HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 17. Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej"

Transkrypt

1 Gospodarka Wodna Wykład nr 17 Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA

2 Energia wody Woda od zawsze towarzyszyła człowiekowi. W dawnych czasach jej energia napędzała koła młyńskie, urządzenia w tartakach czy kuźniach i piły używane do wyrębu lasów. Później, gdy w początkach XIX wieku wynaleziono turbinę wodną, energia wody zaczęła służyć do produkcji prądu. Obecnie hydroenergetyka dostarcza światu około 20% energii elektrycznej. Marek Cios

3 Odnawialne źródła energii -w skrócie OZE, to takie źródła energii, których zasoby uzupełniają się w naturalnych procesach. Do odnawialnych źródeł energii zaliczamy: energię Słońca energię wiatru energię wody energię geotermalną Courtesy of DOE/NREL biomasę Courtesy of DOE/NREL Rezerwy paliw konwencjonalnych prędzej czy później zostaną wyczerpane. Zasoby odnawialnych źródeł energii są niewyczerpalne.

4 Rodzaje wykorzystywanej energii wody Do produkcji energii elektrycznej może służyć zarówno energia wód śródlądowych, czyli energia kinetyczna płynących wód rzecznych, jak i rzadziej wykorzystywana energia wód morskich, występująca w postaci: energii pływów morskich, energii fal morskich i energii różnic temperatur między powierzchniowymi a głębinowymi warstwami oceanu. Courtesy of DOE/NREL

5 Energia wód śródlądowych jest najczęściej wykorzystywanym rodzajem energii wody jej wykorzystaniu najbardziej sprzyjają rzeki o dużym natężeniu przepływu i o dużym spadzie, np. rzeki gorskie większość elektrowni wykorzystujących tę formę energii wody powstaje jednak na terenach równinnych i w związku z tym wymaga budowy zapory wodnej Courtesy of DOE/NREL

6 Energia pływów morskich To energia przypływów i odpływów morza bądź oceanu, spowodowanych przyciąganiem grawitacyjnym Księżyca i w mniejszym stopniu Słońca oraz ruchem obrotowym Ziemi. energię pływów można wykorzystywać tylko w około 20 rejonach świata, m. in. na angielskim, francuskim i hiszpańskim wybrzeżu Atlantyku, gdzie jej wykorzystanie znane było już w XI wieku, elektrownie pływowe pracują we Francji, w Wielkiej Brytanii, w Kanadzie, w Chinach i w Rosji, w Polsce wykorzystanie energii pływów nie jest możliwe, nie występuje bowiem odpowiednio duża przekraczająca 5 m. - amplituda pływów morskich

7 Energia fal morskich zasoby energii fal są wiele tysięcy razy większe od potencjału energetycznego pływów morskich, trudno je jednak wykorzystać ze względu na duże rozproszenie i uzależnienie od pogody, energia fal morskich jest wykorzystywana we Francji, w Wielkiej Brytanii i w Norwegii, a także w Rosji nad Morzem Białym i w Stanach Zjednoczonych na Alasce Courtesy of DOE/NREL

8 Energia różnic temperatur w strefie równikowej występuje mniej więcej stała, niezależna od pory dnia i roku różnica temperatur między warstwami morza: warstwy powierzchniowe są ciepłe, a warstwy głębinowe zimne, różnicę tę można wykorzystać do wytwarzania energii energia różnic temperatur jest wykorzystywana na Hawajach (40 MW), w Japonii (10 MW), na Bali i Tahiti (po 5 MW). Potencjał tego rodzaju energii jest w niektórych rejonach świata spory: w Indiach mogłyby powstać instalacje o mocy 10 tys. MW.

9 Małe i duże elektrownie wodne Elektrownie wodne dzieli się na: małe (w skrócie MEW) i duże o mocy powyżej 5 MW. Jest to podział umowny: - w Stanach Zjednoczonych za małe uznaje się elektrownie o mocy poniżej 15 MW, - zaś w Szwajcarii i w Skandynawii już elektrownie o mocy ponad 2 MW uchodzą za duże. Małe e elektrownie wodne są uważane ane za bardziej ekologiczne od dużych, które znacznie ingerują w środowisko naturalne.

10 Rodzaje elektrowni wodnych Poza podziałem elektrowni wodnych ze względu na wielkość istnieje jeszcze podział, którego kryterium jest sposób budowy elektrowni wodnej, a dokładniej sposób doprowadzenia wody do turbiny. Wyróżnia się elektrownie: przepływowe, zbiornikowe, szczytowo-pompowe.

11 Elektrownia przepływowa nie posiada zbiornika wodnego, jest zlokalizowana w korycie rzeki, w specjalnie skonstruowanym budynku będącym przedłużeniem jazu, wykorzystuje stosunkowo niewielkie spiętrzenie rzędu kilkunastu metrów, może pracować prawie bez przerwy, ilość produkowanej przez nią energii jest uzależniona od ilości wody, przepływającej w danej chwili w rzece Courtesy of DOE/NREL

12 Elektrownie przepływowe w Polsce Elektrownia Włocławek Solina Dychów Rożnów Moc zainstalowana w MW W Polsce wśród elektrowni przepływowych największe znaczenie mają niskospadowe elektrownie z zaporami ziemnymi, wyposażone w turbiny Kaplana, turbiny rurowe, bądź też w przypadku bardzo małych mocy w turbiny rurowe z generatorem zewnętrznym lub turbiny Banki-Michella.

13 Elektrownia zbiornikowa (regulacyjna) posiada zbiornik wodny, może magazynować wodę i regulować jej przepływ w okresie dobowym, tygodniowym, miesięcznym lub dłuższym, może produkować energię o większej mocy, niż moc odpowiadająca chwilowemu dopływowi, dostosowuje się do zmian w zapotrzebowaniu na energię i sezonowych wahań ilości przepływającej wody Ten typ hydroelektrowni jest najczęściej reprezentowany przez duże elektrownie wodne.

14 Elektrownia szczytowo-pompowa posiada dwa zbiorniki wodne dolny i górny, gromadzi potencjalną energię, wykonując pracę pompową (silnikową), polegającą na przepompowywaniu wody ze zbiornika dolnego do górnego, gdy zapotrzebowanie na energię wzrasta, podejmuje pracę turbinową (generatorową): woda z górnego zbiornika jest uwalniana i spływając napędza turbinę, która wytwarza prąd

15 Znaczenie elektrowni szczytowo-pompowych uruchamiane 1-2 razy w ciągu doby w cyklu pracy pompowej i turbinowej wyrównują szczytowe, czyli maksymalne i minimalne obciążenie systemu energetycznego, są wielkimi magazynami energii, pełnią rolę interwencyjną w przypadkach awarii systemu elektroenergetycznego: w razie nagłego niedoboru mocy są uruchamiane do pracy turbinowej, zaś w razie nagłego nadmiaru mocy podejmują pracę pompową

16 Wady elektrowni szczytowo-pompowych Elektrownie szczytowo-pompowe są kosztowne, trudno jednak znaleźć alternatywny sposób magazynowania tak dużych ilości energii. Dlatego by zmniejszyć nakłady inwestycyjne wyposaża się elektrownie w odpowiednio duże spady, co pozwala uniknąć budowy dużego zbiornika wodnego. Im wyższy bowiem spad, tym mniejsza może być pojemność zbiornika. Wysokość spadu w elektrowniach szczytowopompowych powinna przekraczać 100 m.

