Energetyka odnawialna i nieodnawialna. prof. Andrzej Gardzilewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Energetyka odnawialna i nieodnawialna. prof. Andrzej Gardzilewicz"

Transkrypt

1 Energetyka odnawialna i nieodnawialna Siłownie wodne Wykład WSG Bydgoszcz Prowadzący: prof. Andrzej Gardzilewicz imp.gda.pl, Materiały źródłowe: T. Chmielniak, J. Stellera, J. Henke, J. Głuch wg. Knozowskiego, Konkola, Szczepańskiego

2 Turbiną wodną - silnik przetwarzający energię mechaniczną wody (energię wody płynącej) na pracę użyteczną w wirniku, w którym następuje zmiana wiru wody i wytwarzanie momentu obrotowego. W turbinach wodnych wykorzystuje się energię ciśnienia i energię prędkości. 2

3 spad użyteczny sprawność objętościowa straty objętościowe sprawność hydrauliczna sprawność mechaniczna moc teoretyczna turbiny moc hydrauliczna moc użyteczna prędkość obrotowa wyróżnik szybkobieżności sprawność całkowita turbiny 3

4 Spad użyteczny H u określa się jako różnicę energii pomiędzy wlotem i wylotem turbiny. Wartości energii w obu przekrojach są równe sumie: wysokości ciśnienia h c = p / γ [m]; wysokości prędkości h v = V 2 / 2g [m]; wysokości położenia z [m]. Określa się wzorem: H u = [ z 1 +( p 1 / γ ) + ( v 1 2 / 2g)] - [ z 2 +( p 2 / γ ) + ( v 2 2 / 2g)] Sprawność objętościową wyznacza się ze wzoru: η v = ( Q ΔQ) /Q; Przy czym ΔQ oznacza straty objętościowe, które powstają na skutek przecieków przez szczeliny, np.: pomiędzy wirnikiem, a obudową, w dławnicach, a także w układzie odciążającym wirnik od sił poosiowych. Powodują one, że część wody doprowadzonej do turbiny omija wirnik, a wiec nie przekazuje energii. 4

5 Sprawność hydrauliczną wyznacza się ze wzoru: η h =( H u Δh u )/H u Przy czym Δh u - straty hydrauliczne spowodowane zarówno uderzeniem wody o łopatki przy napływie, zawirowaniami na krawędzi wylotowej, jak i tarciem podczas przepływu przez kanały łopatkowe kierownicy i wirnika. Ponadto część energii jest tracona w rurze ssącej. Sprawność hydrauliczna w nowoczesnych turbinach występuje w granicach η h =0,88 0,95 Sprawność mechaniczną określa wzór: η h = ( N h ΔN m )/N h 5

6 Sprawność całkowita turbiny jest to stosunek mocy użytecznej turbiny do mocy surowej - doprowadzonej. Sprawność ta jest równa iloczynowi: sprawności objętościowej η v, sprawności hydraulicznej η h, sprawności mechanicznej η m : η t = 0,8 0,94 η t = N u / N s = η v *η h *η m 6

7 Moc surowa turbiny N s jest to moc wynikająca z przełyku turbiny Q i spadu użytecznego H u : N s = ( γ * Q t * H u ) / 102 = 9,81 Q t * H u, [kw]; Moc użyteczna N u jest to moc na wale turbiny, wynikająca z mocy surowej turbiny i sprawności turbiny η t : N u = ( γ * Q t * H u * η t ) / 102 = 9,81 Q t * H u,* η t [kw] Moc hydrauliczna wyznaczona ze wzoru: N h = N s * η Q * η h : 7

8 Wyróżnik szybkobieżności n, danej turbiny określa prędkość obrotową turbiny geometrycznie podobnej, która przy spadzie H =1 m osiąga moc 1 km. Wartość wyróżnika szybkobieżności oblicza się na podstawie wzoru: gdzie: n - prędkość obrotowa turbiny [obr/min]; n - moc turbiny [km] (gdy moc turbiny wyrażona jest w kw, N*1,36); H - spad użyteczny [m]; Q - objętościowe natężenie przepływu [m^3/s]. Wielkość ta charakteryzuje kształt wirnika; ustalając odpowiednie proporcje jego zasadniczych wymiarów, wskazuje na pewne cechy i właściwości turbiny oraz wyznacza warunki pracy, które zapewniają podobny przepływ w turbinach geometrycznie podobnych. 8

9 Natężenie przepływu jest to objętość wody przepływająca przez dany przekrój w czasie jednej sekundy. Przełyk turbiny Q, określa objętość wody doprowadzonej do turbiny w ciągu jednej sekundy, łącznie z wszelkimi przeciekami i wodą odprowadzoną do układu zmniejszającego napór osiowy. 9

10 Koła wodne Pierwszą maszyną, która zastąpiła siłę mięśni ludzkich oraz zwierząt pociągowych było koło wodne służące do czerpania wody oraz mielenia zbóż. Pierwsze koła wodne istniały już w I wieku p.n.e. na terenach państwa rzymskiego. W Polsce koła wodne zaczęto stosować w XII wieku. Wyróżnia się dwa podstawowe typy kół wodnych: - nasiębierne, - podsiębierne.

11 Koła wodne Koła podsiębierne - poruszane są przez prąd przepływającej rzeki. Szybki strumień wody naciska na dolne łopatki koła i wprawia je w ruch. Koła podsiębierne mają prostą budowę, lecz są mało efektywne. Dodatkowo ich praca uzależniona jest od stanu wody w zbiorniku. Koła nasiębierne - są wprawiane w ruch obrotowy przez wodę spadającą na ich zakrzywione łopatki. Charakteryzują się znacznie większą efektywnością od kół podsiębiernych i w zasadzie są niezależne od poziomu wody w zbiorniku.

12 Rozróżniamy 2 podstawowe grupy turbin wodnych: turbiny reakcyjne (naporowe) wykorzystują energię ciśnienia i kinetyczną turbiny akcyjne (natryskowe) wykorzystują energię kinetyczną Rys.1 Zmienność ciśnienia i prędkości w turbinie oraz odpowiednie trójkąty prędkości : a) turbina akcyjna b) turbina reakcyjna 12

13 Ze względu na konstrukcję dzielimy: Peltona Francisa (pompoturbiny) Kaplana (rurowe, śmigłowe) Banki-Michella Deriaza m 20(60) 600 m 3 80 m 2 50 m m 13

14 Typ turbiny Zakres wyróżników szybkobieżności Zakres spadków H [ m ] Kaplan (śmigłowa) wolnobieżna Kaplan (śmigłowa) średniobieżna Kaplan (śmigłowa) szybkobieżna i poniżej Francis wolnobieżny Francis średniobieżny Francis szybkobieżny i poniżej Pelton wolnobieżny Pelton średniobieżny Pelton szybkobieżny Banki-Michaella

15 Podział turbin wodnych Wybór turbiny zależy przede wszystkim od spadu i przepływu strumienia wody. Z uwagi na znaczne zróżnicowanie zachodzących w turbinach przemian energetycznych można wyróżnić turbiny akcyjne, wykorzystujące energie prędkości, oraz turbiny reakcyjne wykorzystujące jeszcze energie ciśnienia. Najczęściej stosowane turbiny wodne: Akcyjne turbina Peltona Reakcyjne turbina Francisa turbina Kaplana

16 Wynaleziona przez Amerykanina Lester A. Peltona w roku 1880, turbinę natryskową (akcyjną), która została nazwana turbiną Peltona. Składa się z tarczy kołowej oraz umieszczonych na jej obwodzie łopatek w postaci podwójnych czasz. Stosowane do najwyższych spadów powyżej 500 m. Natężenie przepływu wody zmienia się za pomocą przesunięcia osiowo dyszy osadzonej współosiowo z iglicą, co powoduje zwiększenie lub zmniejszenie otworu wypływowego. Stosowane są długie rurociągi doprowadzające wodę do turbiny. Sprawność turbin szacuje się na poziomie do 90%. 16

17 Kierownica turbiny Peltona zbudowana jest z jednej lub kilku dysz, które natryskują wodą łopatki wirnika. Natężenie przepływu wody zmienia się za pomocą przesunięcia osiowo dyszy osadzonej współosiowo z iglicą, co powoduje zwiększenie lub zmniejszenie otworu wypływowego. Aby zwiększyć szybkości turbiny Peltona stosuje się kilka wirników na wspólnym wale i natryskiwanie każdego osobno z kilku dysz. 17

18 Rys. 2. Turbina Peltona, 1 rurociąg doprowadzający, 2 sterowanie ręczne, 3 urządzenie przesuwające iglicę, 4 dysza z iglicą, 5 osłona wirnika, 6 wirnik turbiny, 7 odcinacz wody, 8 korpus turbiny, 9 kanał odpływowy, 10 odchylacz strumienia. 18

19 Rys. 3. Łopatka wirnika turbiny Peltona Rys. 4 Odcinacz strumienia turbiny Peltona 19

20 Rys.5 Turbina Peltona z odkrytą częścią wirnika 20

21 21

22 Turbina Kaplana została skonstruowana przez austriackiego inżyniera Viktora Kaplana w 1921 r. Najbardziej nowoczesna odmianą turbiny wodnej. Nadają się do spadów od 5 do 50 m (3-80 m). Wobec możliwości nastawienia położenia łopatek wirnika w koordynacji z położeniem łopatek aparatu kierowniczego w zależności od spadu i obciążenia, ich krzywa sprawności jest płaska i korzystna w dużym zakresie obciążeń. Wirnik wykonywany jest w postaci piasty z osadzonymi na niej kilkoma łopatkami o kształcie zbliżonym do śmigła samolotu. 22

23 Wobec możliwości nastawienia położenia łopatek wirnika w koordynacji z położeniem łopatek aparatu kierowniczego w zależności od spadu i obciążenia, ich krzywa sprawności jest płaska i korzystna w dużym zakresie obciążeń. Wirnik wykonywany jest w postaci piasty z osadzonymi na niej kilkoma łopatkami o kształcie zbliżonym do śmigła samolotu. Zaletą turbin Kaplana jest wysoka sprawność podczas pracy w częściowym przełyku turbiny oraz duża szybkobieżność. Najczęściej wykorzystuje się turbiny Kaplana o osiach pionowych umieszczonych w komorach spiralnych, betonowych lub też blaszanych z rurami ssawnymi z osiami zakrzywionymi. 23

