ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU"

Transkrypt

1 Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU WCISŁO MICHAŁ ŻAK KRZYSZTOF Grupa TLiP, IV rok Rok akademicki 2003/2004

2 PODZIAŁ WOJSKOWEGO SPRZĘTU OPTOELEKTRONICZNEGO Wyróżnia się cztery główne grupy sprzętu: - pociski rakietowe naprowadzane metodami optoelektronicznymi; -urządzenia obserwacyjne; -urządzenia laserowe; -sprzęt przeciwdziałania.

3 URZĄDZENIA LASEROWE Można wyróżnia pięć podstawowych grup wojskowych urządzeń laserowych : dalmierze, wskaźniki celu, oświetlacze, urządzenia lokacji oraz symulatory (rys. 3). Rys.3 Dalmierze laserowe Dalmierze laserowe umożliwiają szybki precyzyjny pomiar odległości do celu, co znacznie zwiększa prawdopodobieństwo trafienia celu pierwszym strzałem. Metodą wyznaczania odległości do celu, powszechnie stosowaną w dalmierzach, jest pomiar różnicy czasu pomiędzy momentem emisji impulsu laserowego przez nadajnik dalmierza a momentem rejestracji odbitego impulsu przez odbiornik. Schemat blokowy typowego dalmierza został przedstawiony na rys. 4. Rys.4

4 Nadajnik dalmierza składa się z lasera oraz miniaturowej lunetki używanej do poszerzenia oraz zmniejszenia rozbieżności wiązki emitowanego promieniowania. Z kolei odbiornik składa się z układu optycznego, filtra, dwóch detektorów, wzmacniacza sygnałów na wyjściu detektorów, układu pomiaru odstępów czasu oraz wyświetlacza. Układ optyczny jest zastosowany w celu ograniczenia pola widzenia odbiornika do obserwowanego celu. Filtr optyczny pozwala stłumić promieniowanie docierające do układu optycznego o innych długościach fali niż promieniowanie nadajnika. Do chwili obecnej wyprodukowano znaczną liczbę różnego typu dalmierzy laserowych, które znajdują się głównie w wyposażeniu sił lądowych (artyleria i wojska pancerne), ale również są w wyposażeniu lotnictwa i marynarki. Dalmierze laserowe zwykle wykorzystywane były samodzielnie, ale coraz częściej współpracują one z urządzeniami noktowizyjnymi czy termowizyjnymi (w połączeniu z tymi ostatnimi umożliwiają pomiar odległości w nocy i w trudnych warunkach atmosferycznych). Maksymalna odległość, jaką mogą zmierzyć typowe współczesne wojskowe dalmierze, zawiera się w przedziale 5-30 km. Niemniej jednak wydaje się, że dla zastosowań w wojskach lądowych oraz dla śmigłowców regułą są dalmierze o maksymalnej odległości pomiaru około 10 km. Dalmierze typowo oferują dokładność pomiaru odległości ±5 m. Są również oferowane dalmierze o znacznie wyższej dokładności pomiaru. Jednak w praktyce wojskowej są one raczej rzadko stosowane. Należy bowiem pamiętać, że dalmierze laserowe są montowane na środkach przenoszenia, których drgania powodują ograniczenie dokładności pomiaru odległości do celu. Istnieje również drugi czynnik ograniczający dokładność pomiaru rozbieżność wiązki. Jeżeli wiązka laserowa będzie szersza od wybranego obiektu, to dalmierz zmierzy średnią odległość do tego obiektu i wszystkich pozostałych obiektów, które znalazły się w zasięgu wiązki laserowej. Typowe dalmierze znajdujące się w wyposażeniu wojska pracują zwykle na długości fali 1,06 mm (długość fali dla laserów YAG). Dalmierze laserowe emitujące promieniowanie o tej długości fali są jednak niebezpieczne dla wzroku ludzkiego, ponieważ soczewka oczna stosunkowo dobrze transmituje promieniowanie w przedziale 0,45-1,4 mm i promieniowanie lasera o długości fali 1,06 mm może łatwo uszkodzić siatkówkę oka. Obecnie daje się zauważyć dążenie do zastąpienia dalmierzy laserowych emitujących promieniowanie 1,06 mm dalmierzami emitującymi promieniowanie na długościach fali 1,54 mm lub 10,6 mm, które określa się mianem dalmierzy bezpiecznych dla wzroku ludzkiego. Klasyfikacja dalmierzy laserowych: laserowy dalmierz artyleryjski - dalmierz laserowy stosowany w systemach kierowania ogniem artyleryjskim, a także do oceny rezultatów strzelania artyleryjskiego np. na poligonach. Z l. d. a. produkcji amerykańskiej bardziej znane są urządzenia oznaczane jako AN/GVS, stosowane do określenia odległości dla moździerzy, a także dalmierze typu KLFR, przeznaczone do oceny rezultatów strzelania. Dalmierze produkują również firmy angielskie, szwedzkie, norweskie i francuskie. laserowy dalmierz czołgowy - służy do określenia odległości do celów naziemnych. laserowy dalmierz lornetkowy - dalmierz laserowy o konstrukcji i sposobie

5 użytkowania zbliżony do lornetki; charakteryzuje się niewielka masą umożliwiającą niekiedy zamocowywanie na hełmie. L. d. l. służą do pomiaru odległości do 20 km z dokładnością ±5m. laserowy dalmierz samolotowy - dalmierz służący do instalowania na obiekcie latającym, służy do pomiaru pułapu lotu do celów nawigacyjnych, a także do określenia rzeźby terenu. Ze względu na wąską wiązkę laserową daje rozróżnialność kątową oraz łatwość wybrania właściwych obiektów naziemnych. Krótki impuls i krótki czas narastania zapewnia wysoką dokładność pomiaru oraz rozróżnialność. Urządzenie może również służyć do określenia pułapu i szybkości lotu śmigłowca. laserowy dalmierz - celownik - urządzenie laserowe do pomiaru odległości do obiektów pojawiających się w polu widzenia operatora oraz wskazywania celów Wskaźniki celu Wskaźniki celu są to lasery wykorzystywane do wskazania celu pociskom rakietowym naprowadzanym na odbitą wiązkę promieniowania laserowego. Wskaźniki laserowe mogą być integralną częścią stacji kontrolnej pocisku rakietowego znajdującego się na samolocie (w warunkach krajowych przykładem tego jest stacja laserowa Kłon, wykorzystywana do wskazywania celu pociskom rakietowym H-25Ł i H-29Ł) lub też mogą być w pełni mobilne i wykorzystywane przez pojedynczego żołnierza. Rys.5

