Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii"

Transkrypt

1 Wymiana ciepła Odnawialne źródła energii

2 Zasoby Wymiana i przepływy wody ciepła w przyrodzie Zasoby wody Oceany Pory skał 300 Lodowce 165 Jeziora 0.34 Para wodna /3 powierzchni (97%) Przepływy Ocean atmosfera (parowanie z oceanów) 3.83 Atmosfera ocean (opady na oceanem) 3.47 Ocean ląd 0.36 Ląd - atmosfera (parowanie z lądów) 0.63 Hydrosfera ok km 3 Atmosfera ląd Rzekami do oceanów 0.3 Woda gruntowa do oceanów 0.04

3 Obieg wody w hydrosferze Obieg wody - procesy Fizykochemiczne i biochemiczne Siła napędowa energia słoneczna, geotermalna i grawitacji Energia słoneczna, energia geotermalna ogrzewają wodę (we wnętrzu Ziemi, na powierzchni, w oceanach) -> parując -> chmury Woda ogrzana (gazowa i ciekła) ze względu na gęstość przemieszcza się w wyniku konwekcji Morza prądy morskie i oceaniczne Atmosfera fronty atmosferyczne

4 Wymiana ciepła Obieg wody w hydrosferze Promieniowanie Słońca napędza przemiany i ruch wody w przyrodzie Na skutek grawitacji woda opadowa zlewa się do rzek Energia niesiona przez wody rzek jest jedyną skoncentrowaną energią odnawialną Wymiana ciepła, masy i pędu w wyniku konwersji Ek oraz oddziaływania grawitacyjnego w energię mechaniczną Energia wnętrza Ziemi ma charakter ustalony Energia słoneczna i grawitacji zaleŝna od wsp. czasu i przestrzennych

5 Energia wód ENERGIA WÓD RZECZNE OCEANICZNE - przepływy - róŝnice poziomów - pływów - fal - prądów W rzecznych elektrowniach wodnych energia kinetyczna i potencjalna wody przetwarzana zostaje na energię elektryczną. W elektrowniach oceanicznych napęd turbin w wyniku ruchów mas wody wywołanych pływami, falowaniem oraz róŝnicami gęstości

6 Wymiana ciepła Potencjalne zasoby energii wodnej Potencjał brutto masa wód we wszystkich ciekach wodnych, całkowity spadek od źródeł do ujść, teoretyczna wydajność turbin Potencjał techniczny rzeczywista wydajność turbin, część wody nie przechodzi przez turbiny 30-40% potencjału brutto Potencjał ekonomiczny część potencjału technicznego Hydroenergia to około: % światowego zuŝycia energii 0% światowego zuŝycia energii elektrycznej

7 Wymiana ciepła Potencjał brutto - oszacowanie ZałoŜenie początkowe: W ciągu roku wykorzystujemy wszystkie rzeki świata Moc M E t E rok m g h kg 10m s s 0 100m 1000 GW

8 Potencjał UE Całkowity teoretyczny potencjał energetyczny rzek płynących w państwach członkowskich Unii Europejskiej szacowany jest na TWh/rok Realny potencjał techniczny unijnych zasobów hydroenergetycznych moŝliwy do wykorzystania to ok. 650 TWh/rok Potencjał ekonomiczny wynosi ok. 470 TWh/rok. NaleŜy pamiętać, Ŝe w duŝej mierze to lokalne warunki geograficzne i klimatyczne wpływają na potencjał hydroenergetyczny. W najlepszej sytuacji znajdują się więc kraje górzyste, w których moŝna zaobserwować duŝe spadki koryt rzecznych, przykładem takiego kraju jest Austrii

9 Wymiana ciepła Polska na tle Europy Największe zasoby mają kraje, w których występuje duŝo opadów (sąsiedztwo oceanu) i są górzyste (duŝy spadek rzek)

10 Wymiana ciepła Cykl przemian energetycznych w elektrowniach wodnych

11 Rodzaje Wymiana elektrowni ciepła wodnych Przepływowa, przyzaporowa o małym spadzie Pompowa, derywacyjna o duŝym spadzie

12 Wymiana ciepła Typy elektrowni wodnych Regulacyjna z duŝym zbiornikiem Rzeki nizinne Typy elektrowni wodnych Zbiornikowa z małym zbiornikiem Kaskadowa z wieloma zbiornikiem Pompowo-szczytowa

13 Wymiana ciepła Elektrownie przepływowe -wykorzystanie energii przepływu wody; -nie ma zbiornika gromadzącego wodę, więc ilość wyprodukowanej energii zaleŝy od ilości wody płynącej w rzece w danym momencie; -cała hydroelektrownia umieszczona jest bezpośrednio w korycie rzeki w odpowiednio skonstruowanym budynku, który jest przedłuŝeniem jazu, przegradzającego rzekę; -duŝych kosztach budowy, a ich wielkość produkcji zaleŝy od pory roku i od pogody; - nie ma moŝliwości regulacji mocy Włocławku (160 MW)

14 Wymiana ciepła Elektrownie regulacyjne (zbiornikowe) -przed elektrownią znajduje się zbiornik wodny, który wyrównuje sezonowe róŝnice w ilości płynącej wody; - elektrownia moŝe wytwarzać przez pewien czas moc większą od mocy odpowiadającej chwilowemu dopływowi; -regulacyjne z duŝym zbiornikiem wodnym - zastosowanie zbiornika umoŝliwia regulację w cyklu dobowym i tygodniowym, a dodatkowo zbiornik moŝe stanowić zabezpieczenie przeciwpowodziowe - - zbiornikowe z małym zbiornikiem wodnym - umoŝliwiają krótkoterminową regulację w godzinach tzw. szczytu - - kaskadowe - zastosowanie wielu zbiorników z moŝliwością indywidualnej i globalnej regulacji ich napełniania i opróŝniania pozwala na optymalne wykorzystanie i regulację mocy, a takŝe na magazynowanie nadwyŝek energii. Zbiorniki te stanowią teŝ dobre zabezpieczenie przeciwpowodziowe

