śydowskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.

Fundacja Ochrony Dziedzictwa śydowskiego i Pracownia Literatury Polsko-śydowskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Fundacja Ochrony Dziedzictwa śydowskiego i Pracownia Literatury Polsko-śydowskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II zapraszają na MIĘDZYNARODOWĄ KONFERENCJĘ NAUKOWĄ HISTORIA I KULTURA

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW KOLEGIUM MISHUS INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ

PLAN STUDIÓW KOLEGIUM MISHUS INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ PLAN STUDIÓW KOLEGIUM MISHUS INSTYTUT FILOLOGII SŁOWIAŃSKIEJ Studia stacjonarne pierwszego stopnia rok akad. 2015/2016 ROK I Plan studiów do programu modułowego zatwierdzonego na cykl kształcenia 2014/15

Bardziej szczegółowo

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15

Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 Konflikt na Ukrainie osłabił bezpieczeństwo Litwinów 2015-06-15 15:21:15 2 Działania Rosji na Ukrainie osłabiły bezpieczeństwo Litwinów. Na Litwie, będącej członkiem NATO, nie powinien się powtórzyć ukraiński

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Wybór publikacji ze zbiorów Miejskiej Biblioteki im. A. K. Cebrowskiego w Łowiczu. Zestawienie bibliograficzne

Wybór publikacji ze zbiorów Miejskiej Biblioteki im. A. K. Cebrowskiego w Łowiczu. Zestawienie bibliograficzne Wybór publikacji ze zbiorów Miejskiej Biblioteki im. A. K. Cebrowskiego w Łowiczu Zestawienie bibliograficzne DZIECI Bajka o królu Kichaczu : wzbogacona ćwiczeniami logopedycznymi, percepcji wzrokowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012

Polityka językowa Unii Europejskiej. Łódź 14 maja 2012 Polityka językowa Unii Europejskiej Łódź 14 maja 2012 Wielojęzyczna Europa od 1958 r. Pierwsze rozporządzenie Rady nr 1/58 stanowi, że oficjalnymi i roboczymi językami są języki państw członkowskich Traktat

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Karolina Jekielek Samouczek języka angielskiego w zdaniach do tłumaczenia Poziom elementary Samouczek języka angielskiego w zdaniach do tłumaczenia 3 Copyright by Karolina Jekielek & e-bookowo Projekt

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU WYDZIAŁ INSTRUMENTÓW SMYCZKOWYCH, HARFY, GITARY I LUTNICTWA Moduł/Przedmiot: Kultura języka Kod modułu: xxx Koordynator modułu: mgr Stefan Drajewski

Bardziej szczegółowo

Monitoring audycji adresowanych do mniejszości narodowych i etnicznych w OTV Białystok i Radio Białystok. Prof. Ireneusz Krzemiński Marcin Jóźko

Monitoring audycji adresowanych do mniejszości narodowych i etnicznych w OTV Białystok i Radio Białystok. Prof. Ireneusz Krzemiński Marcin Jóźko Monitoring audycji adresowanych do mniejszości narodowych i etnicznych w OTV Białystok i Radio Białystok Prof. Ireneusz Krzemiński Marcin Jóźko PRZEDMIOT OPRACOWANIA Firma Lokalne Badania Społeczne i Pracownia

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV

Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV Wymagania na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie IV OCENA CELUJACY BARDZO DOBRY WYMAGANIA - Twórcze oraz samodzielne rozwijanie własnych uzdolnień i zainteresowań. - Bezbłędne wypowiedzi ustne

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu 2. Kod modułu 0-PRA-3 3. Rodzaj modułu obowiązkowy lub fakultatywny obowiązkowy 4. Kierunek studiów ARCHEOLOGIA, specjalizacja Archeologia

Bardziej szczegółowo

BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE

BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE ISSN 0032-3802 BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE DE LINGUISTIQUE ZESZYT LX FASCICULE LX UNIVERSITAS BIULETYN POLSKIEGO TOWARZYSTWA JĘZYKOZNAWCZEGO BULLETIN