6 Oświetlacze Oświetlacze to urządzenia laserowe wykorzystywane do podniesienia poziomu luminancji obserwowanej scenerii. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy oświetlaczy celu: pracy ciągłej oraz impulsowe. Oświetlacze pracy ciągłej są wykorzystywane głównie do poprawienia zasięgów widzenia przyrządów noktowizyjnych. Można przyrównać te urządzenia do latarki o bardzo małej rozbieżności wiązki emitowanego promieniowania. Niewielka rozbieżność wiązki powoduje znaczne ograniczenie możliwości wykrycia użycia tych laserowych oświetlaczy w stosunku do klasycznych oświetlaczy (na lampach żarowych). Oświetlacze impulsowe są zwykle wykorzystywane do poprawienia zasięgów widzenia kamer nocnego poziomu oświetlenia LLLTV. Zastosowanie oświetlenia scenerii jedynie w wybranych momentach czasu pozwala na dalsze ograniczenie demaskującego charakteru tych oświetlaczy. Urządzenia lokacji Laserowe urządzenia lokacji (ladars) to laserowe odpowiedniki stacji radiolokacyjnych, służące do ustalenia odległości, położenia kątowego celu i szybkości przemieszczania się celu. Do pomiarów odległości i położenia wykorzystywany jest dalmierz laserowy zintegrowany w układem precyzyjnego obrotu w azymucie i w elewacji. Szybkość przemieszczania się celu mierzona jest, podobnie jak w radiolokacji, z wykorzystaniem efektu Dopplera, to znaczy z wykorzystaniem zależności częstotliwości odbitego promieniowania od szybkości przemieszczania celu. Jako zalety laserowych urządzeń lokacji, w stosunku do stacji radiolokacyjnych, wymienia się mniejsze wymiary i mniejszą masę, większą odporność na zakłócenia oraz mniejsze prawdopodobieństwo wykrycia urządzenia ze względu na silnie kierunkowy charakter emisji wiązki. Wadą tych urządzeń zaś są znacznie mniejsze zasięgi wykrycia celu niż za pomocą stacji radiolokacyjnych oraz silna zależność tych zasięgów od warunków atmosferycznych. Symulatory laserowe Symulatory laserowe są to urządzenia symulujące realne warunki pola walki, umożliwiające prowadzenie szkoleń obsługi uzbrojenia bez użycia amunicji. Zasada działania typowego symulatora laserowego jest następująca. Celowniczy, np. działa czołgowego, wykonuje wszystkie typowe czynności, naprowadza celownik na cel i pociąga za spust. W tym momencie laser, zamontowany równolegle do działa, emituje impuls promieniowania. Jeżeli działo było wycelowane poprawnie, to promieniowanie lasera dociera do układów detekcji zamontowanych na celu, które przesyłają obsługującemu działo sygnał o trafieniu. Mogą być generowane również dodatkowe efekty, np. w postaci dymu pojawiającego się nad celem. Użycie nowoczesnego uzbrojenia do klasycznego szkolenia poligonowego wiąże się z ogromnymi kosztami, zastosowanie symulatorów laserowych pozwala osiągnąć znaczne oszczędności finansowe. Jednocześnie stosowanie symulatorów laserowych znacznie upraszcza prowadzenie szkoleń. Z tych właśnie względów liczba symulatorów laserowych wchodzących do uzbrojenia nowoczesnych armii szybko wzrasta.

7 System LANTIRN System do nocnej nawigacji i namierzania celu w podczerwieni w locie na małej wysokości LANTIRN firmy Lockhed Martin składa się z dwóch cylindrycznych zasobników umieszczonych na szerokich wysięgnikach pod przednią częścią kadłuba F-15E oraz niektórych F-16. Zasobnik nawigacyjny AAQ-13 waży 430 funtów (195 kg), a zasobnik naprowadzania na cel AAQ funtów (245 kg), jednakże oba byłyby bezużyteczne bez oprogramowania integrującego te urządzenia z układami sterowania i uzbrojenia samolotu. LANTIRN wykorzystuje szereg elektrooptycznych i komputerowych technologii, aby załodze myśliwca uderzeniowego zamienić noc na dzień. Kompletny system LANTIRN zwiększa koszt samolotu o około 4 miliony dolarów; nie jest to wysoka cena, biorąc pod uwagę uzyskane możliwości. Zasobnik nawigacyjny AAQ-13 zawiera radar antykolizyjny pracujący w paśmie KU oraz termowizor FLIR, który zamienia ciepło emitowane przez obiekty w widzialny obraz. Dzięki aparaturze umieszczonej w zasobniku powstaje obraz wideo obserwowanej przestrzeni o szerokości kątowej od 21 do 28 stopni oraz symbole ukazywane na wyświetlaczu HUD. Obraz jest ziarnisty, ale wrażenie głębi jest wystarczające, by możliwe było latanie w całkowitych ciemnościach lub w dymie pola bitwy. Deszcz, mgła lub śnieg obniżają jednak efektywność systemu, gdyż aerozole i para wodna tłumią energię podczerwoną. Będący częścią AAQ-13, radar można bezpośrednio połączyć z automatycznym pilotem samolotu w sposób, dzięki któremu jest on w stanie automatycznie utrzymać zadaną wysokość nawet zaledwie 100 stóp (30,5m), lecąc niemal każdym rodzajem terenu. Przy ręcznym trybie pracy wyświetla on na ekranie HUD okienko wskazujące drogę przed samolotem w taki sposób, aby bezpiecznie omijać przeszkody, pilot musi jedynie utrzymać oś samolotu wewnątrz tego okienka. Możliwe jest nawet bezpieczne lądowanie samolotu bez pasa startowego, linie namalowane na jego powierzchni są bowiem widoczne w podczerwieni. Wystarczy proste użycie przełącznika HOTAS na drążku sterowniczym, aby pilot mógł zobaczyć, co dzieje się na lewo, prawo, u góry lub na dole zarówno przy locie poziomym jak i przy zakręcie, w przechyle Inny przełącznik wybiera ciepło czarne (ciepłe miejsca przedstawione są kolorem czarnym) lub ciepło białe, pozwalając pilotowi wybrać, które ustawienie dostarcza pilotowi najlepszego kontrastu obrazu. Zasobnik naprowadzania na cel AAQ-14 zawiera kolejny termowizor umieszczony w wieżyczce obracającej się na dwóch osiach, z możliwością wyboru szerokiego lub wąskiego pola widzenia, oraz laserową stację pomiaru odległości i podświetlania celu. Termowizor zasobnika naprowadzania na cel wyświetla przekazywany obraz na małym ekranie telewizyjnym w kabinie, można go kierować niezależnie od termowizora zasobnika nawigacyjnego i wykorzystać do rozpoznania celu lub ukształtowania terenu ze stosunkowo dużych odległości. Można wtedy używać lasera zamontowanego w zasobniku i oświetlić cele dla bomb naprowadzających laserowo, których przykładem mogą być bomby Paveway. Pozwala on również wziąć na cel ruchome obiekty i śledzić je automatycznie, jak również wskazywać obiekty naziemne, które mają zostać zaatakowane przez pociski rakietowe. Możliwe jest również wyznaczanie kolejnych celów, które mają się stać obiektem następujących po sobie ataków podczas jednego nalotu. Laser wykorzystuje się również do określenia dokładnej odległości samolotu od terenowego znaku orientacyjnego w celu zaktualizowania danych systemu pokładowej nawigacji bezwładnościowej, co jest konieczne, by możliwe stało się użycie jakiejkolwiek broni ( zarówno pocisków kierowanych jak i niekierowanych) w warunkach ograniczonej widoczności. Do potrzeb szkoleniowych moc lasera zasobnika naprowadzania na cel ustawiona jest na poziomie nieszkodliwym dla oczu, co sugeruje, że pełna moc lasera AAQ-14 mogłaby oślepić piechotę. Choć LANTIRN został zaprojektowany do naprowadzania na cel uzbrojenia klasy powietrze-ziemia, system ten może być, oczywiście, wykorzystywany w walce powietrznej. Nowoczesne rosyjskie samoloty taki jak