17 Elektrownie szczytowopompowe w Polsce Elektrownia Żarnowiec Porąbka-Żar Żydowo Moc zainstalowana w MW Spośród d około o 2100 MW mocy zainstalowanej elektrowni wodnych w Polsce najwięcej, bo około o 1350 MW przypada na elektrownie szczytowo-pompowe.

18 Elektrownia pływowa by wykorzystać energię pływów ujścia rzek przegradza się zaporami, wyposażonymi w turbiny, woda porusza turbiny wpływając do zbiornika wodnego w czasie przypływu i wypływając z niego w czasie odpływu, pierwsza i zarazem największa elektrownia pływowa na świecie została uruchomiona w 1966 roku we Francji, przy ujściu rzeki La Rance do kanału La Manche - zakład ten dysponuje mocą zainstalowaną 240 MW, drugą co do wielkości elektrownią pływową świata jest instalacja w Annapolis w Kanadzie, posiadająca 17 MW mocy zainstalowanej

19 Elektrownia maremotoryczna (falowo-wodna) produkuje energię elektryczną z energii fal lub prądów morskich bądź oceanicznych Ze względu na lokalizację elektrownie maremotoryczne dzielą się na: nadbrzeżne, przybrzeżne umiejscowione na dnie morza na głębokości m. morskie usytuowane na dnie morza na głębokości ponad 40 m. Pierwszą elektrownię maremotoryczną uruchomiono w drugiej połowie XX wieku w Bouchaux-Praceique we Francji.

20 Budowa elektrowni maremotorycznej W elektrowniach maremotorycznych stosowane są turbiny dwóch rodzajów: turbiny wodne, napędzane przelewającą się przez upust zbiornika woda, która wcześniej wpływa do zbiornika zwężającą się sztolnią, a po przepłynięciu przez turbinę wraca do morza; turbiny powietrzne, wprawiane w ruch powietrzem, sprężonym w górnej części zbiornika przez zalewające dno zbiornika fale. Zbiornik taki zbudowany jest na platformie, zlokalizowanej na brzegu morza. Przykłady elektrowni obu typów znajdują się na norweskiej wyspie Toftestallen koło Bergen.

21 Elektrownia maretermiczna elektrownie te wykorzystują energię różnicy temperatur między warstwami morza, jako czynnik roboczy wykorzystują amoniak, freon bądź propan, które parują w wynoszącej około 30 st. C temperaturze wody powierzchniowej i następnie są skraplane przy pomocy wody o temperaturze około 7 st. C, czerpanej z głębokości m.

22 Zapora Zapora to przegradzająca dolinę rzeki i spiętrzająca jej wody budowla, wyposażona w: regulujące przepływ wody przelewy, umożliwiające żeglugę śluzy, pozwalające przepływać tratwom przepusty i pozwalające wędrować w górę rzeki rybom przepławki. Buduje się zapory ziemne, betonowe i najrzadziej kamienne. W Polsce najbardziej rozpowszechnione są zapory betonowe. Courtesy of DOE/NREL

23 Znaczenie zapory Zapora nie jest niezbędną częścią hydroelektrowni, większość elektrowni wodnych posiada jednak zapory. Wiele elektrowni wodnych zostało dobudowanych do już istniejących zapór, wzniesionych w takich celach, jak: utworzenie zbiornika rekreacyjnego, utworzenie stawu hodowlanego, utworzenie zbiornika przeciwpowodziowego, zapewnienie zaopatrzenia w wodę, nawadnianie upraw. Courtesy of DOE/NREL

24 Turbina wodna zwana także silnikiem wodnym rotodynamicznym bądź turbiną hydrauliczną to silnik, przetwarzający mechaniczną energię przepływającej przezeń wody na użyteczną prace mechaniczną. Podział turbin ze względu na kierunek przepływu wody : osiowe, diagonalne (skośne), promieniowe, styczne.

25 Turbiny akcyjne i reakcyjne Ze względu na przetwarzanie energii turbiny wodne dzieli się na akcyjne, przetwarzające tylko energię kinetyczną wody i reakcyjne, które poza energią kinetyczną przetwarzają także energię ciśnienia. wybór odpowiedniej turbiny zależy od wysokości spadu i od ilości wody, którą dysponuje dana elektrownia, turbiny akcyjne są zazwyczaj stosowane w elektrowniach o wysokim spadzie, turbiny reakcyjne są odpowiedniejsze dla elektrowni o spadach niskich

26 Spad elektrowni a rodzaj turbiny w rzadko występujących w Polsce elektrowniach wodnych o najwyższym spadzie wykorzystuje się zaliczane do turbin akcyjnych turbiny Peltona w hydroelektrowniach o średnim spadzie, liczącym kilkanaście-kilkaset metrów, używa się najpopularniejszych i najstarszych turbin Francisa, zaliczanych do turbin reakcyjnych, w elektrowniach o niskim spadzie, wynoszącym do kilkunastu metrów stosuje się skomplikowane, wyposażone w ruchome łopatki turbiny Kaplana, zaliczane do turbin reakcyjnych

27 Praca generatora zwanego także prądnicą opiera się na prawie indukcji elektromagnetycznej, odkrytym w 1831 roku przez brytyjskiego uczonego Michaela Faradaya. Według prawa indukcji elektromagnetycznej, gdy zmienia się pole magnetyczne, otaczające ce przewodnik, w przewodniku jest indukowana siła a elektromotoryczna. Tak jest też w generatorze, w którego ruchomej części zwanej wirnikiem znajdują się przewody elektryczne, obracające się na wytwarzającej silne pole elektromagnetyczne żelaznej ramie.

28 Jak pracuje hydroelektrownia? spiętrzona woda, spływająca do zbiornika wodnego porusza turbinę wodną, która zamienia energię kinetyczną na energię mechaniczną, wyprodukowana przez turbinę energia mechaniczna wprawia w ruch wirnik generatora, który obracając się produkuje z energii mechanicznej energię elektryczną, energia elektryczna jest transmitowana na miejsce odbioru przez linie przesyłowe

29 Budowa hydroelektrowni

30 Elektrownia wodna to zakład przemysłowy zamieniający energię spadku wody na elektryczną. Elektrownie wodne dzieli się na: "duże" i "małe", przyjmując, że małe elektrownie wodne (określane skrótem MEW) to te o mocy poniżej 5 MW. Podział ten jest dość umowny (w Skandynawii i Szwajcarii granicą są 2 MW, a w USA 15 MW), ale dość ważny, gdyż MEW są zaliczane do niekonwencjonalnych, odnawialnych i ekologicznych źródeł energii, natomiast duże elektrownie wodne są tak na świecie rozpowszechnione (20% światowej produkcji energii elektrycznej), że traktowane są często jako konwencjonalne źródło energii, a duży stopień ingerencji w środowisko naturalne powstrzymuje wielu badaczy od nazywania dużych elektrowni wodnych ekologicznymi.

31 Zasoby hydroenergetyczne Polski szacuje się na: 13,7 TWh rocznie, z czego 45,3% przypada na WISŁĘ, 43,6% na dorzecza Wisły i ODRY, 9,8% na Odrę i 1,8% na rzeki Pomorza, Obecnie POLSKA wykorzystuje swoje zasoby hydroenergetyczne jedynie w 12%, co stanowi 7,3% mocy zainstalowanej w krajowym systemie energetycznym (dla porównania Norwegowie, rekordziści w tej dziedzinie, uzyskują z energii spadku wody 98% energii elektrycznej).