Bardziej szczegółowo

1. LET S COMMUNICATE! LEKCJA

1. LET S COMMUNICATE! LEKCJA Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny, sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych oraz warunki i tryb uzyskania oceny wyższej niż przewidywana Język angielski podręcznik Voices 1, wyd.macmillan Nr

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Wypracowanie przez studenta umiejętności budowania poprawnych struktur

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Wypracowanie przez studenta umiejętności budowania poprawnych struktur Załącznik Nr 1 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: PNJA- gramatyka praktyczna języka angielskiego 2. KIERUNEK: filologia, specjalność filologia angielska 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA

PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA PROGRAM ZAJĘĆ DODATKOWYCH SZKOLNEGO KOŁA HISTORYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA SOKÓŁKA 2014 1 SPIS TREŚCI: 1. Ogólna charakterystyka Programu

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wrocławski

Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Anna Jaskóła SYTUACJA

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

Współpraca przygraniczna. im. Adama Mickiewicza w Bielsku Podlaskim

Współpraca przygraniczna. im. Adama Mickiewicza w Bielsku Podlaskim Współpraca przygraniczna Zespołu Szkół im. Adama Mickiewicza w Bielsku Podlaskim W Zespole Szkół im. Adama Mickiewicza w Bielsku Podlaskim od wielu lat prowadzona jest nauka języka ukraińskiego jako języka

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Efekty współpracy międzynarodowej Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych w kształceniu bezpiecznych zachowań Białystok, 6 grudnia 2011 r. Instytucje realizujące współpracę międzynarodową: Komenda Wojewódzka

Bardziej szczegółowo

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański

Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański Dr Barbara Klassa Zakład Metodologii Historii i Historii Historiografii Instytut Historii Uniwersytet Gdański 1. Przedmiot: Historia historiografii Rok: IV Semestr: VII Studia: stacjonarne 2. Ilość godzin:

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

Trzeba pomóc. Krystyna Lachowicz

Trzeba pomóc. Krystyna Lachowicz Krystyna Lachowicz Trzeba pomóc cz. I Po kilkudziesięciu latach przerwy, w 1989 roku znów zaczęły ukazywać się niezależne, polskie gazety na Wschodzie. Głos znad Niemna, tygodnik Związku Polaków na Białorusi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINAŁU WOJEWÓDZKIEGO V GIMNAZJADY POLONISTYCZNEJ

PROGRAM FINAŁU WOJEWÓDZKIEGO V GIMNAZJADY POLONISTYCZNEJ PROGRAM FINAŁU WOJEWÓDZKIEGO V GIMNAZJADY POLONISTYCZNEJ ( 25 KWIETNIA 2009 r.) godz. 10.00 oficjalne rozpoczęcie konkursu: - powitanie gości i uczestników; - informacja o przebiegu turnieju; - przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4. Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania:

Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4. Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania: Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4 Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania: Bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach szkolnych

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania uczniów z języka polskiego w klasie II gimnazjum

Kryteria oceniania uczniów z języka polskiego w klasie II gimnazjum Kryteria oceniania uczniów z języka polskiego w klasie II gimnazjum Ocenę CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, który w zakresie swych kompetencji polonistycznych spełnia wszystkie wymagania jak na ocenę bardzo dobrą,

Bardziej szczegółowo

Publikacje. 1. Gwary nadbużańskie mazowiecko-podlaskie, Łomża 2002 (książka, stron 180).

Publikacje. 1. Gwary nadbużańskie mazowiecko-podlaskie, Łomża 2002 (książka, stron 180). Dorota Krystyna Rembiszewska Publikacje 1. Prace zwarte 1. Gwary nadbużańskie mazowiecko-podlaskie, Łomża 2002 (książka, stron 180). 2. Dynamika rozwoju gwary Knyszyna i okolic na Podlasiu w XX wieku,

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym Opracowano na podstwie: Dz.U. z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 62, poz. 550, z 2009

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Kresy, pogranicza a literatura dla dzieci i młodzieży

Kresy, pogranicza a literatura dla dzieci i młodzieży Instytut Filologii Polskiej UwB Zakład Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UwB Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza (Oddział Białostocki) Zespół Badań Regionalnych UwB Studenckie Koło Naukowe

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Język rosyjski KOD WF/I/st/1

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Język rosyjski KOD WF/I/st/1 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Język rosyjski KOD WF/I/st/1 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/i semestr 5. LICZBA

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM W KLASACH I-III I POSTANOWIENIA OGÓLNE System oceniania jest zgodny z rozporządzeniem MEN, w sprawie oceniania, klasyfikacji i promowania

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE SZEFA KANCELARII SENATU. z dnia 11 stycznia 2007 r.