8 MiG-29 i Su-27 posiadają termonamierniki zamontowane w niewielkich półkolistych owiewkach z przodu kabiny, które umożliwiają rozpoznanie i naprowadzanie na cel bez włączania radaru, co mogłoby zaalarmować potencjalny obiekt ataku. Zasobnik AAQ-14 ma prawdopodobnie podobne właściwości, choć nie wiadomo, w jakim stopniu oprogramowanie, które wykorzystuje, zostało do tego dostosowane. Podczas Pustynnej Burzy 72 samoloty F-16 było wyposażonych w sprzęt LANTIRN przez dodanie zasobnika nawigacyjnego AAQ-13. LANTIRN umożliwia bezpieczny lot na małej wysokości w nocy, nad pozbawionym cech charakterystycznych terenem pustynnym, bez potrzeby stosowania pomocy urządzeń nawigacyjnych o dużej mocy, takich jak radar mapujący teren, które mogłyby zaalarmować czujniki nieprzyjaciela. Polowanie na SCUD-y podczas walk nad Zatoka Perską przy użyciu samolotów wyposażonych w system LANTIRN Rys.6 Wojny gwiezdne Sagę "Star Wars" szybko zaprzęgnięto do zimnowojennej propagandy. Politykom przypadła do gustu filmowa frazeologia. Prezydent USA, Ronald Reagan, zaczął w swych wystąpieniach nazywać ZSRR "Imperium Zła", a amerykański program zbrojeniowy, tzw. Inicjatywa Obrony Strategicznej, został nazwany "Wojnami Gwiezdnymi". W styczniu 1984 r. Reagan podpisał dyrektywę bezpieczeństwa narodowego nr 119, na mocy której na realizację inicjatywy w ciągu 5 lat przeznaczono kwotę 25 mld dolarów. Początkowo system miał chronić USA przed zmasowanym radzieckim atakiem nuklearnym, jednak w 1991 r. kolejny prezydent George Bush zmienił jego formułę. Odtąd system miał zapewnić także obronę przed ograniczonym atakiem rakietowym (program GPALS - Global Protection Against Limited Strikes). W 1985 r. utworzono Dowództwo Kosmiczne USA i przeprowadzono udaną próbę zniszczenia satelity w przestrzeni

9 kosmicznej za pomocą rakiety antysatelitarnej. Później wykonywano próby z bronią laserową i rakietami ASAT. Rozmieszczenie pierwszych elementów systemu planowano na lata Ostatecznie Amerykanie zrezygnowali z projektu w 1993 r. Wydawało się wtedy, że po upadku ZSRR nikt im nie będzie w stanie zagrozić. W następnych latach inicjatywa odżyła w zmodyfikowanej formie Narodowej Obrony Antyrakietowej (NMD), opierającej się na wykorzystaniu satelitów zwiadowczych i dowodzenia oraz rakiet bazujących na lądzie (oraz obecnie na okrętach). Częścią reaganowskich "Wojen Gwiezdnych" miała być broń laserowa. Wpadła ona w oko również twórcom kosmicznej sagi. Na każdym widzu filmów Lucasa wielkie wrażenie wywarły czerwone promienie z dział laserowych, dziesiątkujące zarówno szturmowce Imperium, jak i rebeliantów. Jeśli jednak wierzyć w nie potwierdzone informacje, broni laserowej użyto bojowo znacznie wcześniej niż na ekranie. Już pod koniec lat 60. ubiegłego wieku wykorzystała ją armia byłego ZSRR w konflikcie granicznym z Chinami. Jak wiadomo, efektami działania laserów mogą być oślepienie i poparzenie termiczne. Jednak lasery mają większe możliwości. Wiązką promieni o odpowiednio dużej mocy można zestrzelić (spalić) satelitę krążącego po orbicie (wspomniany projekt "Wojen Gwiezdnych"). Niszczyć można również statki powietrzne, lecz koszt takiego lasera ogranicza jego cele do satelitów i pocisków. Amerykanie budują już prototyp latającego lasera ABL, na platformie Boeinga 747. Światło lasera wykorzystywane jest również przy celowaniu (celowniki laserowe) oraz naprowadzaniu pocisków na cel. Specjalne urządzenia wytwarzają wiązkę promieni niewidoczną gołym okiem. Jeżeli taką wiązkę skierujemy na obiekt, wystrzelony pocisk (nie musi być odpalany z tego samego miejsca; ważne, by nadleciał z odpowiedniej strony) skieruje się w miejsce wskazane przez laser. Takie urządzenia znajdują się w arsenałach wielu armii, także polskiej (choć u nas są stosunkowo nieliczne). Zastosowanie laserów w telekomunikacji wojskowej Wielka ilość informacji wpływającej do sztabów różnych szczebli, konieczność ich analizy, opracowanie i wypracowanie optymalnych decyzji oraz przekazywania ich do niższych szczebli dowodzenia, wszystko to wymaga wysoce szybkich systemów telekomunikacyjnych. Teraz już nie tylko chodzi o to, aby przekazać głosem decyzje dowódcy ale przekazywać trzeba całe sytuacje naniesione na mapy. Wskazuje to na potrzebę włączenia do tego celu systemów opartych na promieniowaniu laserowym. Zasięgi przekazywania informacji rozciąga się tysięcy kilometrów (przy przekazywaniu danych od satelity do satelity) do zasięgów bardzo małych, zabezpieczających łączność na polu bitwy na odległości do kilkuset metrów. Wszystkie rodzaje laserów usiłuje się wykorzystać do tego celu, zgodnie z ich szczególnymi właściwościami. Lasery półprzewodnikowe najdogodniej jest wykorzystywać w systemach wojskowych, w których wymagany jest mały ciężar i wymiary, niska cena i niezbyt duży zasięg łączności. W systemach tych ze znaczną siłą występuje problem współosiowości układów nadawczych odbiorczych. W urządzeniach stacjonarnych nie ma z tym trudności, kłopoty zaczynają się gdy trzyma się urządzenie w ręku. Z tego względu wiązka promieniowania powinna mieć dużą rozbieżność, a układ odbiorczy- duże pole widzenia, ale wtedy znacznie spada zasięg tego urządzenia i wzrasta możliwość podsłuchu. Wyjściem z tej sytuacji jest zastosowanie dodatkowego stabilizowanego zespołu celowniczego. Lasery pracujące z samosynchronizacją modów, generujące impulsy o pikosekundach czasach trwania, mogą być stosowane do przesyłania informacji w kodzie binarnym, przy wykorzystaniu modulacji impulsowo-kodowej (PCM). Polega to na wytłumieniu (wycinaniu)

