Określenie norm przepływu krwi metodą LDF w naczyniach miazgi stałych siekaczy u dzieci w poszczególnych stadiach rozwoju korzeni*

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Określenie norm przepływu krwi metodą LDF w naczyniach miazgi stałych siekaczy u dzieci w poszczególnych stadiach rozwoju korzeni*"

Transkrypt

1 Czas. Stomat., 2005, LVIII, 7 Określenie norm przepływu krwi metodą LDF w naczyniach miazgi stałych siekaczy u dzieci w poszczególnych stadiach rozwoju korzeni* Evaluation of physiological levels of pulpal blood flow with the LDF technique in permanent incisors at different stages of root development Lesław Jacek Pypeć Z Katedry i Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego UM w Łodzi Kierownik: prof. dr hab. n. med. M. Wochna-Sobańska Streszczenie Celem pracy była ocena możliwości zastosowania techniki LDF u dzieci oraz ustalenie norm przepływu krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych szczęki i żuchwy w poszczególnych grupach wiekowych. Ocenę przepływu z użyciem urządzenia PeriFlux System 5010 wykonano w 1066 zdrowych zębach siecznych u 146 dzieci (80 dziewcząt i 66 chłopców) w wieku 7-12 lat. Badanie wykonano za pomocą sondy pomiarowej odizolowanej krążkami silikonowymi zabezpieczającymi przed niepożądanym wpływem tła. Sondę umieszczano na powierzchni językowej koron zębów okolicy 1/3 przyszyjkowej. Odnotowano istotne statystycznie różnice między wartościami przepływu w miazdze zębowej dla grupy dzieci 7-8 i letnich oraz 9-10 i letnich, zarówno dla zębów siecznych w szczęce, jak i w żuchwie. Stwierdzono, że technika LDF wydaje się być obiektywną oceną żywotności miazgi zębowej. Zęby sieczne w żuchwie wykazują wyższe wartości przepływu w porównaniu z zębami szczęki. Zakres wartości przepływu krwi w miazdze zębów jest zależny od wieku dziecka. Summary The aim of the study was to evaluate the possibility of using the LDF technique in children, and to determine physiological levels of pulpal blood flow in upper and lower permanent incisors at different ages. Pulpal blood flow was measured in 1066 healthy incisors in 146 children (80 girls and 66 boys) aged 7-12 years, using PeriFlux System The measurement was performed with a laser Doppler probe isolated with silicon discs to protect against background influence. The probe was placed on the lingual surface in the cervical 1/3 of the tooth. Differences between mean values of pulpal blood flow in children at age 7-8 vs year-olds and 9-10 vs year-olds were statistically significant, both for upper and lower incisors. LDF seems to be an objective method of assessing pulp vitality. Lower incisors show higher blood flow levels than upper teeth. The range of pulpal blood flow levels changes with children s age. HASŁA INDEKSOWE: przepływomierz laserowy, miazga zęba, pomiar przepływu naczyniowego KEYWORDS: Laser Doppler flowmetry, dental pulp, measurement pulpal blood flow *Praca finansowana przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi z pracy własnej nr

2 L. J. Pypeć Czas. Stomat., Poszukiwanie metod oceny stanu miazgi zębów w przebiegu różnych powikłań próchnicy i urazów stanowi istotny problem w stomatologii. W postępowaniu leczniczym bardzo ważna jest interwencja we wczesnym okresie pojawiania się powikłań, takich jak patologiczna resorpcja zewnętrzna i wewnętrzna, a także martwica miazgi. Szczególnie dotyczy to niedojrzałych stałych zębów dziecięcych dotkniętych urazem. Stosowane dotychczas metody badania klinicznego nie umożliwiają szczegółowej diagnostyki różnicowej. Zwykle stosowane testy do oceny żywotności miazgi to reakcja na chlorek etylu, na bodźce elektryczne i testy nawiercania zębiny. Są one testami inwazyjnymi i opierają się na subiektywnych odczuciach pacjenta. W przypadkach zębów po urazach, zwłaszcza zwichniętych, w 50% przypadków miazga nie wykazuje reakcji na testy żywotności, co może skutkować przedwczesnym podjęciem leczenia endodontycznego. Wykazano, że nawet niewielkie urazy mają wpływ na fizjologię miazgi. Laserowa przepływometria jest nową metodą ciągłego i nieinwazyjnego pomiaru przepływu krwi przez tkanki z użyciem zjawiska Dopplera z wykorzystaniem strumienia światła laserowego jako nośnika informacji. Istotą przepływometrii laserowej jest przesyłanie światłowodem światła generowanego przez źródło laserowe do badanego obszaru tkanki. Strumień światła, który wnika do tkanki, jest w niej rozpraszany, częściowo pochłaniany, a częściowo ulega odbiciu. Ta część promieni, która napotka na swojej drodze poruszające się elementy morfotyczne (głównie czerwone komórki krwi) podlega zjawisku zmiany częstotliwości (efekt Dopplera), podczas gdy rozproszone na nieruchomych strukturach mają tę samą częstotliwość. Załamane światło przekazywane jest do fotodetektora, skąd otrzymany sygnał pomiarowy poddawany jest złożonej obróbce elektronicznej do dalszej analizy (2, 14, 15, 30, 27). Występuje korekta sygnału w sposób, który zapewnia liniowy wzrost odczytu perfuzji wraz ze wzrostem stopnia ukrwienia tkanki. Technika LDF daje w naturalny sposób pewnego rodzaju uśredniony pomiar ruchu krwi w obszarze penetracji światła laserowego (30, 36), tj. około 0,2 do 2 mm głębokości i 0,5 do 8 mm średnicy zależnie od rodzaju tkanki, typu sondy i długości fali zastosowanego światła. Koncepcję zastosowania LDF do pomiaru przepływu krwi w siatkówce oka wprowadzili Riva i wsp. w 1972 r. (26, 33, 41). W latach osiemdziesiątych (Holloway 1983 r., Bogget 1985 r.) ubiegłego wieku LDF używano do pomiaru oceny przepływu krwi w korze nerki i skórze (25, 33, 36). Udowodniono przydatność kliniczną tej metody w takich dziedzinach jak: dermatologia, chirurgia plastyczna, chirurgia gastroenterologiczna, w badaniach zaburzeń przepływu tętnic obwodowych i ocenie ukrwienia po zastosowaniu różnorakich leków wpływających na tonus mięśni naczyń krwionośnych (cukrzyca, choroba Raynauld) ortopedii, neurochirurgii, (15, 16, 17, 18, 19, 25). W eksperymencie na usuniętych zębach ludzkich i świńskich Vongsavan i Mathews (39) ocenili zastosowanie LDF do oceny przepływu krwi w miazdze. Ocenie poddano dwa urządzenia PeriFlux (PF3 i MBF3D). Przy zastosowaniu obu urządzeń uzyskano prawie liniową zależność pomiędzy tempem przepływu i sygnałem przepływu dla każdego stężenia krwinek od 0,5 do 10%. Wyniki liniowej zależności były zgodne z obserwacjami Nilsona z 1984 r. Badacze stwierdzili, że urządzenia te mogą znaleźć zastosowanie do pomiarów przepływu, gdy gęstość krwinek czerwonych wynosi do 1%. Dane z innych badań wskazują, że stężenie krwinek w powierzchownych warstwach miazgi wynosi <1%, w rdzeniu miazgi 10% i w dużych naczyniach 22% (39). Stwierdzono jednocześnie, że pomiary z użyciem LDF muszą być interpretowane z ostrożnością, lecz wydają się być bardziej rzetelne niż z innych tkanek z uwagi na niezłożoną budowę komory zęba, co ogranicza krótkotrwałe zmiany w średnim stężeniu krwinek. Fakt, że przepływ krwi może być oceniany przez relatywnie grube warstwy zębiny i szkliwa w porównaniu np. ze skórą może wynikać z więk- 464