32 W MEW najczęściej stosowane są turbiny wodne: Kaplana dla małych spadków Francisa dla średnich spadków Peltona w której wirnik z wklęsłymi łopatkami zasilany jest stycznie strumieniem wody z dyszy; stosowana przy dużych spadkach.

33 Turbina Peltona (1880) jest rozwinięciem koła natryskowego, w którym łopatki są ustawione pod kątem 90 stopni do strumienia wody, a protoplastą dla obydwu jest Koło młyńskie. Turbiny systemu Peltona stosuje się dla spadków H>500 m, w wyjątkowych wypadkach uzasadnionych konstrukcyjnie zamiast turbin Francisa od H=100m (w pewnych warunkach dla turbin Francisa dla wyróżników szybkobieżności 2-40 wychodzą bardzo długie kanały dolotowe i duże straty; wtedy uzasadnione jest zastosowanie t. Peltona). W turbinie Peltona dla zwiększenia sprawności stosuje się zamiast prostych łopatek specjalnie wyprofilowane łopatki na kształt dwóch połączonych czarek (dwie półkoliste sfery), na których strumień wody dużo łagodniej zmienia kierunek.

34 Turbiny Peltona buduje się z wałami poziomymi i pionowymi. Przy wałach poziomych stosuje się max. dwie dysze wylotowe (przy większej ilości ze względu na zderzanie się strumieni z poprzedzającej dyszy moc maleje) a przy wałach pionowych do 6 dysz.

35 Turbina Francisa turbina wodna opracowana przez Jamesa Francisa. W turbinie Francisa woda ze zbiornika górnego wpływa całym całym obwodem na łopatki kierownicze i wówczas przyspiesza, a następnie zasila wirnik roboczy. Po przepłynięciu kanałami między łopatkami w kształcie dysz woda z dużą prędkością opuszcza wirnik i wchodzi do rury ssawnej. Temu procesowi towarzyszy reakcja hydrodynamiczna, która wprowadza wirnik w ruch w kierunku przeciwnym do wylotu wody.

36 Turbina Francisa, jest turbiną reakcyjną, co oznacza, że płyn roboczy podczas przepływu przez to urządzenie się rozpręża. Potencjalna energia płynu zostaje przekształcona w kinetyczną energię obracającego się wirnika. Turbina znajduje się między zbiornikiem płynu o wyższym ciśnieniu (wyższy poziom cieczy) i zbiornikiem zawierającym płyn o niższym ciśnieniu (niższy poziom cieczy). Źródłem różnicy ciśnień jest w przypadku hydroelektrowni siła ciążenia. Przewód dostarczający ciecz roboczą ma kształt spirali. Poruszający się płyn przemieszcza się po coraz mniejszym promieniu, co zgodne z zasadą zachowania momentu pędu prowadzi do wzrostu prędkości obrotowej. Łopatki kierujące prowadzą płyn stycznie do kierunku rotacji wprost na łopatki wirnika. Kont ustawienia łopatek może być regulowany, co pozwala na zapewnienie optymalnej pracy w szerokim zakresie różnicy ciśnień. Łopatki wirnika nie są ruchome.

37 Większe turbiny Francisa są projektowane specjalnie dla każdego miejsca, w którym zostaną zastosowane, co pozwala osiągać sprawność powyżej 90%. Są niezwykle kosztowne w produkcji i instalacji, ale zachowują sprawność przez dekady.

38 Turbiny Francisa mogą być stosowane w elektrowniach szczytowopompowych, gdzie nadmiarowy prąd elektryczny wykorzystywany jest do pompowania wody. W okresie szczytu poboru mocy, turbina Francisa ponownie zaczyna produkować prąd, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie. W ten sposób możliwe jest zbilansowanie sieci energetycznej

39 Turbina Kaplana to odmiana turbiny śmigłowej, czyli takiej której łopatki mają kształt podobny do śrub okrętowych. Jej odmienność polega na możliwości zmiany kąta łopat w czasie pracy, a w efekcie także regulację otrzymywanej mocy i dużo większy zakres wysokich sprawności. Liczba łopat wirnika wynosi od 3 do 10. Turbina ta stosowana jest przy spadach od 1,5 do 80 m - przy większych spadach wykazuje ona mniejszą odporność na kawitację. Maksymalna moc pojedynczej turbiny (dane na 1995) to 130 MW

40 Kawitacja jest zjawiskiem polegającym na gwałtownej przemianie fazowej z fazy ciekłej w fazę gazową pod wpływem zmiany ciśnienia. Jeżeli płyn cieczy gwałtownie przyśpiesza zgodnie z zasadą zachowania energii, ciśnienie statyczne płynu musi zmaleć. Dzieje się tak np. w wąskim otworze przelotowym zaworu albo na powierzchni śruby napędowej statku. Kawitacja jest gwałtownym i najczęściej bardzo niepożądanym zjawiskiem. Lokalne nagłe zmiany ciśnienia mogą przekraczać ciśnienie płynu nawet kilusetkrotnie, a powstające uderzenia są tak silne, iż mogą zniszczyć niemal dowolny matariał. Powstające podczas implozji bąbelków gazu fale uderzeniowe powodują mikrouszkodzenia śrub okretowych, łopat turbin, zaworów i innych elementów i dramatycznie skracają czas ich eksploatacji

41 Polskie elektrownie wodne szczytowo-pompowe Elektrownia Wodna Żarnowiec 716 MW największa w Polsce elektrownia szczytowopompowa. Położona w miejscowości Czymanowo nad jeziorem Żarnowieckim w województwie pomorskim. Budowę elektrowni rozpoczęto w 1976, a jej uruchomienie nastąpiło w 1982.

42 Górny zbiornik wodny elektrowni stanowi sztuczne jezioro (o powierzchni ponad 100 boisk piłkarskich i pojemności 13 milionów m3), wybudowane w miejscu dawnej PGR-owskiej wsi KOLKOWO. Zbiornik dolny stanowi natomiast Jezioro Żarnowieckie. Elektrownia wyposażona jest w cztery jednakowe hydrozespoły odwracalne o mocy: dla pracy turbinowej dla pracy pompowej 4 x 179 MW = 716 MW 4 x 200 MW = 800 MW Turbiny uruchamiane są zdalnie z Krajowej Dyspozycji Mocy w Warszawie. Właścicielem elektrowni jest spółka Elektrownie Szczytowo-Pompowe S.A. Posiada ona także większość udziałów w spółce Elektrownia Wodna Żarnowiec S.A. - która jest operatorem żarnowieckiej elektrowni, jak również kilku mniejszych tego typu obiektów.

43 Zbiornik górny

44 Jezioro Żarnowieckie Zbiornik górny Sztolnie wodne

45 Elektrownia Wodna Porąbka-Żar 500MW

46 Elektrownia Porąbka-Żar - druga co do wielkości elektrownia szczytowo-pompowa w Polsce uruchomiona w Wyposażona jest w cztery hydrozespoły odwracalne typu Francis o mocy 500 MW (4 x 125 MW) dla pracy turbinowej oraz 540 MW (4 x 135 MW) dla pracy pompowej. Elektrownia wykorzystuje jako zbiornik dolny zaporowe Jezioro Międzybrodzkie, którego zapora znajduje się w Porąbce. Górny zbiornik (całkowicie sztuczny) wybudowany jest na szczycie góry Zar. Sama elektrownia (sztolnie wodne, transportowe, pomocnicze, komora maszynowni) mieści się w wydrążonym wnętrzu tej góry.

