ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU"

Transkrypt

1 Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Wydział Mechatroniki i Budowy Maszyn ZASTOSOWANIE LASERÓW W UZBROJENIU WCISŁO MICHAŁ ŻAK KRZYSZTOF Grupa TLiP, IV rok Rok akademicki 2003/2004

2 PODZIAŁ WOJSKOWEGO SPRZĘTU OPTOELEKTRONICZNEGO Wyróżnia się cztery główne grupy sprzętu: - pociski rakietowe naprowadzane metodami optoelektronicznymi; -urządzenia obserwacyjne; -urządzenia laserowe; -sprzęt przeciwdziałania.

3 URZĄDZENIA LASEROWE Można wyróżnia pięć podstawowych grup wojskowych urządzeń laserowych : dalmierze, wskaźniki celu, oświetlacze, urządzenia lokacji oraz symulatory (rys. 3). Rys.3 Dalmierze laserowe Dalmierze laserowe umożliwiają szybki precyzyjny pomiar odległości do celu, co znacznie zwiększa prawdopodobieństwo trafienia celu pierwszym strzałem. Metodą wyznaczania odległości do celu, powszechnie stosowaną w dalmierzach, jest pomiar różnicy czasu pomiędzy momentem emisji impulsu laserowego przez nadajnik dalmierza a momentem rejestracji odbitego impulsu przez odbiornik. Schemat blokowy typowego dalmierza został przedstawiony na rys. 4. Rys.4

4 Nadajnik dalmierza składa się z lasera oraz miniaturowej lunetki używanej do poszerzenia oraz zmniejszenia rozbieżności wiązki emitowanego promieniowania. Z kolei odbiornik składa się z układu optycznego, filtra, dwóch detektorów, wzmacniacza sygnałów na wyjściu detektorów, układu pomiaru odstępów czasu oraz wyświetlacza. Układ optyczny jest zastosowany w celu ograniczenia pola widzenia odbiornika do obserwowanego celu. Filtr optyczny pozwala stłumić promieniowanie docierające do układu optycznego o innych długościach fali niż promieniowanie nadajnika. Do chwili obecnej wyprodukowano znaczną liczbę różnego typu dalmierzy laserowych, które znajdują się głównie w wyposażeniu sił lądowych (artyleria i wojska pancerne), ale również są w wyposażeniu lotnictwa i marynarki. Dalmierze laserowe zwykle wykorzystywane były samodzielnie, ale coraz częściej współpracują one z urządzeniami noktowizyjnymi czy termowizyjnymi (w połączeniu z tymi ostatnimi umożliwiają pomiar odległości w nocy i w trudnych warunkach atmosferycznych). Maksymalna odległość, jaką mogą zmierzyć typowe współczesne wojskowe dalmierze, zawiera się w przedziale 5-30 km. Niemniej jednak wydaje się, że dla zastosowań w wojskach lądowych oraz dla śmigłowców regułą są dalmierze o maksymalnej odległości pomiaru około 10 km. Dalmierze typowo oferują dokładność pomiaru odległości ±5 m. Są również oferowane dalmierze o znacznie wyższej dokładności pomiaru. Jednak w praktyce wojskowej są one raczej rzadko stosowane. Należy bowiem pamiętać, że dalmierze laserowe są montowane na środkach przenoszenia, których drgania powodują ograniczenie dokładności pomiaru odległości do celu. Istnieje również drugi czynnik ograniczający dokładność pomiaru rozbieżność wiązki. Jeżeli wiązka laserowa będzie szersza od wybranego obiektu, to dalmierz zmierzy średnią odległość do tego obiektu i wszystkich pozostałych obiektów, które znalazły się w zasięgu wiązki laserowej. Typowe dalmierze znajdujące się w wyposażeniu wojska pracują zwykle na długości fali 1,06 mm (długość fali dla laserów YAG). Dalmierze laserowe emitujące promieniowanie o tej długości fali są jednak niebezpieczne dla wzroku ludzkiego, ponieważ soczewka oczna stosunkowo dobrze transmituje promieniowanie w przedziale 0,45-1,4 mm i promieniowanie lasera o długości fali 1,06 mm może łatwo uszkodzić siatkówkę oka. Obecnie daje się zauważyć dążenie do zastąpienia dalmierzy laserowych emitujących promieniowanie 1,06 mm dalmierzami emitującymi promieniowanie na długościach fali 1,54 mm lub 10,6 mm, które określa się mianem dalmierzy bezpiecznych dla wzroku ludzkiego. Klasyfikacja dalmierzy laserowych: laserowy dalmierz artyleryjski - dalmierz laserowy stosowany w systemach kierowania ogniem artyleryjskim, a także do oceny rezultatów strzelania artyleryjskiego np. na poligonach. Z l. d. a. produkcji amerykańskiej bardziej znane są urządzenia oznaczane jako AN/GVS, stosowane do określenia odległości dla moździerzy, a także dalmierze typu KLFR, przeznaczone do oceny rezultatów strzelania. Dalmierze produkują również firmy angielskie, szwedzkie, norweskie i francuskie. laserowy dalmierz czołgowy - służy do określenia odległości do celów naziemnych. laserowy dalmierz lornetkowy - dalmierz laserowy o konstrukcji i sposobie

5 użytkowania zbliżony do lornetki; charakteryzuje się niewielka masą umożliwiającą niekiedy zamocowywanie na hełmie. L. d. l. służą do pomiaru odległości do 20 km z dokładnością ±5m. laserowy dalmierz samolotowy - dalmierz służący do instalowania na obiekcie latającym, służy do pomiaru pułapu lotu do celów nawigacyjnych, a także do określenia rzeźby terenu. Ze względu na wąską wiązkę laserową daje rozróżnialność kątową oraz łatwość wybrania właściwych obiektów naziemnych. Krótki impuls i krótki czas narastania zapewnia wysoką dokładność pomiaru oraz rozróżnialność. Urządzenie może również służyć do określenia pułapu i szybkości lotu śmigłowca. laserowy dalmierz - celownik - urządzenie laserowe do pomiaru odległości do obiektów pojawiających się w polu widzenia operatora oraz wskazywania celów Wskaźniki celu Wskaźniki celu są to lasery wykorzystywane do wskazania celu pociskom rakietowym naprowadzanym na odbitą wiązkę promieniowania laserowego. Wskaźniki laserowe mogą być integralną częścią stacji kontrolnej pocisku rakietowego znajdującego się na samolocie (w warunkach krajowych przykładem tego jest stacja laserowa Kłon, wykorzystywana do wskazywania celu pociskom rakietowym H-25Ł i H-29Ł) lub też mogą być w pełni mobilne i wykorzystywane przez pojedynczego żołnierza. Rys.5