3 2005, LVIII, 7 Przepływ krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych u dzieci szej przepuszczalności tych tkanek. Sprzyjać temu może także obecność kanalików zębinowych jako przewodników światła. Ta przezierność twardych tkanek zęba może spowodować, że na dokładność pomiaru może wpłynąć przepływ krwi w ozębnej i w tkankach przyległych do zęba. Po raz pierwszy De Rijk i wsp. (cyt. wg 30) zastosowali LD do oceny tkanek jamy ustnej. Baab i wsp. (5, 6, 7) wykonali pomiary przepływu krwi w dziąsłach pod wpływem różnych czynników: ciśnienia, bodźców termicznych, siły zgryzu. U zdrowych pacjentów występowały duże różnice, zależne od miejsca przyłożenia głowicy do dziąsła. W stomatologii LDF stosuje się głównie do pomiaru przepływu w dziąsłach i w miazdze zęba po urazach, w leczeniu próchnicy różnej głębokości, leczeniu ortodontycznym oraz chirurgii szczękowo-twarzowej (3, 4, 9, 10, 20, 24, 26, 28, 31, 33, 38, 40). Przepływ krwi w naczyniach miazgi Wczesna diagnoza uszkodzenia miazgi po urazie jest potrzebna, a wiarygodna metoda jej ustalania niezmiernie ważna. Martwica miazgi jest często trudna do rozpoznania. Zdarza się, że odkłada się diagnozę aż do wystąpienia pierwszych objawów powikłań martwicy, jednakże może to potrwać kilka miesięcy, a nawet lat i skutkować wielorakimi niepowodzeniami wynikającymi z opóźnienia w leczeniu. Pierwszym badaczem, który zastosował technikę LD w miazdze zębów do oceny mikrokrążenia krwi był Gazelius i wsp. w 1986r. Porównali oni zapisy w zębach siecznych po 2 tyg. od urazu z zębami zdrowymi jednoimiennymi (11). W innym doświadczeniu ci sami autorzy udowodnili, że możliwy jest powrót przepływu w zębie po urazie (13). Opublikowane wyniki eksperymentów na kotach prowadzone przez 25 lat, które dotyczyły klinicznych procedur stomatologicznych (szlifowanie zębiny, opukiwanie zębów) wykazały natychmiastową odpowiedź naczyniową w postaci znaczącego wzrostu przepływu krwi w miazdze (29). W badaniach Wilder-Smith (41) porównywano poziom przepływu krwi w miazdze w 55 zębach z próchnicą różnej głębokości i 183 zębach zdrowych u 60 pacjentów. Ze wzrostem głębokości ubytku wzrastał przepływ krwi w miazdze. Usunięcie zmian próchnicowych, zaopatrzenie ubytku wodorotlenkiem wapnia i czasowe wypełnienie powodowało powrót przepływu krwi w miazdze do normalnego poziomu we wszystkich zębach z próchnicą obejmującą powierzchowną warstwę zębiny i w 2/3 zębów z głęboką próchnicą zębiny. W większości zębów, w których przepływ po 14 dniach nie powrócił do poziomu wyjściowego miazga obumarła w przeciągu 6 miesięcy (41). Zapalenia miazgi, a w konsekwencji ich następstwa są ściśle związane z wartością przepływu krwi, który determinuje tempo dyfuzji pomiędzy krwią a płynami tkankowymi. Czym wyższy przepływ krwi tym szybsza dyfuzja, więcej tlenu i składników odżywczych jest dostarczane do miazgi oraz więcej dwutlenku węgla i produktów przemiany materii jest usuwane. Każdy stan zapalny powoduje wzrost przepływu krwi, co jest postrzegane jako odpowiedź obronna, która w pewnych granicach umożliwia tkankom powrót do normy. Spadek przepływu krwi powoduje opóźnienie w usuwaniu szkodliwych produktów z miazgi, co z kolei może prowadzić do uszkodzenia, a nawet martwicy miazgi. Bardzo ważne dla regulacji przepływu krwi są impulsy nerwowe. W regulacji przepływu krwi w miazdze istotną rolę odgrywają zarówno autonomiczne (efferentne) włókna czuciowe, które odpowiadają głównie za skurcz naczyń, jak i włókna afferentne mogące powodować rozkurcz naczyń podczas zapaleń miazgi (1, 11, 12, 21, 22, 23, 32, 34, 35). Z tego względu podczas badania reaktywności miazgi testów na ciepło, zimno i testów elektrycznych należy pamiętać, że oceniamy wtedy nie żywotność miazgi, lecz pobudliwość zakończeń nerwowych. Miazga może przeżyć znacznie dłużej. Jest to tzw. silna redukcja przepływu bez trwałego uszkodzenia miazgi (24). Tak więc, każda sytuacja kliniczna, która powoduje spadek 465

4 L. J. Pypeć Czas. Stomat., przepływu krwi wpływa na redukcję odpowiedzi miazgi na testy żywotności, chociaż żywotność miazgi może być niezmieniona. Na skutek tego, że miazga jest zamknięta w sztywnej (nierozszerzalnej) komorze, nawet niewielkie zmiany w objętości płynu miazgowego powodują zmiany w przepływie wewnętrznym. Niska dostosowalność tego systemu powoduje, że wzrost objętości płynu powoduje wzrost ciśnienia w płynie tkankowym i odwrotnie spadek ciśnienia jest poprzedzony spadkiem objętości płynów. Jeśli szkodliwe bodźce są usunięte, nie dochodzi do ogólnego wzrostu ciśnienia w miazdze i następuje jej wygojenie. Jednakże jeżeli bodźce drażniące działają nadal, wzrost ciśnienia dotyczy całej miazgi, co prowadzi do jej obumarcia (24, 29, 37). Na korzyści z zastosowania metody LDF wskazują wszyscy autorzy prowadzący badania nad oceną stanu miazgi zębów w przebiegu różnych powikłań próchnicy i urazów mechanicznych. Jako zalety autorzy badań podają: nieinwazyjność metody, ciągłość zapisu, ocenę dynamiki mikronaczyniowej, łatwość zastosowania i oceny, łatwe odniesienie do braku przepływu, brak wpływu subiektywnych odczuć pacjenta, rzetelność wyników badań ze względu na niezłożoność budowy komory zęba (8, 9, 11, 14, 15, 16, 24, 30). Wśród wad podaje się: trudność kalibracji i brak uniwersalizmu dla tkanek, liczne artefakty (ruchy ścian naczyń, obroty krwinek, wrażliwość na ruchy sondy, zmiany właściwości światła w trakcie badania mogą powodować błędy pomiarowe), brak wyraźnych powiązań pomiędzy zmianami przepływu a ich biologicznym znaczeniem (9, 28). W dostępnym piśmiennictwie brak jest szerszych badań prowadzonych na zębach dziecięcych, a wszyscy autorzy wskazują na brak standaryzacji danych. Cel pracy Celem pracy była ocena możliwości zastosowania techniki LDF u dzieci oraz ustalenie norm przepływu krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych szczęki i żuchwy w poszczególnych grupach wiekowych. Materiał i metoda pomiaru techniką LDF Badanie zostało wykonane aparatem PeriFlux System 5000 (Unit PF 5010) f-my Perimed Szwecja. Sondą pomiarową była optyczna sonda model 416 (316) PH 07-6 (tzw. dental probe) o średnicy wiązki światłowodu 1,5 mm i separacji włókna 0,5-0,25 mm. W naszym konkretnym przypadku emiterem światła laserowego o małej mocy 1 mw i długości 780 nm była dioda półprzewodnikowa. Głębokość penetracji została określona przez producenta na 0,6 do 1,5 mm w głąb tkanki dziąsłowej i skórnej. Ten rodzaj sondy jest wystarczający do odbioru sygnału z tkanki miazgowej. Sygnał dopplerowski jest szybkozmienny w funkcji czasu. Do celów użytecznych jest on w aparacie całkowany w funkcji czasu ze stałą czasową, do wyboru: 0,03 sek. 0,2 sek. lub 3 sek. Dłuższa stała czasowa daje wygładzenie obserwowanej krzywej i jest stosowana przy obserwacji wolniejszych zmian. Przy transmisji sygnału do komputera przez złącze szeregowe RS-232, sygnał pomiarowy jest mierzony z częstotliwością 32 Hz (32 razy/sek.). Częstotliwość ta może być zmniejszona do 1 Hz w programie PeriSoft for Windows opracowanym przez firmę Perimed. Na początku każdej sesji pomiarowej system LDF został rekalibrowany i skalibrowany przez użycie zerowego standardu ruchliwości (Delfin ring Perimed) za pomocą wykonanego przez firmę przyrządu (kalibratora) i zastosowanie techniki kalibracji poleconej przez producenta. Ocenę przepływu z użyciem urządzenia PeriFlux System 5010 przeprowadzono w 1066 zdrowych siekaczach szczęki i żuchwy u 146 dzieci (80 dziewcząt i 66 chłopców) w wieku 7-12 lat. Zbadano 271 zębów u 7-8 latków, 365 zębów u 9-10 latków i 430 zębów u latków (tab. I). Badanie wykonano za pomocą sondy pomiarowej odizolowanej krążkami silikono- 466