47 Lustro Jeziora Międzybrodzkiego znajduje się na wysokości około 318 m npm, a zbiornika górnego na wysokości około 750 m n.p.m., co daje tzw. średni spad statyczny 432 m. Czas pracy w szczycie wieczornym (produkcja energii elektrycznej z wykorzystaniem wody ze zbiornika górnego) to 4 godziny. Czas pompowania wody do zbiornika górnego to 5,5 godziny. Sprawność cyklu elektrowni wynosi 75%. Elektrownia jest udostępniona do zwiedzania.

48 Elektrownia Porąbka - Żar została zlokalizowana w Międzybrodziu Żywieckim, o czym zdecydowały wyjątkowo korzystne warunki topograficzne: duży spad przy małej odległości między zbiornikami oraz możliwość wykorzystania zagospodarowanej kaskady rzeki Soły. Wykonano ją po raz pierwszy w kraju jako elektrownię podziemną. Wchodząca w skład Elektrowni Szczytowo - Pompowych S.A., EW Porąbka - Żar jest klasyczną elektrownią szczytowo - pompową o mocy 500 MW i spadzie 440 m. Została przeznaczona do regulacji systemu energetycznego w czasie szczytów i zapadów obciążenia. Krótki rozruch elektrowni 180 sek., kwalifikuje ją również do pracy interwencyjnej.

49 Elektrownia Wodna Solina - Myczkowce 200MW

50 Zespół Elektrowni Wodnych Solina Myczkowce S.A. To zespół elektrowni wodnych na sztucznych zbiornikach wodnych na rzece San w gminie Solina w województwie podkarpackim. Są to elektrownie SOLINA i elektrownia MYCZKOWCE Budowę elektrowni wodnej w tym miejscu planowano już przed II wojną światową. Przeprowadzono wstępne badania geologiczne, jednak wojna pokrzyżowała te plany. Powtórnie do budowy elektrowni przystąpiono po wojnie. Budowa zespołu elektrowni trwała 12 lat i składała się z dwóch etapów: budowa zapory ziemnej i Elektrowni Myczkowce w latach budowa zapory i Elektrowni Solina w latach

51 Elektrownię Myczkowce uruchomiono w 1961, Elektrownię Solina w Obiekty EW Solina i EW Myczkowce należą do spółki Elektrownie Szczytowo - Pompowe S.A., poza zbiornikami wodnymi, które należą do spółki Zespół Elektrowni Wodnych Solina Myczkowce S.A. W latach zmodernizowano zaporę. Zwiększono moc elektrowni ze 136 MW do 200 MW, Wymieniono wirniki turbin, wał turbiny, hydrauliczno-mechaniczno-elektryczny regulator na elektroniczny pamięciowo programowalny regulator cyfrowy, oraz zmodernizowano generatory, zespoły regulacyjne. W części elektrycznej zmodernizowano generatory TZ klasyczne i odwracalne. Wymieniono jeszcze wielu innych aparatur, układów oraz transformatorów, zmniejszono liczbę przecieków w zaporze.

52 W skład Zespołu Elektrowni Wodnych Solina - Myczkowce wchodzą: zbiornik górny Jezioro Solińskie Elektrownia Wodna Solina - szczytowo-pompowa z 4 turbozespołami typu Francisa o mocy zainstalowanej po modernizacji 200 MW i produkcji rocznej 112 GWh (2 turbiny rewersyjne pompujące wodę z jeziora Myczkowieckiego do Solińskiego) zbiornik dolny Jezioro Myczkowskie Elektrownia Wodna Myczkowce - przepływowowyrównawcza z 2 turbozespołami z turbinami typu Kaplana o łącznej mocy zainstalowanej 8,3 MW Obie elektrownie wodne są ze sobą powiązane gospodarką wodną. Pojemność zbiornika w Myczkowcach pozwala na pracę elektrowni Solina z pełną mocą w ciągu 5-6 godzin.

53 Zbiornik Solina Zbiornik Myczkowce

54 Elektrownia Wodna Żydowo 156 MW

55 Dwa naturalne jeziora: Kamienne i Kwiecko, położone blisko siebie i mające znaczną (około osiemdziesiąt metrów) różnice poziomów lustra wody, połączono trzema stalowymi, pięciometrowej średnicy rurociągami. W ciągu sekundy na łopatki turbin kierowanych jest 240 metrów sześciennych wody, dzięki czemu elektrownia może osiągać moc 156 MW. W ciągu nocnej nadwyżki energii w sieci dwa turbozespoły odwracalne ponownie wpompowują trzy miliony metrów sześciennych wody do górnego zbiornika.

56 Parametry systemu hydrotechnicznego zbiornik górny: Jezioro Kamienne (powierzchnia maksymalna 100 ha, powierzchnia minimalna: 78 ha), zbiornik dolny: Jezioro Kwiecko (powierzchnia maksymalna 140 ha), średnia różnica poziomów między zbiornikami: 82,7 m, kanał roboczy (łączący J. Kamienne i komorę wlotową do rurociągów): długość 1316 m, szerokość dna 12 m, głębokość 9 m, prędkość wody 2,2 m/s, rurociągi (od komory wlotowej do elektrowni): ilość 3, średnica: 5 m, długość 467 m.

57 Zbiornik Kwiecko Zbiornik Kamienne Elektrownia wyposażona jest w dwie maszyny odwracalne typu Francis i jedną maszynę klasyczną typu Francis, które zapewniają łączną moc 156 MW. Moc pomp 2 x 68,0 MW.

58 Elektrownia Wodna Czorsztyn- Niedzica-Sromowce Wyżne 94,6 MW

59

60 Zbiornik Sromowce Zbiornik Czorsztyn-Niedzica

61 Elektrownia Wodna Niedzica Moc przy pracy turbinowej: 2 x 46,375 MW Moc przy pracy pompowej: 2 x 44,5 MW Wysokość spadu wody: m Generowane napięcie: 15 kv

62

63 Polskie elektrownie wodne przepływowe Elektrownia Wodna we Włocławku 160,2 MW

64 Elektrownia: EW we Włocławku Rzeka: Wisła Lokalizacja: 674,850 km Rok budowy: 1970 Rzędna piętrzenia: 57,30 m n.p.m. Spad znamionowy: 8,80 m Ilość hydrozespołów: 6 Typ turbiny: turbina Kaplana Moc instalowana: 160,2 MW Przełyk instalowany: m3/sek Średnia produkcja: 739 GWh/a

65 Elektrownia Wodna w Rożnowie 50 MW moc: 50 MW roczna produkcja energii elektrycznej: ok. 100 mln kwh 4 turbozespoły spad wody: 30 m przepływ wody: 240 m³/s

66 Elektrownia Dębe - 20 MW Elektrownia Porabka - Żar - 12,6 MW Elektrownia Myczkowce w zespole EW Solina-Myczkowce - 8,3 MW Elektrownia Czhów 8 MW Elektrownia Pilchowice 7,49 MW Elektrownia Wrzeszczyn 4,2 MW Elektrownia Wodna Sromowce- Wyżne - 2,1 MW Zespół Elektrowni Bobrowice - 1,36 MW Elektrownia Dobczyce - 2 MW Obecnie POLSKA wykorzystuje swoje zasoby hydroenergetyczne jedynie w 12%, co stanowi 7,3% mocy zainstalowanej w krajowym systemie energetycznym