15 Elektrownie Wymiana szczytowo-pompowe ciepła - pełnią funkcję magazynu energii elektrycznej. - znajdują się pomiędzy dwoma zbiornikami wodnymi - górnym i dolnym. - umoŝliwiają kumulację energii w okresie małego zapotrzebowania na nią przez pompowanie wody ze zbiornika dolnego do górnego. - w okresie większego zapotrzebowania energia wyzwalana jest przez spuszczenie wody ze zbiornika górnego do dolnego, która napędza turbiny. - urządzenie zamocowane na rurociągu pracuje jako pompa w okresie napełniania zbiornika górnego, a w momencie jego opróŝniania jako turbina. -mimo duŝych kosztów system ten zdaje egzamin ze względu na brak alternatywnych metod magazynowania duŝych ilości energii elektrycznej (np.: elektrownie wodne śarnowiec, Porąbka-śar, śydowo);

16 Solina - szczytowo-pompowa z 4 turbozespołami typu Francisa o mocy zainstalowanej po modernizacji 00 MW

17 Małe elektrownie wodne Kryterium mocy Kryterium spadu Mikroenergetyka Makroenergetyka Niskospadowe Średniospadowe >70kW >100kW -0 m <150 m Mała energetyka < 5 MW Wysokospadowe >150 m

18 Małe elektrownie wodne

19 Wymiana ciepła Budowa elektrowni wodnej Zapora przegradzająca dolinę rzeki i spiętrzająca jej wody -dla utworzenia zbiornika rekreacyjnego, -stawu hodowlanego, -zbiornika przeciwpowodziowego, -zaopatrzenie w wodę lub by nawadniać uprawy. Turbina wodna silnik, przetwarzający mechaniczną energię przepływającej przezeń wody na uŝyteczną pracę mechaniczną Linie przesyłowe Generator energii mechanicznej energię elektryczną

20 Typy turbin turbiny akcyjne (natryskowe) - woda zostaje doprowadzona do wirnika pod ciśnieniem atmosferycznym. W turbinach tego typu zostaje wykorzystana energia kinetyczna. turbiny reakcyjne (naporowe) - woda zostaje doprowadzona do wirnika pod ciśnieniem wyŝszym niŝ ciśnienie atmosferyczne (wyjątek stanowi przypadek lewarowego doprowadzenia wody). Turbiny reakcyjne wykorzystują energię ciśnienia wody oraz energię kinetyczną.

21 Typy turbin Turbina Francisa Spady wody: m Potencjalna energia płynu zostaje przekształcona w kinetyczną energię obracającego się wirnika. Turbina znajduje się między zbiornikiem płynu o wyŝszym ciśnieniu (wyŝszy poziom cieczy) i zbiornikiem zawierającym płyn o niŝszym ciśnieniu (niŝszy poziom cieczy).

22 Typy turbin Turbina Kaplana Spady wody: - 70 m Turbina Kaplana to odmiana turbiny śmigłowej. Jej odmienność polega na moŝliwości zmiany kąta łopat w czasie pracy, a w efekcie takŝe regulację otrzymywanej mocy i duŝo większy zakres wysokich sprawności.

23 Typy turbin Turbina Peltona Turbina akcyjna Spady wody: do 000 m

24 Typy turbin Turbina Banki-Michella Turbina akcyjna Spady wody: -50 m

25 Wymiana ciepła Zalety -nie zanieczyszczają środowiska i mogą być instalowane w licznych miejscach na małych ciekach wodnych - mogą być zaprojektowane i wybudowane w ciągu 1- lat, wyposaŝenie jest dostępne powszechnie, a technologia dobrze opanowana - prostota techniczna powoduje wysoką niezawodność i długą Ŝywotność - wymagają nielicznego personelu i mogą być sterowanie zdalnie - rozproszenia w terenie skraca odległości przesyłu energii i zmniejsza związane z tym koszty

26 Równanie ciągłości Równanie ciągłości

27 Równanie ciągłości Prędkość elementu e jest równa v, zatem w przedziale czasu t element ten przebywa wzdłuŝ rury odcinek o długości x v t. Wobec tego w przedziale czasu t przez linię przerywaną przepływa płyn o objętości V równej V Równanie ciągłości S x Sv t V S1v1 t Sv t S - równanie ciągłości 1v1 Sv Wynika z niego, Ŝe prędkość przepływu wzrasta, gdy maleje pole przekroju poprzecznego, przez który płyn przepływa.

28 Mechanika płynów 14.I.01 Równanie Bernoulliego Równanie Bernoulliego Oznaczenia: y 1, v 1 i p 1 - poziom, prędkość i ciśnienie płynu wchodzącego do rury z lewej strony; y, v i p - odpowiednie wielkości odnoszące się do płynu wychodzącego z rury z prawej strony. p ρ v1 + ρgy1 p + ρv + Równanie Bernoulliego: 1 p + ρv + ρgy const ρgy

29 Mechanika płynów 14.I.01 Wnioski z równania Bernoulliego Równanie Bernoulliego Równanie Bernoulliego dla płynu w spoczynku, v 1 v 0 p ( y ) p1 + g 1 y ρ Równanie Bernoulliego dla płynu, który w trakcie przepływu nie zmienia połoŝenia w pionie (y jest stałe np. y 0) p ρ v1 p + 1 ρv Jeśli przy przepływie wzdłuŝ poziomej linii prądu prędkość elementu płynu wzrasta, to ciśnienie płynu maleje i na odwrót. Równanie Bernoulliego stosuje się ściśle jedynie dla płynu doskonałego. Gdy występują siły lepkości, nie wolno nam pominąć zmian energii termicznej płynu.