5 2005, LVIII, 7 Przepływ krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych u dzieci wymi zabezpieczającymi przed niepożądanym wpływem tła (dziąsło, ślina). Sondę umieszczano na powierzchni językowej koron zębów w okolicy 1/3 przyszyjkowej, tj. 3-5 mm od brzegu dziąsła. Podczas poszczególnych pomiarów przepływu krwi w miazdze sondę utrzymywano na powierzchni zęba do momentu uzyskania regularnego zapisu trwającego co najmniej 30 sek. Wartości zostały podane w jednostkach przepływu (PU), z określeniem średniej, mediany oraz odchylenia standardowego. Wyniki badań i dyskusja Średnie wartości przepływu krwi w miazdze stałych zębów siecznych u dzieci w wieku 7-8 lat wynosiły 12,60 PU, u 9-10 letnich 12,74 PU oraz 14,726 PU u dzieci letnich (tab. I). Różnice istotne statystycznie odnotowano między wartościami przepływu dla grupy wiekowej 7-8 i lat, Z = -4,226 (Z statystyka w teście Manna-Whitneya) przy p = 0, oraz dla grupy dzieci 9-10 i letnich Z= -4,497 przy p = 0, Średnie wartości PU w zębach stałych siecznych z podziałem na płeć przedstawiają się następująco: dla chłopców w wieku 7-8 lat wynoszą 12,55 PU, dla grupy 9-10 lat 13,43 PU, a dla letnich 14,59 PU. Różnice istotne statystycznie wystąpiły u chłopców między grupami wiekowymi 7-8 lat i lat Z= -2,589 przy p = 0, oraz między grupami 9-10 i latków Z= -2,171 przy p = 0, U dziewcząt natomiast w grupie wiekowej 7-8 lat wartość PU wynosiła 12,626, w grupie 9-10 lat 11,98 PU, a w grupie lat 14,832 PU. Różnice istotne statystycznie u dziewcząt zaobserwowano między wartościami przepływu dla grupy dziewcząt 7-8 i lat Z= -3,236 przy p= 0, oraz 9-10 i lat Z= -4,259 przy p= 0, Dokonując porównań w układzie dziewczęta chłopcy różnice istotne statystycznie odnaleziono jedynie w grupie wieku 9-10 lat. Z= 2,219 przy p= 0, Średnie wartości PU w stałych zębach siecznych w szczęce oraz w żuchwie u wszystkich badanych pacjentów przedstawiają tabele II i III. W szczęce wartość PU wynosi: dla 7-8 letnich dzieci 9,890 PU, dla 9-10 letnich 10,449 PU i dla letnich 12,657 PU. Natomiast średnie wartości PU w stałych zębach siecznych w żuchwie wynoszą: dla 7-8 letnich dzieci 15,026 PU, dla 9-10 letnich 15,078 PU i dla letnich 16,833 PU (tab. IV). Różnice istotne statystycznie odnotowano między wartościami przepływu w miazdze zębowej dla grup dzieci 7-8 i lat oraz 9-10 i letnich, zarówno dla zębów siecznych w szczęce, jak i w żuchwie. Dokonując porównań w układzie szczęka- -żuchwa (wszyscy badani) różnice istotne statystycznie odnaleziono w grupach wiekowych: 7-8 lat Z= -7,502 przy p= 0, oraz 9-10 lat Z= -7,503 przy p= 0,000000, a także lat Z= -6,956 przy p=0, W szczęce u chłopców wartości te wynoszą dla 7-8 letnich dzieci 9,061 PU, dla 9-10 letnich 11,629 PU, a dla letnich 12,798 PU. Różnice istotne statystycznie wystąpiły między grupą wieku 7-8 lat, a grupą 9-10 lat dla Z= -2,437 przy p= 0, oraz między grupą wieku 7-8 lat a grupą wieku lat dla Z= -3,870 przy p= 0, W żuchwie u chłopców wartości te wynoszą odpowiednio dla 7-8 letnich dzieci 15,301 PU, 9-10 letnich 15,110 PU i dla letnich 15,935 PU. W badaniach statystycznych u chłopców w żuchwie nie wykryto różnic istotnych statystycznie. Porównując w układzie szczęka-żuchwa (chłopcy) testem t-studenta dla dwóch prób niezależnych przy t = -5,803 i p = 0, znaleziono różnice istotne statystycznie dla grupy wieku 7-8 lat oraz dla grupy wieku 9-10 lat Z = -4,241 przy p = 0, i dla grupy latków Z = 4,317 przy p = 0, W szczęce w grupie wiekowej 7-8 lat PU wynosi 10,281, u 9-10 letnich 9,134 PU, a w grupie wiekowej lat 12,551 PU. Różnice istotne statystycznie stwierdzono pomiędzy grupą dzieci 7-8 letnich i letnich Z= 2,784 przy p = 0, i pomiędzy grupą wieku 9-10 lat i lat Z= -4,241 przy p= 0, W żuchwie u dziewcząt w grupie dzieci 7-8 letnich PU wyniosło 467

6 L. J. Pypeć Czas. Stomat., T a b e l a I. Średnie wartości PU w stałych zębach siecznych podział na grupy wiekowe Wiek n Średnia Mediana SD 7-8 lat ,600 11,900 5, lat ,744 11,850 6, lat ,726 13,940 6,314 Różnice istotne statystycznie: Grupa wieku 7-8 grupa wieku 11-12: Z=-4,226 p=0, Grupa wieku 9-10 grupa wieku 11-12: Z=-4,497 p=0, Z-statystyka w teście Manna-Whitney a. T a b e l a I I. Średnie wartości PU w stałych zębach siecznych w szczęce Wiek n Średnia Mediana SD 7-8 lat 128 9,890 9,470 4, lat ,449 9,750 5, lat ,657 11,830 5,559 Różnice istotne statystycznie: Grupa wieku 7-8 grupa wieku 11-12: Z=-4,614 p=0, Grupa wieku 9-10 grupa wieku 11-12: Z=-4,202 p=0, ,868, u 9-10 letnich 14,862, a u letnich 17,250 PU. Różnice istotne statystycznie zaobserwowano między grupą wieku 7-8 lat i lat Z= -2,255 przy p= 0, oraz między grupą wieku 9-10 lat i lat Z= -2,270 przy p= 0, Badanie porównawcze w układzie szczęka- -żuchwa (dziewczęta) przedstawiały się następująco: grupa wieku 7-8 lat t = -5,603 przy p = 0,000000, w grupie 9-10 lat Z = -6,459 przy p = 0, i w grupie latków Z = -5,445 przy p = 0, Porównawcze badania w układzie chłopcy-dziewczęta (szczęka) wskazują na istotną statystycznie zależność w grupie wiekowej 9-10 lat Z = -3,011 przy p = 0, Natomiast w układzie chłopcy-dziewczęta wykazują różnice nieistotne statystycznie we wszystkich grupach wiekowych. Rezultaty badań wielu autorów wskazują, że technika LDF może być pomocna w rozpoznaniu zębów z martwą miazgą, a metoda ta jest bardziej wiarygodna od pozostałych metod. Pozwala na szybszą diagnozę, wcześniejsze leczenie oraz zapobieganie rozwojowi choroby. Użycie LDF pozwala na ciągłe, nieinwazyjne monitorowanie przepływu strumienia krwi w naczyniach miazgi PBF. Aby uzyskać wiarygodność pomiarów, jest konieczne złagodzenie wpływu czynników środowiskowych, które ma zapewnić powtarzalność i odtwarzalność pomiaru. Należy stwierdzić, że tkanki zęba mają odpowiednią przezroczystość, co pozwala na swobodne przenikanie światła lasera do układu naczyniowego. Jednak zmienność tych tkanek, tj. grubość i przezroczystość pomiędzy poszczególnymi badanymi nie mogą bezpośrednio być porównywalne. Przy porównywaniu zapisów każdy badany jest jak gdyby własną kontrolą i różnica PBF stanowi procent zmiany od znormalizowanej wartości zapisu dla danego badanego (2). Wielu badaczy zwracało uwagę na umieszczenie oraz stabilizowanie sondy pomiarowej i powtarzalność zapisu. Stosowano: ortodontyczny utrzymywacz (Di Cerbo), otwór w szynie z masy silikonowej przykrywającej ząb zastosował Gazelius i wsp. (11, 13), licówki akrylo- 468