OBWIESZCZENIE SZEFA KANCELARII SENATU. z dnia 11 stycznia 2007 r. OBWIESZCZENIE SZEFA KANCELARII SENATU z dnia 11 stycznia 2007 r. w sprawie wykazu jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2006 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. KLASA I W klasach I na ocenę celującą uczeń powinien: - pracować systematycznie oraz z dużym zaangażowaniem na każdej lekcji i w domu, -

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal.

FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015. Ćwiczenia (semestr) Forma zaliczenia. 30 (1) Zal. FILOLOGIA POLSKA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA PLAN STUDIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 Przedmioty podstawowe i kierunkowe pięć grup (wyjątki zaznaczono w uwagach) Ćwiczenia Forma zaliczenia Rok studiów

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW. dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW. Monografie

PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW. dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW. Monografie PUBLIKACJE PRACOWNIKÓW dr hab. Danuta Jastrzębska-Golonka, prof. UKW Monografie Fonetyka wczoraj i dziś. Ewolucja wiedzy fonetycznej w opracowaniach i podręcznikach gramatyki dla szkół średnich okresu

Bardziej szczegółowo

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy:

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy: Ogólnopolska studencko-doktorancko-ekspercka Konferencja Naukowa W poszukiwaniu tożsamości. Synkretyzm Nowego Świata 24 25 maja 2014 Kraków, Collegium Broscianum UJ, Ul. Grodzka 52, p.ii Z przyjemnością

Bardziej szczegółowo

Encyklopedia Katolicka T. VI, VII, VIII, IX, X, XI cena: 50,00 zł/tom

Encyklopedia Katolicka T. VI, VII, VIII, IX, X, XI cena: 50,00 zł/tom Encyklopedia Katolicka T. VI, VII, VIII, IX, X, XI cena: 50,00 zł/tom 1. Graczyk Roman Konstytucja dla Polski Seria: Demokracja. Filozofia i Praktyka Kraków : Znak, 1997 Warszawa : Fundacja im. Stefana

Bardziej szczegółowo

Wikisłownik. (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz. Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009. Stowarzyszenie Wikimedia Polska

Wikisłownik. (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz. Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009. Stowarzyszenie Wikimedia Polska Wikisłownik (więcej niż słownik) Piotr Derbeth Kubowicz Stowarzyszenie Wikimedia Polska Wikiwarsztaty Wrocław, 7 marca 2009 Piotr Kubowicz (WMPL) Wikisłownik 7 marca 2009 1 / 35 Część I Wstęp Piotr Kubowicz

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna studia pierwszego stopnia/profil ogólnoakademicki Przedmiot: Praktyczna nauka języka

Bardziej szczegółowo

4. Zaimek wskazujący Zaimek względny Zaimek pytający Zaimek nieokreślony 55

4. Zaimek wskazujący Zaimek względny Zaimek pytający Zaimek nieokreślony 55 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Zarys fonetyki języka portugalskiego 13 1. Odmiany języka portugalskiego 13 2. Przegląd głosek 14 2.1. Spółgłoski 14 2.2. Samogłoski 15 2.3. Półsamogłoski 16 3. Akcent 16 4. Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU

ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU Załącznik nr 2 ZASADY NALICZANIA PUNKTÓW DO WNIOSKU O STYPENDIUM DLA NAJLEPSZYCH DOKTORANTÓW I. ZASADY PRZYZNAWANIA PUNKTÓW DLA DOKTORANTÓW I ROKU. Prawo do ubiegania się o stypendium dla najlepszych doktorantów

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS prof. dr hab. Stanisław Michałowski Rektor UMCS Cel badań oraz charakterystyka respondentów 1. Badania miały na celu poznanie:

Bardziej szczegółowo