INFORMACJA PREZESA RADY MINISTRÓW NA TEMAT POLITYKI NA RZECZ RÓWNOUPRAWNIENIA I PRZECIWDZIAŁANIA DYSKRYMINACJI Z POWODU PŁCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INFORMACJA PREZESA RADY MINISTRÓW NA TEMAT POLITYKI NA RZECZ RÓWNOUPRAWNIENIA I PRZECIWDZIAŁANIA DYSKRYMINACJI Z POWODU PŁCI"

Transkrypt

1 INFORMACJA PREZESA RADY MINISTRÓW NA TEMAT POLITYKI NA RZECZ RÓWNOUPRAWNIENIA I PRZECIWDZIAŁANIA DYSKRYMINACJI Z POWODU PŁCI Informacja przygotowana przez Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania na podstawie sprawozdań z działalności sporządzonych przez poszczególne resorty i wybrane instytucje centralne oraz działalności Pełnomocnika Rządu do spraw Równego Traktowania w okresie listopad 2007-marzec 2011 Warszawa, dnia 2011 r. 1

2 Spis treści 1. Wstęp Diagnoza sytuacji w zakresie polityki na rzecz równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Uregulowania prawne Instytucje odpowiedzialne za realizację polityki na rzecz równouprawnienia oraz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Sytuacja kobiet i mężczyzn na rynku pracy Zdrowie Edukacja Udział kobiet w życiu politycznym Działania Rządu na rzecz polityki równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Działania podejmowane przez poszczególne resorty oraz inne instytucje centralne w celu realizacji polityki na rzecz równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Projekty współfinansowane ze środków unijnych Planowane kierunki polityki Rządu w zakresie równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Realizacja przepisów zawartych w ustawie z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania

3 1. Wstęp Polityka równości płci jest jedną z podstawowych polityk Unii Europejskiej i zakłada włączanie perspektywy równości płci do wszystkich działań politycznych, społecznych i ekonomicznych. Rząd Polski dostrzega wagę i konieczność prowadzenia działań zmierzających do realizacji polityki na rzecz równości płci i przeciwdziałania dyskryminacji. Generalny zakaz stosowania dyskryminacji w krajowym porządku prawnym został zawarty w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 32 Konstytucji wszyscy są wobec prawa równi i nikt nie może być dyskryminowany w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Równe traktowanie i przeciwdziałanie dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu jest istotnym czynnikiem zapewniającym zrównoważony rozwój społeczny i sprawiedliwy dostęp do dóbr i usług dla wszystkich obywateli. Jest zarazem podstawą dobrego rządzenia i gwarantuje wszystkim obywatelom udział w procesie podejmowania decyzji. Prawo unijne zobowiązuje państwa członkowskie do implementacji zasad dotyczących równego traktowania, dlatego polski rząd podjął starania mające na celu przyjęcie aktu prawnego w randze ustawy, która implementuje dotąd niewdrożone lub nie w pełni wdrożone przepisy dyrektyw unijnych w zakresie równego traktowania oraz przeciwdziałania dyskryminacji m.in. ze względu na płeć. W efekcie podjętych prac od 1 stycznia 2011 r. w Polsce obowiązuje ustawa o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Poprzez wprowadzenie ustawy Rzeczpospolita Polska wypełnia zobowiązania prawno-międzynarodowe i znacząco wzmocni przestrzeganie zasady równego traktowania. Rząd RP przyjął 28 kwietnia 2006 r. Komunikat dotyczący Planu Działań na Rzecz Równości Kobiet i Mężczyzn Celem planu była poprawa sytuacji kobiet i mężczyzn w 6 priorytetowych obszarach: równy stopień niezależności ekonomicznej kobiet i mężczyzn; godzenie życia prywatnego i zawodowego; równe uczestnictwo w podejmowaniu decyzji; wyeliminowanie wszelkich form przemocy uwarunkowanej płcią; zwalczanie stereotypów związanych z płcią; propagowanie równości płci w stosunkach zewnętrznych oraz polityce rozwoju. Plan działań miał pozwolić na zainicjowanie nowych przedsięwzięć oraz skutecznie wzmacniać działania dotychczasowe. W obszarze zainteresowania rządu RP znalazły się działania na rzecz zwalczania stereotypów utrudniających kobietom wejście i utrzymanie się na rynku pracy, zwłaszcza po okresie urlopów macierzyńskich i wychowawczych. Polska popiera działania UE zachęcające kobiety i mężczyzn do podążania nietradycyjnymi ścieżkami rozwoju edukacyjnego i zawodowego. Kontynuacją Planu jest Strategia na rzecz równości kobiet i mężczyzn obejmująca takie obszary jak: równa niezależność ekonomiczna, równa płaca za tę samą pracę i pracę o równej wartości, równość w procesach decyzyjnych, godność, integralność i eliminacja przemocy uwarunkowanej płcią, równość płci poza Unią, zarządzanie problematyką równości płci. 3