10 impulsów z ich ciągu za pośrednictwem komórki Pocklesa. Możliwe jest tu wykorzystanie zarówno laserów na granacie itrowoaluminiowym, jak i na argonie. Można również wykorzystywać lasery barwnikowe w ten sposób, że zespół tych laserów nastrojonych na różne długości fal pobudzony będzie odpowiednio podzielonym promieniowaniem lasera argonowego. Promieniowanie to przed skupieniem na materiale czynnym lasera barwnikowego może być modulowane. Można w ten sposób uruchamiać kilka lub kilkanaście kanałów łączności. Uważa się że sposoby te pozwalają na uzyskanie szybkości przekazywania informacji wynoszącej 10 9 bitów na sekundę. Łącze telefoniczne na laserze półprzewodnikowym Lasery półprzewodnikowe ze względu na małe wymiary i małe zasilanie oraz prosty sposób modulacji znalazły szerokie zastosowanie również i w łączach telefonicznych na małe odległości. Mogą one być wykorzystywane do porozumiewania się żołnierzy widzących się wzajemnie na odległościach do kilku kilometrów. Ze względu na ciasnotę radiową w eterze i skuteczne sposoby zakłócania a także często ze względu na potrzebę zachowania ciszy radiowej-laserowe łącza telefoniczne bliskiego zasięgu mogą być wielce użyteczne na współczesnym polu walki. Urządzenie to może być zamontowane na hełmie żołnierza i zawierać ruchomy wizjer. The Mobile Tactical High Energy Laser Dzisiejsze lasery są wielkie, mało skuteczne i drogie. Opracowany przez US Army i Izrael THEL - Tactical High Energy Laser - zajmuje dwa budynki. Airborne Balistic Laser - YAL-1 - mieści się w Boeingu 747. Dodatkowo na razie obydwa te urządzenia to lasery chemiczne, wykorzystujące do emisji spójnej wiązki światła wysokoenergetyczne reakcje chemiczne środków, które trudno nazwać przyjaznymi dla środowiska, np. związków fluoru. Wprawdzie jeden strzał z YAL-a zainstalowanego na ABL kosztuje zaledwie 50 dolarów, ale korzystanie z chemicznych reagentów ogranicza znacząco liczbę strzałów, które laser może oddać. Mimo to postęp w dziedzinie laserów bojowych jest znaczący. W czasie prób THEL zestrzelił w sumie kilkadziesiąt pocisków z katiuszy ani razu nie chybiając. Celność 100 proc. dla systemu w fazie prób to jest coś, czym nie może się poszczycić żaden system oparty o fizyczne (materialne) pociski. Tymczasem w laboratoriach powstają konstrukcje, które zmienią radykalnie pole walki XXI w. Lasery na wolnych elektronach (FEL - free electron laser) mają wydajność powyżej 90 proc, co oznacza, że ponad 90 proc. energii dostarczonej do lasera jest wyemitowana w wiązce. Wadą FEL-ów jest ich duży rozmiar; konieczne jest zastosowanie systemu akceleracji i deceleracji wiązki elektronowej. Dlatego takie instalacje będą montowane wyłącznie na dedykowanych pojazdach bojowych, czy to latających (następcach ABL) czy też naziemnych (ruchomych, pochodnych THEL-a). Lasery półprzewodnikowe Nd:YAG (kryształy itrowo-glinowe domieszkowane neodymem) mogą mieć wydajność do 30 proc., ale są małe, lekkie i wstrząsoodporne. Jeżeli kiedykolwiek laser zejdzie do roli broni osobistej, to będzie właśnie w wersji półprzewodnikowej. Lasery Nd:YAG lub podobne będą też stosowane we wszelkiego typu przenośnych urządzeniach laserowych w rodzaju dalmierzy, laserowych lokalizatorów optyki czy lidarowych skanerów. YAL-1 na pokładzie ABL wykorzystuje lustro o średnicy 1 metra, ale im większa średnica, tym większy zasięg lasera. Lustra są lepsze od soczewek również z tego powodu, że istnieją dielektryczne lustra, które są w stanie odbić 100 proc. energii wiązki (płacą za to bardzo wąskim przedziałem długości fali, dla których są skuteczne, zatem nie można ich zastosować do obrony przed promieniem lasera). A nawet przy zastosowaniu innych rodzajów luster, nie odbijających 100 proc. energii wiązki, chłodzenie optyki skupiającej w

11 formie lustra jest znacznie prostsze niż chłodzenie soczewek. Śnieg i deszcz to główni wrogowie lasera. Oczywiście, problemem jest sama atmosfera, pochłaniająca i rozpraszająca energię lasera. Ale stanowiące największy problem "thermal blooming", czyli rozpraszanie energii wiązki przez powietrze rozgrzane przez samą wiązkę, dotyczy głównie laserów o promieniu ciągłym, takich jak THEL czy ABL. Przyszłość stanowią lasery impulsowe, rażące cel serią ultrakrótkich impulsów (np. femtosekundowych). Każdy taki impuls powoduje wybuchowe odparowanie niewielkiej ilości materiału w trafionym miejscu - a po ułamku sekundy w to samo miejsce trafia kolejny impuls. Efekt jest taki, jakby ktoś odpalił w punkcie trafienia serię malutkich ładunków wybuchowych. O ile jednak znaczącą część skutków pochłaniania atmosferycznego można zniwelować przez użycie laserów impulsowych, o tyle unoszące się w powietrzu płyny i ciała stałe - czyli właśnie śnieg, deszcz czy kurz - będą znacząco skracać efektywny zasięg broni. To nie problem dla ABL unoszącego się ponad powierzchnią chmur lub SBL (Space Born Laser) wiszącego na orbicie Ziemi, przeznaczonych do zestrzeliwania rakiet balistycznych, ale dla lasera zamontowanego na podwoziu transportera opancerzonego lub na atomowym lotniskowcu. Koniec lotnictwa? Skuteczna broń laserowa będzie dla pilotów myśliwców równie przykrą niespodzianką, co karabiny maszynowe dla kawalerii. Promieniom lasera nie wywinie się nawet bezzałogowy aparat bojowy UCAV, wyciągający 20 G w ciasnym zakręcie. Zauważmy, iż żaden system stealth nie powoduje, że pojazd bojowy staje się niewidoczny. Systemy lokalizujące oparte o promień lasera - lidary - oraz kilkumetrowej średnicy teleskopy pozwalają na zneutralizowanie stosowanej przez wroga technologii obniżonej wykrywalności. W starciu wielkiego, powolnego Boeinga z dywizjonem F-14 wygra... Boeing, oczywiście przenosząc pokładowy laser, z którego można wystrzelić odpowiednią ilość razy. Wprawdzie zasięg lasera ograniczony jest krzywizną Ziemi do linii horyzontu, ale dla pojazdu latającego przebywającego na dużej wysokości horyzont znajduje się znacznie dalej niż dla osoby idącej po powierzchni ziemi. Ostrzeliwanie takiej laserowej kanonierki rakietami dalekiego zasięgu (na przykład Phoenixów, skoro już używamy jako przykładu F-14) nie rozwiąże problemu. Pokładowy laser zestrzeli je, zanim do niego dolecą. W takich warunkach wysoko latające pojazdy bojowe skazane są na wymarcie. A wtedy lotnictwo zostanie skazane na rolę, której od dawna nie lubi - latanie powolnymi, ciężko opancerzonymi samolotami i śmigłowcami na małej wysokości, najlepiej pod osłoną chmur, i zapewnianie wsparcia bojowego czołgom i piechocie. Wizja ta jest z pewnością mało atrakcyjna dla myśliwców - tak samo jak wizja przesiadki z koni na pojazdy pancerne dla kawalerzystów. Prawa fizyki są jednak nieugięte. Zaś Pentagon wydaje na opracowanie laserów nadających się do zastosowania bojowego dość duże sumy pieniędzy. Ich debiut na polu walki jest więc tylko kwestią czasu.