6 Oświetlacze Oświetlacze to urządzenia laserowe wykorzystywane do podniesienia poziomu luminancji obserwowanej scenerii. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy oświetlaczy celu: pracy ciągłej oraz impulsowe. Oświetlacze pracy ciągłej są wykorzystywane głównie do poprawienia zasięgów widzenia przyrządów noktowizyjnych. Można przyrównać te urządzenia do latarki o bardzo małej rozbieżności wiązki emitowanego promieniowania. Niewielka rozbieżność wiązki powoduje znaczne ograniczenie możliwości wykrycia użycia tych laserowych oświetlaczy w stosunku do klasycznych oświetlaczy (na lampach żarowych). Oświetlacze impulsowe są zwykle wykorzystywane do poprawienia zasięgów widzenia kamer nocnego poziomu oświetlenia LLLTV. Zastosowanie oświetlenia scenerii jedynie w wybranych momentach czasu pozwala na dalsze ograniczenie demaskującego charakteru tych oświetlaczy. Urządzenia lokacji Laserowe urządzenia lokacji (ladars) to laserowe odpowiedniki stacji radiolokacyjnych, służące do ustalenia odległości, położenia kątowego celu i szybkości przemieszczania się celu. Do pomiarów odległości i położenia wykorzystywany jest dalmierz laserowy zintegrowany w układem precyzyjnego obrotu w azymucie i w elewacji. Szybkość przemieszczania się celu mierzona jest, podobnie jak w radiolokacji, z wykorzystaniem efektu Dopplera, to znaczy z wykorzystaniem zależności częstotliwości odbitego promieniowania od szybkości przemieszczania celu. Jako zalety laserowych urządzeń lokacji, w stosunku do stacji radiolokacyjnych, wymienia się mniejsze wymiary i mniejszą masę, większą odporność na zakłócenia oraz mniejsze prawdopodobieństwo wykrycia urządzenia ze względu na silnie kierunkowy charakter emisji wiązki. Wadą tych urządzeń zaś są znacznie mniejsze zasięgi wykrycia celu niż za pomocą stacji radiolokacyjnych oraz silna zależność tych zasięgów od warunków atmosferycznych. Symulatory laserowe Symulatory laserowe są to urządzenia symulujące realne warunki pola walki, umożliwiające prowadzenie szkoleń obsługi uzbrojenia bez użycia amunicji. Zasada działania typowego symulatora laserowego jest następująca. Celowniczy, np. działa czołgowego, wykonuje wszystkie typowe czynności, naprowadza celownik na cel i pociąga za spust. W tym momencie laser, zamontowany równolegle do działa, emituje impuls promieniowania. Jeżeli działo było wycelowane poprawnie, to promieniowanie lasera dociera do układów detekcji zamontowanych na celu, które przesyłają obsługującemu działo sygnał o trafieniu. Mogą być generowane również dodatkowe efekty, np. w postaci dymu pojawiającego się nad celem. Użycie nowoczesnego uzbrojenia do klasycznego szkolenia poligonowego wiąże się z ogromnymi kosztami, zastosowanie symulatorów laserowych pozwala osiągnąć znaczne oszczędności finansowe. Jednocześnie stosowanie symulatorów laserowych znacznie upraszcza prowadzenie szkoleń. Z tych właśnie względów liczba symulatorów laserowych wchodzących do uzbrojenia nowoczesnych armii szybko wzrasta.

7 System LANTIRN System do nocnej nawigacji i namierzania celu w podczerwieni w locie na małej wysokości LANTIRN firmy Lockhed Martin składa się z dwóch cylindrycznych zasobników umieszczonych na szerokich wysięgnikach pod przednią częścią kadłuba F-15E oraz niektórych F-16. Zasobnik nawigacyjny AAQ-13 waży 430 funtów (195 kg), a zasobnik naprowadzania na cel AAQ funtów (245 kg), jednakże oba byłyby bezużyteczne bez oprogramowania integrującego te urządzenia z układami sterowania i uzbrojenia samolotu. LANTIRN wykorzystuje szereg elektrooptycznych i komputerowych technologii, aby załodze myśliwca uderzeniowego zamienić noc na dzień. Kompletny system LANTIRN zwiększa koszt samolotu o około 4 miliony dolarów; nie jest to wysoka cena, biorąc pod uwagę uzyskane możliwości. Zasobnik nawigacyjny AAQ-13 zawiera radar antykolizyjny pracujący w paśmie KU oraz termowizor FLIR, który zamienia ciepło emitowane przez obiekty w widzialny obraz. Dzięki aparaturze umieszczonej w zasobniku powstaje obraz wideo obserwowanej przestrzeni o szerokości kątowej od 21 do 28 stopni oraz symbole ukazywane na wyświetlaczu HUD. Obraz jest ziarnisty, ale wrażenie głębi jest wystarczające, by możliwe było latanie w całkowitych ciemnościach lub w dymie pola bitwy. Deszcz, mgła lub śnieg obniżają jednak efektywność systemu, gdyż aerozole i para wodna tłumią energię podczerwoną. Będący częścią AAQ-13, radar można bezpośrednio połączyć z automatycznym pilotem samolotu w sposób, dzięki któremu jest on w stanie automatycznie utrzymać zadaną wysokość nawet zaledwie 100 stóp (30,5m), lecąc niemal każdym rodzajem terenu. Przy ręcznym trybie pracy wyświetla on na ekranie HUD okienko wskazujące drogę przed samolotem w taki sposób, aby bezpiecznie omijać przeszkody, pilot musi jedynie utrzymać oś samolotu wewnątrz tego okienka. Możliwe jest nawet bezpieczne lądowanie samolotu bez pasa startowego, linie namalowane na jego powierzchni są bowiem widoczne w podczerwieni. Wystarczy proste użycie przełącznika HOTAS na drążku sterowniczym, aby pilot mógł zobaczyć, co dzieje się na lewo, prawo, u góry lub na dole zarówno przy locie poziomym jak i przy zakręcie, w przechyle Inny przełącznik wybiera ciepło czarne (ciepłe miejsca przedstawione są kolorem czarnym) lub ciepło białe, pozwalając pilotowi wybrać, które ustawienie dostarcza pilotowi najlepszego kontrastu obrazu. Zasobnik naprowadzania na cel AAQ-14 zawiera kolejny termowizor umieszczony w wieżyczce obracającej się na dwóch osiach, z możliwością wyboru szerokiego lub wąskiego pola widzenia, oraz laserową stację pomiaru odległości i podświetlania celu. Termowizor zasobnika naprowadzania na cel wyświetla przekazywany obraz na małym ekranie telewizyjnym w kabinie, można go kierować niezależnie od termowizora zasobnika nawigacyjnego i wykorzystać do rozpoznania celu lub ukształtowania terenu ze stosunkowo dużych odległości. Można wtedy używać lasera zamontowanego w zasobniku i oświetlić cele dla bomb naprowadzających laserowo, których przykładem mogą być bomby Paveway. Pozwala on również wziąć na cel ruchome obiekty i śledzić je automatycznie, jak również wskazywać obiekty naziemne, które mają zostać zaatakowane przez pociski rakietowe. Możliwe jest również wyznaczanie kolejnych celów, które mają się stać obiektem następujących po sobie ataków podczas jednego nalotu. Laser wykorzystuje się również do określenia dokładnej odległości samolotu od terenowego znaku orientacyjnego w celu zaktualizowania danych systemu pokładowej nawigacji bezwładnościowej, co jest konieczne, by możliwe stało się użycie jakiejkolwiek broni ( zarówno pocisków kierowanych jak i niekierowanych) w warunkach ograniczonej widoczności. Do potrzeb szkoleniowych moc lasera zasobnika naprowadzania na cel ustawiona jest na poziomie nieszkodliwym dla oczu, co sugeruje, że pełna moc lasera AAQ-14 mogłaby oślepić piechotę. Choć LANTIRN został zaprojektowany do naprowadzania na cel uzbrojenia klasy powietrze-ziemia, system ten może być, oczywiście, wykorzystywany w walce powietrznej. Nowoczesne rosyjskie samoloty taki jak

8 MiG-29 i Su-27 posiadają termonamierniki zamontowane w niewielkich półkolistych owiewkach z przodu kabiny, które umożliwiają rozpoznanie i naprowadzanie na cel bez włączania radaru, co mogłoby zaalarmować potencjalny obiekt ataku. Zasobnik AAQ-14 ma prawdopodobnie podobne właściwości, choć nie wiadomo, w jakim stopniu oprogramowanie, które wykorzystuje, zostało do tego dostosowane. Podczas Pustynnej Burzy 72 samoloty F-16 było wyposażonych w sprzęt LANTIRN przez dodanie zasobnika nawigacyjnego AAQ-13. LANTIRN umożliwia bezpieczny lot na małej wysokości w nocy, nad pozbawionym cech charakterystycznych terenem pustynnym, bez potrzeby stosowania pomocy urządzeń nawigacyjnych o dużej mocy, takich jak radar mapujący teren, które mogłyby zaalarmować czujniki nieprzyjaciela. Polowanie na SCUD-y podczas walk nad Zatoka Perską przy użyciu samolotów wyposażonych w system LANTIRN Rys.6 Wojny gwiezdne Sagę "Star Wars" szybko zaprzęgnięto do zimnowojennej propagandy. Politykom przypadła do gustu filmowa frazeologia. Prezydent USA, Ronald Reagan, zaczął w swych wystąpieniach nazywać ZSRR "Imperium Zła", a amerykański program zbrojeniowy, tzw. Inicjatywa Obrony Strategicznej, został nazwany "Wojnami Gwiezdnymi". W styczniu 1984 r. Reagan podpisał dyrektywę bezpieczeństwa narodowego nr 119, na mocy której na realizację inicjatywy w ciągu 5 lat przeznaczono kwotę 25 mld dolarów. Początkowo system miał chronić USA przed zmasowanym radzieckim atakiem nuklearnym, jednak w 1991 r. kolejny prezydent George Bush zmienił jego formułę. Odtąd system miał zapewnić także obronę przed ograniczonym atakiem rakietowym (program GPALS - Global Protection Against Limited Strikes). W 1985 r. utworzono Dowództwo Kosmiczne USA i przeprowadzono udaną próbę zniszczenia satelity w przestrzeni