4 Ponadto 7 marca 2011 r. Rada EPSCO przyjęła Europejski Pakt na Rzecz Równości Płci na lata , w którym cała UE zobowiązuje się do poprawy sytuacji kobiet i mężczyzn w wybranych obszarach: rynku pracy (niwelowanie różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn i zwalczanie segregacji zawodowej), godzenia ról zawodowych i rodzinnych/prywatnych oraz walka z przemocą wobec kobiet. 4

5 2. Diagnoza sytuacji w zakresie polityki na rzecz równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć 2.1 Uregulowania prawne U podstaw równości kobiet i mężczyzn w Polsce leży zasada równości wobec prawa. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) wszyscy są równi wobec prawa. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (art. 32). Zgodnie z art. 33 Konstytucji kobieta i mężczyzna mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń. W polskim ustawodawstwie wiele ustaw ujmuje politykę przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć. Zasada równości wobec prawa skonkretyzowana jest w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), zwanej dalej k.p. Jedną z podstawowych zasad prawa pracy jest zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w zatrudnieniu, bezpośredniej lub pośredniej, w szczególności ze względu m.in. na płeć (art k.p.). Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu (art k.p.). Przepisy zakazujące dyskryminacji znajdują się przede wszystkim w rozdziale IIa Równe traktowanie w zatrudnieniu zawartym w dziale pierwszym Przepisy ogólne Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 18 3a k.p. pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu m.in. na płeć. Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza zaś niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio. Kodeks pracy zawiera także definicję molestowania i molestowania seksualnego. Zobowiązuje także pracodawcę do udostępnienia pracownikom tekstu przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnienia pracownikom dostępu do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy (art k.p.). Ustanawia również gwarancje dla osób, w stosunku do których została naruszona zasada równego traktowania w zatrudnieniu. Osoba, w stosunku do której pracodawca naruszył tę zasadę, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalane na podstawie odrębnych przepisów (art. 18 3d k.p.). Ważną kwestią jaka reguluje opisywana ustawa jest prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości m.in. bez względu na płeć. Wynagrodzenie to obejmuje wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna. Pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku. Co więcej, wynagrodzenie powinno być ustalone w taki sposób, by odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy, kwalifikacjom potrzebnym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy (art k.p.). 5

6 Również ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.) jako jedną z podstawowych zasad określa zasadę równości, w tym bez względu na płeć. Przepisy ustawy zawierają zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, narodowość, pochodzenie etniczne, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie religijne, ani ze względu na przynależność związkową lub do organizacji pracodawców w zakresie: ustalania kryteriów wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców, zasad działalności agencji zatrudnienia, prowadzenia pośrednictwa pracy, przyjmowania ofert pracy zgłaszanych przez pracodawców, poradnictwa zawodowego i informacji zawodowej, kierowania i korzystania ze szkoleń. Zakazy te mają zastosowanie erga omnes, bowiem ustawa o promocji zatrudnienia (...) jest adresowana zarówno do pracodawców, jak i do bezrobotnych i poszukujących pracy, a także do podmiotów realizujących tą ustawę, w tym przede wszystkim do publicznych służb zatrudnienia. Ustawa o promocji zatrudnienia ( ) zawiera również przepisy karne dotyczące postępowania w przypadku naruszenia zakazów dyskryminacji art. 121 ust. 3 i art W myśl tych przepisów kto prowadząc agencję zatrudnienia, nie przestrzega zasady zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie lub ze względu na przynależność związkową albo też ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, pochodzenie etniczne, wyznanie lub orientację seksualną odmówi zatrudnienia kandydata na wolnym miejscu zatrudnienia lub miejscu przygotowania zawodowego, podlega karze grzywny nie niższej niż zł. Dodatkowo zgodnie z art. 49 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia ( ) kobiety, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka traktowane są jako osoby w szczególnej sytuacji na rynku pracy i w związku z tym mogą korzystać z szerszego zakresu form aktywizacji przewidzianych dla osób bezrobotnych. Ponadto w art. 73 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia ( ) uregulowane zostało, że w razie urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych w okresie jego pobierania lub w ciągu miesiąca po zakończeniu jego pobierania, okres ten ulega przedłużeniu o czas, przez który przysługiwałby jej, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek macierzyński. Omawiając uregulowania prawne w zakresie równego traktowania należy w szczególności podkreślić wprowadzenie do polskiego porządku prawnego ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (zwanej dalej ustawą ). Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania został upoważniony w dniu 23 kwietnia 2010 r. do prowadzenia prac nad projektem aktu prawnego wdrażającego przepisy Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Od tego momentu Pełnomocnik podjął intensywne prace legislacyjne polegające na przygotowaniu projektu ustawy, a następnie przesłaniu go do konsultacji międzyresortowych i społecznych co nastąpiło w dniu 24 maja 2010 r. Powyższe uzgodnienia zaowocowały przyjęciem przez Radę Ministrów w dniu 31 sierpnia 2010 r. rządowego projektu ustawy o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania i skierowaniem go do dalszych prac parlamentarnych. Na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2010 r. ustawa została uchwalona przez Sejm, a następnie w dniu 7 grudnia 2010 r. przekazana Prezydentowi RP do podpisu, co nastąpiło 22 grudnia 2010 r. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2011 r. Ustawa ma na celu uzupełnienie istniejących już regulacji w zakresie zasady równego traktowania. 6