7 2005, LVIII, 7 Przepływ krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych u dzieci T a b e l a I I I. Średnie wartości PU w stałych zębach siecznych w żuchwie Wiek n Średnia Mediana SD 7-8 lat ,026 15,340 5, lat ,078 14,010 6, lat ,833 16,010 6,352 Różnice istotne statystycznie: Grupa wieku 7-8 grupa wieku 11-12: Z=-2,358 p=0, Grupa wieku 9-10 grupa wieku 11-12: Z=-2,629 p=0, T a b e l a I V. Średnie wartości PU w zębach stałych siecznych w szczęce oraz w żuchwie w grupach wiekowych Wiek Szczęka Żuchwa Porównanie szczęka-żuchwa 7-8 lat 9,89 ± 4,64 15,03 ± 5,85 p = 0, lat 10,45 ± 5,15 15,08 ± 6,05 p = 0, lat 12,66 ± 5,56 16,83 ± 6,35 p = 0, Porównania dla szczęki: 7-8 lat-9-10 lat: p>0, lat lat: p=0, lat lat: p=0, Porównania dla żuchwy: 7-8 lat-9-10 lat: p>0, lat lat: p=0, lat lat: p=0, we stabilizowane krótką rurką silikonowo-gumową Vongsavan i Mathews (39), elastomerowy materiał wyciskowy Wannors i Gazelius (40). Indywidualny zasięg współczynnika rozrzutu w zapisie LDF uzyskał Gazelius i wsp. (11, 13) umocowując sondę w klamrze koferdamu. Wynik wahał się od 2% do 14%, co wg autorów było wynikiem błędów popełnionych podczas umieszczania sondy i zewnętrznych czynników, np. temperatury. Podczas badań LDF w zębach siecznych przyśrodkowych szczęki przez Kimseya i wsp. (2) za pomocą ortodontycznego utrzymywacza opracowanego przez Di Cerbo, gdzie badania wykonano u pacjentów w pozycji leżącej w fotelu dentystycznym, mierzono ciśnienie krwi i tętno. Zapis wykonywano o tej samej porze każdego dnia w ciągu sesji 4 godzinnej, jak i w odstępach 2 tygodniowych. Uzyskane dane wykazały większy zasięg zmienności indywidualnej 13% i 25%. Mimo standaryzacji sondy pomiarowej oraz niewielkich różnic zmiennych tła (ciśnienie krwi, otaczające światło, temperatura), zapisy dla poszczególnych osób dokonywane ww. odstępach czasu były porównywalne. Wiarygodność Dopplera w testach na żywotność miazgi zęba badali także Ingolfsoon, Tronstad i Riva (15) w zależności od odległości włókien w końcówce sondy oraz miejsca jej przyłożenia na powierzchni korony zęba. Stwierdzono, że największe różnice w zapisie odbieranych bodźców zaobserwowano w sondzie z najmniejszą odległością włókien. Stwierdzono również, że różnica przyłożenia sondy może wpływać na wiarygodność pomiarów. Sygnały z okolicy siecznej są niższe niż z okolicy przydziąsłowej, mezjalnej i dystalnej. Przyczyną tego może być to, że średnica komory jest większa przydziąsłowo niż przy brzegu siecznym. Jednakże należy pamiętać o przepływie krwi w dziąśle, który może wpływać na odbiór bodźców. Za pomocą metody LDF było możliwe odróżnienie 10 zębów z martwą miazgą na 11, podczas kiedy z użyciem testera elektrycznego było to możliwe w 7 przypadkach na

8 L. J. Pypeć Czas. Stomat., W badaniach Olgart, Gazelius i Strömberg (31) wykonanych na zębach zwichniętych stwierdzono, że synchroniczne oscylacje i wahania o niskiej częstotliwości odpowiadające rytmowi pracy serca obecne w zapisie sygnału zdrowych zębów były nieobecne w 29 z 33 martwych zębów. Wartości LDF były znacząco niższe dla zębów martwych niż dla kontrolnych. W zębach kontrolnych poziom przepływu wynosił od 1,6 PU do 10 PU, a w martwych od 0 PU do 3 PU. Wilder- Smith porównywali poziom przepływu krwi w miazdze zębów z różnym stopniem aktywności próchnicy w stosunku do uzębienia zdrowego. Wartość przepływu dla danego zęba podczas jednego zapisu, w zależności od miejsca (powierzchni zęba) przyłożenia sondy wahała się w granicach 4,6%FSD (procent skali przepływu krwi w miazdze PBF). Dokonywana ocena przepływu w grupie pacjentów ze zdrowymi zębami wykazała wartości przepływu od 15,8 do 18,4% FSD (wartość średnia 16,9). W badaniach tych nie znaleziono znamiennych statystycznie różnic w wartościach przepływu dla poszczególnych grup zębów. Nie było znamiennych statystycznie różnic w wartościach przepływu dla zębów szczęki i żuchwy, chociaż zęby szczęki wykazywały nieznacznie wyższy przepływ. Oceny tej dokonano w grupie pacjentów o średnim wieku 26,3 lat (41). Badania LDF w przypadkach złamań zębów siecznych szczęki wykonane przez Strobil i wsp. wskazują, że testy termiczne i elektryczne nie są wiarygodne po ich urazach, z uwagi na możliwość braku reakcji miazgi pomimo powrotu krążenia krwi w miazdze. Uzyskane dane wskazują na zależność między wartościami przepływu w przyśrodkowych zębach siecznych szczęki a rodzajem złamania. Znacząco niższe całkowite wartości PBF w złamaniach korzeni w porównaniu do złamań koron potwierdzają koncepcje zależności pomiędzy rodzajem złamania a obecnością czynnościowych lub strukturalnych zmian w miazdze. W pracy podano, że prawidłowe wartości PBF dla przyśrodkowych zębów siecznych u dorosłych wynoszą od 7,6 do 14 PU (38). Wnioski Średnia wartość przepływu krwi w miazdze górnych zębów siecznych u dzieci w wieku 7-8 lat wynosiła 9,89 PU, 10,45 PU u 9-10 letnich oraz 12,66 u dzieci letnich. W zębach siecznych dolnych uzyskano następujące średnie wartości przepływu: 15,03PU, 15,08 PU i 16,83 PU odpowiednio dla grup wiekowych 7-8, 9-10 i lat. Odnotowano istotne statystycznie różnice między wartościami przepływu w miazdze zębowej dla grup dzieci 7-8 i letnich oraz 9-10 i letnich, zarówno dla zębów siecznych w szczęce, jak i w żuchwie. Laser Doppler jest dokładną nieinwazyjną techniką oceny żywotności zębów po urazach, w porównaniu z dostępnymi obecnie pośrednimi metodami. Metoda Laser Doppler pozwala na podjęcie decyzji o leczeniu endodontycznym zębów, które utraciły żywotność wskutek urazu, zanim wystąpią radiologiczne i kliniczne oznaki choroby. Piśmiennictwo 1. Aars H., GazeliusB., Edwall L., Olgart Leif M.: Effects of autonomic reflexes on thooth pulp blood flow in man. Acta Physiol. Scand., 1992, 146, Anderson K. K., Vanarsdall R. L., Kim S. K.: Measurement of pulpal blood flow in humans using laser Doppler flowmetry: A technique allowing stability and repeatabillity of pulpal blood flow measurement during surgical manipulations. Int. Adult. Orthogn. Surg., 1995, 10, Andreasen J. O., Andreasen F. M.: Texbook and Colour Atlas of Traumatic Injuries to the Teeth. Third edition. Munsgard, Copenhagen, Arata E., Yoshihiko T., Tsuneyasu I., Hideaki S.: Pulpal blood flow assessed by laser Doppler flowmetry in a tooth with a horizontal root fracture. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol. Oral Endod., 1996, 81, Baab D. A., Öberg P. Åke.: Laser Doppler measurement of gingival blood flow in dogs with increasting and decreasting inflammation. Arch. Oral Biol., 1987, 32, 8, Baab D. A., Öberg P. Åke, Holloway G. A.: Gingival blood flow measured with 470