9 kosmicznej za pomocą rakiety antysatelitarnej. Później wykonywano próby z bronią laserową i rakietami ASAT. Rozmieszczenie pierwszych elementów systemu planowano na lata Ostatecznie Amerykanie zrezygnowali z projektu w 1993 r. Wydawało się wtedy, że po upadku ZSRR nikt im nie będzie w stanie zagrozić. W następnych latach inicjatywa odżyła w zmodyfikowanej formie Narodowej Obrony Antyrakietowej (NMD), opierającej się na wykorzystaniu satelitów zwiadowczych i dowodzenia oraz rakiet bazujących na lądzie (oraz obecnie na okrętach). Częścią reaganowskich "Wojen Gwiezdnych" miała być broń laserowa. Wpadła ona w oko również twórcom kosmicznej sagi. Na każdym widzu filmów Lucasa wielkie wrażenie wywarły czerwone promienie z dział laserowych, dziesiątkujące zarówno szturmowce Imperium, jak i rebeliantów. Jeśli jednak wierzyć w nie potwierdzone informacje, broni laserowej użyto bojowo znacznie wcześniej niż na ekranie. Już pod koniec lat 60. ubiegłego wieku wykorzystała ją armia byłego ZSRR w konflikcie granicznym z Chinami. Jak wiadomo, efektami działania laserów mogą być oślepienie i poparzenie termiczne. Jednak lasery mają większe możliwości. Wiązką promieni o odpowiednio dużej mocy można zestrzelić (spalić) satelitę krążącego po orbicie (wspomniany projekt "Wojen Gwiezdnych"). Niszczyć można również statki powietrzne, lecz koszt takiego lasera ogranicza jego cele do satelitów i pocisków. Amerykanie budują już prototyp latającego lasera ABL, na platformie Boeinga 747. Światło lasera wykorzystywane jest również przy celowaniu (celowniki laserowe) oraz naprowadzaniu pocisków na cel. Specjalne urządzenia wytwarzają wiązkę promieni niewidoczną gołym okiem. Jeżeli taką wiązkę skierujemy na obiekt, wystrzelony pocisk (nie musi być odpalany z tego samego miejsca; ważne, by nadleciał z odpowiedniej strony) skieruje się w miejsce wskazane przez laser. Takie urządzenia znajdują się w arsenałach wielu armii, także polskiej (choć u nas są stosunkowo nieliczne). Zastosowanie laserów w telekomunikacji wojskowej Wielka ilość informacji wpływającej do sztabów różnych szczebli, konieczność ich analizy, opracowanie i wypracowanie optymalnych decyzji oraz przekazywania ich do niższych szczebli dowodzenia, wszystko to wymaga wysoce szybkich systemów telekomunikacyjnych. Teraz już nie tylko chodzi o to, aby przekazać głosem decyzje dowódcy ale przekazywać trzeba całe sytuacje naniesione na mapy. Wskazuje to na potrzebę włączenia do tego celu systemów opartych na promieniowaniu laserowym. Zasięgi przekazywania informacji rozciąga się tysięcy kilometrów (przy przekazywaniu danych od satelity do satelity) do zasięgów bardzo małych, zabezpieczających łączność na polu bitwy na odległości do kilkuset metrów. Wszystkie rodzaje laserów usiłuje się wykorzystać do tego celu, zgodnie z ich szczególnymi właściwościami. Lasery półprzewodnikowe najdogodniej jest wykorzystywać w systemach wojskowych, w których wymagany jest mały ciężar i wymiary, niska cena i niezbyt duży zasięg łączności. W systemach tych ze znaczną siłą występuje problem współosiowości układów nadawczych odbiorczych. W urządzeniach stacjonarnych nie ma z tym trudności, kłopoty zaczynają się gdy trzyma się urządzenie w ręku. Z tego względu wiązka promieniowania powinna mieć dużą rozbieżność, a układ odbiorczy- duże pole widzenia, ale wtedy znacznie spada zasięg tego urządzenia i wzrasta możliwość podsłuchu. Wyjściem z tej sytuacji jest zastosowanie dodatkowego stabilizowanego zespołu celowniczego. Lasery pracujące z samosynchronizacją modów, generujące impulsy o pikosekundach czasach trwania, mogą być stosowane do przesyłania informacji w kodzie binarnym, przy wykorzystaniu modulacji impulsowo-kodowej (PCM). Polega to na wytłumieniu (wycinaniu)

10 impulsów z ich ciągu za pośrednictwem komórki Pocklesa. Możliwe jest tu wykorzystanie zarówno laserów na granacie itrowoaluminiowym, jak i na argonie. Można również wykorzystywać lasery barwnikowe w ten sposób, że zespół tych laserów nastrojonych na różne długości fal pobudzony będzie odpowiednio podzielonym promieniowaniem lasera argonowego. Promieniowanie to przed skupieniem na materiale czynnym lasera barwnikowego może być modulowane. Można w ten sposób uruchamiać kilka lub kilkanaście kanałów łączności. Uważa się że sposoby te pozwalają na uzyskanie szybkości przekazywania informacji wynoszącej 10 9 bitów na sekundę. Łącze telefoniczne na laserze półprzewodnikowym Lasery półprzewodnikowe ze względu na małe wymiary i małe zasilanie oraz prosty sposób modulacji znalazły szerokie zastosowanie również i w łączach telefonicznych na małe odległości. Mogą one być wykorzystywane do porozumiewania się żołnierzy widzących się wzajemnie na odległościach do kilku kilometrów. Ze względu na ciasnotę radiową w eterze i skuteczne sposoby zakłócania a także często ze względu na potrzebę zachowania ciszy radiowej-laserowe łącza telefoniczne bliskiego zasięgu mogą być wielce użyteczne na współczesnym polu walki. Urządzenie to może być zamontowane na hełmie żołnierza i zawierać ruchomy wizjer. The Mobile Tactical High Energy Laser Dzisiejsze lasery są wielkie, mało skuteczne i drogie. Opracowany przez US Army i Izrael THEL - Tactical High Energy Laser - zajmuje dwa budynki. Airborne Balistic Laser - YAL-1 - mieści się w Boeingu 747. Dodatkowo na razie obydwa te urządzenia to lasery chemiczne, wykorzystujące do emisji spójnej wiązki światła wysokoenergetyczne reakcje chemiczne środków, które trudno nazwać przyjaznymi dla środowiska, np. związków fluoru. Wprawdzie jeden strzał z YAL-a zainstalowanego na ABL kosztuje zaledwie 50 dolarów, ale korzystanie z chemicznych reagentów ogranicza znacząco liczbę strzałów, które laser może oddać. Mimo to postęp w dziedzinie laserów bojowych jest znaczący. W czasie prób THEL zestrzelił w sumie kilkadziesiąt pocisków z katiuszy ani razu nie chybiając. Celność 100 proc. dla systemu w fazie prób to jest coś, czym nie może się poszczycić żaden system oparty o fizyczne (materialne) pociski. Tymczasem w laboratoriach powstają konstrukcje, które zmienią radykalnie pole walki XXI w. Lasery na wolnych elektronach (FEL - free electron laser) mają wydajność powyżej 90 proc, co oznacza, że ponad 90 proc. energii dostarczonej do lasera jest wyemitowana w wiązce. Wadą FEL-ów jest ich duży rozmiar; konieczne jest zastosowanie systemu akceleracji i deceleracji wiązki elektronowej. Dlatego takie instalacje będą montowane wyłącznie na dedykowanych pojazdach bojowych, czy to latających (następcach ABL) czy też naziemnych (ruchomych, pochodnych THEL-a). Lasery półprzewodnikowe Nd:YAG (kryształy itrowo-glinowe domieszkowane neodymem) mogą mieć wydajność do 30 proc., ale są małe, lekkie i wstrząsoodporne. Jeżeli kiedykolwiek laser zejdzie do roli broni osobistej, to będzie właśnie w wersji półprzewodnikowej. Lasery Nd:YAG lub podobne będą też stosowane we wszelkiego typu przenośnych urządzeniach laserowych w rodzaju dalmierzy, laserowych lokalizatorów optyki czy lidarowych skanerów. YAL-1 na pokładzie ABL wykorzystuje lustro o średnicy 1 metra, ale im większa średnica, tym większy zasięg lasera. Lustra są lepsze od soczewek również z tego powodu, że istnieją dielektryczne lustra, które są w stanie odbić 100 proc. energii wiązki (płacą za to bardzo wąskim przedziałem długości fali, dla których są skuteczne, zatem nie można ich zastosować do obrony przed promieniem lasera). A nawet przy zastosowaniu innych rodzajów luster, nie odbijających 100 proc. energii wiązki, chłodzenie optyki skupiającej w