67 Gospodarka Wodna Wykład nr 17 Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ

HYDROENERGETYKA. Gospodarka Wodna. Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Gospodarka Wodna Wykład nr 7 Kierunek: IS + UCZ Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK HYDROENERGETYKA

Bardziej szczegółowo

www.edusun.pl Energia wody

www.edusun.pl Energia wody Energia wody Na świecie istnieje około 1,4 mld km3 wody. Jest ona niezbędna do życia, które zresztą zaczęło się właśnie w niej. Człowiek potrzebuje jej na każdym kroku: w gospodarstwie domowym, w rolnictwie,

Bardziej szczegółowo

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne

Elektrownie możemy podzielić na: Odnawialne Elektrownie Rozwój techniki w drugiej połowie XIX wieku i powstanie ogromnej ilości urządzeń elektrycznych wymusił rozwój elektrowni, których zadaniem jest dostarczać prąd elektryczny do poszczególnych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener

ELEKTROWNIE WODNE. Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener ELEKTROWNIE WODNE Wykonały: Patrycja Musioł Ewelina Kriener Elektrownia Wodna: zakład przemysłowy zamieniający energię potencjalną wody na elektryczną. Elektrownie wodne są najintensywniej wykorzystywanym

Bardziej szczegółowo

Elektrownie wodne (J. Paska)

Elektrownie wodne (J. Paska) 1. Ogólna charakterystyka elektrowni wodnych Rys. 1. Cykl przemian energetycznych, realizowanych w elektrowni wodnej i uproszczony obraz strat energii. Moc i energia elektrowni wodnych Rys.. Przekrój koryta

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ: Energia wody

SCENARIUSZ: Energia wody SCENARIUSZ: Energia wody Cel główny: zapoznanie uczniów z możliwościami produkcji energii z energii wody Cele operacyjne: Uczeń: rozumie potrzebę poszukiwania i odkrywania nowych proekologicznych źródeł

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE

Produkcja energii elektrycznej. Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Produkcja energii elektrycznej Dział: Przemysł Poziom rozszerzony NPP NE Znaczenie energii elektrycznej Umożliwia korzystanie z urządzeń gospodarstwa domowego Warunkuje rozwój rolnictwa, przemysłu i usług

Bardziej szczegółowo

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl

Zielony Telefon Alarmowy OZE. http://zielonytelefon.eco.pl Zielony Telefon Alarmowy OZE Energia Wody : Projekt dofinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Energetyka wodna Energetyka wodna (hydroenergetyka) zajmuje się pozyskiwaniem

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie energooszczędne. Energia wody

Nowoczesne technologie energooszczędne. Energia wody Nowoczesne technologie energooszczędne Energia wody Budowa elektrowni wodnej Elektrownia wodna (hydroelektrownia) to zakład przetwarzający energię kinetyczną wody na energię elektryczną. Budowa elektrowni

Bardziej szczegółowo

Elektrownia wodna - charakterystyka

Elektrownia wodna - charakterystyka Wytwarzanie energii elektrycznej. Elektrownie wodne. WYKŁAD 4 Opracował: mgr inż. Marcin Wieczorek www.marwie.net.pl Elektrownia wodna - charakterystyka zakład przemysłowy zamieniający energię spadku wody

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3

HYDROENERGETYKA. Ryszard Myhan WYKŁAD 3 HYDROENERGETYKA TURBINY WODNE Ryszard Myhan WYKŁAD 3 TURBINY WODNE - HISTORIA Turbina wodna (turbina hydrauliczna) - silnik wodny przetwarzający energię mechaniczną wody na ruch obrotowy za pomocą wirnika

Bardziej szczegółowo

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska

*Woda biały węgiel. Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska *Woda biały węgiel Kazimierz Herlender, Politechnika Wrocławska Wrocław, Hotel JPII, 18-02-2013 MEW? *Energia elektryczna dla *Centralnej sieci elektroen. *Sieci wydzielonej *Zasilania urządzeń zdalnych

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny. W 1954r było czynnych 6330 elektrowni W 1980r istniejących elektrowni wodnych i spiętrzeń pozostało 650 obiektów.

Rys historyczny. W 1954r było czynnych 6330 elektrowni W 1980r istniejących elektrowni wodnych i spiętrzeń pozostało 650 obiektów. Cencek Paweł Elektrownie wodne były podstawowym źródłem energii elektrycznej do 1939 roku było ok. 8000 obiektów o łącznej mocy 91.500 kw głównie: elektrownie, młyny, pompy wodne... Rys historyczny W 1954r

Bardziej szczegółowo

STOPIEŃ WODNY.

STOPIEŃ WODNY. STOPIEŃ WODNY www.naszaenergia.kujawsko-pomorskie.pl Co to są Odnawialne Źródła Energii? Odnawialne Źródła Energii to takie, których zasoby odnawiają się w krótkim czasie w procesach naturalnych. W Ustawie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH

PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH ELEKTROWNIE WODNE PODSTAWOWE PODZESPOŁY ELEKTROWNI WODNYCH Zwierciadło wody górnej w elektrowni: - z zaporą: zwierciadło wody przy zaporze, - z kanałem: przy budynku elektrowni, - z rurociągiem ciśnieniowym:

Bardziej szczegółowo

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI

HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI HYDROENERGETYKA EW ZŁOTNIKI Ryszard Myhan WYKŁAD 1 HYDROENERGETYKA - BIBLOGRAFIA Dąbkowski L., Skibiński J., Żbikowski A.: Hydrauliczne podstawy projektów wodno melioracyjnych. Państwowe Wydawnictwa Rolnicze

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 1 Podziały i klasyfikacje elektrowni Moc elektrowni pojęcia podstawowe 2 Energia elektryczna szczególnie wygodny i rozpowszechniony nośnik energii Łatwość

Bardziej szczegółowo

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce

Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Energia z wody i przykłady jej wykorzystania w Wielkopolsce Ewa Malicka Małe Elektrownie Wodne Władysław Malicki www.mewmalicki.pl Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych www.trmew.pl Forum Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej

Czyste energie. Energetyka wodna. wykład 9. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej Czyste energie wykład 9 Energetyka wodna dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 2012 Cykl krążenia wody w przyrodzie Kondensacja Przemieszczanie Opad

Bardziej szczegółowo

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne 4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne Elektrownia zakład produkujący energię elektryczną w celach komercyjnych; Ciepłownia zakład produkujący energię cieplną w postaci pary lub

Bardziej szczegółowo

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju.