7 Ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich: 1) dyrektywy Rady 86/613/EWG z dnia 11 grudnia 1986 r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, oraz w sprawie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w okresie ciąży i macierzyństwa (Dz.Urz. WE L 359 z , str. 56; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 330); 2) dyrektywy Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (Dz. Urz. WE L 180 z , str. 22; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 20, t. 1, str. 23); 3) dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z , str. 16; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 79); 4) dyrektywy Rady 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług (Dz. Urz. UE L 373 z , str. 37); 5) dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana) (Dz. Urz. UE L 204 z , str. 23). Dzięki implementacji przepisów przyjętych przez Unię Europejską w tym zakresie Polska wzmacnia przestrzeganie zasady równego traktowania w poszczególnych aspektach życia społecznego przewidzianych w przyjętym akcie prawnym. Ustawa określa obszary i sposoby przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek oraz orientację seksualną. Systematyzuje działania instytucji zajmujących się ww. tematyką oraz wpływa na ich wzajemne uzupełnianie się w wykonywaniu zadań zmierzających do wyrównywania szans podmiotów dyskryminowanych. Ustawa stosowana jest nie tylko w stosunku do osób fizycznych, lecz także do osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Zakres przedmiotowy ustawy obejmuje obszary, które określone zostały w art. 4. Ustawa w art. 5 określa również obszary wyłączone z zakresu jej działania. Wskazane zostały wyłączenia zezwalające na odmienne traktowanie, które mają swoją podstawę w implementowanych dyrektywach. Ponadto ustawa definiuje dyskryminację bezpośrednią, dyskryminację pośrednią, molestowanie i molestowanie seksualne, równe traktowanie oraz zasadę równego traktowania. Bardzo istotne z punktu widzenia sposobów realizowania polityki na rzecz równego traktowania jest określenie organów właściwych w sprawach zasady równego traktowania. Na mocy ustawy Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania, powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów, został zobowiązany do realizowania polityki rządu w zakresie równego traktowania. Pełnomocnik zgodnie z ustawą m.in. opracowuje i opiniuje projekty aktów prawnych w zakresie równego traktowania, przeprowadza analizy i oceny rozwiązań prawnych pod kątem respektowania równego traktowania, a także występuje do właściwych organów z wnioskami o wydanie lub zmianę aktów prawnych w zakresie spraw należących do Pełnomocnika, podejmuje działania zmierzające do eliminacji lub ograniczenia skutków powstałych w wyniku naruszenia zasady 7