9 2005, LVIII, 7 Przepływ krwi w naczyniach miazgi stałych zębów siecznych u dzieci a laser Doppler flowmeter. J. Periodontal Research., 1986, 21, Baab D. A., Öberg P. Åke.: The effect of cigarette smoking on gingival blood flow in humans. J. Clin. Periodontol., 1987, 14, Dahl B. L.: Dentin/pulp reactions to full crown preparation procedures. J. Oral Rehabil., 1977, 4, Evans D, Reid J, Strang R, Stirrups D.: A comparison of laser Doppler flowmetry with other methods of assessing the vitality of traumatised anterior teeth. Endond. Dent. Traumatol., 1999, 15, Firestone A. R., Wheatley A. M., Thüer U. W.: Measurement of Blood in dental Pulp with Laser Doppler flowmetry. Int. J. Microcirc., 1997, 17, Gazelius B., Olgart Leif M., Edwall B., Edwall L.: Non-invasive recording of blood flow in human dental pulp. Endod. Dent. Traumatol., 1986, 2, Gazelius B., Edwall B., Olgart Leif M., Lundberg J. M., Hokfelt T., Fischer J. A.: Vasodilatory effects and coexistence of calcitonin gene-related peptide (CGRP) and substance P in sensory nerves of cat dental pulp. Acta Physiol. Scand., 1987, 130, Gazelius B., Olgart Leif M., Edwall B.: Restored vitality in luxated teeth assessed by laser Doppler flowmeter. Endod. Dent. Traumatol., 1988, 4, Greitans M., Mikelsons A., Moller K. O.: A method for digital signal processing based laser-doppler flowmetry. Technology and Health Care, 1997, 7, Ingolfsson AE. R., Tronstad L., Hersh Elliot V., Riva C. E.: Effect of probe design on the suitabillity of laser Doppler flowmetry in vitality testing of human teeth. Endod. Dent. Traumatol., 1993, 9, Ingolfsson AE. R., Tronstad L., Riva C. E.: Reliabillity of laser Doppler flowmetry in testing vitality of human teeth. Endod. Dent. Traumatol., 1994, 10, Jasik M., Liebert A., Juskowa J., Karnafel W., Maniewski R.: Zastosowanie metody laserowo-dopplerowskiej dla oceny mikrokrążenia u chorych z cukrzycą typu I. Pol. Arch. Med. Wew., 1999, 8, Juliusson S., Bende Mats.: Allergic reaction of the human nasal mucosa studied with laser Doppler flowmetry. Clinical Allergy, 1987, 17, Juliusson S., Bende Mats.: Priming effect of a birch pollen season studied with laser Doppler flowmetry in patients with allergic rhinitis. Clinical Allergy, 1988, 18, Justus T., Chang B. J., Bloomquist D., Ramsay D. S.: Human gingival and pulpal blood flow during healing after Le Fort I osteotomy. J. Oral Maxilofac. Surg., 2001, 59, Kerezoudis N. P., Funato A., Olgart Leif M.: Activation of sympathetic nerves exerts an inhibitory influence on afferent nerve-induced vasodilation unrelated to vasoconstriction in dental pulp. Acta Physiol. Scand., 1993, 147, Kerezoudis N. P., Olgart Leif M., Gazelius B., Nomikos G. G.: Activation of sympathetic fibres in the pulp by electrical stimulation fat incisor teeth. Arch. Oral Biol., 1992, 12, 37, Kerezoudis N. P., Olgart Leif M., Funato A., Edwall L.: Inhibitory influence of sympathetic nerves on afferent nerve-induced extravasation in the rat incisor pulp upon direct electrical stimulation the tooth. Arch. Oral Biol., 1993, 6, 38, Kim S., Doscher-Kim J., Liu M., Grayson A.: Functional alteration in pulpal microcirculation in response to various dental procedures and materials. Proc. Finn. Dent. Soc., 1992, 88 (suppl. 1), Kvernebo K., Staxrud L. E., Salerud E. G.: Assessment of human muscle blood perfusion with single-fiber Doppler flowmetry. Microvascular Research, 1990, 39, McDonald F., Ford T. R. P.: Blood flow changes in permanent maxillary canines during retraction. Europ. J. Orthodont., 1994, 16, Maniewski R., Liebert A.: Laser-Doppler measurements of microvascular perfusion. Biocybernetics Biomed. Eng., 1998, 18, Mesaros S. V., Trope M.: Revascularisation of traumatized teeth assessed by laser Doppler flowmetry: case report. Endod. Dent. Traumatol., 1997, 13, 1, Mjör J. A.: Pulp-Dentin Biology in Restorative Dentistry. Quintessence Publishing Co., Inc., Öberg P. Åke.: Laser-Doppler Flowmetry. Biomedical Engineering, 1990, 18, 2, Olgart Leif M., Gazelius B., Lindh-Strömberg U.: Laser Doppler flowmetry in assessing vitality in luxated permanent teeth. Int. Endodont. J., 1988, 21, Olgart Leif M., Edwall L., Gazelius B.: Involvement of afferent nerves in pulpal bloodflow reactions in response to clinical and experimental procedures in the cat. Arch. Oral Biol., 1991, 8, 36, Olgart Leif M.: Laser Doppler flowmetry in vitality testing of teeth. Realites Cliniques, 1994, 3, 5, Olgart Leif M., Edwall B., Gazelius B.: Neurogenic Mediators in Control of Pulpal Blood Flow. J. Endodont., 1989, 9, 15, Raab W. H. M., Magerl W., Müller H.: Changes in dental blood flow following electrical tooth pulp stimulation influences of capsaicin and guanethidine. Agents and Actions, 1988, 3/4, 25, Salerud E. Göran., Öberg P. Åke.: 471

10 L. J. Pypeć Czas. Stomat., Single-fibre laser Doppler flowmetry. A methods for deep tissue perfusion measurements. Med. Biol. Eng. and Comput., 1987, 25, Stenvic A., Iversen J., Mjör I. A.: Tissue pressure and histology of normal and inflamed tooth pulps in Macaque monkeys. Arch. Oral Biol., 1972, 17, Strobil H., Emshoff I., Bertram S., Emshoff R.: Laser Doppler flow investigation of fractured permanent maxillary incisiors. J. Oral Rehabilit., 2004, 31, Vongsavan N., Matthews B.: Experiments on extracted teeth into the validity of using laser Doppler techniques for recording pulpal blood flow. Arch. Oral Biol., 1993, 5, 38, Wannfors K., Gazelius B.: Blood flow in jaw bones affected by chronic osteomyelitis. Brit. J. Oral Maxillofac. Surg., 1991, 29, Wilder-Smith P. E. E. B.: A new method for the non-invasive measurement of pulpal blood flow. Int. Endodontic J., 1988, 21, Otrzymano: dnia 22.III.2005 r. Adres autora: Łódź, ul. Pomorska

LASEROWY PRZEPŁYWOMIERZ DOPPLERA W BADANIU STANU MIAZGI ZĘBÓW PRZEDNICH U DZIECI

LASEROWY PRZEPŁYWOMIERZ DOPPLERA W BADANIU STANU MIAZGI ZĘBÓW PRZEDNICH U DZIECI ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 3, 119 124 LESŁAW JACEK PYPEĆ LASEROWY PRZEPŁYWOMIERZ DOPPLERA W BADANIU STANU MIAZGI ZĘBÓW PRZEDNICH

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza wyników badań żywotności miazgi za pomocą testów konwencjonalnych oraz pomiarów przepływu krwi (LDF)*

Analiza porównawcza wyników badań żywotności miazgi za pomocą testów konwencjonalnych oraz pomiarów przepływu krwi (LDF)* Czas. Stomat., 2005, LVIII, 8 Analiza porównawcza wyników badań żywotności miazgi za pomocą testów konwencjonalnych oraz pomiarów przepływu krwi (LDF)* A comparative analysis of results of vitality testing

Bardziej szczegółowo

Ocena przepływu krwi w miazdze zęba za pomocą przepływometrii laserowej u pacjentów leczonych z powodu nieprawidłowości zębowych*

Ocena przepływu krwi w miazdze zęba za pomocą przepływometrii laserowej u pacjentów leczonych z powodu nieprawidłowości zębowych* Czas. Stomatol., 2010, 63, 9, 535-542 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Ocena przepływu krwi w miazdze zęba za pomocą przepływometrii laserowej u pacjentów leczonych z powodu nieprawidłowości

Bardziej szczegółowo

Ocena przepływu naczyniowego w miazdze częściowo zwichniętych stałych zębów siecznych u dzieci*

Ocena przepływu naczyniowego w miazdze częściowo zwichniętych stałych zębów siecznych u dzieci* Czas. Stomat., 2005, LVIII, 9 Ocena przepływu naczyniowego w miazdze częściowo zwichniętych stałych zębów siecznych u dzieci* Evaluation of pulpal blood flow in luxated permanent incisors in children Lesław

Bardziej szczegółowo

Badanie żywotności miazgi zębów po urazach za pomocą laserowo-dopplerowskiego pomiaru przepływów naczyniowych