12 Rys 7. Schemat działania laserowego działa Rys.8 Tactical High Energy Laser

13 Rys.9 Tactical High Energy Laser (THEL) Nad poligonem White Sands w Nowym Meksyku ( ) dokonano pierwszego przechwycenia i zestrzelenia laserem pocisku lecącego z prędkością naddźwiękową. Naświetlenie trwało kilka sekund, po czym cel został rozerwany na części. Obserwatorzy, wśród których przeważali wysocy oficerowie amerykańskiej armii, byli bardzo zadowoleni. Mówi się nawet o tworzeniu nowej historii, bo odkąd przez siedmioma wiekami na wyposażeniu wojska znalazła się broń palna i artyleria taktyka obrony polegała na schodzeniu z linii ognia, ucieczce, ukrywaniu się przed nadlatującymi pociskami, budowaniu umocnień i bunkrów. Wkrótce wszystko to może się okazać niewystarczające. Laser będzie zdolny przepalić każdy pancerz i zniszczyć pocisk w trakcie lotu.

14 Pierwsze udane zestrzelenie ma na koncie "Tactical High Energy Laser" (THEL) pierwsza broń z planowanego całego arsenału, który amerykańska armia chce mieć już niedługo na swoim wyposażeniu. Minister Obrony Donald Rumsfeld przyznał temu programowi najwyższy priorytet. W ostatnich latach wiele miliardów dolarów wydano na badania i rozwój. Teraz Rumsfeld chce widzieć efekty. Na najdroższą z broni laserowych Airborne Laser (ABL) wydano już 3,7 mld dolarów. Laser ten, zainstalowany na samolocie, ma być zdolny zniszczyć wycelowane weń rakiety. Zamiast pocisków rakiety będą palone z odległości setek kilometrów przez krótkie impulsy energii o wartości wystarczającej do zaopatrzenia w prąd niewielkiego miasta. Jeszcze w tym dziesięcioleciu amerykańskie lotnictwo chce dysponować flotą 7 samolotów wyposażonych w ABL, które będą w stanie dotrzeć do każdego miejsca potencjalnego konfliktu na Ziemi w ciągu 24 godzin i wziąć na cel rakiety balistyczne we wczesnej fazie lotu. Choć sam laser już działa, to jak dotąd Boeing, Lockheed Martin i TRW wciąż próbują pomieścić wszystkie podzespoły w rufie Jumbo-Jeta. Są to dużych rozmiarów zbiorniki, pompy, układy chłodzenia i elementy adaptywnej optyki, które łącznie ważą 82 tony. Zamieszczam również deane dotyczące systemu(prototypu) SBL pochodzą z bardzo pewnego źródła: Laser type : chemical laser similar to ABL (except it uses deuterium-fluoride instead of oxygen-iodine). SBL is more efficient than the ground based version because the rapid adiabatic expansion take place into the vacuum of space. Laser fuel capacity : 200 to 500 seconds total lasing time Wavelength : 2.7 µm Laser power : 5-10 MW

15 Orbit height : 800-1,300 km Orbit inclination : 40 Coverage per satellite : about a tenth of the earth's surface Range : 4,000 km (up to 12,000 km) Spot size : 0.3 to 1.0 meter at focus Atmopheric penetration: down to 3,000 meters (limited by IR absorption of H 2 O vapor) Shot duration : 10 seconds Time to switch between targets : 1 second Satellite weight : 35,000 kg, (three times the weight of the Hubble Space Telescope) Configuration or deployment scheme Mirror 20 satellite configuration (ideal) 10 satellites and an equal number of orbiting mirrors that would bounce laser beams to their targets Two ground-based lasers and array of orbiting mirrors 30 meters in diameter (difficult to fit into launch vehicles). Uses a modified mirror developed by NASA for its Next Generation Space Telescope. The 8 meter mirror is segmented so that it can be folded inside a launch vehicle and unfurled in orbit like flower petals. The bigger the mirror, the less lasing power required, and the less laser fuel required. The highly reflective mirror coating eliminates the need for a heavy coolant system. (uncooled optics) Flight prototype: Space Based Laser Readiness Demonstrator (SBLRD) a half-scale SBL Cost: $1.5 billion Schedule: by 2010 Weight: 17,500 kg Length: m Diameter: 4.57 m Mirror Diameter: 4.0 Literatura: Technika i eksploatacja autorstwa Ppłk dr hab. Inż. Krzysztofa Chrzanowskiego z Wojskowej Akademii Technicznej Instytutu Optoelektroniki

16

Badania charakterystyki wyrobu i metody badawcze. Kompatybilność elektromagnetyczna Odporność uzbrojenia na wyładowania elektrostatyczne.

Badania charakterystyki wyrobu i metody badawcze. Kompatybilność elektromagnetyczna Odporność uzbrojenia na wyładowania elektrostatyczne. Zakres akredytacji OiB dla Laboratorium Badań Kompatybilności Elektromagnetycznej i Pomiarów Pól Elektromagnetycznych (LBEMC) Nr 27/MON/2014 wydany przez Wojskowe Centrum Normalizacji, Jakości i Kodyfikacji

Bardziej szczegółowo

Oferta doposażenia jednostek wojskowych w optoelektroniczne urządzenia celownicze i obserwacyjne. Piotr Kaczmarek

Oferta doposażenia jednostek wojskowych w optoelektroniczne urządzenia celownicze i obserwacyjne. Piotr Kaczmarek Oferta doposażenia jednostek wojskowych w optoelektroniczne urządzenia celownicze i obserwacyjne Piotr Kaczmarek O nas Etronika Sp. z o.o. jest prywatnym polskim przedsiębiorstwem specjalizującym się w

Bardziej szczegółowo

3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW.