8 równego traktowania, dokonuje analiz i ocen sytuacji prawnej i społecznej w zakresie równego traktowania oraz inicjuje, realizuje, koordynuje lub monitoruje działania zmierzające do zapewnienia równego traktowania, a także do ochrony przed dyskryminacją. Inicjuje również działania zmierzające do ograniczenia skutków naruszenia zasady równego traktowania. Ponadto współpracuje z krajowymi organizacjami społecznymi, w tym ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców, a także współpracuje z innymi państwami, organizacjami oraz instytucjami międzynarodowymi i zagranicznymi w sprawach związanych z równym traktowaniem oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji. Pełnomocnik może również wnosić, za zgodą Prezesa Rady Ministrów, opracowane przez siebie projekty dokumentów rządowych, wynikające z zakresu jego działania. Rzecznikowi Praw Obywatelskich, działającemu na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147, z późn. zm.), powierzono wykonywanie zadań dotyczących realizacji zasady równego traktowania. Rzecznik Praw Obywatelskich realizuje politykę przestrzegania zasady równego traktowania jako organ niezależny. Wykonuje zadania dotyczące realizacji zasady równego traktowania i podejmuje czynności na warunkach i w trybie określonych w ustawie o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Rzecznik Praw Obywatelskich posiada mocną pozycję określoną w Konstytucji RP oraz w ustawie o RPO. Może on m.in. żądać wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi, żądać wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu, zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach na prawach przysługujących prokuratorowi, wystąpić z wnioskiem o ukaranie a także o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, wnieść kasację lub rewizję nadzwyczajną od prawomocnego orzeczenia. Ponadto do kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich należy: świadczenie niezależnej pomocy ofiarom dyskryminacji we wnoszeniu skarg w sprawach o dyskryminację; prowadzenie niezależnych badań dotyczących dyskryminacji; publikowanie niezależnych sprawozdań i wydawanie zaleceń na temat wszystkich problemów związanych z dyskryminacją; wymiana dostępnych informacji z właściwymi organami europejskimi. 2.2 Instytucje odpowiedzialne za realizację polityki na rzecz równouprawnienia oraz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania powołany został na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 2008 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 450), zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 czerwca 2010 r. (Dz.U. Nr 109, poz. 710). W związku z wejściem w życie 1 stycznia 2011 r. ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Traktowania powołany na mocy ww. rozporządzenia stał się Pełnomocnikiem w rozumieniu ustawy. Zgodnie z ustawą do kompetencji Pełnomocnika należy realizowanie polityki rządu w zakresie zasady równego traktowania, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, w szczególności ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, wiek, niepełnosprawność oraz orientację seksualną. 8

9 Do zadań Pełnomocnika należy w szczególności: 1) opracowywanie i opiniowanie projektów aktów prawnych w zakresie zasady równego traktowania; 2) przeprowadzanie analiz i ocen rozwiązań prawnych pod kątem respektowania zasady równego traktowania, a także występowanie do właściwych organów z wnioskami o wydanie lub zmianę aktów prawnych w zakresie spraw należących do Pełnomocnika; 3) podejmowanie działań zmierzających do eliminacji lub ograniczenia skutków powstałych w wyniku naruszenia zasady równego traktowania; 4) dokonywanie analiz i ocen sytuacji prawnej i społecznej oraz inicjowanie, realizowanie, koordynowanie lub monitorowanie działań zmierzających do zapewnienia równego traktowania, a także do ochrony przed dyskryminacją; 5) monitorowanie sytuacji w zakresie przestrzegania zasady równego traktowania; 6) promowanie, upowszechnianie i propagowanie problematyki równego traktowania; 7) współpraca z krajowymi organizacjami społecznymi, w tym ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców; 8) współpraca w sprawach związanych z równym traktowaniem oraz przeciwdziałaniem dyskryminacji z innymi państwami, organizacjami oraz instytucjami międzynarodowymi. Pełnomocnik może przystępować do programów lub projektów współfinansowanych ze środków europejskich dotyczących równego traktowania oraz przeciwdziałania dyskryminacji, a także realizować te programy lub projekty. Zadania związane z przeciwdziałaniem dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność Pełnomocnik wykonuje we współpracy z Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Rzecznik Praw Obywatelskich Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 roku o wdrożeniu niektórych przepisów w zakresie równego traktowania określa również Rzecznika Praw Obywatelskich jako organ wykonujący zadania w zakresie równego traktowania. Zgodnie z ww. ustawą do ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich wprowadzono zmiany rozszerzające jego kompetencje, zgodnie z którymi Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej W Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej w okresie od stycznia 2006 do marca 2010 funkcjonował Departament do spraw Kobiet, Rodziny i Przeciwdziałania Dyskryminacji, który odpowiadał za koordynację działań związanych ze statusem kobiet i rodziny w społeczeństwie oraz realizował zadania dotyczące przeciwdziałania wszelkim formom dyskryminacji zgodnie z właściwością Ministra. Do zadań Departamentu należało w szczególności: a) dokonywanie analiz i oceny sytuacji prawnej i społecznej kobiet i rodziny oraz osób dyskryminowanych, a także inicjowanie i koordynowanie działań 9