11 formie lustra jest znacznie prostsze niż chłodzenie soczewek. Śnieg i deszcz to główni wrogowie lasera. Oczywiście, problemem jest sama atmosfera, pochłaniająca i rozpraszająca energię lasera. Ale stanowiące największy problem "thermal blooming", czyli rozpraszanie energii wiązki przez powietrze rozgrzane przez samą wiązkę, dotyczy głównie laserów o promieniu ciągłym, takich jak THEL czy ABL. Przyszłość stanowią lasery impulsowe, rażące cel serią ultrakrótkich impulsów (np. femtosekundowych). Każdy taki impuls powoduje wybuchowe odparowanie niewielkiej ilości materiału w trafionym miejscu - a po ułamku sekundy w to samo miejsce trafia kolejny impuls. Efekt jest taki, jakby ktoś odpalił w punkcie trafienia serię malutkich ładunków wybuchowych. O ile jednak znaczącą część skutków pochłaniania atmosferycznego można zniwelować przez użycie laserów impulsowych, o tyle unoszące się w powietrzu płyny i ciała stałe - czyli właśnie śnieg, deszcz czy kurz - będą znacząco skracać efektywny zasięg broni. To nie problem dla ABL unoszącego się ponad powierzchnią chmur lub SBL (Space Born Laser) wiszącego na orbicie Ziemi, przeznaczonych do zestrzeliwania rakiet balistycznych, ale dla lasera zamontowanego na podwoziu transportera opancerzonego lub na atomowym lotniskowcu. Koniec lotnictwa? Skuteczna broń laserowa będzie dla pilotów myśliwców równie przykrą niespodzianką, co karabiny maszynowe dla kawalerii. Promieniom lasera nie wywinie się nawet bezzałogowy aparat bojowy UCAV, wyciągający 20 G w ciasnym zakręcie. Zauważmy, iż żaden system stealth nie powoduje, że pojazd bojowy staje się niewidoczny. Systemy lokalizujące oparte o promień lasera - lidary - oraz kilkumetrowej średnicy teleskopy pozwalają na zneutralizowanie stosowanej przez wroga technologii obniżonej wykrywalności. W starciu wielkiego, powolnego Boeinga z dywizjonem F-14 wygra... Boeing, oczywiście przenosząc pokładowy laser, z którego można wystrzelić odpowiednią ilość razy. Wprawdzie zasięg lasera ograniczony jest krzywizną Ziemi do linii horyzontu, ale dla pojazdu latającego przebywającego na dużej wysokości horyzont znajduje się znacznie dalej niż dla osoby idącej po powierzchni ziemi. Ostrzeliwanie takiej laserowej kanonierki rakietami dalekiego zasięgu (na przykład Phoenixów, skoro już używamy jako przykładu F-14) nie rozwiąże problemu. Pokładowy laser zestrzeli je, zanim do niego dolecą. W takich warunkach wysoko latające pojazdy bojowe skazane są na wymarcie. A wtedy lotnictwo zostanie skazane na rolę, której od dawna nie lubi - latanie powolnymi, ciężko opancerzonymi samolotami i śmigłowcami na małej wysokości, najlepiej pod osłoną chmur, i zapewnianie wsparcia bojowego czołgom i piechocie. Wizja ta jest z pewnością mało atrakcyjna dla myśliwców - tak samo jak wizja przesiadki z koni na pojazdy pancerne dla kawalerzystów. Prawa fizyki są jednak nieugięte. Zaś Pentagon wydaje na opracowanie laserów nadających się do zastosowania bojowego dość duże sumy pieniędzy. Ich debiut na polu walki jest więc tylko kwestią czasu.

12 Rys 7. Schemat działania laserowego działa Rys.8 Tactical High Energy Laser

13 Rys.9 Tactical High Energy Laser (THEL) Nad poligonem White Sands w Nowym Meksyku ( ) dokonano pierwszego przechwycenia i zestrzelenia laserem pocisku lecącego z prędkością naddźwiękową. Naświetlenie trwało kilka sekund, po czym cel został rozerwany na części. Obserwatorzy, wśród których przeważali wysocy oficerowie amerykańskiej armii, byli bardzo zadowoleni. Mówi się nawet o tworzeniu nowej historii, bo odkąd przez siedmioma wiekami na wyposażeniu wojska znalazła się broń palna i artyleria taktyka obrony polegała na schodzeniu z linii ognia, ucieczce, ukrywaniu się przed nadlatującymi pociskami, budowaniu umocnień i bunkrów. Wkrótce wszystko to może się okazać niewystarczające. Laser będzie zdolny przepalić każdy pancerz i zniszczyć pocisk w trakcie lotu.

14 Pierwsze udane zestrzelenie ma na koncie "Tactical High Energy Laser" (THEL) pierwsza broń z planowanego całego arsenału, który amerykańska armia chce mieć już niedługo na swoim wyposażeniu. Minister Obrony Donald Rumsfeld przyznał temu programowi najwyższy priorytet. W ostatnich latach wiele miliardów dolarów wydano na badania i rozwój. Teraz Rumsfeld chce widzieć efekty. Na najdroższą z broni laserowych Airborne Laser (ABL) wydano już 3,7 mld dolarów. Laser ten, zainstalowany na samolocie, ma być zdolny zniszczyć wycelowane weń rakiety. Zamiast pocisków rakiety będą palone z odległości setek kilometrów przez krótkie impulsy energii o wartości wystarczającej do zaopatrzenia w prąd niewielkiego miasta. Jeszcze w tym dziesięcioleciu amerykańskie lotnictwo chce dysponować flotą 7 samolotów wyposażonych w ABL, które będą w stanie dotrzeć do każdego miejsca potencjalnego konfliktu na Ziemi w ciągu 24 godzin i wziąć na cel rakiety balistyczne we wczesnej fazie lotu. Choć sam laser już działa, to jak dotąd Boeing, Lockheed Martin i TRW wciąż próbują pomieścić wszystkie podzespoły w rufie Jumbo-Jeta. Są to dużych rozmiarów zbiorniki, pompy, układy chłodzenia i elementy adaptywnej optyki, które łącznie ważą 82 tony. Zamieszczam również deane dotyczące systemu(prototypu) SBL pochodzą z bardzo pewnego źródła: Laser type : chemical laser similar to ABL (except it uses deuterium-fluoride instead of oxygen-iodine). SBL is more efficient than the ground based version because the rapid adiabatic expansion take place into the vacuum of space. Laser fuel capacity : 200 to 500 seconds total lasing time Wavelength : 2.7 µm Laser power : 5-10 MW