3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW. 3. WYNIKI POMIARÓW Z WYKORZYSTANIEM ULTRADŹWIĘKÓW. Przy rozchodzeniu się fal dźwiękowych może dochodzić do częściowego lub całkowitego odbicia oraz przenikania fali przez granice ośrodków. Przeszkody napotykane

Bardziej szczegółowo

Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954

Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954 INSTRUKCJA OBSŁUGI Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954 Strona 1 z 6 Instrukcja obsługi Dalmierz laserowy LRF1 1. Wstęp Dalmierz laserowy jest przenośnym urządzeniem, łączącym w sobie lornetkę

Bardziej szczegółowo

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Seminarium Termowizja - projekty badawcze i wdroŝenia przemysłowe Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Henryk MADURA Tomasz SOSNOWSKI Grzegorz BIESZCZAD

Bardziej szczegółowo

Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP

Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP Warszawa, 12.05.2016 r. gen. bryg. rez. pilot Dariusz WROŃSKI Innowacje wzmacniające system ochrony i bezpieczeństwa granic RP Zastosowanie głowic rodziny WH Obserwacja obiektów statycznych i dynamicznych

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT TECHNICZNY WOJSK LOTNICZYCH Air Force Institute of Technology

INSTYTUT TECHNICZNY WOJSK LOTNICZYCH Air Force Institute of Technology INSTYTUT TECHNICZNY WOJSK LOTNICZYCH Air Force Institute of Technology MISJA Naukowo-badawcze wspomaganie eksploatacji lotniczej techniki wojskowej 2 INSTYTUT TECHNICZNY WOJSK LOTNICZYCH Podstawowe informacje

Bardziej szczegółowo

Badane cechy i metody badawcze/pomiarowe

Badane cechy i metody badawcze/pomiarowe Zakres akredytacji dla Laboratorium Badań Kompatybilności Elektromagnetycznej i Pomiarów Pól Elektromagnetycznych (LBEMC) Nr AB 171 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji ważny do 16 maja 2018 r. Badane

Bardziej szczegółowo

Fig. 2 PL B1 (13) B1 G02B 23/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (21) Numer zgłoszenia:

Fig. 2 PL B1 (13) B1 G02B 23/02 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (21) Numer zgłoszenia: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 167356 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 293293 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 24.01.1992 Rzeczypospolitej Polskiej (51) IntCl6: G02B 23/12 G02B

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM Wykonał: Tomasz Kurc 1 CO TO JEST LASER LASER - (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) Działanie - generuje silnie skoncentrowaną wiązkę światła: Spójną

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP

Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP Wykorzystanie technologii kosmicznych i technik satelitarnych dla polskiej administracji prowadzący: Dariusz Koenig Prezes Zarządu KenBIT Sp.j. ul. Żytnia

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES mgr inż. Bohdan ZARZYCKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE Streszczenie: W artykule zaprezentowano typowe konstrukcje samolotów bezzałogowych, które używane są przede

Bardziej szczegółowo

PL 203746 B1. Kompensator optyczny odpracowujący nastawy do strzelania w celownikach lunetowych. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa,PL

PL 203746 B1. Kompensator optyczny odpracowujący nastawy do strzelania w celownikach lunetowych. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203746 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363495 (51) Int.Cl. F41G 1/54 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.11.2003

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1 Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu R. Krenz 1 Wstęp Celem projektu było opracowanie cyfrowego system łączności dla bezzałogowych statków latających średniego

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji

Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Systemy satelitarne wykorzystywane w nawigacji Transit System TRANSIT był pierwszym systemem satelitarnym o zasięgu globalnym. Navy Navigation Satellite System NNSS, stworzony i rozwijany w latach 1958-1962

Bardziej szczegółowo

Kombinezony piechoty SI ŻW KP Pancerz Pole Kamuflaż EK Zasady Cena Taktyczny Lot 11 Desantowy Lot, desant Zwiadowczy

Kombinezony piechoty SI ŻW KP Pancerz Pole Kamuflaż EK Zasady Cena Taktyczny Lot 11 Desantowy Lot, desant Zwiadowczy Kombinezony piechoty SI ŻW KP Pancerz Pole Kamuflaż EK Zasady Cena Taktyczny - - 3 2 1-2 Lot 11 Desantowy - 3 1 2 2 Lot, desant Zwiadowczy - 3-2 1 2 Lot, zwiad I Szturmowy - - 3 1 2-3 Lot, skok I Infiltrator

Bardziej szczegółowo

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 to miniaturowa radiostacja zagłuszająca, pozwalająca na zakłócanie komunikacji w sieci komórkowej na małych obszarach. Wystarczy nacisnąć przycisk,

Bardziej szczegółowo

Leica Rugby 420 NIWELATOR LASEROWY Leica Rugby 420 ZESTAW DIGITAL SET NIWELATOR LASEROWY Leica Rugby 420 ZESTAW DIGITAL SET Precyzyjny laser dwuspadkowy Najtwardszy gracz na placu budowy Wiązka czerwona,

Bardziej szczegółowo

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE ROZPOZNAWANIE ZAGROśEŃ ANALIZA SKAśEŃ PATROLOWANIE OCENA ZAGROśEŃ I ZNISZCZEŃ WSPOMAGANIE DOWODZENIA IDENTYFIKACJA OBIEKTÓW OBSERWACJA WSPOMAGANIE

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej

Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej gen. bryg. dr inż. pil. Tadeusz Mikutel Szef Sztabu Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych Poznań, 26 sierpnia 2016r. Plan prezentacji Wprowadzenie; Definicje;

Bardziej szczegółowo

PIROMETR AX Instrukcja obsługi

PIROMETR AX Instrukcja obsługi PIROMETR AX-6520 Instrukcja obsługi Spis treści 1. Informacje dotyczące bezpieczeństwa.. 3 2. Uwagi... 3 3. Opis elementów miernika.. 3 4. Opis wyświetlacza LCD. 4 5. Sposób pomiaru 4 6. Obsługa pirometru..

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE LASEROWE

TECHNOLOGIE LASEROWE TECHNOLOGIE LASEROWE Oferta firmy KOLT Strzelnice laserowe i ogniowe Sterowanie polem tarczowym Taktyczne systemy laserowe Trenażery stacjonarne TSS-1 oraz TSS-4 SYSTEM STEROWANIA POLEM TARCZOWYM Mobilność-

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 027

ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 027 ZAKRES AKREDYTACJI JEDNOSTKI CERTYFIKUJĄCEJ WYROBY Nr AC 027 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-82 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 26 lutego 2014 r. AC 027 Nazwa i adres

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów kierowania ogniem

Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów kierowania ogniem Seminarium Termowizja: Projekty badawcze i wdrożenia przemysłowe XXII MSPO Kielce, 02.09.2014 r. Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów

Bardziej szczegółowo

O Sposobie Sprawdzania Urządzeń do Pomiaru Geometrii Kół

O Sposobie Sprawdzania Urządzeń do Pomiaru Geometrii Kół WERTHER International POLSKA Sp. z o.o. opracował: dr inż Marek Jankowski 2007-01-18 O Sposobie Sprawdzania Urządzeń do Pomiaru Geometrii Kół Pomiar i regulacja kątów ustawienia kół jest jedną z ważniejszych

Bardziej szczegółowo

Laboratorium techniki światłowodowej. Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia

Laboratorium techniki światłowodowej. Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia Laboratorium techniki światłowodowej Ćwiczenie 3. Światłowodowy, odbiciowy sensor przesunięcia Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych, WETI, Politechnika Gdaoska Gdańsk 2006 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

POMIAR APERTURY NUMERYCZNEJ

POMIAR APERTURY NUMERYCZNEJ ĆWICZENIE O9 POMIAR APERTURY NUMERYCZNEJ ŚWIATŁOWODU KATEDRA FIZYKI 1 Wstęp Prawa optyki geometrycznej W optyce geometrycznej, rozpatrując rozchodzenie się fal świetlnych przyjmuje się pewne założenia

Bardziej szczegółowo

Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany

Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany 1 V.I.P WOJCIECHOWICZ - Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany Instrukcja Obsługi 2 V.I.P WOJCIECHOWICZ - Detektor

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA SAMOLOTU E 3A AWACS

PREZENTACJA SAMOLOTU E 3A AWACS PREZENTACJA SAMOLOTU E 3A AWACS 10 marca 2009 roku 1. Baza Lotnicza Wojskowy Port Lotniczy Warszawa Okęcie Samolot E 3 AWACS Samoloty dalekiego wykrywania i śledzenia E 3/A AWACS są zmodyfikowaną wersją

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

OUT LOOK - czujka dualna (PIR +MW) do zastosowań zewnętrznych i wewnętrznych.