24 24

25 Jest to turbina wodna reakcyjna o dopływie dośrodkowym, pełnoobwodowa, stosowana przy spadach od kilku do kilkuset metrów. Składa się z wirnika, kierownicy, rury ssącej oraz przestawialnych łopatek wirnika, osadzonych na piaście i wieńcu. Wirnika stale, całkowicie zanurzonego w wodzie. Tylko bardzo małe turbiny o spadach 3-4 m mogą być ustawiane w otwartej komorze bez spirali. Celem spirali jest właściwe skierowanie wody na turbinę. 25

26 Dopływ wody do wirnika reguluje się za pomocą kierownicy mającej łopatki nastawiane specjalnym urządzeniem pierścieniowym, stanowiącym wraz z łopatkami układ wewnętrznej regulacji turbiny. Po przejściu przez wirnik woda uchodzi na zewnątrz rurą ssawną w postaci łagodnie rozszerzającego się przewodu. Rura ssawna umożliwia odzyskanie znacznej części energii wody uchodzącej z wirnika. 26

27 27

28 28

29 29

30 Turbiny Deriaza stosuje się na spady od 13 do około 300 m. Przy spadach powyżej 36 m stosowanie turbin Deriaza jest bardziej korzystne niż stosowania turbin Kaplana ze względów ekonomicznych. Ze względu na dobre rezultaty osiągane w pracach pompowych turbiny te są stosowane w siłowniach wodnych pompowych. Wirnik turbiny Deriaza wyposażony jest łopatki obracane dookoła zamocowanych w piaście czopów, których osie ustawione są ukośnie do osi wirnika. 30

31 31

32 Turbina Banki-Michella jest akcyjną turbiną przepływową z szerokim strumieniem wody o przekroju prostokątnym, który przepływa dwukrotnie przez palisadę łopatkową. Wirnik zasilany jest poprzez odpowiednio wyprofilowaną 1-łopatkową kierownicę. W części konstrukcji turbin wprowadzono podział wirnika i kierownicy na dwie części wąską w proporcji 1/3 długości i szeroką w proporcji 2/3 długości. Poprzez ten podział dostosowano turbiny do trzech różnych natężeń przepływu. Turbiny są turbinami stosowanymi na spady od 2 do 50 m i używa się ich w małych elektrowniach wodnych. 32

33 Rys. Turbina Banki- Michella rozwiązania konstrukcyjne. A poziome doprowadzenie wody, B pionowe doprowadzenie wody. 1- korpus turbiny, 2 kierownica, 3 wirnik, łożyskowanie wirnika, 5 osłona wirnika, 6 zawór napowietrzający, 7 rura ssąca, 8 króciec wlotowy. 33

34 Charakterystyki te odnoszą się do całej serii geometrycznie podobnych turbin. Korzystając z niej można uzyskać podstawowe parametry energetyczne turbiny rzeczywistej w dowolnym stanie, a także ocenić jej właściwości kawitacyjne w warunkach zainstalowania. 34

35 a) przepływowe bez zbiornika - b) regulacyjne z dużym zbiornikiem wodnym - c) zbiornikowe z małym zbiornikiem wodnym - d) kaskadowe energii. Zbiorniki te stanowią też dobre zabezpieczenie przeciwpowodziowe e) pompowo-szczytowe - 35

36 Podział elektrowni wodnych 1. Elektrownie przepływowe 2. Elektrownie zbiornikowe (regulacyjne) 3. Elektrownie derywacyjne 4. Elektrownie pływowe 5. Elektrownie maremotoryczne 6. Elektrownie maretermiczne Elektrownie szczytowo-pompowe

37 Elektrownie przepływowe Mieści się w specjalnie skonstruowanym budynku, będącym przedłużeniem przegradzającego rzekę jazu. Jest więc zlokalizowana w korycie rzeki, której energię wykorzystuje. Elektrownie tego typu mogą pracować prawie bez przerwy, ilość produkowanej przez nie energii zależy jednak od ilości wody, przepływającej akurat w rzece, elektrownie przepływowe nie posiadają bowiem zbiornika wodnego. W Polsce największe znaczenie wśród tego typu hydroelektrowni mają niskospadowe elektrownie z zaporami ziemnymi, wyposażone w turbiny Kaplana lub turbiny rurowe. Największą elektrownią przepływową w Polsce jest elektrownia we Włocławku (160 MW).

38 Elektrownie przepływowe Stopień wodny Włocławek

39 Elektrownie przepływowe Stopień wodny Włocławek

40 Elektrownie zbiornikowe (regulacyjne) Jest w mniejszym stopniu niż przepływowa uzależniona od ilości energii, dostarczanej w danym momencie przez wodę. Dzięki znajdującemu się przed nią zbiornikowi wodnemu, elektrownia zbiornikowa może produkować energię o większej mocy, niż moc odpowiadająca chwilowemu dopływowi, może też reagować na zmieniające się zapotrzebowanie na energię i dostosowywać się do sezonowych wahań ilości przepływającej wody. Ten typ hydroelektrowni reprezentowany jest najczęściej przez duże elektrownie wodne.

41 Elektrownie zbiornikowe (regulacyjne) Źródła rzek znajdują się na terenach wyżej położonych niż ich ujścia. I właśnie dzięki temu możliwy jest swobodny spływ ogromnej masy wody rzecznej z punktów o wyższej energii potencjalnej do punktów gdzie energia potencjalna wody jest mniejsza. Ta różnica energii potencjalnej zamieniana jest na energie kinetyczną. Elektrownie wodne zamieniają energię kinetyczna płynącej wody na energię elektryczną.

42 Elektrownie zbiornikowe (regulacyjne)

43 Elektrownie derywacyjne Małe elektrownie wodne, które wykorzystują kanał derywacyjny. Kanał taki przecina w poprzek naturalne zakole rzeki sztucznie zwiększając wysokość spadu elektrowni. W takim kanale jest umieszczana turbina.

44 Elektrownie pływowe To elektrownia wodna wykorzystująca do produkcji energii elektrycznej przypływy i odpływy morza bądź oceanu, spowodowane przyciąganiem grawitacyjnym Księżyca i w mniejszym stopniu - Słońca oraz ruchem obrotowym Ziemi. By wykorzystać energię pływów, ujścia rzek przegradza się zaporami, wyposażonymi w turbiny, poruszane przez wodę, wpływającą w czasie przypływu do zbiornika, a w czasie odpływu wypływającą (uwalnianą) z niego z powrotem do morza. Na angielskim, francuskim i hiszpańskim wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego energię pływów wykorzystywano już w XI wieku, gdy zmagazynowana za niewielkimi zaporami woda służyła do napędzania kół wodnych, mielących ziarna. Pierwsza i zarazem największa elektrownia pływowa świata została uruchomiona w 1966 roku we Francji przy ujściu rzeki La Rance do kanału La Manche, w miejscu, gdzie maksymalna amplituda pływów wynosi 13,5 m, a minimalna 5 m i gdzie młyny wodne pracowały już od XII wieku. Ten osiągający 100% mocy przy spadzie wynoszącym 6 m zakład wyposażony jest w 24 turbiny wodne o mocy 10 MW.

45 Elektrownie pływowe Energię pływów można wykorzystywać tylko w około 20 rejonach świata, w niektórych miejscach jednak jej zasoby są całkiem spore: na przykład Wielka Brytania, wykorzystując energię pływów mogłaby pokryć około 20% swoich potrzeb energetycznych. Zaletą elektrowni pływowych jest także stuletni okres eksploatacji. Poza krajami wymienionymi wcześniej, elektrownie pływowe posiadają też Chiny, Rosja i Wielka Brytania, a ich uruchomienie planują Korea Południowa i Indie. W Polsce wykorzystanie energii pływów nie jest możliwe.

46 Elektrownie pływowe

47 Elektrownie pływowe

48 Elektrownie pływowe Podwodne wiatraki W latach dziewięćdziesiątych wymyślono bardziej ekologiczny sposób wykorzystania energii przypływów - podmorskie młyny. Kręcą się one dzięki prądom morskim wywołanym przez ruchy mas wody. Skrzydła sprzęgnięte z turbiną poruszają się pod naporem pchanej przypływem wody. Zaś w momencie, gdy zaczyna się odpływ, cały wiatrak obraca się o 180 stopni i jego skrzydła ponownie napędzają turbinę z tą samą siłą. W porównaniu do pierwszych projektów tych elektrowni wprowadzono pewne zmiany. Po pierwsze, skrzydła wiatraków znajdują się na głębokości, która zapewnia bezpieczną żeglugę. Po drugie, skrzydła obracają się na tyle wolno, że w żaden sposób nie zagrażają rybom. Dużą zaletą jest także to, że na funkcjonowanie elektrowni nie mają wpływu warunki atmosferyczne.

49 Elektrownie pływowe Podwodne wiatraki W tej chwili na świecie testowanych jest ponad 50 różnych opatentowanych sposobów na zamianę siły pływów morskich w energię elektryczną. Mało tego, można już mówić o swoistym globalnym wyścigu na zajęcie najlepszych pozycji do budowy farm pływowych.

50 Elektrownie pływowe Podwodne wiatraki Pierwsza w świecie komercyjna elektrownia SeaGen wykorzystująca podwodne wiatraki została przyłączona do sieci energetycznej w Irlandii Północnej. Dysponuje ona mocą 1,2 megawata, a składa się z dwóch zanurzonych turbin, które generują energię z prądów wodnych. System SeaGen ma do roku 2015 produkować nawet 500 MW.

51 Elektrownie pływowe Podwodne wiatraki

52 Elektrownie pływowe Podwodne wiatraki

53 Elektrownie pływowe WaveRoller WaveRoller ma czerpać energię z fal przydennych, dlatego jego montaż planuje się niedaleko od brzegów, w stosunkowo płytkich miejscach. Całość przypomina rozłożoną na dnie stalową sieć, do której przymocowane są ruchome tablice, poruszające się wahadłowo zgodnie z ruchem fal. Do każdej tablicy przytwierdzony jest hydrauliczny tłok, którego ruchy wytwarzają energię. Ta z kolei przekazywana jest do generatora, stojącego na brzegu.