Hydroenergetyka. liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju. Hydroenergetyka Ocena możliwo liwości intensyfikacji wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w ramach gospodarki wodnej kraju mgr inż.. Mariusz Gajda Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej Nasze

Bardziej szczegółowo

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa

silniku parowym turbinie parowej dwuetapowa Turbiny parowe Zasada działania W silniku parowym tłokowym energia pary wodnej zamieniana jest bezpośrednio na energię mechaniczną w cylindrze silnika. W turbinie parowej przemiana energii pary wodnej

Bardziej szczegółowo

Alternatywne Źródła Energii

Alternatywne Źródła Energii Alternatywne Źródła Energii Energia wód płynących biały węgiel Wykorzystuje się ją przede wszystkim na obszarach o dużych różnicach wysokości, czyli tam gdzie rzeki mają duży spadek oraz na sztucznych

Bardziej szczegółowo

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie

Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Gdzie zaczyna się OZE Energia odnawialna w rybactwie Energia odnawialna uzyskiwana jest z naturalnych, powtarzających się procesów przyrodniczych Definicja rekomendowaną przez Międzynarodową Agencję Energetyczną

Bardziej szczegółowo

Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar

Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar Termin 20.04.2012 Spotkanie pod głównym budynkiem Uniwersytetu Pedagogicznego od strony ul. Smoluchowskiego: godzina odjazdu: 7:45 AUTOKAR

Bardziej szczegółowo

Cykl krążenia wody w przyrodzie

Cykl krążenia wody w przyrodzie Czyste energie wykład 9 Energetyka wodna dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiIB Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej AGH Kraków 013 Opad Cykl krążenia wody w przyrodzie Kondensacja Przemieszczanie

Bardziej szczegółowo

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody Slajd 1 Lennart Tyrberg, Energy Agency of Southeast Sweden Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Energia wody Przygotowane przez: Mgr inż. Andrzej Michalski Zweryfikowane przez: Dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910. Stopień Mylof z lotu. Hilbrycht

MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910. Stopień Mylof z lotu. Hilbrycht MYLOF Zobacz film http://vimeo.com/31451910 Stopień Mylof z lotu ptaka. Zdjęcie K. Hilbrycht Stopień wodny Mylof, połoŝony w km 133+640 (129+600 wg starego kilometraŝu) rzeki Brdy, składa się z następujących

Bardziej szczegółowo

Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała

Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o. powstała 6 stycznia 2004 roku. Została utworzona na bazie Rejonu Elektrowni Wodnych byłego Zakładu Energetycznego Jelenia Góra S.A. (obecnie EnergiaPro Koncern

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 PL 177181 B1 F03D 3/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 177181 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 298286 (22) Data zgłoszenia 26.03.1993 (51) IntCl6: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych a) Wentylator lub pompa osiowa b) Wentylator lub pompa diagonalna c) Sprężarka lub pompa odśrodkowa d) Turbina wodna promieniowo-

Bardziej szczegółowo

Energia wody. Powracająca fala

Energia wody. Powracająca fala Energia wody Na świecie istnieje około 1,4 mld km 3 wody. Jest ona niezbędna do Ŝycia, które zresztą zaczęło się właśnie w niej. Człowiek potrzebuje jej na kaŝdym kroku: w gospodarstwie domowym, w rolnictwie,

Bardziej szczegółowo

Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej

Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej Zasada działania oraz wpływ na środowisko elektrowni szczytowopompowej w Żarnowcu Energię wód można podzielić na energię wód śródlądowych oraz energię mórz. Powstawanie energii wód śródlądowych jest związane

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy Laboratorium z Konwersji Energii Silnik Wiatrowy 1.0.WSTĘP Silnik wiatrowy to silnik wirnikowy zamieniający energię kinetyczną wiatru na pracę mechaniczną łopat wirnika, dzięki której wytwarzana jest energia

Bardziej szczegółowo

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych?

Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Jak w krajach nadbałtyckich pozyskiwana jest energia ze źródeł odnawialnych? Wybraliśmy ten temat, ponieważ interesowała nas energia odnawialna. Skład grupy: Oskar Wilda, Jakub Treder, Kacper Plicht, Seweryn

Bardziej szczegółowo

Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar

Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar Zajęcia technologiczne: Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka Żar Termin 20.04.2012 Spotkanie pod głównym budynkiem Uniwersytetu Pedagogicznego od strony ul. Smoluchowskiego: godzina odjazdu: 7:45 AUTOKAR

Bardziej szczegółowo

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. PRĄD. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2014

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. PRĄD. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2014 Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Wrocław 2014 PRĄD AC / DC 1 Wytwarzanie Podstawoweźródła energii elektrycznej naświecie Energia elektryczna jest wytwarzana na drodze przemiany innych rodzajów energii (chemiczna,

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne)

Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne) Alternatywne źródła energii (surowce odnawialne) 1. Energia wód płynących biały węgiel Wykorzystuje się ją przede wszystkim na obszarach o dużych różnicach wysokości, czyli tam gdzie rzeki mają duży spadek

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego Dolnej Wisły w świetle doświadczeń Hydroprojektu

Wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego Dolnej Wisły w świetle doświadczeń Hydroprojektu Wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego Dolnej Wisły w świetle doświadczeń Hydroprojektu Prezes Listopad 2011 1 Wstęp Plan prezentacji 1. Specyfika dolnej Wisły 2. Zapotrzebowanie i struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej

Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej Jak łapać światło, ujarzmiać rzeki i zaprzęgać wiatr czyli o energii odnawialnej Autor: Wojciech Ogonowski Czym są odnawialne źródła energii? To źródła niewyczerpalne, ponieważ ich stan odnawia się w krótkim

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ

ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ ĆWICZENIE WYZNACZANIE CHARAKTERYSTYK POMPY WIROWEJ 1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest opanowanie umiejętności dokonywania pomiarów parametrów roboczych układu pompowego. Zapoznanie z budową

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Opracował Dr inż. Robert Jakubowski Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki, Temperatura gazów

Bardziej szczegółowo

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich

1. Pojęcie wiatru, cyrkulacja powietrza w atmosferze. Historia wykorzystania energii wiatru, typy wiatraków występujących na ziemiach polskich WYDZIAŁ GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: EKOLOGICZNE ŹRÓDŁA ENERGII RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2015/2016 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Energetyka

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Przybywa MEW. Przyszłość w wodzie?

Przybywa MEW. Przyszłość w wodzie? Przybywa MEW. Przyszłość w wodzie? prof. zw. dr hab. Włodzimierz Kotowski (Energia Gigawat) W 1990 roku światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną wynosiło 12,4 PWh (petawatogodzina, czyli 10 15 watogodzin),

Bardziej szczegółowo

Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii

Wymiana ciepła. Odnawialne źródła energii Wymiana ciepła Odnawialne źródła energii Zasoby Wymiana i przepływy wody ciepła w przyrodzie Zasoby wody Oceany 13000 Pory skał 300 Lodowce 165 Jeziora 0.34 Para wodna 0.105 /3 powierzchni (97%) Przepływy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie 2.

Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 1. Określić nadciśnienie powietrza panujące w rurociągu R za pomocą U-rurki, w której znajduje się woda. Różnica poziomów wody w U-rurce wynosi h = 100 cm. Zadanie 2. Określić podciśnienie i ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Małe elektrownie wodne na rzece Myśli jako przykład hydroenergetycznego wykorzystania istniejących stopni wodnych

Małe elektrownie wodne na rzece Myśli jako przykład hydroenergetycznego wykorzystania istniejących stopni wodnych Małe elektrownie wodne na rzece Myśli jako przykład hydroenergetycznego wykorzystania istniejących stopni wodnych Ewa Malicka Towarzystwo Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych VII Konferencja Odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

Lądowe elektrownie wiatrowe

Lądowe elektrownie wiatrowe Lądowe elektrownie wiatrowe F army wiatrowe stanowią przedsięwzięcia, które ze względu na swoją złożoność mogą oddziaływać na wiele elementów środowiska naturalnego. W związku z dynamicznym rozwojem energetyki

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 163271 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 286299 (22) Data zgłoszenia: 01.08.1990 (51) IntCl5: F03D 3/02 (54)

Bardziej szczegółowo

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe.