OUT LOOK - czujka dualna (PIR +MW) do zastosowań zewnętrznych i wewnętrznych. OUT LOOK - czujka dualna (PIR +MW) do zastosowań zewnętrznych i wewnętrznych. Czujka dualna (PIR+MW) zewnętrzna. Posiada antymasking, kilkustopniową regulację parametrów detekcji w strefie podejścia i

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH

ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH 1. ODBICIE I ZAŁAMANIE ŚWIATŁA 1.1. PRAWO ODBICIE I ZAŁAMANIA ŚWIATŁA Gdy promień światła pada na granicę pomiędzy dwiema różnymi

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016

Aplikacje Systemów. Nawigacja inercyjna. Gdańsk, 2016 Aplikacje Systemów Wbudowanych Nawigacja inercyjna Gdańsk, 2016 Klasyfikacja systemów inercyjnych 2 Nawigacja inercyjna Podstawowymi blokami, wchodzącymi w skład systemów nawigacji inercyjnej (INS ang.

Bardziej szczegółowo

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA Koncern Delphi opracował nowy, wielofunkcyjny, elektronicznie skanujący radar (ESR). Dzięki wykorzystaniu pozbawionej ruchomych części i sprawdzonej technologii monolitycznej, radar ESR zapewnia najlepsze

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 7 Temat: Pomiar kąta załamania i kąta odbicia światła. Sposoby korekcji wad wzroku. 1. Wprowadzenie Zestaw ćwiczeniowy został

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT 1 Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie 2 Plan prezentacji 1. Skanowanie laserowe 3D informacje ogólne; 2. Proces skanowania; 3. Proces

Bardziej szczegółowo

Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny

Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny INSTRUKCJA OBSŁUGI Nr produktu 000556188 Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny Strona 1 z 6 Obrazek 1 Obrazek 2 Strona 2 z 6 Podstawowe ostrzeżenia Ryzyko poważnego uszkodzenia ciała Nigdy nie używaj

Bardziej szczegółowo

Gryf. Zmodernizowany ZAAWANSOWANE TECHNOLOGIE

Gryf. Zmodernizowany ZAAWANSOWANE TECHNOLOGIE www.fragoutmag.com Zmodernizowany Gryf autor:/foto: Michał Sitarski ZAAWANSOWANE TECHNOLOGIE Jednym ze sztandarowych produktów Przemysłowego Instytutu Automatyki Pomiarów PIAP jest mobilny robot pirotechniczny

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kowalski Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN

Przemysław Kowalski Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN Opracowanie systemowych rozwiązań wspomagających zabezpieczenie miejsca zdarzenia i proces wykrywczy na podstawie materiału dowodowego utrwalonego za pomocą technik skaningu laserowego oraz satelitarnych

Bardziej szczegółowo

LINSCAN. BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka.

LINSCAN. BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka. LINSCAN LINSCAN Najefektywniejszy laser diodowy do epilacji BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka.pl Wszystkie prawa

Bardziej szczegółowo

Wstęp do użytkowania modeli GP2D12 i GP2Y0A02 Podstawowe informacje techniczne Testy praktyczne czujnika GP2Y0A02

Wstęp do użytkowania modeli GP2D12 i GP2Y0A02 Podstawowe informacje techniczne Testy praktyczne czujnika GP2Y0A02 Koło naukowe KoNaR: Czujniki odległości firmy SHARP Wstęp do użytkowania modeli GP2D12 i GP2Y0A02 Podstawowe informacje techniczne Testy praktyczne czujnika GP2Y0A02 Bolesław Jodkowski (część I) Karol

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 319308 (22) Data zgłoszenia: 06.09.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Jak poznać Wszechświat, jeśli nie mamy bezpośredniego dostępu do każdej jego części? Ta trudność jest codziennością dla astronomii. Obiekty astronomiczne

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

Trackery Leica Absolute

Trackery Leica Absolute BROSZURA PRODUKTU Trackery Leica Absolute Rozwiązania pomiarowe Leica Leica Absolute Tracker AT402 z sondą B-Probe Ultra przenośny system pomiarowy klasy podstawowej Leica B-Probe to ręczne i zasilane

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna widma gwiezdnego

Analiza spektralna widma gwiezdnego Analiza spektralna widma gwiezdnego JG &WJ 13 kwietnia 2007 Wprowadzenie Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe

Bardziej szczegółowo

V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896

V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896 V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896 INSTRUKCJA OBSŁUGI DOKŁADNIE ZAPOZNAJ SIĘ Z INSTRUKCJĄ OBSŁUGI PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY Niestosowanie się do zaleceń zawartych w instrukcji może

Bardziej szczegółowo

1 BUDOWA I OBSŁUGA POLOWYCH SIECI KABLOWYCH SZER. ZARZĄDZANIE I ADMINISTROWANIE SYSTEMAMI INFORMATYCZNYMI ORAZ BAZAMI DANYCH 3 OGÓLNA KPT.

1 BUDOWA I OBSŁUGA POLOWYCH SIECI KABLOWYCH SZER. ZARZĄDZANIE I ADMINISTROWANIE SYSTEMAMI INFORMATYCZNYMI ORAZ BAZAMI DANYCH 3 OGÓLNA KPT. W JEDNOSTKACH WOJSKOWYCH STACJONUJĄCYCH NA TERENIE ADMINISTROWANYM PRZEZ WOJEWÓDZKI SZTAB WOJSKOWY W SZCZECINIE WYSTĘPUJĄ WOLNE STANOWISKA PRZEWIDZIANE DLA ŻOŁNIERZY NARODOWYCH SIŁ REZERWOWYCH. ŻOŁNIERZE

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane 12-14 marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ Tomasz KATZ, Instytut Lotnictwa, Warszawa katz@ilot.edu.pl 1.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi

Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi. 35 03 13 Przed podłączeniem urządzenia zapoznaj się z instrukcją obsługi. Nadajnik Odbiornik I. Zastosowanie. Zestaw do bezprzewodowego

Bardziej szczegółowo

Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym. Zestaw składa. z następujących elementów: Rys.lb

Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym. Zestaw składa. z następujących elementów: Rys.lb Velefrh napadu ulitelil fyziky Szkoła Podstawowa Krowiarki Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym może być wykorzystany zaróvmo w szkole podstawowej jak i w średniej.