54 Elektrownia maremotoryczna Elektrownie maremotoryczne to elektrownie wykorzystujące fale morskie do pozyskania energii. Można rozróżnić wiele typów tego rodzaju elektrowni. Jedne zamieniają pionowy ruch falowania powierzchni morza do uruchomienia obrotowych turbin. Innym rozwiązaniem jest wykorzystanie wody jako tłoka, wpychającego do ogromnych sztolni powietrze, które z kolei napędza turbiny. Do nowatorskich sposobów pozyskiwania energii można zaliczyć tratwy i kaczki. Każda tratwa składa się z trzech części połączonych ze sobą zawiasami i poruszających się na falach. Pionowy ruch fal porusza tłoki pomp znajdujących się w środkowej części tratwy. Pompowana woda napędza turbinę sprzężoną z generatorem. Kaczki zaś w przeciwieństwie do tratw wykorzystują poziome ruchy wody morskiej. Łańcuchy kaczek umieszczone na długim pręcie podskakując na falach niezależnie od siebie wprowadzają w ruch tłoki pomp. Pompowana woda napędza turbiny. Kaczki o małej mocy służą od lat do oświetlenia boi.

55 Elektrownia maremotoryczna Pelamis Pierwsza komercyjna elektrownia falowa została uruchomiona pod koniec 2006 roku na wodach Atlantyku w Portugalii. Urządzenie opatentowane i skonstruowane przez szkocką firmę OPD otrzymało nazwę Pelamis, po grecku wąż morski. Każdy z trzech, zacumowanych 5 km od brzegu, węży mierzy 120 metrów długości i składa się z kilku cylindrów połączonych specjalnymi przegubami. Fale wprawiają stalową konstrukcję w wężowy ruch, co powoduje nieustanne zmiany położenia poszczególnych modułów względem siebie. Za pomocą specjalnego układu hydraulicznego, ruch ten zamieniany jest w energię elektryczną. Łączna moc trzech szkockich węży wynosi około 2,2 MW.

56 Elektrownia maremotoryczna Pelamis

57 Elektrownia maremotoryczna Salter Kaczka Słona Kaczka, jest to urządzenia pływające, które wytwarza energię elektryczną poprzez harmoniczny ruch pływających części tych urządzeń, w odróżnieniu od stałych systemów, które używają stałych turbin które są zasilane ruchem fal morskich. W tych systemach urządzenia podnoszą się i opadają zgodnie z ruchem fal i elektryczność jest wytwarzana w wyniku tego ruchu. Kaczka jest zdolna produkować energię z dużą wydajnością, jednakże, jej rozwój został zahamowany w latach osiemdziesiątych z powodu błędnej kalkulacji kosztów produkcji energii.

58 Elektrownie pływowe Oscylująca kolumna wodna Oscylująca kolumna wodna wytwarza energię elektryczną w trakcie dwustopniowego procesu. Kiedy nadchodząca fala wpłynie do kolumny wymusi ruch powietrza ku górze poprzez turbinę. Kolumna jest zamknięta od góry, więc nastąpi zwiększenie ciśnienia powietrza w kolumnie. Podczas odpływu powietrze jest wypychane z powrotem, również poprzez turbinę z powodu zmniejszającego się ciśnienia części kolumny od strony oceanu.

59 Elektrownia maretermiczna Nazywana również oceanotermiczną, produkuje energię elektryczną z energii cieplnej, której źródłem jest różnica temperatur miedzy ciepłymi warstwami powierzchniowymi a zimnymi warstwami głębinowymi morza. Taka, mniej więcej stała, niezależna od pory dnia i roku różnica występuje w strefie równikowej, gdzie w niektórych miejscach istnieje spory potencjał energii maretermicznej. Na przykład w Indiach, na wybrzeżach stanu Tamil Nadu mogłyby powstać instalacje o łącznej mocy MW. Elektrownie maretermiczne wykorzystują jako czynnik roboczy amoniak, freon bądź propan, które parują w wynoszącej około 30 st. C temperaturze wody powierzchniowej i następnie są skraplane przy pomocy wody o temperaturze około 7 st. C, czerpanej z głębokości m. Zakłady maretermiczne pracują na Hawajach (40 MW), w Japonii (10 MW), na Bali i Tahiti (po 5 MW). Dużym problemem w takiej instalacji jest korozja materiałów w wodzie morskiej i osadzanie się na powierzchniach wymienników ciepła organizmów morskich, rozwijających się w ciepłej wodzie. Sprawność elektrowni maretermicznej wynosi 2,5% przy różnicy temperatury 20 C, a 6% przy różnicy 40 C.

60 Elektrownia maretermiczna

61 Elektrownie szczytowo-pompowa Posiadają dwa zbiorniki wodne: górny i dolny. Funkcje zbiorników górnych mogą pełnić zarówno zbiorniki sztuczne, jak i naturalne, jak na przykład jeziora. Jako zbiorniki dolne wykorzystywane są zaś jeziora, spiętrzone doliny rzek, stare sztolnie kopalniane i specjalnie zbudowane zbiorniki sztuczne. W okresie małego zapotrzebowania na energię, elektrownia przepompowuje wodę ze zbiornika dolnego do górnego, gromadząc w ten sposób energię potencjalną. Jest to praca pompowa (silnikowa) hydroelektrowni. Z kolei pracę turbinową (generatorową) elektrownia wodna wykonuje, gdy zapotrzebowanie na energię wzrasta. Uwalnia się wtedy wodę ze zbiornika górnego, by spływając do dolnego napędzała produkującą prąd turbinę. W ciągu doby elektrownie szczytowo-pompowe są uruchamiane 1-2 razy w cyklu pracy pompowej i turbinowej, co pozwala wyrównywać maksymalne i minimalne czyli szczytowe obciążenia systemu energetycznego.

62 Elektrownie szczytowo-pompowe Elektrownie szczytowo-pompowe są kosztowne, trudno jednak znaleźć alternatywną formę magazynowania tak dużych ilości energii. Poza tym nakłady inwestycyjne można zmniejszyć, wyposażając elektrownię w odpowiednio duży spad. Im większy jest bowiem spad, tym mniejsza wymagana jest pojemność zbiorników. Wysokość spadu w elektrowniach szczytowo-pompowych powinna przekraczać 100 m. Elektrownie szczytowo-pompowe są magazynami energii, pełnią także istotną rolę interwencyjną w przypadkach awarii systemu elektroenergetycznego. W razie nagłego niedoboru mocy, elektrownia uruchamiana jest do pracy turbinowej, jeśli zaś nagle wystąpi nadmiar mocy, zakład podejmuje pracę pompową. W Polsce na elektrownie szczytowo-pompowe przypada najwięcej, bo około 1350 MW mocy zainstalowanej, spośród około 2100 MW, posiadanych ogółem przez elektrownie wodne. Najbardziej znane polskie elektrownie szczytowo-pompowe to Żarnowiec, Porąbka-Żar i Żydowo.

63 Elektrownie szczytowo-pompowe

64 Elektrownie szczytowo-pompowe Największe elektrownie szczytowo-pompowe w Polsce Nazwa elektrowni Moc zainstalowana [MW] Żarnowiec 716 Porąbka-Żar 500 Solina - Myczkowce 200 Żydowo 156 Elektrownia wodna Żydowo była pierwszą polską elektrownią szczytowo-pompową (rok budowy 1971r.)

65 Elektrownie szczytowo-pompowe Elektrownia Wodna Żarnowiec Rok budowy: 1983 r. Moc pracy turbinowej: 716 MW Moc pracy pompowej: 800 MW Turbiny typu Francis Generatory synchroniczne Zbiornik górny stanowi "akumulator" energii elektrycznej w ilości 3,6 GWh Dno opróżnionego zbiornika górnego pomieściłoby 130 boisk piłkarskich

66 Hydrosfera Ziemi zawiera ok. 1,370*10^9 km^3 wody. Skład hydrosfery: Morza i oceany 97,25 % Lodowce, góry lodowe, wieczne zmarzliny i lądolody 2,14 % Woda gruntowa 0,61% Jeziora 0,009% Chmury i deszcz 0,0005 % Rzeki 0,0001% W wyniku procesów fizykochemicznych i biochemicznych woda zawarta w hydrosferze jest w ciągłym obiegu. Siłą napędową tego procesu jest energia słoneczna, energia geotermalna i energia grawitacyjna. Światowy potencjał hydroenergetyczny szacuje się na ok. 2,857 TW. Z tego potencjału wykorzystuję się i przetwarza w energię elektryczną 0,152 TW, co stanowi 5,5 %.

67 67

68 68

69 L.p. Wykorzystanie technicznego potencjału hydroenergetycznego w wybranych krajach Unii Europejskiej Kraj Potencjał, TWh/rok Produkcja, GWh/rok Wykorzystanie, % Udział w bilansie, % 1 Austria Finlandia Francja Grecja Hiszpania Irlandia Litwa Łotwa Niemcy Polska Portugalia Republika Czeska Słowacja Słowenia Szwecja Węgry Włochy Zjednoczone Królestwo Unia Europejska >

70 Wody powierzchniowe zajmują 8313 km^2 ( 2,7 % powierzchni Polski). Zasoby wód uzupełniane są w 97% przez opady i w 7 % przez dopływ spoza granic Polski. Około 70% wody wraca do atmosfery przez parowanie i transpirację, reszta spływa rzekami. Teoretyczne wykorzystanie wody na potrzeby gospodarcze i energetyczne szacuję się na 7km^3/a. Dla polskich rzek potencjał teoretyczny wnosi 23 TWh/a, ekonomiczny 8,5 TWh/a, zaś techniczny 12,1 TWh/a.

71 71

72 Według Teoretycznego i technicznego katastru sił wodnych Polski opracowanego przez działający w latach zespół specjalistów pod kierunkiem prof. A.Hoffmanna: potencjał teoretyczny ocenia się na 23 TWh/rok, potencjał techniczny na 12 TWh/rok, natomiast ekonomiczny na 8,5 TWh/rok. Opracowaniem objęto wszystkie rzeki lub ich odcinki o potencjale jednostkowym przekraczającym 100 kw/km

73 Ponieważ ocena potencjału technicznego odzwierciedla stan techniki z lat 50-tych, w środowisku hydroenergetyków coraz częściej mówi się dziś o potrzebie aktualizacji tych danych. Już od wielu lat część specjalistów uważa, że do potencjału 12 TWh/rok ( GWh/rok) dodać należy potencjał: 1.7 TWh/rok, związany z małymi rzekami i innymi ciekami, na których można instalować wyłącznie małe elektrownie wodne.