10 zmierzających do zapewnienia równego traktowania oraz wyrównywania szans osób dyskryminowanych; b) opracowywanie założeń polityki i aktów normatywnych związanych ze statusem kobiet i rodziny oraz przeciwdziałania dyskryminacji; c) opiniowanie projektów aktów normatywnych i innych dokumentów oddziałujących na sytuację kobiet i rodziny w społeczeństwie oraz w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji; d) współpraca z właściwymi organami administracji publicznej, organizacjami pozarządowymi i instytucjami w zakresie ich odpowiedzialności za realizację zadań i programów na rzecz kobiet i przeciwdziałania dyskryminacji; e) inicjowanie, realizowanie, koordynowanie oraz monitorowanie realizacji rządowych programów na rzecz kobiet, rodziny i przeciwdziałania dyskryminacji oraz dotyczących problematyki wyrównywania szans; f) koordynacja współpracy z organizacjami międzynarodowymi w sprawach związanych z przeciwdziałaniem dyskryminacji; g) promowanie, upowszechnianie i propagowanie problematyki przeciwdziałania dyskryminacji i równych szans oraz prowadzenie działań informacyjnoedukacyjnych na rzecz podnoszenia świadomości na temat dyskryminacji i jej przejawów oraz metod i strategii przeciwdziałania jej występowania; h) realizacja zadań w okresie świadczenia należnej pomocy ofiarom dyskryminacji w dochodzeniu ich praw; i) opracowywanie i realizowanie projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego; j) realizacja projektów finansowanych ze środków pochodzących z budżetu UE nakierowanych na zapewnienie równego traktowania oraz wyrównywania szans osób dyskryminowanych. Obecnie Ministerstwo realizuje zadania z zakresu wyrównywania szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy, zgodnie z kompetencjami Ministra. Należy jednak podkreślić, iż każdy minister w ramach swoich kompetencji w obszarze wskazanym w ustawie o działach administracji rządowej odpowiedzialny jest za politykę równouprawnienia i przeciwdziałania dyskryminacji, w tym m.in. ze względu na płeć. 2.3 Sytuacja kobiet i mężczyzn na rynku pracy Aktywność ekonomiczna 1 W 2010 r. kobiety stanowiły około 52% ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej. Wśród aktywnych zawodowo 2 znajduje się przeszło 45% kobiet, a wśród biernych zawodowo jest ich 61%. Oznacza to, że kobiety stanowią zbiorowość nadreprezentowaną wśród osób biernych zawodowo. W latach obserwowano systematyczny wzrost liczby pracujących kobiet. Pomimo to ich udział wśród pracujących ogółem nie ulegał istotnym zmianom. W 2010 r. liczba aktywnych zawodowo kobiet wyniosła 8017 tys. i w porównaniu z 2009 r. zwiększyła się o 193 tys., podczas gdy wśród mężczyzn omawiana subpopulacja zwiększyła się o 188 tys. W omawianym okresie współczynnik aktywności zawodowej osób w wieku 15 lat i więcej wyniósł 55,8%, przy czym współczynnik ten dla kobiet wynosił 48,2%, a dla mężczyzn 64,1%. Aktywność zawodowa kobiet jest niemal o 16 pkt proc. niższa niż 1 Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności Polski w 2010 r., dane GUS. 2 Populację aktywnych zawodowo tworzą pracujący i bezrobotni. 10