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO

MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO AUTOFOCUS (AF) system automatycznego ustawiania ostrości w aparatach fotograficznych Aktywny - wysyła w kierunku obiektu światło

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

KAMERY TERMOWIZYJNE. T3MAX i T3MAXPLUS FIRMY BULLARD

KAMERY TERMOWIZYJNE. T3MAX i T3MAXPLUS FIRMY BULLARD KAMERY TERMOWIZYJNE T3MAX i T3MAXPLUS FIRMY BULLARD BULLARD T3MAX i T3MAXPLUS to niewielkie, ręczne kamery termowizyjne zaprojektowana specjalnie dla oddziałów strażackich (ratowniczych) zagrożonych największym

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.03 Podstawowe zasady modulacji amlitudy na przykładzie modulacji DSB 1. Podstawowe zasady modulacji amplitudy

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

1. Nadajnik światłowodowy

1. Nadajnik światłowodowy 1. Nadajnik światłowodowy Nadajnik światłowodowy jest jednym z bloków światłowodowego systemu transmisyjnego. Przetwarza sygnał elektryczny na sygnał optyczny. Jakość transmisji w dużej mierze zależy od

Bardziej szczegółowo

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji 7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji Wyznaczanie poziomu ekspozycji w przypadku promieniowania nielaserowego jest bardziej złożone niż w przypadku promieniowania laserowego. Wynika to z faktu, że pracownik

Bardziej szczegółowo

Przyrządy na podczerwień do pomiaru temperatury

Przyrządy na podczerwień do pomiaru temperatury Przyrządy na podczerwień do pomiaru temperatury Seria IR Termometry na podczerwień będą zawsze pierwszym wyborem kiedy potrzebna jest technika pomiaru łącząca prostotę kontroli i dużą dokładność. Wybór

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM Technika satelitarna inspirowana była przez wojskowych i dla wojskowych. Okres zimnej wojny powodował nakręcanie spirali zbrojeń. Dla efektywnego wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Proste układy wykonawcze

Proste układy wykonawcze Proste układy wykonawcze sterowanie przekaźnikami, tyrystorami i małymi silnikami elektrycznymi Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Łukasz Bajda V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Keywords: robot, guardian, PIR, H bridge Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH

ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH mgr inż. Edward GOLAN, mgr inż. Adam KRAŚNIEWSKI, mjr dr inż. Janusz ROMANIK, mgr inż. Paweł SKARŻYŃSKI

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 30 grudnia 2009 r. Dziennik Ustaw Nr 2 585 Poz. 8 6. 57,0 66,0 GHz 40 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy 13 dbm/mhz e.i.r.p. 25 dbm e.i.r.p. oraz gęstość mocy -2 dbm/mhz e.i.r.p. b) w aneksie nr 6 dodaje się poz. 12 w brzmieniu:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia r. projekt z dnia 14.11.2005 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia...2005 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym oraz szczegółowego

Bardziej szczegółowo

PL B1 A61B 1/26 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12)OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1. (21) Numer zgłoszenia:

PL B1 A61B 1/26 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12)OPIS PATENTOWY (19)PL (11) (13) B1. (21) Numer zgłoszenia: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12)OPIS PATENTOWY (19)PL (11)175300 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305449 (22) Data zgłoszenia: 14.10.1994 (21) IntCl6: G01D 9/42 A61B 1/26

Bardziej szczegółowo

Czujka ruchu Professional Series

Czujka ruchu Professional Series 1 Czujka ruchu Professional Series Sztuka odróżnienia prawdziwego zagrożenia. od źródeł fałszywych alarmów Teraz z wielopunktowym antymaskingiem i wykrywaniem zamalowania soczewki sprayem 2 Rewolucyjna

Bardziej szczegółowo

ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM

ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM INSTRUKCJA OBSŁUGI ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM SENTRY OPTRONICS Co., LTD., TAIWAN -2- Spis treści Strona 1. BEZPIECZEŃSTWO POMIARÓW...4 2. SPECYFIKACJA...5 2.1. Cechy konstrukcyjne i użytkowe...5

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

Lekcja 16. Temat: Linie zasilające

Lekcja 16. Temat: Linie zasilające Lekcja 16 Temat: Linie zasilające Fider w technice radiowej, w systemach nadawczych i odbiorczych jest to fizyczne okablowanie przenoszące sygnał radiowy z nadajnika do anteny lub z anteny do odbiornika,

Bardziej szczegółowo

845_Mailing_PL.qxd :05 Seite 1 Rozmiar rzeczy- wisty

845_Mailing_PL.qxd :05 Seite 1 Rozmiar rzeczy- wisty 845_Mailing_PL.qxd 29.03.2006 11:05 Seite 1 Rozmiar rzeczywisty 845_Mailing_PL.qxd 29.03.2006 11:05 Seite 2 Przygotuj się na przyszłość NOWOŚĆ w bezdotykowym pomiarze temperatury - Mała plamka pomiarowa

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH Lp. Kod Nazwa kursu Uczestnicy szkolenia Czas trwania 1. 8217001 STE. kapitan - dowódcy 2. 8217002 STE. kapitan - w sztabach

Bardziej szczegółowo

5.Specyfikacja: Uwaga!!! 1) Nie używać rozpuszczalnika do czyszczenia obiektywu. 2) Nie zanurzać urządzenia w wodzie.

5.Specyfikacja: Uwaga!!! 1) Nie używać rozpuszczalnika do czyszczenia obiektywu. 2) Nie zanurzać urządzenia w wodzie. Uwaga!!! 1) Nie używać rozpuszczalnika do czyszczenia obiektywu. 2) Nie zanurzać urządzenia w wodzie. 5.Specyfikacja: Temperatura pracy Dokładność Powtarzalność Czes reakcji -50 do 480'C (-58'F do 896'F)

Bardziej szczegółowo

PLAN MODERNIZACJI TECHNICZNEJ SIŁ ZBROJNYCH w latach

PLAN MODERNIZACJI TECHNICZNEJ SIŁ ZBROJNYCH w latach PLAN MODERNIZACJI TECHNICZNEJ SIŁ ZBROJNYCH w latach 2013-2022 Nazwa Programu Uzbrojenia Czego dotyczy Aktualny stan realizacyjny Czas pozyskania Ilości docelowe OBRONA PRZECIWLOTNICZA I PRZECIWRAKIETOWA

Bardziej szczegółowo

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski

Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS. dr inż. Paweł Zalewski Globalny Nawigacyjny System Satelitarny GLONASS dr inż. Paweł Zalewski Wprowadzenie System GLONASS (Global Navigation Satellite System lub Globalnaja Nawigacjonnaja Sputnikowaja Sistiema) został zaprojektowany

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA. (21) Numer zgłoszenia: (51) IntCl7 H02M 7/42

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA. (21) Numer zgłoszenia: (51) IntCl7 H02M 7/42 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184340 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 323484 (22) Data zgłoszenia: 03.12.1997 (51) IntCl7 H02M 7/42 (54)

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia. (Dz. U. Nr 38, poz. 6 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej Jerzy Stanikowski Instytut Chemii i Techniki Jadrowej Zakład Chemii i Techniki Radiacyjnej Pracownia Akceleratorów Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1 Sprawa Nr RAP.272.17.20134 załącznik nr 6.1. do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:... NAZWA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA:

Bardziej szczegółowo