74

75 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 1 Wisła z dorzeczem Wisła Wisła górna Wisła środkowa Wisła dolna 4592

76 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 6 Dopływy lewobrzeżne Wisły Nida 38 8 Pilica Bzura Brda Wda Wierzyca Pozostałe 50

77 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 14 Dopływy prawobrzeżne Wisły Soła Skawa Raba Dunajec Wisłoka San Wisłok Wieprz Bug Narew Drwęca Inne małe rzeki -

78 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 27 Odra z dorzeczem Odra Odra górna Odra środkowa Odra dolna 248

79 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 32 Dopływy lewobrzeżne Odry Nysa Kłodzka Bóbr Kwisa Nysa Łużycka Pozostałe 44

80 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 38 Dopływy prawobrzeżne Odry Warta Gwda Drawa Pozostałe 70

81 L.p. System wodny Potencjał GWh/rok 43 Rzeki przymorza Rega Parsęta Słupia Pasłęka Łyna Pozostałe RAZEM (poz ) GWh/rok

82 Potencjał hydroenergetyczny teoretyczny techniczny Wisła z dopływami Wisła Dopływy lewobrzeżne Dopływy prawobrzeżne Odra z dopływami Odra Dopływy lewobrzeżne Dopływy prawobrzeżne Rzeki Przymorza Razem Produkcja roczna (2002): 2276 GWh (tylko dopływ naturalny)

83 Dodatkowy potencjał hydroenergetyczny Polsce: 1.7 GWh/rok (?) m 3 /s 8% >20 m 3 /s 6% 2-10 m 3 /s 30% 0,02-2m 3 /s 56%

84 W 2003 r., moc generacyjna elektrowni wodnych sięgnęła 2236 MW, z czego: MW przypadało na elektrownie klasyczne MW na elektrownie z członem pompowym Produkcja roczna z dopływu naturalnego kształtuje się od szeregu lat na poziomie 2000±300 GWh, zależnie od warunków hydrologicznych Jedną trzecią tej produkcji dostarcza Elektrownia Wodna Włocławek Polska wykorzystuje zaledwie % swojego potencjału technicznego i nie więcej niż 23 % potencjału ekonomicznego. Udział energetyki wodnej w bilansie energetycznym kraju wynosi 1.6 %. Wykorzystanie naszego potencjału technicznego jest zdecydowanie niższe niż w większości krajów Unii Europejskiej. Wśród krajów posiadających liczący się potencjał (> 1 TWh/rok), mniejsze jego wykorzystanie obserwuje się jedynie na Węgrzech i na Litwie, które w sposób radykalny ograniczyły rozwój energetyki wodnej, powołując się na względy ekologiczne.

85 Lp Nazwa EW Rzeka Rok uruch. P t (MW) P p (MW) H n 1 Żarnowiec Piaśnica ,0 800,0 117,0 2 Porąbka-Żar Soła ,0 540,0 432,0 3 Solina San ,0 60,0 43,0 4 Włocławek Wisła ,2-8,8 5 Żydowo Radew ,0 136,0 77,4 6 Niedzica Dunajec ,8 89,0 42,2 7 Dychów Bóbr 1936/51* 79,5 30,0 29,8 8 Rożnów Dunajec ,0-26,5 9 Koronowo Brda ,0-26,0 10 Tresna Soła ,0-20,4 85

86 Elektrownia ma moc 140 MW. Z czterech turbozespołów dwa o łącznej mocy 96 MW produkują energię, dwa dalsze (40 MW) w dzień wytwarzają energię, a w nocy pompują wodę z Jeziora Myczkowieckiego do Solińskiego. 86

87 87

88 88

89 Polskie Elektrownie Wodne Włocławek Elektrownia przepływowa Pilchowice I Elektrownia zbiornikowa Żarnowiec Elektrownia szczytowo-pompowa Solina Elektrownia zbiornikowa 89

90 Do zalet zaliczamy: Nie zanieczyszczają środowiska spalinami i pyłami Nie zużywają paliwa naturalnych Modułowe Tańsze w eksploatacji niż konwencjonalne Wytwarzanie energii elektrycznej jest tańsze w nich 8-10 razy tańsze Mają większą sprawność niż konwencjonalne Stanowią zabezpieczenie przeciwpowodziowe

91 Do wady dużej energetyki wodnej zaliczamy: Ingerują w środowisko (wędrówka ryb na tarło, rozwój narybku, likwidują miejsca lęgowe ptactwa itd.); Nakłady inwestycyjne na ich budowę są2-3 krotnie większe w porównaniu z nakładami na elektrownie konwencjonalne; Przyczyniają się do zmiany struktury hydro logicznej (podniesienie poziomu wód gruntowych przed zaporą i obniżenie za zaporą); Są przyczyną zamulania zbiorników, które prowadzi do odtlenienia wody i zamierania w niej życia;

92 Elektrownia wodna Itaipu na Paranie, na granicy Brazylii i Paragwaju o mocy zainstalowanej MW.

93 Zapora Trzech Przełomów o zainstalowanej mocy MW. W elektrowni tej pracują 32 turbiny Francisa.

94 Zapora Trzech Przełomów Zapora Trzech Przełomów jest największą hydroelektrownią na świecie pod względem mocy. Moc elektrowni ma wynosić 22,500 MW (obecnie 18,2 tys. MW), niemal półtora raza więcej, niż wynosi moc największej obecnie elektrowni wodnej Itaipu na granicy Brazylii i Paragwaju. Będzie posiadać 32 (obecnie 26) generatorów, każdy o mocy 700 MW. Po napełnieniu zbiornika i uruchomieniu wszystkich turbin spodziewana roczna produkcja będzie wynosić 84,7 TWh uczyni ją drugą największą hydroelektrownią świata pod względem wytwarzanej energii. Budowa Zapory Trzech Przełomów, która wymusiła przesiedlenie ponad miliona ludzi, to największy projekt energetyczny na świecie. Ma zapewnić mieszkańcom Chin dostawy taniej energii, a także poddać kontroli kapryśną rzekę Jangcy, która co roku grozi wylaniem. W 1998 r. powódź w dorzeczu Jangcy pochłonęła 4 tys. istnień ludzkich. Inwestycja stała się obiektem krytyki licznych środowisk: historyków, geologów oraz ekonomistów. Zawarte w nazwie Trzy Przełomy są jedną z bardziej znanych chińskich atrakcji turystycznych ulokowanych na rzece Jangcy. Po zakończeniu budowy zostaną one zalane.

95 Zapora Trzech Przełomów

96 Zapora Trzech Przełomów

97 Zapora Trzech Przełomów

98 Elektrownia wodna Guri (Raul Leoni) o mocy MW

99 LP Nazwa zapory Moc zainstalowana Data oddania do użytku Kraj Rzeka 1 Turukhansk w budowie Chiny Jenisej 2 Trzech Przełomów Chiny Jangcy 3 Itapiu Brazylia/Paragwaj Parana 4 Xiluodu w budowie Chiny Jinsha Jiang 5 Guri (Raul Leoni) Wenezuela Rio Caroni 6 Tucurui Brazylia Tocantins 7 Grand Coulee USA Columbia River 8 Sajano Schuschensker Rosja Jenisej 9 Krasnojarsk Rosja Jenisej 10 Corpus Posadas Argentyna/Paragwaj 99

100 Zalety elektrowni wodnych Brak emisji zanieczyszczeń do środowiska Oszczędzanie zasobów złóż energetycznych Brak produkcji odpadów Rosnąca efektywność i sprawność technologii Niższe koszty eksploatacji niż w elektrowniach konwencjonalnych Niższe koszty wytwarzania energii elektrycznej (8-9%) Większa sprawność niż elektrowni konwencjonalnych Długi okres eksploatacji Możliwość szybkiego zatrzymania i uruchomienia elektrowni Sztuczne zbiorniki wodne gromadzą wodę, zmniejszając ryzyko powodzi Małe problemy przy utrzymywaniu i eksploatacji Zbiorniki elektrowni mogą być równocześnie miejscem hodowli ryb Woda zgromadzona w zbiornikach górnych elektrowni szczytowo-pompowych może służyć do magazynowania energii

101 Wady elektrowni wodnych Ingerencja w środowisko naturalne 2-3 krotne zwiększenie nakładów inwestycyjnych(budowa) w porównaniu z elektrownią konwencjonalną Powodowanie zmian struktury hydrologicznej Konieczność zalania dużych obszarów i przesiedlenia ludzi Lokalne zmiany klimatyczne Są przyczyną zamulania zbiorników, które prowadzi do odtlenienia wody i zamierania w niej życia

102 Większości z wymienionych wad dużej (zawodowej) energetyki wodnej nie ma ME, dla której kryterium klasyfikacyjnym jest moc zainstalowana w Polsce do 5 MW, we Francji, Austrii i Niemczech do 10 MW oraz 2 MW w Skandynawii, Szwajcarii i we Włoszech. MEW Szaflary W małych elektrowniach wodnych produkuję się prąd elektryczny na potrzeby lokalne, ale także można wykorzystać energię mechaniczną wody do mielenia zboża, napędu kuźni itd.