15 Orbit height : 800-1,300 km Orbit inclination : 40 Coverage per satellite : about a tenth of the earth's surface Range : 4,000 km (up to 12,000 km) Spot size : 0.3 to 1.0 meter at focus Atmopheric penetration: down to 3,000 meters (limited by IR absorption of H 2 O vapor) Shot duration : 10 seconds Time to switch between targets : 1 second Satellite weight : 35,000 kg, (three times the weight of the Hubble Space Telescope) Configuration or deployment scheme Mirror 20 satellite configuration (ideal) 10 satellites and an equal number of orbiting mirrors that would bounce laser beams to their targets Two ground-based lasers and array of orbiting mirrors 30 meters in diameter (difficult to fit into launch vehicles). Uses a modified mirror developed by NASA for its Next Generation Space Telescope. The 8 meter mirror is segmented so that it can be folded inside a launch vehicle and unfurled in orbit like flower petals. The bigger the mirror, the less lasing power required, and the less laser fuel required. The highly reflective mirror coating eliminates the need for a heavy coolant system. (uncooled optics) Flight prototype: Space Based Laser Readiness Demonstrator (SBLRD) a half-scale SBL Cost: $1.5 billion Schedule: by 2010 Weight: 17,500 kg Length: m Diameter: 4.57 m Mirror Diameter: 4.0 Literatura: Technika i eksploatacja autorstwa Ppłk dr hab. Inż. Krzysztofa Chrzanowskiego z Wojskowej Akademii Technicznej Instytutu Optoelektroniki

16

Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954

Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954 INSTRUKCJA OBSŁUGI Dalmierz laserowy LRF1 Nr produktu 000418954 Strona 1 z 6 Instrukcja obsługi Dalmierz laserowy LRF1 1. Wstęp Dalmierz laserowy jest przenośnym urządzeniem, łączącym w sobie lornetkę

Bardziej szczegółowo

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Seminarium Termowizja - projekty badawcze i wdroŝenia przemysłowe Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Henryk MADURA Tomasz SOSNOWSKI Grzegorz BIESZCZAD

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES

WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE MILITARY UNMANNED AERIAL VEHICLES mgr inż. Bohdan ZARZYCKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia WOJSKOWE SAMOLOTY BEZZAŁOGOWE Streszczenie: W artykule zaprezentowano typowe konstrukcje samolotów bezzałogowych, które używane są przede

Bardziej szczegółowo

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc

LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM. Wykonał: Tomasz Kurc LASERY W BUDOWNICTWIE DROGOWYM Wykonał: Tomasz Kurc 1 CO TO JEST LASER LASER - (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) Działanie - generuje silnie skoncentrowaną wiązkę światła: Spójną

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

PL 203746 B1. Kompensator optyczny odpracowujący nastawy do strzelania w celownikach lunetowych. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa,PL

PL 203746 B1. Kompensator optyczny odpracowujący nastawy do strzelania w celownikach lunetowych. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203746 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363495 (51) Int.Cl. F41G 1/54 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.11.2003

Bardziej szczegółowo

Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP

Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP Telekomunikacja satelitarna w Siłach Zbrojnych RP Wykorzystanie technologii kosmicznych i technik satelitarnych dla polskiej administracji prowadzący: Dariusz Koenig Prezes Zarządu KenBIT Sp.j. ul. Żytnia

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE

AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 AKCJE POSZUKIWAWCZO - RATOWNICZE ROZPOZNAWANIE ZAGROśEŃ ANALIZA SKAśEŃ PATROLOWANIE OCENA ZAGROśEŃ I ZNISZCZEŃ WSPOMAGANIE DOWODZENIA IDENTYFIKACJA OBIEKTÓW OBSERWACJA WSPOMAGANIE

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów kierowania ogniem

Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów kierowania ogniem Seminarium Termowizja: Projekty badawcze i wdrożenia przemysłowe XXII MSPO Kielce, 02.09.2014 r. Nowoczesne kamery termowizyjne opracowane w PCO S. A. przeznaczone do systemów przeciwlotniczych i systemów

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca

CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 Miniaturowa radiostacja zagłuszająca CJAM 100 to miniaturowa radiostacja zagłuszająca, pozwalająca na zakłócanie komunikacji w sieci komórkowej na małych obszarach. Wystarczy nacisnąć przycisk,

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE LASEROWE

TECHNOLOGIE LASEROWE TECHNOLOGIE LASEROWE Oferta firmy KOLT Strzelnice laserowe i ogniowe Sterowanie polem tarczowym Taktyczne systemy laserowe Trenażery stacjonarne TSS-1 oraz TSS-4 SYSTEM STEROWANIA POLEM TARCZOWYM Mobilność-

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH

ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH ZASTOSOWANIE ZJAWISKA CAŁKOWITEGO WEWNĘTRZNEGO ODBICIA W ŚWIATŁOWODACH 1. ODBICIE I ZAŁAMANIE ŚWIATŁA 1.1. PRAWO ODBICIE I ZAŁAMANIA ŚWIATŁA Gdy promień światła pada na granicę pomiędzy dwiema różnymi

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT 1 Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie 2 Plan prezentacji 1. Skanowanie laserowe 3D informacje ogólne; 2. Proces skanowania; 3. Proces

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA

ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA ZASTOSOWANIE LASERÓW W OCHRONIE ŚRODOWISKA W tym przypadku lasery pozwalają na prowadzenie kontroli stanu sanitarnego Powietrza, Zbiorników wodnych, Powierzchni i pokrycia terenu. Stosowane rodzaje laserów

Bardziej szczegółowo

V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896

V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896 V & A VA6530 Termometr pirometryczny Numer katalogowy #4896 INSTRUKCJA OBSŁUGI DOKŁADNIE ZAPOZNAJ SIĘ Z INSTRUKCJĄ OBSŁUGI PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY Niestosowanie się do zaleceń zawartych w instrukcji może

Bardziej szczegółowo

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła

Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych Pomiar drogi koherencji wybranych źródeł światła Instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca

Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Wyznaczanie stałej słonecznej i mocy promieniowania Słońca Jak poznać Wszechświat, jeśli nie mamy bezpośredniego dostępu do każdej jego części? Ta trudność jest codziennością dla astronomii. Obiekty astronomiczne

Bardziej szczegółowo

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ

XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ XX Seminarium NIENISZCZĄCE BADANIA MATERIAŁÓW Zakopane 12-14 marca 2014 WYKORZYSTANIE WIBROMETRU SKANUJĄCEGO DO BEZKONTAKTOWYCH BADAŃ DRGAŃ Tomasz KATZ, Instytut Lotnictwa, Warszawa katz@ilot.edu.pl 1.