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki indukcyjne Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki pierścieniowe to takie silniki indukcyjne, w których

Bardziej szczegółowo

RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH

RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH Energia wodna RYNEK ENERGII ELEKTRYCZNEJ ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH Rok 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Baza umowna 102 104 105 107 108 110 113 115 117 120 Obowiązek zakupu % 2,4 2,5 2,65

Bardziej szczegółowo

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m

Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m Ruchy wód morskich Falowanie Falowanie czyli pionowy ruch cząsteczek wody, wywołany rytmicznymi uderzeniami wiatru o powierzchnię wody. Fale wiatrowe dochodzą średnio do 2-6 m wysokości i 50-100 m długości.

Bardziej szczegółowo

ZBIORNIKI WODNE NATURALNE I SZTUCZNE

ZBIORNIKI WODNE NATURALNE I SZTUCZNE Gospodarka Wodna Wykład nr 12 Wydział Inżynierii Środowiska Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inż. Wojciech Chmielowski prof. PK ZBIORNIKI WODNE NATURALNE

Bardziej szczegółowo

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją..

Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Eksperyment 1.2 1.2 Bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej Zadanie Eksperymentalnie wyznacz bilans energii oraz wydajność turbiny wiatrowej, przy obciążeniu stałą rezystancją.. Układ połączeń

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW)

Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Małe elektrownie wodne Spis treści Wprowadzenie Techniczne zasady działania elektrowni wodnych (MEW) Techniczne aspekty wpływające na przepływy środków pieniężnych w przypadku małych elektrowni wodnych

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE

PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE PROGRAM REURIS PODSUMOWANIE BYDGOSZCZ, LISTOPAD 2011 WPROWADZENIE : UWARUNKOWANIA HYDROTECHNICZNE REWITALIZACJI BWW ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM STAREGO KANAŁU BYDGOSKIEGO Ludgarda Iłowska CIEKI W OBSZARZE

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki Czyste energie wykład 4 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiE Katedra Automatyki AGH Kraków 2011 Odnawialne źródła energii Słońce Wiatr Woda Geotermia Biomasa Biogaz

Bardziej szczegółowo

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2016

AC / DC. Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Politechnika Wrocławska Wydział Elektroniki W-4, Katedra K-4. Wrocław 2016 Kurs SEP Pojęcia podstawowe. Wrocław 2016 Wniosek AC / DC 1 Wniosek Karta zawodowa inżyniera 2 Karta zawodowa inżyniera 3 Wytwarzanie Podstawoweźródła energii elektrycznej naświecie Energia elektryczna

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki π S, Temperatura gazów przed turbiną T 3 Model obliczeń

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO

PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO PROCEDURA DOBORU POMP DLA PRZEMYSŁU CUKROWNICZEGO Wskazujemy podstawowe wymagania jakie muszą być spełnione dla prawidłowego doboru pompy, w tym: dobór układu konstrukcyjnego pompy, parametry pompowanego

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014

INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZYGMUNT MACIEJEWSKI. Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci. Warszawa, Olsztyn 2014 INTEGRATOR MIKROINSTALACJI ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII w ramach projektu OZERISE Odnawialne źródła energii w gospodarstwach rolnych ZYGMUNT MACIEJEWSKI Wiejskie sieci energetyczne i mikrosieci Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Projekt ENERGA Wisła Toruń

Projekt ENERGA Wisła Toruń Projekt ENERGA Wisła Toruń 05.03.2013 Komu potrzebna jest Polska? To pytanie zadał Stefan Kisielewski 4 marca 1990 r. w Tygodniku Powszechnym Najkrótsza odpowiedź brzmiała: potrzebna jest mnie, to wiem

Bardziej szczegółowo

T. 32 KLASYFIKACJA I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH ŚRÓDLĄDOWYCH I MORSKICH

T. 32 KLASYFIKACJA I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH ŚRÓDLĄDOWYCH I MORSKICH T. 32 KLASYFIKACJA I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH ŚRÓDLĄDOWYCH I MORSKICH RODZAJE BUDOWLI HYDROTECHNICZNYCH Budowla hydrotechniczna to budowla służąca gospodarce wodnej, kształtowaniu

Bardziej szczegółowo

W kręgu naszych zainteresowań jest:

W kręgu naszych zainteresowań jest: DOLNE ŹRÓDŁA CIEPŁA W kręgu naszych zainteresowań jest: pozyskiwanie ciepła z gruntu, pozyskiwanie ciepła z powietrza zewnętrznego, pozyskiwanie ciepła z wód podziemnych, pozyskiwanie ciepła z wód powierzchniowych.

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi

Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Ośrodek Szkoleniowo-Badawczy w Zakresie Energii Odnawialnej w Ostoi Odnawialne źródła energii jako szansa zrównoważonego rozwoju regionalnego 09.10.2014 1 1. Zrównoważony rozwój 2. Kierunki rozwoju sektora

Bardziej szczegółowo

MMB Drives 40 Elektrownie wiatrowe

MMB Drives 40 Elektrownie wiatrowe Elektrownie wiatrowe MMB Drives Zbigniew Krzemiński, Prezes Zarządu Elektrownie wiatrowe produkowane przez MMB Drives zostały tak zaprojektowane, aby osiągać wysoki poziom produkcji energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 26bis Podstawy działania pomp wirnikowych. a) Układ ssący b) Układ tłoczący c) Układ ssąco-tłoczący

J. Szantyr Wykład 26bis Podstawy działania pomp wirnikowych. a) Układ ssący b) Układ tłoczący c) Układ ssąco-tłoczący J. Szantyr Wykład 26bis Podstawy działania pomp wirnikowych Pompy dzielimy ogólnie na wyporowe i wirowe. Jedną z kategorii pomp wirowych są pompy wirnikowe, które z kolei dzielimy na: odśrodkowe, helikoidalne,

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY

POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY AUTOMATYKA CHŁODNICZA TEMAT: Racje techniczne wykorzystania rurki kapilarnej lub dyszy w małych urządzeniach chłodniczych i sprężarkowych pompach ciepła Mateusz

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii I stopień (I stopień/ II stopień) ogólnoakademicki (ogólnoakademicki/praktyczny) stacjonarne (stacjonarne/ niestacjonarne)

Odnawialne Źródła Energii I stopień (I stopień/ II stopień) ogólnoakademicki (ogólnoakademicki/praktyczny) stacjonarne (stacjonarne/ niestacjonarne) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Małe Elektrownie Wodne Nazwa modułu w języku angielskim Small hydropower plants Obowiązuje od roku akademickiego 2016/2017 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Poniżej zostały przedstawione tabele z parametrami elektrowni wodnych w Polsce i na świecie (Tabela 1, Tabela 2, Tabela 3) Moc Grupy mocy

Poniżej zostały przedstawione tabele z parametrami elektrowni wodnych w Polsce i na świecie (Tabela 1, Tabela 2, Tabela 3) Moc Grupy mocy Ćwiczenie Poniżej zostały przedstawione tabele z parametrami elektrowni wodnych w Polsce i na świecie (Tabela 1, Tabela 2, Tabela 3) Ćwiczenie polega na zestawieniu analitycznym tychże elektrowni wodnych.