30 Mechanika płynów 14.I.01 Równanie Bernoulliego Wyprowadzenie Zasada zachowania energii w postaci związku pracy ze zmianą energii kinetycznej: W E k Zmiana energii kinetycznej jest wynikiem zmiany prędkości płynu między końcami rury, a zatem wynosi: E E k 1 mv Wyprowadzenie 1 1 mv1 ρ V ( v v ) Praca wykonana nad układem ma dwa źródła. Po pierwsze, siła cięŝkości ( mg) wykonuje pracę W g nad płynem o masie m, wznosząc go z poziomu wejściowego na wyjściowy. Praca ta jest równa: W g ( y y ) g V ( y ) mg ρ 1 y1 Jest ona ujemna ze względu na przeciwne kierunki przemieszczenia płynu (skierowanego w górę) i siły cięŝkości (skierowanej w dół). 1

31 Mechanika płynów 14.I.01 Równanie Bernoulliego Po drugie, praca jest teŝ wykonywana nad układem (na wejściowym końcu rury), gdy płyn jest wtłaczany do rury, oraz przez układ (na wyjściowym końcu rury), gdy płyn jest wypychany z rury. Całkiem ogólnie moŝemy powiedzieć, Ŝe praca wykonana przez siłę o wartości F, działającą na próbkę płynu o polu przekroju poprzecznego S, przy przemieszczeniu płynu na odległość x, jest równa F x ( ps )( x ) p ( S x ) p V Praca wykonana nad układem jest zatem równa p 1 V, a praca wykonana przez układ wynosi - p V. Ich suma W p jest równa: W p ( p p ) V p V + p1 V 1 Związek pracy ze zmianą energii kinetycznej: ρg V W W g + W p E ( ) ( ) ( y y V p p ρ V v v ) 1 1 k 1 1

32 Równanie Bernouliego Wymiana ruch płynu ciepła -składowa prędkości energia kinetyczna ruchu -składowa połoŝenia (wysokości) energia potencjalna -składowa ciśnienia praca przetłaczania Postacie równania Bernoulliego Równanie energii Równanie wysokości Równanie ciśnienia Woda- płyn nieściśliwy zastosowanie równania Bernoulliego

33 Wymiana ciepła Równanie energii mv v + + mgh + pv const p gh + const ρ Równanie wysokości m masa płynu [kg] v szybkość przepływu płynu [m/s] h- wysokość połoŝenia środka masy płynu [m] p ciśnienie całkowite [Pa] V objętość masy płynu [m 3 ] γ gρ cięŝar właściwy Równanie ciśnienia v g + h + p γ const ρv + ρgh + p const

34 Wymiana ciepła Energia strumienia wody Teoretyczna ilość energii A zawarta w płynącej wodzie pomiędzy punktami A i B A B V p gz c A + + ρ ρ Energia wody w jednostce czasu w przekroju 1 B Energia wody w jednostce czasu w przekroju V p gz c A + + ρ ρ Energia rozwijana przez rzekę między dwoma przekrojami ] [ ) ( J V p p c c Z Z g A A A + + ρ ρ

35 Energia przekazywana Wymiana ciepła turbinie Spad niwelacyjny H H 1 H H + p 1 Z1 h1 H Z + h ρ g p ρ g h 1 h 1

36 Wymiana ciepła Wartość (ilość) energii, jaką turbina moŝe przejąć od strumienia wody c1 c A1 gh + g hstr V [ J ] ρ Jednostkowa energia uŝyteczna A u c1 c gh + g hstr g hstr -strata energii związana z oporami przepływu wody w doprowadzeniach i odprowadzeniach z turbiny

37 Wymiana ciepła Energia zmieniana na elektryczną Przy wyznaczaniu energii transformowanej na energię elektryczną uwzględnia się sprawność procesu Energia elektryczna uzyskiwana w elektrowni A el A u ρ V η η t p η g gdzie: η t sprawność turbiny wodnej η p sprawność przekładni η g sprawność generatora

38 Moc wytwarzana w Wymiana ciepła elektrowni wodnej - jeŝeli cała róŝnica poziomów na niewielkim obszarze, pomijamy spadki ciśnień w przewodach doprowadzających wodę do turbiny - prędkości wody przed i po spiętrzeniu są zbliŝone energia potencjalna energia elektryczna A u gh Moc elektrowni P el A t el [W] A el A u ρ V η η t p η g P el g H Q ρ η η t p η g [W] Q- przełyk turbiny (objętość strumienia wody przepływającego w ciągu sekundy)

39 Moc czynna Wymiana oddawana ciepła do sieci Moc elektrowni wodnej moc czynna oddawana do sieci energetycznej Uwzględniamy sprawność układu wyprowadzania mocy tj. straty na drodze przesyłu energii od generatora aŝ do sieci (kable, szyny, przełączniki, transformatory) Zakładając, Ŝe ρ 1000 kg/m 3 oraz g 9.81 m/s P el 9.81 H Q ηs ηt ηp ηg [kw] gdzie: η s sprawność układu wyprowadzającego moc do systemu elektroenergetycznego P el 9.81 H Q η [kw] η t η g η gdzie: η współczynnik sprawność elektrowni wodnej

40 Moc jednostkowa Wymiana i moc ciepła efektywna Strumień objętości Q na kolejnych łopatkach podlega zmianie pędu Siła obwodowa działająca na łopatki turbiny F ρ Q ( v 0 U)( 1 cosβ) U prędkość obwodowa wirnika Moc pobierana od strumienia E FU ρ Q U ( v 0 U)( 1 cosβ) Największa moc pobierana od strumienia masy ρq gdy U1/v o i cosβ -1 1 E ρ Q v 0 ρ Q U ρ Q ( ϖr ) ω- prędkość kątowa wirnika, r-średni promień wieńca wirnika Moc efektywna na wale turbiny P ef η E η ρ Q e