Bardziej szczegółowo

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA

SAMOCHODOWY RADAR POWSZECHNEGO STOSOWANIA Koncern Delphi opracował nowy, wielofunkcyjny, elektronicznie skanujący radar (ESR). Dzięki wykorzystaniu pozbawionej ruchomych części i sprawdzonej technologii monolitycznej, radar ESR zapewnia najlepsze

Bardziej szczegółowo

Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany

Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany 1 V.I.P WOJCIECHOWICZ - Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Detektor Laserowy Dla Maszyn Budowlanych BME200 Zestaw Na Ciężki Sprzęt Budowlany Instrukcja Obsługi 2 V.I.P WOJCIECHOWICZ - Detektor

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego

Załącznik nr 8. do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Załącznik nr 8 do sprawozdania merytorycznego z realizacji projektu badawczego Szybka nieliniowość fotorefrakcyjna w światłowodach półprzewodnikowych do zastosowań w elementach optoelektroniki zintegrowanej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 7 Temat: Pomiar kąta załamania i kąta odbicia światła. Sposoby korekcji wad wzroku. 1. Wprowadzenie Zestaw ćwiczeniowy został

Bardziej szczegółowo

Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny

Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny INSTRUKCJA OBSŁUGI Nr produktu 000556188 Dalmierz National Geographic, 4 x 21, czarny Strona 1 z 6 Obrazek 1 Obrazek 2 Strona 2 z 6 Podstawowe ostrzeżenia Ryzyko poważnego uszkodzenia ciała Nigdy nie używaj

Bardziej szczegółowo

Trackery Leica Absolute

Trackery Leica Absolute BROSZURA PRODUKTU Trackery Leica Absolute Rozwiązania pomiarowe Leica Leica Absolute Tracker AT402 z sondą B-Probe Ultra przenośny system pomiarowy klasy podstawowej Leica B-Probe to ręczne i zasilane

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska

Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D. Katarzyna Goplańska Zastosowanie deflektometrii do pomiarów kształtu 3D Plan prezentacji Metody pomiaru kształtu Deflektometria Zasada działania Stereo-deflektometria Kalibracja Zalety Zastosowania Przykład Podsumowanie Metody

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 180337 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 319308 (22) Data zgłoszenia: 06.09.1995 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII LABORATORIUM METROLOGII POMIARY TEMPERATURY NAGRZEWANEGO WSADU Cel ćwiczenia: zapoznanie z metodyką pomiarów temperatury nagrzewanego wsadu stalowego 1 POJĘCIE TEMPERATURY Z definicji, która jest oparta

Bardziej szczegółowo

f = -50 cm ma zdolność skupiającą

f = -50 cm ma zdolność skupiającą 19. KIAKOPIA 1. Wstęp W oku miarowym wymiary struktur oka, ich wzajemne odległości, promienie krzywizn powierzchni załamujących światło oraz wartości współczynników załamania ośrodków, przez które światło

Bardziej szczegółowo

LINSCAN. BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka.

LINSCAN. BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka. LINSCAN LINSCAN Najefektywniejszy laser diodowy do epilacji BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl www.btlestetyka.pl Wszystkie prawa

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO

MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO MIKROSKOPIA OPTYCZNA 19.05.2014 AUTOFOCUS TOMASZ POŹNIAK MATEUSZ GRZONDKO AUTOFOCUS (AF) system automatycznego ustawiania ostrości w aparatach fotograficznych Aktywny - wysyła w kierunku obiektu światło

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH

ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH ZINTEGROWANA SIEĆ SENSORÓW JAKO ELEMENT WSPOMAGAJĄCY DZIAŁANIA PKW W OPERACJACH STABILIZACYJNYCH mgr inż. Edward GOLAN, mgr inż. Adam KRAŚNIEWSKI, mjr dr inż. Janusz ROMANIK, mgr inż. Paweł SKARŻYŃSKI

Bardziej szczegółowo

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Satelitarne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Satelitarne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Elementy systemu Moduł naziemny terminale abonenckie (ruchome lub stacjonarne), stacje bazowe (szkieletowa sieć naziemna), stacje kontrolne.

Bardziej szczegółowo

Czujka ruchu Professional Series

Czujka ruchu Professional Series 1 Czujka ruchu Professional Series Sztuka odróżnienia prawdziwego zagrożenia. od źródeł fałszywych alarmów Teraz z wielopunktowym antymaskingiem i wykrywaniem zamalowania soczewki sprayem 2 Rewolucyjna

Bardziej szczegółowo

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM

NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM NAWIGACJA SATELITARNA W LOTNICTWIE WOJSKOWYM Technika satelitarna inspirowana była przez wojskowych i dla wojskowych. Okres zimnej wojny powodował nakręcanie spirali zbrojeń. Dla efektywnego wykorzystania

Bardziej szczegółowo

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji 7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji Wyznaczanie poziomu ekspozycji w przypadku promieniowania nielaserowego jest bardziej złożone niż w przypadku promieniowania laserowego. Wynika to z faktu, że pracownik

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI I PERSPEKTYWY UDZIAŁU OBRUM W TECHNICZNEJ TRANSFORMACJI SIŁ ZBROJNYCH

MOŻLIWOŚCI I PERSPEKTYWY UDZIAŁU OBRUM W TECHNICZNEJ TRANSFORMACJI SIŁ ZBROJNYCH KONFERENCJA NAUKOWA Polska Wizja Przyszłego Pola Walki Cz.II MOŻLIWOŚCI I PERSPEKTYWY MOŻLIWOŚCI I PERSPEKTYWY UDZIAŁU OBRUM W TECHNICZNEJ TRANSFORMACJI SIŁ ZBROJNYCH inż. Marek Ł. Grabania OBRUM Prezentacja

Bardziej szczegółowo

NODA System Zarządzania Energią

NODA System Zarządzania Energią STREFA sp. z o.o. Przedstawiciel i dystrybutor systemu NODA w Polsce NODA System Zarządzania Energią Usługi optymalizacji wykorzystania energii cieplnej Piotr Selmaj prezes zarządu STREFA Sp. z o.o. POLEKO:

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH

ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH ZESTAWIENIE KURSÓW REALIZOWANYCH w WYŻSZEJ SZKOLE OFICERSKIEJ SIŁ POWIETRZNYCH Lp. Kod Nazwa kursu Uczestnicy szkolenia Czas trwania 1. 8217001 STE. kapitan - dowódcy 2. 8217002 STE. kapitan - w sztabach

Bardziej szczegółowo

Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym. Zestaw składa. z następujących elementów: Rys.lb

Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym. Zestaw składa. z następujących elementów: Rys.lb Velefrh napadu ulitelil fyziky Szkoła Podstawowa Krowiarki Zestaw, który pragnę zaproponować do doświadczeń ze światlem podczerwonym może być wykorzystany zaróvmo w szkole podstawowej jak i w średniej.

Bardziej szczegółowo

Czujniki i urządzenia pomiarowe

Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki i urządzenia pomiarowe Czujniki zbliŝeniowe (krańcowe), detekcja obecności Wyłączniki krańcowe mechaniczne Dane techniczne Napięcia znamionowe 8-250VAC/VDC Prądy ciągłe do 10A śywotność mechaniczna

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1

System bezpośredniego i zdalnego monitoringu geodezyjnego Część 1 Sprawa Nr RAP.272.17.20134 załącznik nr 6.1. do SIWZ (nazwa i adres Wykonawcy) PARAMETRY TECHNICZNE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Nazwa i typ (producent) oferowanego urządzenia:... NAZWA PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA:

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER

CHARAKTERYSTYKA WIĄZKI GENEROWANEJ PRZEZ LASER CHARATERYSTYA WIĄZI GENEROWANEJ PRZEZ LASER ształt wiązki lasera i jej widmo są rezultatem interferencji promieniowania we wnęce rezonansowej. W wyniku tego procesu powstają charakterystyczne rozkłady

Bardziej szczegółowo

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych

Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych Procedura techniczna wyznaczania poziomu mocy akustycznej źródeł ultradźwiękowych w oparciu o pomiary poziomu ciśnienia akustycznego w punktach pomiarowych lub liniach omiatania na półkulistej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Pirometr przenośny model: 8861B

Pirometr przenośny model: 8861B www.thermopomiar.pl info@thermopomiar.pl tel.: 91-880 88 80, 32-444 90 90 fax: 91-880 80 89, 32-444 90 91 Aparatura kontrolno-pomiarowa i automatyka przemysłowa pomiary temperatury i wilgotności. INSTRUKCJA

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH

MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH Jarosław ZADROŻNY MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PROMIENIOWANIA OPTYCZNEGO W BADANIACH MAŁYCH MASZYN ELEKTRYCZNYCH STRESZCZENIE Zakres zastosowania promieniowania optycznego w praktyce badań małych maszyn elektrycznych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczoodbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia. (Dz. U. Nr 38, poz. 6 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK

AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Łukasz Bajda V rok Koło Naukowe Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy AUTONOMOUS GUARDIAN ROBOT AUTONOMICZNY ROBOT WARTOWNIK Keywords: robot, guardian, PIR, H bridge Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Transmisja bezprzewodowa

Transmisja bezprzewodowa Sieci komputerowe Wykład 6: Media optyczne Transmisja bezprzewodowa Wykład prowadzony przez dr inż. Mirosława Hajdera dla studentów 3 roku informatyki, opracowany przez Joannę Pliś i Piotra Lasotę, 3 FD.