Badanie żywotności miazgi zębów po urazach za pomocą laserowo-dopplerowskiego pomiaru przepływów naczyniowych PROT. STOM., 2005, LV, 4 Badanie żywotności miazgi zębów po urazach za pomocą laserowo-dopplerowskiego pomiaru przepływów naczyniowych Evaluation of pulpal blood flow of traumatized teeth measured by Laser-Doppler

Bardziej szczegółowo

Wpływ znieczulenia miejscowego na przepływ krwi w miazdze zębów*

Wpływ znieczulenia miejscowego na przepływ krwi w miazdze zębów* PROT. STOM., 2006, LVI, 2 Wpływ znieczulenia miejscowego na przepływ krwi w miazdze zębów* The effect of local anaesthesia on blood flow in dental pulp Sławomir Pąsiek Wykonanie znieczulenia miejscowego

Bardziej szczegółowo

Pomiar przepływu krwi w miazdze z użyciem laserowego przepływomierza dopplerowskiego. Measurement of Pulpal Blood Flow Using Laser Doppler Flowmetry

Pomiar przepływu krwi w miazdze z użyciem laserowego przepływomierza dopplerowskiego. Measurement of Pulpal Blood Flow Using Laser Doppler Flowmetry PRACE ORYGINALNE Dent. Med. Probl. 2006, 43, 2, 239 244 ISSN 1644 387X Copyright by Silesian Piasts University of Medicine in Wrocław and Polish Stomatological Association MARTA JAKUBOWSKA 1, TERESA MATTHEWS

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII DZIECIĘCEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W GDAŃSKU

STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII DZIECIĘCEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W GDAŃSKU Ann. Acad. Med. Gedan., 2006, 36, 43 51 KATARZYNA EMERICH, BARBARA ADAMOWICZ-KLEPALSKA, MICHAŁ DONATT STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII

Bardziej szczegółowo

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1

Spis treści Spis treści. Słowo wstępne. Podziękowania Autorzy. 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 v Słowo wstępne Przedmowa Podziękowania Autorzy xi xiii xiv xv 1 Ocena pacjenta w wieku rozwojowym 1 Co to jest stomatologia dziecięca? 1 Badanie pacjenta 2 Ostateczne rozpoznanie 7 Szacowanie ryzyka choroby

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 16 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.01.24 16:06:54 +01'00' 1274 Poz. 77 77 v.p l ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 12 stycznia 2011 r. zmieniające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich

Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich Czas. Stomat., 2005, LVIII, 4 Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich Dates and sequence of the eruption of permanent teeth in children from Lodz Beata Szydłowska-Walendowska, Magdalena

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462

Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Dziennik Ustaw 4 Poz. 1462 Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. (poz. 1462) Załącznik nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych oraz warunki ich realizacji Wykaz

Bardziej szczegółowo

Pourazowe obrażenie zębów siecznych z niezakończonym rozwojem korzeni opis przypadku

Pourazowe obrażenie zębów siecznych z niezakończonym rozwojem korzeni opis przypadku Czas. Stomatol., 2010, 63, 8, 484-489 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Pourazowe obrażenie zębów siecznych z niezakończonym rozwojem korzeni opis przypadku Post-traumatic injuries

Bardziej szczegółowo

Całkowite wbicie centralnych siekaczy górnych w uzębieniu mlecznym postępowanie stomatologiczne na podstawie trzech przypadków klinicznych

Całkowite wbicie centralnych siekaczy górnych w uzębieniu mlecznym postępowanie stomatologiczne na podstawie trzech przypadków klinicznych OPIS PRZYPADKU CASE REPOTR Borgis Nowa Stomatol 2015; 20(1): 29-34 DOI: 10.5604/14266911.1154078 *Ewa Rybarczyk-Townsend, Renata Filipińska, Joanna Szczepańska Całkowite wbicie centralnych siekaczy górnych

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Nazwa. świadczenia ogólnostomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18. r.ż.

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Czas. Stomat., 2005, LVIII, 5 Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Incidence of caries in preschool children living in

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462

Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Dziennik Ustaw 12 Poz. r 2 1462 Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunki ich realizacji Tabela nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych

Bardziej szczegółowo

Stomatologia. Chirurgia szczękowa

Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU Stomatologia. Chirurgia szczękowa WU 1-49 Wydawnictwa informacyjne i ogólne WU 50-95 Etyka. Praktyka zawodowa i personel. Dokumentacja WU 100-113.7 Anatomia. Fizjologia. Higiena WU 140-166 Choroby.

Bardziej szczegółowo

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA 6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA Wskaźnik Boltona określa zależność pomiędzy sumą mezjodystalnych szerokości zębów stałych szczęki i żuchwy. Overall ratio (wskaźnik całkowity): Suma ---------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich

Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich Czas. Stomat., 2005, LVIII, 3 Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich Times and sequence of eruption of the deciduous teeth in children from Łódź Renata Filipińska-Skąpska, Patrycja

Bardziej szczegółowo

Częstość występowania urazów zębów wśród dzieci zgłaszających się do Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Częstość występowania urazów zębów wśród dzieci zgłaszających się do Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Borgis Nowa Stomatol 2015; 20(3): 98-104 DOI: 10.5604/14266911.1173349 Bartłomiej Burczyński 1, Aleksandra Przybylska 1, Beata Orlińska 1, *Patrycja Proc 2, Joanna Szczepańska 2 Częstość występowania urazów

Bardziej szczegółowo

The stabilizer of our own construction that guarantees comparable results of the oral cavity mucosa blood flow using Laser Doppler Flowmetry

The stabilizer of our own construction that guarantees comparable results of the oral cavity mucosa blood flow using Laser Doppler Flowmetry PROTET. STOMATOL., 2010, LX, 4, 267-272 Opracowanie własnej konstrukcji stabilizatora gwarantującego porównywalne wyniki badań ukrwienia błony śluzowej jamy ustnej z zastosowaniem laserowego przepływomierza

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do 18 r.ż. świadczenia

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 Katedra i Zakład Periodontologii A.M. we Wrocławiu 1 Katedra i Zakład Ortopedii Szczękowej i Ortodoncji

Bardziej szczegółowo

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku

Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Stan pierwszych zębów trzonowych stałych studentów medycyny i stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku The dental status of permanent first molars in students of Dental

Bardziej szczegółowo

Badanie retrospektywne oceniające prawdopodobieństwo udanego zastosowania dwóch różnych systemów implantów o zmniejszonej średnicy

Badanie retrospektywne oceniające prawdopodobieństwo udanego zastosowania dwóch różnych systemów implantów o zmniejszonej średnicy Badanie retrospektywne oceniające prawdopodobieństwo udanego zastosowania dwóch różnych systemów implantów o zmniejszonej średnicy V.E. Karapetian, M. Roels, J. Neugebauer, J. E. Zoeller 1. Wstęp 2 2.Cel

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji

Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji Wykaz świadczeń stomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia oraz warunku ich realizacji Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku _estetyka Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku Interdisciplinar management of adult patient with hipodontia a case report Autorzy_ Maciej

Bardziej szczegółowo

Szybciej oczaruj swoich pacjentów.

Szybciej oczaruj swoich pacjentów. Ne w Szybciej oczaruj swoich pacjentów. Najlepszy wybór Wyłącznie od BIOLASE Rozpoczęcie leczenia, szybciej Zadowolenie pacjenta szybkość leczenia i powrót do zdrowia Wybierz standardowe diodowe końcówki

Bardziej szczegółowo

Urazy zębów mają negatywny wpływ na zaopatrzenie

Urazy zębów mają negatywny wpływ na zaopatrzenie t w ó j p r z e g l ą d s t o m a t o l o g i c z n y 11/2014 c h i r u r g i a sto m ato lo g i c z n a Powikłania pourazowe zębów lek. dent. Anna Seget-Bieniasz 1, lek. stom. Barbara Urbanowicz-Śmigiel

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby?