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie

Wytwarzanie energii elektrycznej w MPWIK S.A. w Krakowie Wykorzystanie promieniowania słonecznego O zaletach i wadach elektrowni fotowoltaicznych można by dyskutować bardzo długo, dlatego możliwości tego typu źródeł zostaną przedstawione na przykładzie elektrowni

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES

Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES Janusz KOTOWICZ Michał JURCZYK Rynek Gazu 2015 22-24 Czerwca 2015, Nałęczów

Bardziej szczegółowo

PL B1. PISKORZ WALDEMAR, Kodeń, PL BUP 23/11. WALDEMAR PISKORZ, Kodeń, PL WUP 09/14. rzecz. pat.

PL B1. PISKORZ WALDEMAR, Kodeń, PL BUP 23/11. WALDEMAR PISKORZ, Kodeń, PL WUP 09/14. rzecz. pat. PL 217936 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217936 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391145 (22) Data zgłoszenia: 04.05.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ

OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ ! OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ RÓWNANIE BERNOULLIEGO Równanie Bernoulliego opisuje ruch płynu i ma trzy składowe: - składow prdkoci - (energia kinetyczna ruchu), - składow połoenia (wysokoci) - (energia potencjalna),

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie laboratoryjne Parcie wody na stopę fundamentu

Ćwiczenie laboratoryjne Parcie wody na stopę fundamentu Ćwiczenie laboratoryjne Parcie na stopę fundamentu. Cel ćwiczenia i wprowadzenie Celem ćwiczenia jest wyznaczenie parcia na stopę fundamentu. Natężenie przepływu w ośrodku porowatym zależy od współczynnika

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka budowli hydrotechnicznych 23.06.2015 r.

Charakterystyka budowli hydrotechnicznych 23.06.2015 r. Charakterystyka budowli hydrotechnicznych 23.06.2015 r. Zbiorniki retencyjne Zbiornik Topola Zbiornik wodny Topola (obiekt II klasy budowli hydrotechnicznych) znajduje się na rzece Nysie Kłodzkiej w km

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Wiadomości do tej pory Podstawowe pojęcia Elementy bierne Podstawowe prawa obwodów elektrycznych Moc w układach 1-fazowych Pomiary

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI

ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI ANALIZA WYKORZYSTANIA ELEKTROWNI WIATROWEJ W DANEJ LOKALIZACJI Autorzy: Alina Bukowska (III rok Matematyki) Aleksandra Leśniak (III rok Fizyki Technicznej) Celem niniejszego opracowania jest wyliczenie

Bardziej szczegółowo

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka

ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka ENERGIA WIATRU. Dr inŝ. Barbara Juraszka Prognozy rozwoju energetyki wiatrowej Cele wyznacza przyjęta w 2001 r. przez Sejm RP "Strategia rozwoju energetyki odnawialnej". Określa ona cel ilościowy w postaci

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie oprogramowania GIS w planowaniu rozwoju energetyki wiatrowej. Sebastian Tyszkowski, Halina Kaczmarek

Wykorzystanie oprogramowania GIS w planowaniu rozwoju energetyki wiatrowej. Sebastian Tyszkowski, Halina Kaczmarek Wykorzystanie oprogramowania GIS w planowaniu rozwoju energetyki wiatrowej Sebastian Tyszkowski, Halina Kaczmarek Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN Zakład Zasobów Środowiska i Geozagrożeń

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do formularza G-10.m

Objaśnienia do formularza G-10.m Objaśnienia do formularza G-10.m Objaśnienia dotyczą wzoru formularza za poszczególne miesiące 2016 r. Do sporządzania sprawozdania są zobowiązane: - poszczególne elektrownie cieplne i elektrociepłownie,

Bardziej szczegółowo

Projekty dofinansowane

Projekty dofinansowane http://pgeeo.pl/o-spolce/projekty-dofinansowane Projekty dofinansowane Farma Wiatrowa Karwice PGE Energia Natury PEW Sp. z o. o. w maju 2014 roku podpisała umowę o budowę i serwis farmy wiatrowej Karwice

Bardziej szczegółowo

KFBiEO Mgr inż. Mariola Starzomska prof. dr hab. inż. Jerzy Piotrowski

KFBiEO Mgr inż. Mariola Starzomska prof. dr hab. inż. Jerzy Piotrowski Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Małe Elektrownie Wodne Nazwa modułu w języku angielskim Small hydropower plants

Bardziej szczegółowo

Systemy solarne Kominy słoneczne

Systemy solarne Kominy słoneczne Dr inż. Mariusz Szewczyk Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki 35-959 Rzeszów, ul. W. Pola 2 Systemy solarne Kominy słoneczne zasada działania

Bardziej szczegółowo

Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990

Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990 Seminarium Sekcji Energetyki i Koła Nr 206 Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich Kalendarium realizacji ważniejszych inwestycji w energetyce polskiej w latach 1960-1990 Ryszard Frydrychowski

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne

Wprowadzenie. - Napęd pneumatyczny. - Sterowanie pneumatyczne Wprowadzenie Pneumatyka - dziedzina nauki i techniki zajmująca się prawami rządzącymi przepływem sprężonego powietrza; w powszechnym rozumieniu także technika napędu i sterowania pneumatycznego. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1

ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 1 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 2 ENERGIA CIEKU I MOC ELEKTROWNI WODNEJ - 3 OBIEKTY ELEKTROWNI WODNEJ URZDZENIA I UKŁADY TECHNOLOGICZNE ELEKTROWNI WODNYCH

Bardziej szczegółowo

W zależności od kierunku przepływu cieczy przez wirnik dzielimy pompy na:

W zależności od kierunku przepływu cieczy przez wirnik dzielimy pompy na: Pompy wirowe Pompy wirowe należą do grupy maszyn wirnikowych. Ich zasada działania polega więc na zwiększaniu krętu cieczy w wirniku (tj. organie roboczym) zaopatrzonym w łopatki i obracającym się ze stałą

Bardziej szczegółowo

Klaudyna Soczewka kl. III TEO

Klaudyna Soczewka kl. III TEO Klaudyna Soczewka kl. III TEO Wiatr ruch powietrza spowodowany różnicą gęstości ogrzanych mas powietrza i ich przemieszczaniem się ku górze. Wytworzone podciśnienie powoduje zasysanie zimnych mas powietrza.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie stref zagrożenia powodziowego na terenach otaczających zbiornik Kolbudy II. ENERGA Elektrownie Straszyn sp. z o.o.

Wyznaczenie stref zagrożenia powodziowego na terenach otaczających zbiornik Kolbudy II. ENERGA Elektrownie Straszyn sp. z o.o. Wyznaczenie stref zagrożenia powodziowego na terenach otaczających zbiornik Kolbudy II ENERGA Elektrownie Straszyn sp. z o.o. Awarie zapór i wałów Górowo Iławeckie Gdańsk, Kanał Raduni 2000 Lipiec 2001

Bardziej szczegółowo

Małe Elektrownie Wodne

Małe Elektrownie Wodne Małe Elektrownie Wodne Małe elektrownie wodne odgrywają znaczącą rolę w środowisku przyrodniczym, naturalnym i gospodarczym kraju. Polityka ekologiczna Państwa nakłada obowiązek wykorzystywania paliw odnawialnych

Bardziej szczegółowo