41 Przykład: Mała elektrowania na Rabie w Dobrzycach Energia wody spiętrzonej rzeki wynosi (energia potencjalna): h ok. 10m, Masa przepływającej wody ok.m kg na sekundę E M m g h 10 g kW t Największa elektrownia świata M 11GW

42 Energia maremotoryczna Energia przypływów i odpływów 00 GW Energia fal morskich 3 TW Energia prądów morskich 7 TW

43 Energia pływów Przyspieszenie grawitacyjne wywierane przez masę m Gm g r G m kg s Na kaŝdy element masy Ziemi działają dwie siły: przyciągania KsięŜyca i odśrodkowa, wywołana obrotem układu Ziemia-KsięŜyc wokół wspólnego środka masy. Na półkuli bliŝszej KsięŜyca przewaŝa siła przyciągania, a na dalszej - siła odśrodkowa. g g 0 A Gm r K k Gm K ( r ρ ) k

44 Energia pływów wpływ KsięŜyca 0 ( ρ) k K A k K r Gm g r Gm g 0 1 ) ( k k k k k K k K k K A A k r r r r r Gm r Gm r Gm g g g g ρ ρ ρ ρ ρ + r k r k ρ ρ << 1 3 k K k r Gm g ρ

45 Energia pływów wpływ Słońca 0 ( ρ ) S S A S S r Gm g r Gm g 3 S S S r Gm g ρ 3 S S S K S K r r m m g g K S K S r r m m S K g g

46 Energia pływów

47 Wymiana ciepła Energia przypływów i odpływów Pod wpływem siły grawitacji od Słońca i KsięŜyca powierzchnia wody w oceanach odkształca się kula przyjmuje kształt elipsoidy

48 Wymiana ciepła Energia przypływów i odpływów Cykl przypływ odpływ trwa 1h i 5min Średnia róŝnica poziomów na otwartym morzu wynosi 1-3m RóŜnica poziomów > 5 m Kanada (Bay of Fundy) i Australia (zatoka Talbot w Kimberley) 11 m Anglia (Severn) 9 m Francja (Rance) 8.5 m

49 Wymiana ciepła Energia fal morskich Energia fal wywołana jest oddziaływaniem wiatru Moc falowania jest wykładniczą funkcją 1 gdzie: g- przyspieszenie grawitacyjne H wysokość fali λ długość fali ν- częstość fali P g ρ H λ v 8 Parametry fali < H < 0m; 60 < λ < 600m; 5 < ν < 0 s 0.v H g 0 ; λ πv g 0 ; v g πv 0

50 Energia fal morskich Elektrownie wykorzystujące przetworzony ruch fal morskich, ze względu na lokalizację dzieli się na trzy grupy: nadbrzeŝne, przybrzeŝne - zazwyczaj osadzone na dnie w płytkich wodach (10-0 m głębokości) i morskie (ponad 40 m głębokości). Istnieją dwa rozwiązania wykorzystania fal morskich napędzających, turbiny wodne turbiny powietrzne. W pierwszym rozwiązaniu woda morska pchana kolejnymi falami wpływa zwęŝającą się sztolnią do połoŝonego na górze zbiornika. Gdy w zbiorniku tym jest wystarczająca ilość wody, wówczas przelewa się ona przez upust i napędza turbinę rurową sprzęŝoną z generatorem. Po przepłynięciu przez turbinę woda wraca do morza. Instalacja taka pracuje od 1986 roku na norweskiej wyspie Toftestallen koło Bergen, dając moc 350 kw. W drugim rozwiązaniu zbiornik jest zbudowany na platformie na brzegu morza. Fale wlewają się na podstawę platformy i wypychają powietrze do górnej części zbiornika. SpręŜone przez fale morskie powietrze wprawia w ruch turbinę napędzająca generator.

51 Konwersja energii falowania na energię Wymiana ciepła elektryczną Realizacja konwersji trudna: mała koncentracja, duŝe oscylacje energii (maksymalne w okresie sztormów i minimalne podczas bezpiecznej pogody) - wytrzymałość materiałów - opłacalność - korozja przez wodę morską

52 Prądy oceaniczne - wywołane róŝnicami gęstości wody. - wywołane pod wpływem działania wiatru, zasolenia i temperatury wody morskiej, morfologii dna morskiego, a takŝe obrotów Ziemi. - prądy oceanicznie są stale w ruchu i płyną tylko w jednym kierunku.

53 Kawitacja Zjawisko objaśnione pierwszy raz przez Osborna Reynoldsa w 1894 r. Nazwa wzięta od łacińskiego słowa cavitas jama, pustka. Kawitacja - zjawisko wywołane zmiennym polem ciśnienia w cieczy, polega na powstawaniu, wzroście i zaniku pęcherzyków lub innych obszarów zamkniętych (kawern) zawierających parę danej cieczy, rozpuszczone w niej gazy lub mieszaninę wodno-parową. Pęcherzyki rosną w obszarze zmniejszonego ciśnienia poniŝej wartości krytycznej, a później gwałtownie zmniejszają się (implozja) w obszarze ciśnienia większego od wartości krytycznej.

54 Kawitacja Ciśnienie krytyczne ciśnienie, przy jakim powstaje kawitacja. ZaleŜy ono między innymi od rodzaju cieczy i jej temperatury, zawartości rozpuszczonych i nierozpuszczonych gazów oraz cząstek stałych, stanu termodynamicznego cieczy stanu ruchu cieczy, sposobu wytwarzania kawitacji. Zarodek kawitacyjny Zarodek kawitacyjny mikropęcherzyk gazu, pary lub mikroskopijna cząstka stała niezbędna do powstania kawitacji.