103 Podział małej energetyki wodnej: Ze względu na kryterium mocy: Mikro-energetyka >70 kw Makro-energetyka >100 kw Mała energetyka <5 MW Ze względu na kryterium spadu: Derywacyjne Przepływające po rzece Nisko-spadowe 2-20 m Średnio-spadowe <150 m Wysoko-spadowe >150 m MEW Chwarszczany

104 Układ Małej Elektrowni Wodnej Zbiornik górny Tama i przelew Spad (m) Budynek elektrowni Krata RRRR ur oci ąg Transformator Linie przesyłowe Stacja rozdzielcza Przepływ (m 3 /s) Generator RRRR er a ssąca Moc w kw 7 x Spad x Przepływ Turbina Kanał odpływowy

105 Małe Elektrownie Wodne Małe nie jest określeniem jednoznacznym Wielkość elektrowni nie zależy jedynie od mocy elektrycznej Typowa ale również od RETScreen wielkości przepływu i Moc Przepływ spadku wody Micro RETScreen Średnica wirnika < 100 kw < 0,4 m 3 /s < 0,3 m Mini 100 to kw 0,4 to 12,8 m 3 /s 0,3 to 0,8 m Małe 1 to 50 MW > 12,8 m 3 /s > 0,8 m

106 Typy MEW Typ sieci Centralna sieć elektroenergetyczna Sieć wydzielona lub praca poza siecią Typ prac hydrotechnicznych Elektrownia przepływowa Bez magazynowania wody Moc uzależniona od aktualnego przepływu wody w rzece: mniej stabilna wydajność Elektrownia zbiornikowa 17,6 MW Elektrownia przepływowa, Massachusetts, USA Zdjęcie: PG&E National Energy Group/ Low Impact Hydropower Institute 4,3 MW Elektrownia przepływowa, Oregon, USA Zdjęcie: Frontier Technology/ Low Impact Hydropower Institute

107 Elementy MEW: Prace hydrotechniczne Zwykle stanowią 60% kosztów początkowych Tama wodna lub jaz Niskie zapory o prostej konstrukcji Betonowe, drewniane, murowane Sam koszt zapory może być przeszkodą w realizacji projektu Kanał wodny Ujęcie wody z kratą i zasuwą; kanał odpływowy na wyjściu z elektrowni Kanał, tunel podziemny i/lub rurociąg zasilający Zawory/zasuwy odcinające na wejściu i wyjściu turbiny, umożliwiające jej konserwację Zdjęcie: Ottawa Engineering

108 Elementy MEW: Turbina Mniejsze wersje modeli dużych turbin wodnych Osiągalna sprawność na poziomie 90% W elektrowniach przepływowych przepływ jest zmienny Turbina powinna dobrze funkcjonować przy różnym zakresie natężenia przepływu lub należy zastosować układ turbin Reakcyjne: Francisa, z kierownicą stałą, Kaplan a Dla zastosowań przy małym i średnim spadku wody Turbiny zanurzone wykorzystują ciśnienie wody i energię kinetyczną Akcyjne: Peltona, Turgo, krzyżowa Dla dużych spadków Wykorzystują energię kinetyczną strumienia wody o dużej prędkości Turbina Peltona Zdjęcie: PO Sjöman Hydrotech Consulting Turbina Francisa Zdjęcie: PO Sjöman Hydrotech Consulting

109 Elementy: Urządzenia elektryczne i inne Generator Asynchroniczny Musi być połączony z innymi generatorami Używany do zasilania dużych sieci Synchroniczny Może pracować niezależnie od innych generatorów Stosowany w systemach samodzielnych i w sieci wydzielonej Pozostałe wyposażenie Przekładnia łącząca turbinę z generatorem Zawory, elektronika, urządzenia zabezpieczające Transformator

110 Duża specyfika miejscowa: konieczne jest określenie warunków hydrologicznych rzeki! Zmiana poziomu rzeki na krótkim odcinku (spadek) Dopuszczalne zmiany przepływu w czasie: krzywa przepływów charakterystycznych Przepływ nienaruszalny zmniejsza przepływ do produkcji energii Wyznaczanie krzywej przepływ ywów bazuje na Pomiarach przepływu w okresach czasu Rozmiar zlewni, specyfika odpływu oraz kształt krzywej okresowej przepływów Przepływ (m 3 /s) 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 Krzywa okresowa przepływów Procent czasu występowania przepływu wymaganego lub wyższego (%)

111 Koszty MEW Koszty MEW w 75% zależą od specyfiki terenu Wysokie koszty początkowe Jednak budowle wodne i urządzenia mogą służyć nawet powyżej 50 lat Bardzo niskie koszty pracy i konserwacji Zwykle wystarcza jeden niepełnoetatowy pracownik Zdjęcie: Ottawa Engineering Okresowa konserwacja podstawowych urządzeń, zlecana jest na zewnątrz Rozwój elektrowni o dużym spadku prowadzi do obniżenia kosztów Typowy przedział: $ do $ za kw mocy zainstalowanej

112 Mankamenty MEW: Trudności techniczne związane z realizacją małej energetyki wodnej są spowodowane zazwyczaj: złym stanem technicznym obiektów hydrotechnicznych, zwłaszcza zamuleniem, zarośnięciem zbiorników i kanałów dopływowych lub odpływowych, uszkodzeniem zapór, urządzeń piętrzących i upustowych, dewastacją budynków lub ich całkowitą ruiną, podmyciem budynku, a także znacznym zużyciem lub brakiem wyposażenia mechanicznego i elektrycznego Brak możliwości nabycia na krajowym rynku odpowiedniego wyposażenia, zwłaszcza takich podstawowych elementów turbozespołu, jak: turbin (praktycznie jedynie dostępnym typem turbin jest turbina Banki, inne możliwości to remont starych turbin, już nie eksploatowanych), układów regulacyjnych i niektórych typów prądnic Brak wyspecjalizowanych przedsiębiorstw przystosowanych do wykonywania robót hydrotechnicznych i mechaniczno-montażowych w małych elektrowniach wodnych; 112

113 Zalety MEW zaliczamy: Nie zanieczyszczają środowiska i mogą być instalowane w licznych miejscach na małych ciekach wodnych Mogą być zaprojektowane i wybudowane w ciągu 1-2 lat, wyposażenie jest dostępne powszechnie, a technologia dobrze opanowana Prostota techniczna powoduje wysoką niezawodność i długą żywotność Wymagają nielicznego personelu i mogą być sterowanie zdalnie Rozproszenia w terenie skraca odległości przesyłu energii i zmniejsza związane z tym koszty 113

114 114

115 Falowanie morza czy oceanu powstaje a skutek działania siły prowadzącej do zaburzenia równowagi powierzchniowej warstwy wody. Falowanie nie jest ruchem postępowym, lecz pozornym jej przemieszczeniem. To, co wydaje się nam falowaniem morza w rzeczywistości jest tylko przenoszeniem formy fali. Obserwowane na powierzchni morza fal różnią się kształtem, rozmiarem, kierunkiem i prędkością. 115

116 wiatrowe baryczne pływowe sejsmiczne (tsunami) okrętowe 116

117 wysokość fali (H), różnica w pionie między najwyższym punktem grzbietu fali, a punktem najniższym w dolinie długość fali (L), najkrótsza pozioma odległość między sąsiednimi grzbietami fali lub dolinami grzbiet fali, część jej wzniesienia nad powierzchnią spokojnego morza dolina fali, zagłębienie między sąsiednimi grzbietami fal okres fali (T), czas jednego pełnego obrotu cząstki wody po orbicie ( jest to czas potrzebny na przejście jednej długości fali) prędkość (c), prędkość rozchodzenia się profilu fali, gdzie stromość (K), stosunek wysokości fali do jej połowy długości. 117

118 Użytecznych zasobów na świecie szacuje się na poziomie 2-3 TW 118

119 Znając już przyczyny powstawania fal, jak również jej parametry, możemy obliczyć moc fali przypadającą na jednostkę długości jej czoła: [W/m] gdzie: ρ gęstość wody [kg/m 3 ], g przyspieszenie ziemskie [m/s 2 ], H wysokość fali [m], L długość fali [m], T okres fali [s]. 119

120 Przy przekształceniu energii fal na energię elektryczną wykorzystuje się następujące efekty falowe: zmianę poziomu wody kołysanie wzdłużne wody przestrzenny rozkład prędkości wody zmianę nachylenia powierzchni swobodnej ciśnienie hydrostatyczne 120

121 Istnieje dotychczas 5 grup urządzeń wytwarzających energię elektryczną bazujących na efektach wymienionych wcześniej, które dzielimy na: Mechaniczne Pneumatyczne 121

122 Hydrauliczne Indukcyjne Pozostałe np. Kaczka Saltera 122

123 Pelamis P-750 Elektrownia falowa Pelamis P-750, została zaprojektowana przez firmę Ocean Power Delivery. Elektrownia ma 150 metrów długości, składa się z 4 cylindrycznych sekcji o średnicy 3,5 metra, a całe urządzenie waży 700 ton. Sekcje są połączone ze sobą specjalnymi przegubami tzw. Power Conversion Modules. Właśnie one odpowiadają za wytwarzanie energii elektrycznej. W roku 2008 została uruchomiona pierwsza na świecie tego typu elektrownia wodna u wybrzeży Póvoa de Varzim w Portugalii. Składa się ona z 3 maszyn o łącznej mocy 2,25MW. Moc ta wystarcza na zaspokojenie zapotrzebowania na energię elektryczną średnio 1500 domów. 123

124 Wave Dragon Wave Dragon (schemat przedstawiony na rys) jest to duński projekt elektrowni falowej typu hydraulicznego. Pierwsze prace badawcze prototypu w skali 1:4,5 rozpoczęły się w marcu Roczna wydajność takiej elektrowni wynosi od 12 do 35 kwh 124

125 Elektrownia Wave Energy Star Wave Energy Star jest to projekt elektrowni falowej,która pracowała od kwietnia 2006 w Nissum Bredning na północnozachodnim wybrzeżu Danii. Wave Energy Star zaprojektowane w skali 1:10 jest konstrukcją, która na stałe jest zakotwiczona na głębokości kilku metrów, ma 24 metry długości. Wzdłuż całej konstrukcji są zamieszczone po obu stronach 20 pływaków. Maszyna na wyjściu ma moc 5,5kW. 125

126 AquaBouy 2.0 Projekt firmy Finavera Renewables specjalnej pływającej boi wykorzystującej energię kinetyczną fal do produkcji energii elektrycznej. Bojka ma długość 20 metrów i średnicę 3 metrów. Boje mogą być łączone w system generujący moc od kilkuset kilowatów do kilkuset megawatów. Planowane jest zainstalowanie takiego typu elektrowni u wybrzeży Portugalii o początkowej mocy 2 MW a docelowo rozbudowy do 100 MW. 126