Bardziej szczegółowo

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski

Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej. Jerzy Stanikowski Akceleratory elektronów przeznaczone do sterylizacji radiacyjnej Jerzy Stanikowski Instytut Chemii i Techniki Jadrowej Zakład Chemii i Techniki Radiacyjnej Pracownia Akceleratorów Źródła promieniowania

Bardziej szczegółowo

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa

Kursy. operatorów bezzałogowych statków powietrznych. Warszawa Kursy operatorów bezzałogowych statków powietrznych Warszawa 22 października 2015 1 1. Wymagania ogólne stawiane kandydatom biorącym udział w szkoleniu do świadectwa kwalifikacji operatora bezzałogowych

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne.

Ćwiczenie 42 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ. Wprowadzenie teoretyczne. Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE OGNISKOWEJ SOCZEWKI CIENKIEJ Wprowadzenie teoretyczne. Soczewka jest obiektem izycznym wykonanym z materiału przezroczystego o zadanym kształcie i symetrii obrotowej. Interesować

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA WYKONANIA WIELOZADANIOWEGO SYSTEMU BEZPILOTOWYCH SAMOLOTÓW-CELÓW Z PRZEZNACZENIEM DO SZKOLENIA BOJOWEGO PODODDZIAŁÓW OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ

KONCEPCJA WYKONANIA WIELOZADANIOWEGO SYSTEMU BEZPILOTOWYCH SAMOLOTÓW-CELÓW Z PRZEZNACZENIEM DO SZKOLENIA BOJOWEGO PODODDZIAŁÓW OBRONY PRZECIWLOTNICZEJ mgr inż. Jerzy LEŚNICZAK * mjr mgr inż. Grzegorz ZASADA * mgr inż. Grzegorz JAROMIN ** mgr inż. Janusz MICHALCEWICZ ** * Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia ** EUROTECH Sp. z o.o. KONCEPCJA WYKONANIA

Bardziej szczegółowo

zgodnie z ISO 16331-1 Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy

zgodnie z ISO 16331-1 Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy Dotrzymujemy obietnic zgodnie z ISO 16331-1 Dokładność i zasięg Leica DISTO D410/D510 Oryginalny dalmierz laserowy Kolorowy ekran i cyfrowy celownik z czterokrotnym powiększeniem Precyzyjne celowanie i

Bardziej szczegółowo

Kamera termowizyjna MobIR M8. Dane Techniczne

Kamera termowizyjna MobIR M8. Dane Techniczne Kamera termowizyjna MobIR M8 Dane Techniczne Termowizyjny Typ detektora: Zakres spektralny: Czułość sensora: Pole widzenia/ Ogniskowa: Ostrzenie obrazu: Zbliżenie elektroniczne: Obraz Niechłodzony FPA

Bardziej szczegółowo

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza

POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK. Instrukcja wykonawcza ĆWICZENIE 77 POMIAR ODLEGŁOŚCI OGNISKOWYCH SOCZEWEK Instrukcja wykonawcza 1. Wykaz przyrządów Ława optyczna z podziałką, oświetlacz z zasilaczem i płytka z wyciętym wzorkiem, ekran Komplet soczewek z oprawkami

Bardziej szczegółowo

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B.

Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka materialnego A. B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Zaznacz właściwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne są falami poprzecznymi podłużnymi Pytanie 2/ Zaznacz prawdziwą odpowiedź: Fale elektromagnetyczne do rozchodzenia się... ośrodka

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW KOMUNIKACJI RP Polish Association of Engineers & Technicians of Transportation

STOWARZYSZENIE INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW KOMUNIKACJI RP Polish Association of Engineers & Technicians of Transportation STOWARZYSZENIE INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW KOMUNIKACJI RP Polish Association of Engineers & Technicians of Transportation ODDZIAŁ W KROŚNIE 38-400 Krosno ul. Lewakowskiego 31 Tel./fax 13/432-30-12 e-mail :

Bardziej szczegółowo

AUTOCOMP MANAGEMENT Sp. z o.o. ul. Władysława IV nr 1, 70-651 SZCZECIN, POLAND Certificate AQAP nr 698/A/2009 Certificate ISO nr 698/S/2009 Koncesja

AUTOCOMP MANAGEMENT Sp. z o.o. ul. Władysława IV nr 1, 70-651 SZCZECIN, POLAND Certificate AQAP nr 698/A/2009 Certificate ISO nr 698/S/2009 Koncesja AUTOCOMP MANAGEMENT Sp. z o.o. ul. Władysława IV nr 1, 70-651 SZCZECIN, POLAND Certificate AQAP nr 698/A/2009 Certificate ISO nr 698/S/2009 Koncesja MSWiA nr B 075/2007 1 Systemy okrętowe opracowane, produkowane

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego -  - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 11. Ruch drgający i fale mechaniczne zadania z arkusza I 11.6 11.1 11.7 11.8 11.9 11.2 11.10 11.3 11.4 11.11 11.12 11.5 11. Ruch drgający i fale mechaniczne - 1 - 11.13 11.22 11.14 11.15 11.16 11.17 11.23

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - http://fizyka.dk - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 12. Fale elektromagnetyczne zadania z arkusza I 12.5 12.1 12.6 12.2 12.7 12.8 12.9 12.3 12.10 12.4 12.11 12. Fale elektromagnetyczne - 1 - 12.12 12.20 12.13 12.14 12.21 12.22 12.15 12.23 12.16 12.24 12.17

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO SYSTEMACH OŚWIETLENIOWYCH CCTV 2008/2009

PRZEWODNIK PO SYSTEMACH OŚWIETLENIOWYCH CCTV 2008/2009 PRZEWODNIK PO SYSTEMACH OŚWIETLENIOWYCH CCTV 2008/2009 Dołożono wszelkich starań aby wszystkie informacje były poprawne i aktualne. Jednak nasze wyroby podlegają ciągłemu doskonaleniu i dlatego zastrzegamy

Bardziej szczegółowo

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD

Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ILS Assistant) w systemie Pitlab&Zbig OSD Asystent Lądowania ILS (ang. Instrument Landing System) jest systemem wspierającym bezpieczne i precyzyjne lądowanie modelem w warunkach

Bardziej szczegółowo

Opt Lasers CLH 2500/5000. Laserowa głowica grawerująca. Opis produktu

Opt Lasers CLH 2500/5000. Laserowa głowica grawerująca. Opis produktu CLH 2500/5000 Laserowa głowica grawerująca pozwala wykorzystać wysoką prędkość poruszania się podczas grawerowania nawet skomplikowanych wzorów. Długość przewodu pomiędzy głowicą laserową i sterownikiem

Bardziej szczegółowo

Sprzęt do obserwacji astronomicznych

Sprzęt do obserwacji astronomicznych Sprzęt do obserwacji astronomicznych Spis treści: 1. Teleskopy 2. Montaże 3. Inne przyrządy 1. Teleskop - jest to przyrząd optyczny zbudowany z obiektywu i okularu bądź też ze zwierciadła i okularu. W

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Laser, Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, wzmacniacz kwantowy dla światła,

Bardziej szczegółowo

TruBend Seria 7000: Najszybsze. gięcie. Obrabiarki / Elektronarzędzia Technika laserowa / Elektronika Technika medyczna

TruBend Seria 7000: Najszybsze. gięcie. Obrabiarki / Elektronarzędzia Technika laserowa / Elektronika Technika medyczna TruBend Seria 7000: Najszybsze gięcie Obrabiarki / Elektronarzędzia Technika laserowa / Elektronika Technika medyczna Perfekcyjna współpraca maszyny i człowieka. Większa szybkość dzięki mniejszej wadze.