55 Kawitacja Kawitacja powierzchniowa - występująca podczas opływu ciał, takich jak płaty aerodynamiczne, śruby okrętowe, itp. Kawitacja szczelinowa Kawitacja szczelinowa powstająca np. pomiędzy osłoną a wirnikiem maszyn przepływowych.

56 Kawitacja Erozją kawitacyjną nazywane jest zjawisko mechanicznego niszczenia materiału wskutek implozji pęcherzyków kawitacyjnych w pobliŝu lub bezpośrednio na powierzchni ścian i polegające na powstaniu ubytku materiału. Na przebieg erozji kawitacyjnej wpływa wiele parametrów uwzględniających fizyczne i chemiczne właściwości cieczy i niszczonego materiału oraz natęŝenie kawitacji.

Elektrownie wodne (J. Paska)

Elektrownie wodne (J. Paska) 1. Ogólna charakterystyka elektrowni wodnych Rys. 1. Cykl przemian energetycznych, realizowanych w elektrowni wodnej i uproszczony obraz strat energii. Moc i energia elektrowni wodnych Rys.. Przekrój koryta

Bardziej szczegółowo

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl Zielony Telefon Alarmowy OZE Energia Wody : Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Energetyka wodna Energetyka wodna (hydroenergetyka) zajmuje się pozyskiwaniem

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie energooszczędne. Energia wody

Nowoczesne technologie energooszczędne. Energia wody Nowoczesne technologie energooszczędne Energia wody Budowa elektrowni wodnej Elektrownia wodna (hydroelektrownia) to zakład przetwarzający energię kinetyczną wody na energię elektryczną. Budowa elektrowni

Bardziej szczegółowo

www.edusun.pl Energia wody

www.edusun.pl Energia wody Energia wody Na świecie istnieje około 1,4 mld km3 wody. Jest ona niezbędna do życia, które zresztą zaczęło się właśnie w niej. Człowiek potrzebuje jej na każdym kroku: w gospodarstwie domowym, w rolnictwie,

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska *Woda biały węgiel Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska Wrocław, Hotel JPII, 18-02-2013 MEW? *Energia elektryczna dla *Centralnej sieci elektroen. *Sieci wydzielonej *Zasilania urządzeń zdalnych

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych a) Wentylator lub pompa osiowa b) Wentylator lub pompa diagonalna c) Sprężarka lub pompa odśrodkowa d) Turbina wodna promieniowo-

Bardziej szczegółowo

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju.

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju. Hydroenergetyka Ocena możliwo liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju mgr inż.. Mariusz Gajda Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Nasze

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 5

Podstawy fizyki wykład 5 Podstawy fizyki wykład 5 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Grawitacja Pole grawitacyjne Prawo powszechnego ciążenia Pole sił zachowawczych Prawa Keplera Prędkości kosmiczne Czarne

Bardziej szczegółowo

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody Slajd 1 Lennart Tyrberg, Energy Agency of Southeast Sweden Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody Przygotowane przez: Mgr inż. Andrzej Michalski Zweryfikowane przez: Dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne 4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne Elektrownia zakład produkujący energię elektryczną w celach komercyjnych; Ciepłownia zakład produkujący energię cieplną w postaci pary lub

Bardziej szczegółowo

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych?

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Wybraliśmy ten temat, ponieważ interesowała nas energia odnawialna. Skład grupy: Oskar Wilda, Jakub Treder, Kacper Plicht, Seweryn

Bardziej szczegółowo

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych

Obiegi gazowe w maszynach cieplnych OBIEGI GAZOWE Obieg cykl przemian, po przejściu których stan końcowy czynnika jest identyczny ze stanem początkowym. Obrazem geometrycznym obiegu jest linia zamknięta. Dla obiegu termodynamicznego: przyrost

Bardziej szczegółowo

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Ewa Malicka Małe Elektrownie Wodne Władysław Malicki www.mewmalicki.pl Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych www.trmew.pl Forum Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ: Energia wody

SCENARIUSZ: Energia wody SCENARIUSZ: Energia wody Cel główny: zapoznanie uczniów z możliwościami produkcji energii z energii wody Cele operacyjne: Uczeń: rozumie potrzebę poszukiwania i odkrywania nowych proekologicznych źródeł

Bardziej szczegółowo

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa Turbiny parowe Zasada działania W silniku parowym tłokowym energia pary wodnej zamieniana jest bezpośrednio na energię mechaniczną w cylindrze silnika. W turbinie parowej przemiana energii pary wodnej

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki

CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE. Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki CERTYFIKOWANIE INSTALATORÓW OZE Instytut Elektrotechniki Nieodnawialne nośniki energii Węgiel Uran Ropa Gaz Zalety Duża gęstość mocy Dostępność Niski koszt Dyspozycyjność Opanowana technologia Wady Skażenie

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej Czyste energie wykład 9 Energetyka wodna dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 2012 Cykl krążenia wody w przyrodzie Kondensacja Przemieszczanie Opad

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej Cele wyznacza przyjęta w 2001 r. przez Sejm RP "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej". Określa ona cel ilościowy w postaci

Bardziej szczegółowo

Elektrownia wodna - charakterystyka

Elektrownia wodna - charakterystyka Wytwarzanie energii elektrycznej. Elektrownie wodne. WYKŁAD 4 Opracował: mgr inż. Marcin Wieczorek www.marwie.net.pl Elektrownia wodna - charakterystyka zakład przemysłowy zamieniający energię spadku wody

Bardziej szczegółowo

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne Elektrownie Rozwój techniki w drugiej połowie XIX wieku i powstanie ogromnej ilości urządzeń elektrycznych wymusił rozwój elektrowni, których zadaniem jest dostarczać prąd elektryczny do poszczególnych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener ELEKTROWNIE WODNE Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener Elektrownia Wodna: zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną. Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY

FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE PRZYSPIESZONY RUCH PROSTOLINIOWY JEDNOSTAJNIE OPÓŹNIONY FIZYKA I ASTRONOMIA RUCH JEDNOSTAJNIE PROSTOLINIOWY Każdy ruch jest zmienną położenia w czasie danego ciała lub układu ciał względem pewnego wybranego układu odniesienia. v= s/t RUCH

Bardziej szczegółowo

Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej

Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej Autor: Wojciech Ogonowski Czym są odnawialne źródła energii? To źródła niewyczerpalne, ponieważ ich stan odnawia się w krótkim

Bardziej szczegółowo

Jan A. Szantyr tel

Jan A. Szantyr tel Katedra Energetyki i Aparatury Przemysłowej Zakład Mechaniki Płynów, Turbin Wodnych i Pomp J. Szantyr Wykład 1 Rozrywkowe wprowadzenie do Mechaniki Płynów Jan A. Szantyr jas@pg.gda.pl tel. 58-347-2507

Bardziej szczegółowo

2. Zapoczątkowanie kawitacji. - formy przejściowe. - spadek sprawności maszyn przepływowych

2. Zapoczątkowanie kawitacji. - formy przejściowe. - spadek sprawności maszyn przepływowych J. A. Szantyr Wykład 22: Kawitacja Podstawy fizyczne Konsekwencje hydrodynamiczne 1. Definicja kawitacji 2. Zapoczątkowanie kawitacji 3. Formy kawitacji - kawitacja laminarna - kawitacja pęcherzykowa -

Bardziej szczegółowo

Mała energetyka wiatrowa

Mała energetyka wiatrowa Energetyka Prosumencka-Korzyści dla Podlasia" Białystok, 8/04/2014 Mała energetyka wiatrowa Katarzyna Michałowska-Knap Instytut Energetyki Odnawialnej ; kmichalowska@ieo.pl Moc zainstalowana (kolor niebieski)

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY,

OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, OKREŚLENIE MAKSYMALNEJ WYSOKOŚCI SSANIA POMPY, ZJAWISKO KAWITACJI. Kawitacja jest to proces tworzenia się pęcherzyków parowo-gazowych nasyconej cieczy, w skutek miejscowego spadku ciśnienia poniżej wartości

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY AUTOMATYKA CHŁODNICZA TEMAT: Racje techniczne wykorzystania rurki kapilarnej lub dyszy w małych urządzeniach chłodniczych i sprężarkowych pompach ciepła Mateusz

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI Ryszard Myhan WYKŁAD 1 HYDROENERGETYKA - BIBLOGRAFIA Dąbkowski L., Skibiński J., Żbikowski A.: Hydrauliczne podstawy projektów wodno melioracyjnych. Państwowe Wydawnictwa Rolnicze

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Energia odnawialna uzyskiwana jest z naturalnych, powtarzających się procesów przyrodniczych Definicja rekomendowaną przez Międzynarodową Agencję Energetyczną

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza

Praca kontrolna semestr IV Przyroda... imię i nazwisko słuchacza Praca kontrolna semestr IV Przyroda.... imię i nazwisko słuchacza semestr 1. Ilustracja przedstawia oświetlenie Ziemi w pierwszym dniu jednej z astronomicznych pór roku. Uzupełnij zdania brakującymi informacjami,

Bardziej szczegółowo

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A

Zjawiska fizyczne. Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Zjawiska fizyczne Autorzy: Rafał Kowalski kl. 2A Co to są zjawiska fizyczne??? Zjawiska fizyczne są to przemiany na skutek, których zmieniają się tylko właściwości fizyczne ciała lub obiektu fizycznego.

Bardziej szczegółowo

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20

PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 PRACA. MOC. ENERGIA. 1/20 Czym jest energia? Większość zjawisk w przyrodzie związana jest z przemianami energii. Energia może zostać przekazana od jednego ciała do drugiego lub ulec przemianie z jednej

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3 HYDROENERGETYKA TURBINY WODNE Ryszard Myhan WYKŁAD 3 TURBINY WODNE - HISTORIA Turbina wodna (turbina hydrauliczna) - silnik wodny przetwarzający energię mechaniczną wody na ruch obrotowy za pomocą wirnika

Bardziej szczegółowo

Pomiar pompy wirowej

Pomiar pompy wirowej Pomiar pompy wirowej Instrukcja do ćwiczenia nr 20 Badanie maszyn - laboratorium Opracował: dr inŝ. Andrzej Tatarek Zakład Miernictwa i Ochrony Atmosfery Wrocław, grudzień 2006 r. 1. Wstęp Pompami nazywamy

Bardziej szczegółowo

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18

Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Przemiany energii w zjawiskach cieplnych. 1/18 Średnia energia kinetyczna cząsteczek Średnia energia kinetyczna cząsteczek to suma energii kinetycznych wszystkich cząsteczek w danej chwili podzielona przez

Bardziej szczegółowo

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją..

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Eksperyment 1.2 1.2 Bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej Zadanie Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Układ połączeń

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie Wykorzystanie promieniowania słonecznego O zaletach i wadach elektrowni fotowoltaicznych można by dyskutować bardzo długo, dlatego możliwości tego typu źródeł zostaną przedstawione na przykładzie elektrowni

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Gospodarka Wodna Wykład nr 17 Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA Energia

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich WYDZIAŁ GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: EKOLOGICZNE ŹRÓDŁA ENERGII RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2015/2016 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Energetyka

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

Cykl krążenia wody w przyrodzie

Cykl krążenia wody w przyrodzie Czyste energie wykład 9 Energetyka wodna dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 013 Opad Cykl krążenia wody w przyrodzie Kondensacja Przemieszczanie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW)

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Małe elektrownie wodne Spis treści Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Techniczne aspekty wpływające na przepływy środków pieniężnych w przypadku małych elektrowni wodnych

Bardziej szczegółowo

PL B1. PISKORZ WALDEMAR, Kodeń, PL BUP 23/11. WALDEMAR PISKORZ, Kodeń, PL WUP 09/14. rzecz. pat.