127 Elektrownie pneumatyczne WaveGen Elektrownia Limpet wykorzystująca energię fal morskich pracuje na wyspie Islay u zachodnich wybrzeży Szkocji i ma moc 500 kw. Instalacja ta wykorzystuje koncepcję kolumny wodnej oscylującej w nachylonej rurze, której wylot zanurzony jest pod poziomem morza. Przepływające fale wywołują oscylację poziomu wody w rurze i przemienne sprężanie i rozprężanie uwięzionego w niej powietrza. Druga elektrownia podobnej konstrukcji została uruchomiona w 2002 r. u wybrzeży Australii w Port Kembla, również o mocy 450 kw. 127

128 Za energia fal morskich przemawia kilka istotnych faktów: Fale są bardziej przewidywalne od wiatru, Energia fal jest 1000 razy większa niż energia kinetyczna wiatru, co pozwoliłoby na małe i mniej wyraziste urządzenia by wyprodukować tę samą ilość energii, W odróżnieniu od wiatru i promieniowania słonecznego, energia fal może być produkowana całą dobę, jest bardziej płynna i stała, podczas gdy prędkość wiatru zwykle zanika z rana i wieczorem, a energia słoneczna dostępna jest tylko w ciągu dnia i w obszarach o niewielkim zachmurzeniu, Oszacowanie potencjału fal jest znacznie łatwiejsze niż wiatru, co jest ważnym czynnikiem w przyciąganiu inwestorów czy kredytodawców, Elektrownie falowe są urządzeniami cichszymi i nie mają takiego wpływu na walory krajobrazowe, jak to ma miejsce przy elektrowniach wiatrowych, Mniejsze koszty infrastruktury 128

129 Regularnie i okresowo występujące ruchy wód oceanicznych, wywołane wspólnie działającymi siłami przyciągania Księżyca i Słońca oraz siłami odśrodkowymi, powstającymi względem wspólnego środka obrotu ruchu ciał niebieskich. Siła przyciągania Księżyca działająca na powierzchnię Ziemi powoduje przepływ i wybrzuszenie wody po obu stronach: bliższej Księżycowi i po przeciwległej stronie Ziemi. Wielkość i kierunek przepływu zależą od relacji między grawitacyjną i odśrodkową składową siły pływotwórczej. Do pływów należą: Przypływy Odpływy 129

130 W różnych rejonach na Ziemi można za obserwować różne rodzaje pływów. Istnieją: Pływy dobowe Pływy półdobowe Pływy syzygijne Pływy kwadraturowe 130

131 131

132 132

133 Aby obliczyć moc z energię pływów posługujemy się wzorami bazującymi na: energii kinetycznej fali pływowej P=0,5*Cp*ρ*A*V^3 gdzie: C p - współczynnik wydajność turbiny; P - moc generowana [W]; ρ - gęstość wody (woda morska średnio=1025 kg/m³, ale waha się między 1021 a 1030 kg/m3); A - powierzchnia wody w obszarze turbiny [m²]; V - prędkości przepływu [m/s 2 ]; energii potencjalnej fali pływowej E=0,5*A*g* ρ*h^2 gdzie: h - pionowy zakres pływów [m], A - w płaszczyźnie poziomej powierzchni zapory wodnej dorzecza [m 2 ], ρ - gęstość wody = 1025 kg/m 3 g - przyspieszenie ziemskie = 9,81 m/s

134 W celu uzyskania energii elektrycznej z energii pływów morskich, rozróżniamy dwie główne metody: Systemy zaporowe (zamknięte) wykorzystujące energię potencjalną w różnicy wysokości pływów. Systemy wykorzystujące energię kinetyczną (otwarte) poruszającej się wody (podobnie jak w turbinach wiatrowych). Europejskie Centrum Energetyki Morskiej (EMEC) sklasyfikowało cztery rodzaje urządzeń wykorzystujące tą właśnie energię: Turbina o poziomej osi przepływu Turbina o pionowej osi przepływu Urządzenia oscylacyjne. Urządzenia wykorzystujące dyszę Venturiego. 134

135 a) zapora z turbinami w otworach przepływowych, b) turbina napędzana powietrzem sprężanym i rozprężanym wahaniami wody, jest to modyfikacja do konwersji energii falowej, c) turbina i generator pierścieniowy podwieszany do zakotwiczonego pływaka, d) turbina wodna Davisa, e) wodna turbina otwarta, zakotwiczna na dnie, f) turbina wodna Savoniusa utrzymywana w pionie przez pływak i balast 135

136 Pierwsza elektrownia pływowa we Francji, przy ujściu rzeki Rance, w 1967 roku. Elektrownia typu zaporowego o długości 750 m, ze zbiornikiem o powierzchni 22 km 2, wykorzystująca różnicę poziomu wody równą 8,4m. Moc elektrowni wynosi 240 MW. Pracuje 4 8 h /dobę, wytwarzając 600 GW*h/a energii elektrycznej. Elektrownia wyposażona jest w 24 turbiny rurowe, pracując przy ruchu wody w obu kierunkach. Posiada również turbopompy do dopełnienia zbiornika wodą. Podobnego typu elektrownia znajdują się w Kanadzie (Nowa Szkocja) o mocy 20 MW. 136

137 SeaGen SenGen jest pierwszą elektrownią komercyjną drugiej generacji. Została skonstruowana prze brytyjskie Marine Current Turbines (MCT) Moc maksymalna elektrowni to 1,2 MW. Została zainstalowana w zatoce Strangford Lough (Irlandia Północna) w maju 2008 roku. Pracuje przez 22 godziny na dobę. Sama konstrukcja waży 300 ton.. Wirnik obracający się z prędkością około 12 obr/min napędza generator przez przekładnię mechaniczną. Trójstopniowa przekładnia (dwie planetarne i jedna zębata, przełożenie prędkości 69,8:1) 137

138 138

www.edusun.pl Energia wody

www.edusun.pl Energia wody Energia wody Na świecie istnieje około 1,4 mld km3 wody. Jest ona niezbędna do życia, które zresztą zaczęło się właśnie w niej. Człowiek potrzebuje jej na każdym kroku: w gospodarstwie domowym, w rolnictwie,

Bardziej szczegółowo

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl Zielony Telefon Alarmowy OZE Energia Wody : Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Energetyka wodna Energetyka wodna (hydroenergetyka) zajmuje się pozyskiwaniem

Bardziej szczegółowo

Elektrownie wodne (J. Paska)

Elektrownie wodne (J. Paska) 1. Ogólna charakterystyka elektrowni wodnych Rys. 1. Cykl przemian energetycznych, realizowanych w elektrowni wodnej i uproszczony obraz strat energii. Moc i energia elektrowni wodnych Rys.. Przekrój koryta

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener ELEKTROWNIE WODNE Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener Elektrownia Wodna: zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną. Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3 HYDROENERGETYKA TURBINY WODNE Ryszard Myhan WYKŁAD 3 TURBINY WODNE - HISTORIA Turbina wodna (turbina hydrauliczna) - silnik wodny przetwarzający energię mechaniczną wody na ruch obrotowy za pomocą wirnika

Bardziej szczegółowo

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju.

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju. Hydroenergetyka Ocena możliwo liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju mgr inż.. Mariusz Gajda Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Nasze

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ: Energia wody

SCENARIUSZ: Energia wody SCENARIUSZ: Energia wody Cel główny: zapoznanie uczniów z możliwościami produkcji energii z energii wody Cele operacyjne: Uczeń: rozumie potrzebę poszukiwania i odkrywania nowych proekologicznych źródeł

Bardziej szczegółowo

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne Elektrownie Rozwój techniki w drugiej połowie XIX wieku i powstanie ogromnej ilości urządzeń elektrycznych wymusił rozwój elektrowni, których zadaniem jest dostarczać prąd elektryczny do poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej Czyste energie wykład 9 Energetyka wodna dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 2012 Cykl krążenia wody w przyrodzie Kondensacja Przemieszczanie Opad

Bardziej szczegółowo

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Ewa Malicka Małe Elektrownie Wodne Władysław Malicki www.mewmalicki.pl Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych www.trmew.pl Forum Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI Ryszard Myhan WYKŁAD 1 HYDROENERGETYKA - BIBLOGRAFIA Dąbkowski L., Skibiński J., Żbikowski A.: Hydrauliczne podstawy projektów wodno melioracyjnych. Państwowe Wydawnictwa Rolnicze

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny. W 1954r było czynnych 6330 elektrowni W 1980r istniejących elektrowni wodnych i spiętrzeń pozostało 650 obiektów.

Rys historyczny. W 1954r było czynnych 6330 elektrowni W 1980r istniejących elektrowni wodnych i spiętrzeń pozostało 650 obiektów. Cencek Paweł Elektrownie wodne były podstawowym źródłem energii elektrycznej do 1939 roku było ok. 8000 obiektów o łącznej mocy 91.500 kw głównie: elektrownie, młyny, pompy wodne... Rys historyczny W 1954r

Bardziej szczegółowo

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m Ruchy wód morskich Falowanie Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m wysokości i 50-100 m długości.

Bardziej szczegółowo

Elektrownia wodna - charakterystyka

Elektrownia wodna - charakterystyka Wytwarzanie energii elektrycznej. Elektrownie wodne. WYKŁAD 4 Opracował: mgr inż. Marcin Wieczorek www.marwie.net.pl Elektrownia wodna - charakterystyka zakład przemysłowy zamieniający energię spadku wody

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska *Woda biały węgiel Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska Wrocław, Hotel JPII, 18-02-2013 MEW? *Energia elektryczna dla *Centralnej sieci elektroen. *Sieci wydzielonej *Zasilania urządzeń zdalnych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW)

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Małe elektrownie wodne Spis treści Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Techniczne aspekty wpływające na przepływy środków pieniężnych w przypadku małych elektrowni wodnych

Bardziej szczegółowo

Energetyka na świecie

Energetyka na świecie Zmiany w bilansie energetycznym świata Energetyka na świecie Poziom podstawowy Ropa Naftowa Węgiel kamienny Gaz ziemny Energia elektryczna 1 Produkcja elektrycznej w przeliczeniu na 1 mieszkańca Produkcja

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy Laboratorium z Konwersji Energii Silnik Wiatrowy 1.0.WSTĘP Silnik wiatrowy to silnik wirnikowy zamieniający energię kinetyczną wiatru na pracę mechaniczną łopat wirnika, dzięki której wytwarzana jest energia

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Gospodarka Wodna Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Gospodarka Wodna Wykład nr 17 Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA Energia

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH

PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH ELEKTROWNIE WODNE PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH Zwierciadło wody górnej w elektrowni: - z zaporą: zwierciadło wody przy zaporze, - z kanałem: przy budynku elektrowni, - z rurociągiem ciśnieniowym:

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych a) Wentylator lub pompa osiowa b) Wentylator lub pompa diagonalna c) Sprężarka lub pompa odśrodkowa d) Turbina wodna promieniowo-

Bardziej szczegółowo

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych?