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Odstraszacz zwierząt z czujnikiem ruchu i modułem solarnym

Odstraszacz zwierząt z czujnikiem ruchu i modułem solarnym INSTRUKCJA OBSŁUGI Odstraszacz zwierząt z czujnikiem ruchu i modułem solarnym Nr produktu 710068 Strona 1 z 5 Przeznaczenie Za pomocą czujnika ruchu PIR produkt aktywuje generator ultradźwiękowy o częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Lampy czołowe LED serii 08-79

Lampy czołowe LED serii 08-79 Lampy czołowe LED serii 08-79 Model: 08-790-W opaska czołowa, kolor biały 08-790-S opaska czołowa, kolor czarny 08-795-W opaska krzyżowa, kolor biały 08-795-S opaska krzyżowa, kolor czarny Nowoczesna lampa

Bardziej szczegółowo

ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM

ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM INSTRUKCJA OBSŁUGI ST 630 PIROMETR Z CELOWNIKIEM LASEROWYM SENTRY OPTRONICS Co., LTD., TAIWAN -2- Spis treści Strona 1. BEZPIECZEŃSTWO POMIARÓW...4 2. SPECYFIKACJA...5 2.1. Cechy konstrukcyjne i użytkowe...5

Bardziej szczegółowo

Wielomodowe, grubordzeniowe

Wielomodowe, grubordzeniowe Wielomodowe, grubordzeniowe i z plastykowym pokryciem włókna. Przewężki i mikroelementy Multimode, Large-Core, and Plastic Clad Fibers. Tapered Fibers and Specialty Fiber Microcomponents Wprowadzenie Włókna

Bardziej szczegółowo

uzbrojenie przeciwlotnicze Miroslav Gyűrösi Prototypowy bezzałogowy moduł bojowy systemu A3 podczas pierwszej oficjalnej prezentacji w październiku 2008 r. Wielozadaniowy system Główną ideą przyświecającą

Bardziej szczegółowo

DALMIERZE LASEROWE. stanleylasers.com

DALMIERZE LASEROWE. stanleylasers.com DALMIERZE LASEROWE stanleylasers.com PROFESJONALNA PRACA TYLKO NARZĘDZIAMI STANLEY Precyzyjny i dokładny pomiar jest kluczem każdego dobrze wykonanego zadania. Dlatego gama nowych dalmierzy laserowych

Bardziej szczegółowo

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji

Linia pozycyjna. dr inż. Paweł Zalewski. w radionawigacji Linia pozycyjna dr inż. Paweł Zalewski w radionawigacji Wprowadzenie Jednym z zadań nawigacji jest określenie pozycji jednostki ruchomej - człowieka, pojazdu, statku czy samolotu. Pozycję ustala się przez

Bardziej szczegółowo

RADARY OBSERWACJI POLA WALKI PRZEGLĄD AKTUALNIE STOSOWANYCH ROZWIĄZAŃ

RADARY OBSERWACJI POLA WALKI PRZEGLĄD AKTUALNIE STOSOWANYCH ROZWIĄZAŃ kpt. dr inż. Mariusz BODJAŃSKI Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia RADARY OBSERWACJI POLA WALKI PRZEGLĄD AKTUALNIE STOSOWANYCH ROZWIĄZAŃ W artykule przedstawiono przegląd aktualnego stanu wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Gniazdo żarówki z czujnikiem ruchu Model: OR-CR-221

Gniazdo żarówki z czujnikiem ruchu Model: OR-CR-221 Gniazdo żarówki z czujnikiem ruchu Model: OR-CR-221 Przed przystąpieniem do montażu prosimy o uważne zapoznanie się z instrukcją obsługi i montażu ponieważ bezpieczne użytkowanie zależy od poprawnego zainstalowania

Bardziej szczegółowo

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej Katedra Systemów Elektroniki Morskiej Stacja Badań Hydroakustycznych Urządzenia Elektroniki Morskiej Systemy Elektroniki Morskiej

Bardziej szczegółowo

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa

Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Stanowisko do pomiaru fotoprzewodnictwa Kraków 2008 Układ pomiarowy. Pomiar czułości widmowej fotodetektorów polega na pomiarze fotoprądu w funkcji długości padającego na detektor promieniowania. Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Cele szczegółowe projektów realizowanych w ramach programu strategicznego pn. Nowe systemy uzbrojenia i obrony w zakresie energii skierowanej

Cele szczegółowe projektów realizowanych w ramach programu strategicznego pn. Nowe systemy uzbrojenia i obrony w zakresie energii skierowanej Cele szczegółowe projektów realizowanych w ramach programu strategicznego pn. Nowe systemy uzbrojenia i obrony w zakresie energii skierowanej Uwaga: 1. Projekty powinny być realizowane z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Laser elektroniczny 5-promieniowy [ BAP_1075209.doc ]

Laser elektroniczny 5-promieniowy [ BAP_1075209.doc ] Laser elektroniczny 5-promieniowy [ ] Prezentacja Laser elektroniczny 5-promieniowy jest urządzeniem wyposażonym w 5 całkowicie niezależnych diod, z których każda emituje falę o długości 635 nm. Diody

Bardziej szczegółowo

Pozycja 1B. Montaż paralaktyczny typu niemieckiego:

Pozycja 1B. Montaż paralaktyczny typu niemieckiego: Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia - Przenośny sprzęt astronomiczny stanowiący część ekspozycji wokół Planetarium i Narodowego Centrum Kultury Filmowej Spis treści Pozycja 1A. Dedykowany teleskop słoneczny:...

Bardziej szczegółowo

L E D. Energooszczędna przyszłość Twojej firmy. w w w. piniu.pl

L E D. Energooszczędna przyszłość Twojej firmy. w w w. piniu.pl T w o j a F i r m a w ś w i e t l e p r z y s z ł o ś c i Oświetlenie przemysłowe L E D Energooszczędna przyszłość Twojej firmy w w w. piniu.pl Rozświetlimy Twój biznes światłem przyszłości Spodziewaj

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Wzmacniacz światłowodowy. OBF5xx 704513 / 00 04 / 2009

Instrukcja obsługi Wzmacniacz światłowodowy. OBF5xx 704513 / 00 04 / 2009 Instrukcja obsługi Wzmacniacz światłowodowy PL OBF5xx 705 / 00 0 / 009 Spis treści Uwaga wstępna. Symbole Funkcje i własności. Zastosowania Montaż. Podłączenie światłowodów Podłączenie elektryczne 5 5

Bardziej szczegółowo

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład...

Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy o wzmacniaczu mocy. Takim obciążeniem mogą być na przykład... Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Gdy wzmacniacz dostarcz do obciążenia znaczącą moc, mówimy

Bardziej szczegółowo

Problem nr 1: Podświetlenie LED przyczyną męczącego wzrok migotania

Problem nr 1: Podświetlenie LED przyczyną męczącego wzrok migotania Wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie EIZO Corporation Większość z nas zauważa, że korzystanie z komputera prowadzi do zmęczenia oczu. Dzieje się to głównie, gdy przez dłuższy czas patrzymy na ekran

Bardziej szczegółowo

KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ

KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ Załącznik 1 KARTA KRYTERIÓW III KLASY KWALIFIKACYJNEJ DLA PODOFICERÓW ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ ZAKRES UMIEJĘTNOŚCI PRAKTYCZNYCH METODYKA podstawowe obowiązki dowódcy załogi, miejsce i rolę w procesie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki

Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki Politechnika Warszawska Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki Zakład Optoelektroniki LASEROWY POMIAR ODLEGŁOŚCI INTERFEROMETREM MICHELSONA Instrukcja wykonawcza do ćwiczenia laboratoryjnego ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

www.grzejniki-dekoracyjne.pl Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu

www.grzejniki-dekoracyjne.pl Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu Odczuwaj przyjemne ciepło Oszczędzaj na ogrzewaniu Grzejnik INFRAenergy model 800-50 kolor czarny połysk INFAenergy INFRAenergy to nowoczesna firma z bogatym doświadczeniem w dziedzinie systemów grzewczych

Bardziej szczegółowo