PL B1. PISKORZ WALDEMAR, Kodeń, PL BUP 23/11. WALDEMAR PISKORZ, Kodeń, PL WUP 09/14. rzecz. pat. PL 217936 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217936 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391145 (22) Data zgłoszenia: 04.05.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 1. Określić nadciśnienie powietrza panujące w rurociągu R za pomocą U-rurki, w której znajduje się woda. Różnica poziomów wody w U-rurce wynosi h = 100 cm. Zadanie 2. Określić podciśnienie i ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji

Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji Parametry pracy pompy i zjawisko kawitacji 1. Parametry pracy pompy 1.1. Wysokości podnoszenia 1.2. Wydajności 1.3. Moce 1.4. Sprawności 2. Kawitacja 2.1. Zjawisko kawitacji 2.2. Wpływ kawitacji na pracę

Bardziej szczegółowo

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m Ruchy wód morskich Falowanie Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m wysokości i 50-100 m długości.

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZUJEMY ZADANIA Z FIZYKI

ROZWIĄZUJEMY ZADANIA Z FIZYKI ROZWIĄZUJEMY ZADANIA Z FIZYKI Rozwiązując zadnia otwarte PAMIĘTAJ o: wypisaniu danych i szukanych, zamianie jednostek na podstawowe, wypisaniu potrzebnych wzorów, w razie potrzeby przekształceniu wzorów,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie DEFINICJE OGÓLNE I WIELKOŚCI CHARAKTERYSTYCZNE WENTYLATORA WENTYLATOR maszyna wirnikowa, która otrzymuje energię mechaniczną za pomocą jednego wirnika lub kilku wirników zaopatrzonych w łopatki, użytkuje

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO Wskazujemy podstawowe wymagania jakie muszą być spełnione dla prawidłowego doboru pompy, w tym: dobór układu konstrukcyjnego pompy, parametry pompowanego

Bardziej szczegółowo

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ ! OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ RÓWNANIE BERNOULLIEGO Równanie Bernoulliego opisuje ruch płynu i ma trzy składowe: - składow prdkoci - (energia kinetyczna ruchu), - składow połoenia (wysokoci) - (energia potencjalna),

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Gospodarka Wodna Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA

Bardziej szczegółowo

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła :

Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego. Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : Zestaw zadań na I etap konkursu fizycznego Zad. 1 Kamień spadał swobodnie z wysokości h=20m. Średnia prędkość kamienia wynosiła : A) 5m/s B) 10m/s C) 20m/s D) 40m/s. Zad.2 Samochód o masie 1 tony poruszał

Bardziej szczegółowo

Miniskrypt do ćw. nr 4

Miniskrypt do ćw. nr 4 granicach ekonomicznych) a punktami P - I (obszar inwersji) występuje przyspieszenie wzrostu spadku ciśnienia na wypełnieniu. Faza gazowa wnika w fazę ciekłą, jej spływ jest przyhamowany. Między punktami

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 -

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie wentylatora - 1 - Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYAMIKI Badanie wentylatora - 1 - Wiadomości podstawowe Wentylator jest maszyną przepływową, słuŝącą do przetłaczania i spręŝania czynników gazowych.

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki π S, Temperatura gazów przed turbiną T 3 Model obliczeń

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym

Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym PODSTAWY TEORETYCZNE Uderzeniem hydraulicznym nazywamy gwałtowne zmiany ciśnienia w przewodzie pod ciśnieniem, spowodowane szybkimi w czasie zmianami

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Odnawialne źródła Renewable energy sources Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia.

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. PARA WODNA 1. PRZEMIANY FAZOWE SUBSTANCJI JEDNORODNYCH Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. Przy niezmiennym ciśnieniu zmiana wody o stanie początkowym odpowiadającym

Bardziej szczegółowo

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź

A. 0,3 N B. 1,5 N C. 15 N D. 30 N. Posługiwać się wzajemnym związkiem między siłą, a zmianą pędu Odpowiedź Egzamin maturalny z fizyki z astronomią W zadaniach od 1. do 10. należy wybrać jedną poprawną odpowiedź i wpisać właściwą literę: A, B, C lub D do kwadratu obok słowa:. m Przyjmij do obliczeń, że przyśpieszenie

Bardziej szczegółowo

Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej

Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej Korzyści i zagroŝenia wynikające z dostarczania gazu ziemnego w postaci skroplonej Autor: Zbigniew Gnutek, Michał Pomorski - Politechnika Wrocławska, Zakład Termodynamiki, Instytut Techniki Cieplnej i

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Monika Litwińska Inżynieria Mechaniczno-Medyczna GDAŃSKA 2012 1. Obieg termodynamiczny

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego

ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego 34 3.Przepływ spalin przez kocioł oraz odprowadzenie spalin do atmosfery ciąg podciśnienie wywołane róŝnicą ciśnień hydrostatycznych zamkniętego słupa gazu oraz otaczającego powietrza atmosferycznego T0

Bardziej szczegółowo

25P3 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - III POZIOM PODSTAWOWY

25P3 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - III POZIOM PODSTAWOWY 25P3 POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNYZ FIZYKI I ASTRONOMII - III Hydrostatyka Gazy Termodynamika Elektrostatyka Prąd elektryczny stały POZIOM PODSTAWOWY Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH. Etap I 26 listopada 2009 r.

Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH. Etap I 26 listopada 2009 r. NUMER KODOWY Kuratorium Oświaty w Katowicach KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI I ASTRONOMII DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH Etap I 26 listopada 2009 r. Drogi Uczestniku Konkursu Dzisiaj przystępujesz do pierwszego

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska 1. Bilans cieplny 2. Przejścia fazowe 3. Równanie stanu gazu doskonałego 4. I zasada termodynamiki 5. Przemiany gazu doskonałego 6. Silnik cieplny 7. II zasada termodynamiki TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze,

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Straty energii podczas przepływu wody przez rurociąg

Straty energii podczas przepływu wody przez rurociąg 1. Wprowadzenie Ć w i c z e n i e 11 Straty energii podczas przepływu wody przez rurociąg Celem ćwiczenia jest praktyczne wyznaczenie współczynników strat liniowych i miejscowych podczas przepływu wody

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki Czyste energie wykład 4 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiE Katedra Automatyki AGH Kraków 2011 Odnawialne źródła energii Słońce Wiatr Woda Geotermia Biomasa Biogaz

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie definiujemy jako stosunek siły parcia działającej na jednostkę powierzchni do wielkości tej powierzchni.

Ciśnienie definiujemy jako stosunek siły parcia działającej na jednostkę powierzchni do wielkości tej powierzchni. Ciśnienie i gęstość płynów Autorzy: Zbigniew Kąkol, Bartek Wiendlocha Powszechnie przyjęty jest podział materii na ciała stałe i płyny. Pod pojęciem substancji, która może płynąć rozumiemy zarówno ciecze

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU ENERGIA BIOMASY

ENERGIA WIATRU ENERGIA BIOMASY ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII ENERGETYKA SŁONECZNA ENERGIA WIATRU ENERGIA FAL ELEKTROWNIE WODNE ENERGIA BIOMASY ENERGIA ZIEMI ENERGETYKA SŁONECZNA Słońce jest podstawowym źródłem energii dla naszej planety.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Energia wody. Powracająca fala

Energia wody. Powracająca fala Energia wody Na świecie istnieje około 1,4 mld km 3 wody. Jest ona niezbędna do Ŝycia, które zresztą zaczęło się właśnie w niej. Człowiek potrzebuje jej na kaŝdym kroku: w gospodarstwie domowym, w rolnictwie,

Bardziej szczegółowo

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1

Układ krążenia krwi. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 2014-11-18 Biofizyka 1 Wykład 7 Układ krążenia krwi Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka 2014-11-18 Biofizyka 1 Układ krążenia krwi Source: INTERNET 2014-11-18 Biofizyka 2 Co

Bardziej szczegółowo

Ile można pozyskać prądu z wiatraka na własnej posesji? Cz. II

Ile można pozyskać prądu z wiatraka na własnej posesji? Cz. II Ile można pozyskać prądu z wiatraka na własnej posesji? Cz. II Autorzy: Michał Mrozowski, Piotr Wlazło - WIATROMETR.PL, Gdynia ("Czysta Energia" - nr 6/2014) Czy w miejscu mojego zamieszkania wiatr wieje

Bardziej szczegółowo

W kręgu naszych zainteresowań jest:

W kręgu naszych zainteresowań jest: DOLNE ŹRÓDŁA CIEPŁA W kręgu naszych zainteresowań jest: pozyskiwanie ciepła z gruntu, pozyskiwanie ciepła z powietrza zewnętrznego, pozyskiwanie ciepła z wód podziemnych, pozyskiwanie ciepła z wód powierzchniowych.

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna. Spis treści. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów

Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna. Spis treści. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna Spis treści Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów l. ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII 1. Energetyka konwencjonalna a odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Układ termodynamiczny Parametry układu termodynamicznego Proces termodynamiczny Układ izolowany Układ zamknięty Stan równowagi termodynamicznej

Układ termodynamiczny Parametry układu termodynamicznego Proces termodynamiczny Układ izolowany Układ zamknięty Stan równowagi termodynamicznej termodynamika - podstawowe pojęcia Układ termodynamiczny - wyodrębniona część otaczającego nas świata. Parametry układu termodynamicznego - wielkości fizyczne, za pomocą których opisujemy stan układu termodynamicznego,

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr - Wykład 12 Podstawy teoretyczne kawitacji

J. Szantyr - Wykład 12 Podstawy teoretyczne kawitacji J. Szantyr - Wykład 12 Podstawy teoretyczne kawitacji Definicja kawitacji Kawitacja jest to zjawisko powstawania, dynamicznego rozwoju i zaniku pęcherzy parowo-gazowych w cieczach, wywołane lokalnymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE LN WYNIKOWY MSZYNOZNWSTWO OGÓLNE KLS I technik mechanik o specjalizacji obsługa i naprawa pojazdów samochodowych. Ilość godzin 38 tygodni x 1 godzina = 38 godzin rogram ZS 17/2004/19 2115/MEN 1998.04.16

Bardziej szczegółowo

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe

Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe I Forum Małych Elektrowni Wiatrowych Warszawa, 23 marca 2011 Ocena ekonomiczna inwestycji w małe elektrownie wiatrowe Katarzyna Michałowska-Knap Instytut Energetyki Odnawialnej kmichalowska@ieo.pl Opłacalność

Bardziej szczegółowo

Klaudyna Soczewka kl. III TEO

Klaudyna Soczewka kl. III TEO Klaudyna Soczewka kl. III TEO Wiatr ruch powietrza spowodowany różnicą gęstości ogrzanych mas powietrza i ich przemieszczaniem się ku górze. Wytworzone podciśnienie powoduje zasysanie zimnych mas powietrza.

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) - podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji.

Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) - podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Obieg Ackeret-Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) - podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji. Wykonała: Anna Grzeczka Kierunek: Inżynieria Mechaniczno-Medyczna sem. II mgr Przedmiot:

Bardziej szczegółowo