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Wybraliśmy ten temat, ponieważ interesowała nas energia odnawialna. Skład grupy: Oskar Wilda, Jakub Treder, Kacper Plicht, Seweryn

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe Alternatywne źródła energii Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne)

Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne) Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne) 1. Energia wód płynących biały węgiel Wykorzystuje się ją przede wszystkim na obszarach o dużych różnicach wysokości, czyli tam gdzie rzeki mają duży spadek

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

Z BIEGIEM RZEK, CZY POD PRĄD? stan prac nad Ustawą o Odnawialnych Źródłach Energii oraz Prawem Wodnym

Z BIEGIEM RZEK, CZY POD PRĄD? stan prac nad Ustawą o Odnawialnych Źródłach Energii oraz Prawem Wodnym Konferencja Z BIEGIEM RZEK, CZY POD PRĄD? stan prac nad Ustawą o Odnawialnych Źródłach Energii oraz Prawem Wodnym ZNACZENIE MAŁYCH ELEKTROWNI WODNYCH W SYSTEMIE ENERGETYCZNYM KRAJU Poznań, dnia 28 maja

Bardziej szczegółowo

MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910. Stopień Mylof z lotu. Hilbrycht

MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910. Stopień Mylof z lotu. Hilbrycht MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910 Stopień Mylof z lotu ptaka. Zdjęcie K. Hilbrycht Stopień wodny Mylof, połoŝony w km 133+640 (129+600 wg starego kilometraŝu) rzeki Brdy, składa się z następujących

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie Wykorzystanie promieniowania słonecznego O zaletach i wadach elektrowni fotowoltaicznych można by dyskutować bardzo długo, dlatego możliwości tego typu źródeł zostaną przedstawione na przykładzie elektrowni

Bardziej szczegółowo

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. PRĄD. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2014

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. PRĄD. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2014 Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Wrocław 2014 PRĄD AC / DC 1 Wytwarzanie Podstawoweźródła energii elektrycznej naświecie Energia elektryczna jest wytwarzana na drodze przemiany innych rodzajów energii (chemiczna,

Bardziej szczegółowo

W kręgu naszych zainteresowań jest:

W kręgu naszych zainteresowań jest: DOLNE ŹRÓDŁA CIEPŁA W kręgu naszych zainteresowań jest: pozyskiwanie ciepła z gruntu, pozyskiwanie ciepła z powietrza zewnętrznego, pozyskiwanie ciepła z wód podziemnych, pozyskiwanie ciepła z wód powierzchniowych.

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza Praca kontrolna semestr IV Przyroda.... imię i nazwisko słuchacza semestr 1. Ilustracja przedstawia oświetlenie Ziemi w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Uzupełnij zdania brakującymi informacjami,

Bardziej szczegółowo

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Energia odnawialna uzyskiwana jest z naturalnych, powtarzających się procesów przyrodniczych Definicja rekomendowaną przez Międzynarodową Agencję Energetyczną

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

Lądowe elektrownie wiatrowe

Lądowe elektrownie wiatrowe Lądowe elektrownie wiatrowe F army wiatrowe stanowią przedsięwzięcia, które ze względu na swoją złożoność mogą oddziaływać na wiele elementów środowiska naturalnego. W związku z dynamicznym rozwojem energetyki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI Autorzy: Alina Bukowska (III rok Matematyki) Aleksandra Leśniak (III rok Fizyki Technicznej) Celem niniejszego opracowania jest wyliczenie

Bardziej szczegółowo

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ ! OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ RÓWNANIE BERNOULLIEGO Równanie Bernoulliego opisuje ruch płynu i ma trzy składowe: - składow prdkoci - (energia kinetyczna ruchu), - składow połoenia (wysokoci) - (energia potencjalna),

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej Cele wyznacza przyjęta w 2001 r. przez Sejm RP "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej". Określa ona cel ilościowy w postaci

Bardziej szczegółowo

ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1

ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 2 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 3 OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ URZDZENIA I UKŁADY TECHNOLOGICZNE ELEKTROWNI WODNYCH

Bardziej szczegółowo

Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników

Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników Lekcja 6. Rodzaje sprężarek. Parametry siłowników Sprężarki wyporowe (tłokowe) Sprężarka, w której sprężanie odbywa sięcyklicznie w zarżniętej przestrzeni zwanej komorąsprężania. Na skutek działania napędu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5

HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE. Ryszard Myhan WYKŁAD 5 HYDROENERGETYKA PRĄDNICE ELEKTRYCZNE Ryszard Myhan WYKŁAD 5 TYPY PRĄDNICY W małych elektrowniach wodnych są stosowane dwa rodzaje prądnic: prądnice asynchroniczne (indukcyjne) trójfazowe prądu przemiennego;

Bardziej szczegółowo

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński

BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH. Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński BADANIA WIRNIKA TURBINY WIATRROWEJ O REGULOWANYM POŁOŻENIU ŁOPAT ROBOCZYCH Zbigniew Czyż, Zdzisław Kamiński Politechnika Lubelska, Wydział Mechaniczny, Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów i Napędów

Bardziej szczegółowo

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje

Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska ślizgowe - podstawowe rodzaje Łożyska o tarciu suchym (bezsmarowe, samosmarne) Łożyska porowate impregnowane smarem Łożyska samosmarne, bezsmarowe, suche 2 WCZORAJ Obsługa techniczna samochodu

Bardziej szczegółowo

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów:

Z powyższej zależności wynikają prędkości synchroniczne n 0 podane niżej dla kilku wybranych wartości liczby par biegunów: Bugaj Piotr, Chwałek Kamil Temat pracy: ANALIZA GENERATORA SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI Z POMOCĄ PROGRAMU FLUX 2D. Opiekun naukowy: dr hab. inż. Wiesław Jażdżyński, prof. AGH Maszyna synchrocznina

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII POLSKIE SIECI ELEKTROENERGETYCZNE SA NR 1/2005 (52) ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII WOJCIECH MATUSZEK Elektrownie Szczytowo-Pompowe SA STAN AKTUALNY I ROZWÓJ HYDROENERGETYKI JAKO ŹRÓDŁO OZE 1) Teoretyczne zasoby

Bardziej szczegółowo

Urządzenia nastawcze

Urządzenia nastawcze POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Urządzenia nastawcze Laboratorium automatyki (A-V) Opracował: dr inż. Leszek Remiorz Sprawdził:

Bardziej szczegółowo

Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych. Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie

Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych. Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie Kotły z zamkniętą komorą spalania. Rozwiązania instalacji spalinowych Piotr Cembala Stowarzyszenie Kominy Polskie Dwufunkcyjny kocioł z zamkniętą komorą spalania i zasobnikiem ciepła 1-dopływ powietrza,

Bardziej szczegółowo

PL 215039 B1. PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWO- -PRODUKCYJNE I WDRAŻANIA POSTĘPU TECHNICZNEGO UNIWERSAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Katowice, PL

PL 215039 B1. PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUGOWO- -PRODUKCYJNE I WDRAŻANIA POSTĘPU TECHNICZNEGO UNIWERSAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Katowice, PL PL 215039 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 215039 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 387522 (51) Int.Cl. F24F 7/02 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE

PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE BYDGOSZCZ, LISTOPAD 2011 WPROWADZENIE : UWARUNKOWANIA HYDROTECHNICZNE REWITALIZACJI BWW ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM STAREGO KANAŁU BYDGOSKIEGO Ludgarda Iłowska CIEKI W OBSZARZE

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE WSPÓŁCZEŚNIE STOSOWANE - TURBINY. Podstawowymi parametrami, które warunkują wybór turbiny dla elektrowni wodnej

TECHNOLOGIE WSPÓŁCZEŚNIE STOSOWANE - TURBINY. Podstawowymi parametrami, które warunkują wybór turbiny dla elektrowni wodnej Opracowano na podstawie: Jak zbudować małą elektrownię wodną? Przewodnik ESHA 2010 tłumaczenie i redakcja wydania polskiego dr Janusz Steller + zespół TECHNOLOGIE WSPÓŁCZEŚNIE STOSOWANE - TURBINY Podstawowymi

Bardziej szczegółowo

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2016

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2016 Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Wrocław 2016 Wniosek AC / DC 1 Wniosek Karta zawodowa inżyniera 2 Karta zawodowa inżyniera 3 Wytwarzanie Podstawoweźródła energii elektrycznej naświecie Energia elektryczna

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K

I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K I N S T Y T U T M A S Z Y N P R Z E P Ł Y W O W Y C H i m. R o b e r t a S z e w a l s k i e g o P O L S K I E J A K A D E M I N A U K skrytka pocztowa 621 80-952 Gdańsk ulica J.Fiszera 14 Projekt NCN

Bardziej szczegółowo

Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała

Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała 6 stycznia 2004 roku. Została utworzona na bazie Rejonu Elektrowni Wodnych byłego Zakładu Energetycznego Jelenia Góra S.A. (obecnie EnergiaPro Koncern

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Monika Litwińska Inżynieria Mechaniczno-Medyczna GDAŃSKA 2012 1. Obieg termodynamiczny

Bardziej szczegółowo

Elektrownie wiatrowe

Elektrownie wiatrowe Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną, wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru jest uznawana za ekologicznie

Bardziej szczegółowo

Podgrzewanie wody basenowej kiedy pompa ciepła, a kiedy kolektory słoneczne?