Ryzyko próchnicy? Nadwrażliwość zębów? Choroby dziąseł? Profilaktyka u dzieci. Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? 3M ESPE Skuteczna ochrona jamy ustnej Ryzyko próchnicy? Choroby dziąseł? Nadwrażliwość zębów? Profilaktyka u dzieci Co może dać Ci profilaktyczne dbanie o zęby? Drogi Pacjencie, Czy odczuwasz ból podczas

Bardziej szczegółowo

Złamania poziome korzeni zębów stałych opis dwóch przypadków

Złamania poziome korzeni zębów stałych opis dwóch przypadków Czas. Stomatol., 2006, LIX, 3 Złamania poziome korzeni zębów stałych opis dwóch przypadków Horizontal root fractures of permanent teeth a report of two cases Piotr Ciesielski 1, Krzysztof Bańkowski 1,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym. Kod świadczenia według

Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462. Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym. Kod świadczenia według Dziennik Ustaw 17 Poz. 1462 nr Załącznik nr 3 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych udzielanych w znieczuleniu ogólnym oraz warunki ich realizacji Tabela nr 1 Wykaz świadczeń ogólnostomatologicznych

Bardziej szczegółowo

Dwuletnia kliniczna obserwacja stałych zębów przednich po zabiegu replantacji u pacjentów w wieku rozwojowym

Dwuletnia kliniczna obserwacja stałych zębów przednich po zabiegu replantacji u pacjentów w wieku rozwojowym Borgis STOMATOLOGIA WIEKU ROZWOJOWEGO Prace oryginalne Original papers Dwuletnia kliniczna obserwacja stałych zębów przednich po zabiegu replantacji u pacjentów w wieku rozwojowym Anna Stachura-Spłuszka,

Bardziej szczegółowo

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana

Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana ĆWICZENIA 1: Organizacja zajęć. Przedkliniczna Stomatologia Zintegrowana II rok zblokowane zajęcia praktyczne + seminaria Rok akademicki 2012/13 Ćwiczenia organizacyjne, regulamin zajęć, przydział stanowisk

Bardziej szczegółowo

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Wartość punktowa świadczeń. świadczenia ogólnostomatologiczne

Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne. Wartość punktowa świadczeń. świadczenia ogólnostomatologiczne Katalog zakresów i świadczeń w rodzaju leczenie stomatologiczne Świadczenia Zakresy świadczeń Kod świadczenia ogólnostomatologiczne świadczenia ogólnostomatologiczne dla dzieci i młodzieży do ukończenia

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa

Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa Borgis Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich z rejonu Krakowa *Anna Jurczak, Jadwiga Ciepły, Iwona Gregorczyk-Maga, Iwona Kołodziej, Joanna Słowik, Dorota Kościelniak, Małgorzata Staszczyk

Bardziej szczegółowo

Wpływ metody zamkniętego wyrzynania na tkanki przyzębia niewyrzniętych lub zatrzymanych zębów po leczeniu chirurgiczno-ortodontycznym

Wpływ metody zamkniętego wyrzynania na tkanki przyzębia niewyrzniętych lub zatrzymanych zębów po leczeniu chirurgiczno-ortodontycznym Ann. Acad. Med. Gedan., 27, 37, 111 121 Bożena Soroka-Letkiewicz, Józef Zienkiewicz, Maciej Dijakiewicz, Jadwiga Gawrońska-Skorkowska, Adam Zedler, Violetta Szycik Wpływ metody zamkniętego wyrzynania na

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO FOLTYN WIOLETA Praca dyplomowa napisana w Katedrze Techniki Dentystycznej pod kierunkiem naukowym prof. Václav Bednář WSTĘP ZwęŜenie szczęki

Bardziej szczegółowo

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej ENDODONCJA W PRAKTYCE CBCT w diagnostyce powikłań jatrogennych i przyczyn niepowodzeń terapeutycznych CBCT in the diagnosis of iatrogenic complications and causes of therapeutic failures lek. dent. Monika

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie dopplerowskiego przepływomierza laserowego w ocenie stanu tkanek przyzębia przegląd piśmiennictwa

Zastosowanie dopplerowskiego przepływomierza laserowego w ocenie stanu tkanek przyzębia przegląd piśmiennictwa Czas. Stomatol., 2008, 61, 1, 55-60 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Zastosowanie dopplerowskiego przepływomierza laserowego w ocenie stanu tkanek przyzębia przegląd piśmiennictwa

Bardziej szczegółowo

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w STRESZCZENIE Wady zgryzu klasy III wg Angle'a uwarunkowane są niedorozwojem szczęki lub nadmiernym wzrostem żuchwy, a często połączeniem obu nieprawidłowości. Pacjenci z przodożuchwiem morfologicznym ze

Bardziej szczegółowo

WSPOMAGAJĄCE ZASTOSOWANIE LASEROTERAPII PODCZAS REPLANTACJI 3 ZĘBÓW SIECZNYCH

WSPOMAGAJĄCE ZASTOSOWANIE LASEROTERAPII PODCZAS REPLANTACJI 3 ZĘBÓW SIECZNYCH ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 3, 125 130 LESŁAW JACEK PYPEĆ, GRAŻYNA GRZESIAK-JANAS 1 WSPOMAGAJĄCE ZASTOSOWANIE LASEROTERAPII

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING

ZASTOSOWANIE MD-TISSUE W TERAPII ANTI-AGING Starzenie się skóry jest rezultatem wpływu wielu czynników biologicznych, biochemicznych i genetycznych na indywidualne jednostki. Jednocześnie wpływ czynników zewnętrznych chemicznych i fizycznych determinują

Bardziej szczegółowo

Metodyka badań i przykłady zastosowania laserowego przepływomierza Dopplera w stomatologii

Metodyka badań i przykłady zastosowania laserowego przepływomierza Dopplera w stomatologii Joanna Ryniewicz, Bartłomiej W. Loster Metodyka badań i przykłady zastosowania laserowego przepływomierza Dopplera w stomatologii Method of research and examples of Laser Doppler Flowmetry application

Bardziej szczegółowo

Złamania korzeni zębów stałych w wieku rozwojowym procesy gojenia, powikłania opis przypadków

Złamania korzeni zębów stałych w wieku rozwojowym procesy gojenia, powikłania opis przypadków Czas. Stomat., 2005, LVIII, 2 Złamania korzeni zębów stałych w wieku rozwojowym procesy gojenia, powikłania opis przypadków Root fractures in the permanent teeth during the age of development healing processes,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie stałych i ruchomych aparatów ortodontycznych w chirurgiczno-ortodontycznym leczeniu niewyrzniętych lub zatrzymanych zębów

Wykorzystanie stałych i ruchomych aparatów ortodontycznych w chirurgiczno-ortodontycznym leczeniu niewyrzniętych lub zatrzymanych zębów Ann. Acad. Med. Gedan., 2008, 38, 83 90 Bożena Soroka-Letkiewicz, Józef Zienkiewicz, Anita Pawłowska, Anna Wróbel Wykorzystanie stałych i ruchomych aparatów ortodontycznych w chirurgiczno-ortodontycznym

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w ORTODONCJI

Program specjalizacji w ORTODONCJI CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w ORTODONCJI Dla lekarzy stomatologów posiadających specjalizację I stopnia w chirurgii stomatologicznej Warszawa 1999 (c) Copyrigth by

Bardziej szczegółowo

Z Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. med. M.

Z Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. med. M. Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Ocena intensywności próchnicy oraz częstości występowania zaburzeń rozwojowych uzębienia u dzieci i młodzieży z jedno- lub obustronnym rozszczepem wargi, wyrostka zębodołowego

Bardziej szczegółowo

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości!

Przedmowa do pierwszego wydania. Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze stomatologii estetycznej 3 Ruszajcie w drogę - ku przyszłości! Spis treści Przsdi^owd «\/ Przedmowa do pierwszego wydania Przedmowa do wydania polskiego Adresy a VII V VIII Skróty * ** * IX Rozpoczęła się nowa epoka Być coraz starszym i pozostać młodym 2 Znane twarze

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY

DZIENNIK PRAKTYK PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE KIERUNEK LEKARSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK PRKTYCZNE NUCZNIE KLINICZNE KIERUNEK LEKRSKO-DENTYSTYCZNY DZIENNIK PRKTYK kierunek lekarsko-dentystyczny Imię i nazwisko studenta PESEL Numer albumu zdjęcie Nazwa uczelni Data wystawienia

Bardziej szczegółowo

Warszawa 01.08.2012 r.

Warszawa 01.08.2012 r. Warszawa 01.08.2012 r. Uwagi do Projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego /MZ-MD-L- 0212-2800-4/EHM/12

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen.

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Streszczenie Dokumentacja lekarska w coraz większym stopniu przyjmuje formę zapisu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY

2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Załącznik nr 2 RAMOWY PROGRAM STAŻU PODYPLOMOWEGO LEKARZA DENTYSTY Cel stażu: pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz doskonalenie i utrwalenie praktycznych umiejętności z zakresu promocji zdrowia oraz zapobiegania,

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku W DENTAL FORUM 2/2012 str. 133-136 wydanym w ramach 16 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ortodontycznego w Poznaniu opisano po raz pierwszy pacjenta leczonego systemem Clear-Aligner. Jest to pierwszy artykuł

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH W PORADNIACH UCS GUMed

CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH W PORADNIACH UCS GUMed CENNIK USŁUG STOMATOLOGICZNYCH W PORADNIACH UCS GUMed PORADNIA STOMATOLOGII ZACHOWAWCZEJ * CENNIK Z DNIA 09 Sierpnia 2013r z uwzględnieniem oznaczeń dodatkowych * Procedury nie objęte cennikiem podlegają

Bardziej szczegółowo

i delikatna szczęka Mini Medium Maxi Giant Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami

i delikatna szczęka Mini Medium Maxi Giant Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami 3 Mocne zęby i delikatna szczęka Yorkshire teriery charakteryzują się delikatną szczęką oraz szerokimi, mocnymi zębami Zależność pomiędzy wagą psa oraz stosunkiem wysokości żuchwy (D) do wysokości pierwszego

Bardziej szczegółowo

6) wykaz dodatkowych materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, o

6) wykaz dodatkowych materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych, o ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie wykazu gwarantowanych świadczeń lekarza dentysty i materiałów stomatologicznych oraz rodzaju dokumentu potwierdzającego uprawnienia

Bardziej szczegółowo

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu

Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu Badanie ABC-one 2010 Miejscowe spalanie tłuszczu 1. Wprowadzenie Celem babania było sprawdzenie działania sprzętu Slim Belly oraz Slim Back&Legs na miejscowe spalanie tłuszczu oraz ocena skuteczności obydwu

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Nauczanie przedkliniczne - Stomatologia dziecięca

Bardziej szczegółowo

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Borgis STOMATOLOGIA WIEKU ROZWOJOWEGO Prace oryginalne Original papers Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Halszka Boguszewska-Gutenbaum, *Jadwiga Janicha, Dorota Gajdzik-Plutecka,

Bardziej szczegółowo

Badanie: Badanie stomatologiczne

Badanie: Badanie stomatologiczne Badanie: Badanie stomatologiczne Lek.dent. Katarzyna Zawadzka Gabinet stomatologiczny Gratis Konsultacja protetyczna (wliczona w cenę leczenia) Konsultacja implantologiczna (wliczona w cenę leczenia) 100

Bardziej szczegółowo

MEGASONEX SZCZOTECZKA ULTRADŹWIĘKOWA

MEGASONEX SZCZOTECZKA ULTRADŹWIĘKOWA MEGASONEX SZCZOTECZKA ULTRADŹWIĘKOWA Listopad 2010 Polski 2010 ARS DENTAL sp. z o.o. Prezentacje jest własnością ARS DENTAL sp. z o.o. i nie może być kopiowana, przekazywana dalej lub wykorzystywana w

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ

Ionolux. Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ Ionolux ŚWIATŁOUTWARDZALNY, SZKŁO-JONOMEROWY MATERIAŁ DO WYPEŁNIEŃ SZKŁO-JONOMEROWE MATERIAŁY FIRMY VOCO SPRAWDZONE PRODUKTY POMAGAJĄCE W CODZIENNEJ PRACY Z PACJENTAMI Przez ponad dwie dekady firma VOCO

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu

Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwoleń na dopuszczenie do obrotu Wnioski naukowe Uwzględniając sprawozdanie oceniające PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR) dotyczących

Bardziej szczegółowo

Część I Choroba próchnicowa 1. Rozdział 1 Kliniczna kariologia i stomatologia zachowawcza w XXI wieku 3

Część I Choroba próchnicowa 1. Rozdział 1 Kliniczna kariologia i stomatologia zachowawcza w XXI wieku 3 Spis treści [Kolorowe tablice zamieszczone są po stronach 78 i 302] Przedmowa: wskazówki redaktorów dotyczące korzystania z książki Przedmowa do wydania polskiego Autorzy XI XVI XVII Część I Choroba próchnicowa

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Diagnostyka / Profilaktyka. Endodoncja. Odbudowa. Koferdam. Protetyka. Urządzenia. Profilaktyka. Akcesoria. Chirurgia.

Zawartość. Diagnostyka / Profilaktyka. Endodoncja. Odbudowa. Koferdam. Protetyka. Urządzenia. Profilaktyka. Akcesoria. Chirurgia. 6 Diagnostyka / Zawartość Opis Nazwa produktu Marka Strona System diagnostyczny Gumki do czyszczenia zębów Gumki i szczotki systemu do profilaktyki do profilaktyki Microlux Gumki Prophy Gumki Pointed Gumki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego Dz.U.09.140.1144 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z dnia 31 sierpnia 2009 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Klinika Ortodoncji Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Kiedy dochodzi do leczenia chorób miazgi zębów stałych

Kiedy dochodzi do leczenia chorób miazgi zębów stałych endodoncja W PRAKTYCE Leczenie chorób miazgi zębów stałych z niezakończonym rozwojem korzenia na podstawie przypadków klinicznych Pulp therapy for immature permanent teeth based on clinical cases lek.

Bardziej szczegółowo

ń ś ł Stożkowa, szafir Stożkowa, szafir Stożkowa, szafir 1.3 mm do 0.6 mm na wyjściu Średnica: 8 mm Długość: 200 mj Maksymalna dopuszczalna energia :

ń ś ł Stożkowa, szafir Stożkowa, szafir Stożkowa, szafir 1.3 mm do 0.6 mm na wyjściu Średnica: 8 mm Długość: 200 mj Maksymalna dopuszczalna energia : ń ś ł 1.3 mm do 0.6 mm na wyjściu * Kod produktu: 72937 dla wersji głowicy C, D (72938 dla wersji A, B) Wszystkie procedury w tkankach twardych i miękkich, w łatwo dostępnych, wąskich przestrzeniach Gęstość

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna

Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Specjalistyczna Lecznica Stomatologiczna Lecznica posiada dwie siedziby, tj.: 41-902 Bytom, pl. Akademicki 17, tel.2827942, fax.2827775, e-mail: sls@sls.bytom.pl

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA)

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) StatSoft Polska, tel. 1 484300, 601 414151, info@statsoft.pl, www.statsoft.pl ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) dr inż. Tomasz Greber, Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku

Próchnica zębów. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim 2015roku Rodzaje zębów Zęby (łac. dens ząb, l.mn. dentes) złożone, twarde twory anatomiczne w jamie ustnej. Stanowią element układu trawienia i służą do rozdrabniania

Bardziej szczegółowo

lasery wysokoenergetyczne rewolucja w terapii laserowej

lasery wysokoenergetyczne rewolucja w terapii laserowej lasery wysokoenergetyczne rewolucja w terapii laserowej BTL Polska Sp. z o.o. ul. Leonidasa 49 02-239 Warszawa tel. 22 667 02 76, 22 882 42 51 fax 22 667 95 39 btlnet@btlnet.pl, www.btlnet.pl Wszystkie

Bardziej szczegółowo

LASER KTP. CZAJOWSKA Justyna 32D

LASER KTP. CZAJOWSKA Justyna 32D LASER KTP CZAJOWSKA Justyna 32D WSTĘP Lasery coraz częściej są stosowne we współczesnej medycynie. Efekt oddziaływania światła laserowego na organizm jest wypadkową właściwości fizycznych światła lasera

Bardziej szczegółowo

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej arytmetycznej

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej arytmetycznej Czas. Stomatol., 2008, 61, 4, 267-274 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej

Bardziej szczegółowo

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych

Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Wybrane pozycje z cennika usług stomatologicznych Profilaktyka Przegląd stomatologiczny Instruktaż higieny jamy ustnej Usunięcie kamienia nazębnego /scaling/ (łuk górny i dolny) Higienizacja /scaling,

Bardziej szczegółowo

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie

Szanowny Pan Aleksander Sopliński Podsekretarz Stanu Ministerstwo Zdrowia w Warszawie KONSULTANT KRAJOWY W DZIEDZINIE PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ Instytut Stomatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego 31-155 Kraków, ul. Montelupich 4, tel./fax 012/424-54-24, mail: sekretariat@uks.com.pl Kraków,

Bardziej szczegółowo

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego

Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego Kierunek Lekarsko- dentystyczny Wydziału Lekarskiego Oddziału Stomatologicznego KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu, typ przedmiotu (podstawowy, kierunkowy) Stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego Dz.U.009.140.1144 011.0.01 zm. Dz.U.011.16.77 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 30 sierpnia 009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz. U. z dnia 31 sierpnia

Bardziej szczegółowo