Podgrzewanie wody basenowej kiedy pompa ciepła, a kiedy kolektory słoneczne? Podgrzewanie wody basenowej kiedy pompa ciepła, a kiedy kolektory słoneczne? Podgrzewanie wody basenowej wymaga starannego doboru systemu dla uzyskania jak najwyższego komfortu cieplnego oczekiwanego przez

Bardziej szczegółowo

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 216136 B1. ŁAZUR ZBIGNIEW, Lublin, PL 27.09.2010 BUP 20/10. ZBIGNIEW ŁAZUR, Lublin, PL 31.03.2014 WUP 03/14 RZECZPOSPOLITA POLSKA PL 216136 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216136 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387552 (22) Data zgłoszenia: 19.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

AEROCOPTER 450 posiada deklarację zgodności z dyrektywami Unii Europejskiej i został oznakowany znakiem CE.

AEROCOPTER 450 posiada deklarację zgodności z dyrektywami Unii Europejskiej i został oznakowany znakiem CE. O PIONOWEJ OSI OBROTU Cicha praca Duża sprawność aerodynamiczna Wysoka bezawaryjność turbiny Bezpieczeństwo, deklaracja CE Montaż na słupie lub budynku Zastosowanie do zasilania budynków, oświetlenia,

Bardziej szczegółowo

Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej

Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej w Żarnowcu Energię wód można podzielić na energię wód śródlądowych oraz energię mórz. Powstawanie energii wód śródlądowych jest związane

Bardziej szczegółowo

TEHACO Sp. z o.o. ul. Barniewicka 66A 80-299 Gdańsk. Ryszard Dawid

TEHACO Sp. z o.o. ul. Barniewicka 66A 80-299 Gdańsk. Ryszard Dawid TEHACO Sp. z o.o. ul. Barniewicka 66A 80-299 Gdańsk Ryszard Dawid Olsztyn, Konferencja OZE, 23 maja 2012 Firma TEHACO Sp. z o.o. została założona w Gdańsku w 1989 roku -Gdańsk - Bielsko-Biała - Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Oferta projektu inwestycyjnego:

Oferta projektu inwestycyjnego: Oferta projektu inwestycyjnego: Instalacja elektrowni wiatrowej w przedsiębiorstwie-gospodarstwie rolnym, w celu obniżenia kosztów zaopatrzenia w energie elektryczną i poprawienia jego wyników ekonomicznych.

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY,

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, ZJAWISKO KAWITACJI. Kawitacja jest to proces tworzenia się pęcherzyków parowo-gazowych nasyconej cieczy, w skutek miejscowego spadku ciśnienia poniżej wartości

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii naturalnej.

Wykorzystanie energii naturalnej. Wykorzystanie energii naturalnej. 2 Wprowadzenie 3 Tradycyjne zasoby naturalne są na wyczerpaniu, a ceny energii rosną. Skutkiem tej sytuacji jest wzrost zainteresowania produkcją energii bez emisji CO2

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

Energetyka wodna. Polska wobec świata

Energetyka wodna. Polska wobec świata Energetyka wodna. Polska wobec świata Autor: Jakub Niechciał ("Energia Gigawat" - 9/2014) Elektrownie wodne pozyskują energię elektryczną na skutek zamiany energii potencjalnej wody na energię mechaniczną

Bardziej szczegółowo

Zakład Mechaniki Płynów i Aerodynamiki

Zakład Mechaniki Płynów i Aerodynamiki Zakład ad Mechaniki PłynP ynów i Aerodynamiki Tunel aerodynamiczny o obiegu otwartym z komorą Eiffela Badania modelowe Cele poznawcze: - pozyskanie informacji na temat procesów zachodzących w przepływach

Bardziej szczegółowo

Etapy Projektowania Instalacji Fotowoltaicznej. Analiza kosztów

Etapy Projektowania Instalacji Fotowoltaicznej. Analiza kosztów Etapy Projektowania Instalacji Fotowoltaicznej Analiza kosztów Główne składniki systemu fotowoltaicznego 1 m 2 instalacji fotowoltaicznej może dostarczyć rocznie 90-110 kwh energii elektrycznej w warunkach

Bardziej szczegółowo

RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH

RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH Energia wodna RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH Rok 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Baza umowna 102 104 105 107 108 110 113 115 117 120 Obowiązek zakupu % 2,4 2,5 2,65

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła - układy hybrydowe

Pompy ciepła - układy hybrydowe Pompy ciepła - układy hybrydowe dr hab. inż. Brunon J. Grochal, prof. IMP PAN / prof. WSG Bydgoszczy Instytut Maszyn Przepływowych PAN Prezes Polskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła mgr inż. Tomasz Mania

Bardziej szczegółowo

Struktura manipulatorów

Struktura manipulatorów Temat: Struktura manipulatorów Warianty struktury manipulatorów otrzymamy tworząc łańcuch kinematyczny o kolejnych osiach par kinematycznych usytuowanych pod kątem prostym. W ten sposób w zależności od

Bardziej szczegółowo

V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu

V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu V90 1.8 MW oraz 2.0 MW Oparte na doświadczeniu Innowacje w zakresie technologii łopat Optymalna wydajność Generatory OptiSpeed * turbin V90-1.8 MW oraz V90-2.0 MW zostały zaadaptowane z generatorów bardzo

Bardziej szczegółowo

SYLWAN prezentuje nowy model SWT-10-pro,

SYLWAN prezentuje nowy model SWT-10-pro, SYLWAN prezentuje nowy model SWT-10-pro, o mocy nominalnej 10 kilowat. Ta dyfuzorowa turbina wiatrowa jest przeznaczona dla wszystkich tych osób, które chcą odsprzedawać energię elektryczną do sieci energetycznej.

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIE KATASTRU ENERGETYCZNEGO CIEKU. Równanie Bernoulliego w dwóch przekrojach (przed i za elektrownią) można zapisad w ogólnej postaci:

OBLICZENIE KATASTRU ENERGETYCZNEGO CIEKU. Równanie Bernoulliego w dwóch przekrojach (przed i za elektrownią) można zapisad w ogólnej postaci: Teoria OBLICZENIE KATASTRU ENERGETYCZNEGO CIEKU Równanie Bernoulliego w dwóch przekrojach (przed i za elektrownią) można zapisad w ogólnej postaci: 2 2 v1 p1 v2 p2 z1 z2 H str 2g g 2g g Przy przepływach

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

MAŁE TURBINY WIATROWE Cz. 1 KOMEL. Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych. Artur Polak

MAŁE TURBINY WIATROWE Cz. 1 KOMEL. Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych. Artur Polak MAŁE TURBINY WIATROWE Cz. 1 Artur Polak Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL MAŁE TURBINY WIATROWE Mała energetyka wiatrowa oparta jest na elektrowniach wiatrowych, których powierzchnia koła wiatrowego

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania potencjału bardzo niskich spadów - turbiny VLH. Maciej Drzewiecki

Możliwości wykorzystania potencjału bardzo niskich spadów - turbiny VLH. Maciej Drzewiecki Możliwości wykorzystania potencjału bardzo niskich spadów - turbiny VLH Maciej Drzewiecki Dziś i jutro energetyki wodnej w Polsce i w Unii Europejskiej, Renexpo Warszawa, 27.10.2011 Nowa turbina do zastosowania

Bardziej szczegółowo

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji.

Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Konspekt Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Wykonała: KATARZYNA ZASIŃSKA Kierunek: Inżynieria Mechaniczno-Medyczna Studia/Semestr:

Bardziej szczegółowo

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa

Układ napędowy. Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27. Zespół prądnic synchronicznych. Znamionowa prędkość obrotowa Układ napędowy Silnik spalinowy CAT C27 Typ silnika CAT C 27 Moc znamionowa Znamionowa prędkość obrotowa 708 kw 1800 obr/min Obroty biegu jałowego 600 obr/min Ilość i układ cylindrów V 12 Stopień sprężania

Bardziej szczegółowo

HYDROTECHNICZNE ROZWIĄZANIA MEW

HYDROTECHNICZNE ROZWIĄZANIA MEW Opracowano na podstawie: Małe elektrownie wodne - poradnik wyd. II Nabba Sp. z o.o. Warszawa 1992 redakcja Marian Hoffmann HYDROTECHNICZNE ROZWIĄZANIA MEW Hydrotechniczne rozwiązania MEW zaleŝą od usytuowania

Bardziej szczegółowo

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY

Technologie Oszczędzania Energii. w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY EUROPE Sp. z o.o. Technologie Oszczędzania Energii w kooperacji z OSZCZĘDNOŚĆ TO NAJLEPSZY SPOSÓB NA ZARABIANIE PIENIĘDZY Innowacyjny system oszczędzania energii elektrycznej Smart-Optimizer ECOD WYŁĄCZNY

Bardziej szczegółowo

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska

Seria Jubileuszowa. Rozwiązania informatyczne. Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości. oszczędność energii. ochrona środowiska Sprężarki śrubowe Airpol PRM z przetwornicą częstotliwości Seria Jubileuszowa Każda sprężarka śrubowa z przetwornicą częstotliwości posiada regulację obrotów w zakresie od 50 do 100%. Jeżeli zużycie powietrza

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe I Forum Małych Elektrowni Wiatrowych Warszawa, 23 marca 2011 Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe Katarzyna Michałowska-Knap Instytut Energetyki Odnawialnej kmichalowska@ieo.pl Opłacalność

Bardziej szczegółowo

Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii

Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii Wymiana ciepła Odnawialne źródła energii Zasoby Wymiana i przepływy wody ciepła w przyrodzie Zasoby wody Oceany 13000 Pory skał 300 Lodowce 165 Jeziora 0.34 Para wodna 0.105 /3 powierzchni (97%) Przepływy

Bardziej szczegółowo

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200

MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 www.swind.pl MAŁA PRZYDOMOWA ELEKTROWNIA WIATROWA SWIND 3200 Producent: SWIND Elektrownie Wiatrowe 26-652 Milejowice k. Radomia ul. Radomska 101/103 tel. 0601 351 375, fax: 048 330 83 75. e-mail: biuro@swind.pl

Bardziej szczegółowo

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992.

Nagroda Fundacji Poszanowania Energii, Nagroda Ministra Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej Za Nowoczesność, Najlepsza Budowa Roku 1992. Raport na temat efektów wdrożenia energooszczędnego systemu ogrzewania z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii w Centrum Biznesu Exbudu w Kielcach. Autor tego opracowania inż. Lucjan Jędrzejewski prowadził

Bardziej szczegółowo