11 mężczyzn. W porównaniu do 2009 r. współczynnik aktywności zawodowej populacji osób w wieku 15 lat i więcej wzrósł o 0,9 pkt proc., wśród mężczyzn zwiększył się o 0,7 pkt proc. natomiast wśród kobiet wzrost wyniósł 0,9 pkt proc. Tabela 1: Współczynnik aktywności zawodowej w 2010 r. w podziale na płeć, wiek i wykształcenie (w %) Wskaźnik zatrudnienia kobiet jest prawie o jedną czwartą niższy od wskaźnika zatrudnienia mężczyzn. W omawianym okresie wskaźnik zatrudnienia ogółem (udział ludności pracującej w ogólnej liczbie ludności w wieku 15 lat i więcej) wyniósł 50,4%, przy czym wskaźnik ten dla kobiet wynosił 43,4%, a dla mężczyzn 58,1%. W porównaniu do 2009 r. wskaźnik zatrudnienia obniżył się w populacji mężczyzn (o 0,4 pkt proc.), zaś wśród populacji kobiet odnotowano wzrost o 0,2 pkt proc. W 2010 r. posiadanie pracy deklarowało 7214 tys. kobiet, tj. o 68 tys. (1,0%) więcej niż w 2009 r. oraz 8747 tys. mężczyzn, tj. o 25 tys. (0,3%) więcej niż rok wcześniej. 11

12 Tabela 2: Wskaźnik zatrudnienia w 2010 r. w podziale na płeć, wiek i wykształcenie (w %) Odnosząc się do aktywności ekonomicznej kobiet i mężczyzna na rynku pracy w sektorze publicznym należy zwrócić uwagę na sytuację w służbie cywilnej, stanowiącej istotną części sektora publicznego. Z analiz przeprowadzonych w zakresie zatrudnienia kobiet i mężczyzn w służbie cywilnej w latach r. wynika, że w 2010 r. 69,9 % członków korpusu służby cywilnej stanowiły kobiety, natomiast 30,1% mężczyźni. Ponadto, udział kobiet w zatrudnieniu na najwyższych szczeblach zarządzania w służbie cywilnej w 2010 r., tj. w grupie wyższych stanowisk w służbie cywilnej wynosił 49,9%. Bezrobocie Stopa bezrobocia W 2010 r. w porównaniu do 2009 r. odnotowano wzrost (o 20,4%) liczby osób bezrobotnych, do poziomu 1699 tys., w tym 896 tys. mężczyzn i 803 tys. kobiet. Zanotowana stopa bezrobocia dla osób w wieku 15 lat i więcej w 2010 r. wynosiła 9,6%. W porównaniu z rokiem 2009 stopa bezrobocia ogółem wzrosła o 1,4 pkt proc. Wzrost ten 12

13 wystąpił wśród mężczyzn, jak i kobiet (odpowiednio o 1,5 pkt proc. wobec 1,3 pkt proc.). Wśród kobiet stopa bezrobocia w omawianym okresie wynosiła 10,0% i była wyższa niż stopa bezrobocia mężczyzn (9,3%), co wydaje się potwierdzać tezę, że kobiety znajdują się w trudniejszej sytuacji na rynku pracy. W 2010 r. wśród osób biernych zawodowo (14014 tys. osób) kobiety stanowiły 61,4% (8606 tys. kobiet) i w porównaniu z 2009 r. ich liczba spadła o 122 tys., tj. o 1,4%. Wśród mężczyzn również odnotowano nieznaczny spadek z 5454 tys. do 5407 tys., tj. o 47 tys. (o 0,9%). Z uwagi na wysoki udział kobiet w populacji biernych zawodowo wskaźnik określający liczbę niepracujących na 1000 osób pracujących wśród kobiet był niemal 2 razy wyższy niż mężczyzn. W 2010 r. na 1000 pracujących kobiet przypadały 1304 kobiety niepracujące, natomiast na 1000 pracujących mężczyzn przypadało 721 niepracujących mężczyzn. Tabela 3: Stopa bezrobocia w 2010 r. w podziale na płeć, wiek i wykształcenie (w%) 13

14 Struktura bezrobocia kobiet i mężczyzn Rozpatrując statystki bezrobocia rejestrowanego można dostrzec podobne zależności, jakie występowały w analizie prowadzonej na podstawie danych pochodzących z BAEL. W końcu lutego 2011 r. w ewidencji bezrobotnych znajdowało się kobiet, tj. o (6,2 %) więcej niż w końcu lutego 2010 r. oraz mężczyzn, tj. mniej o (1,4 %) niż w analogicznym okresie 2010 r. W końcu lutego 2011 r. w urzędach pracy zarejestrowanych było bezrobotnych kobiet zamieszkałych na wsi oraz mężczyzn. W porównaniu ze stanem z końca lutego 2010 r. liczba bezrobotnych kobiet zamieszkałych na wsi zwiększyła się o 6,5 % (wśród mężczyzn odnotowano spadek o 1,6 %). Odsetek bezrobotnych kobiet zamieszkałych na wsi wśród zarejestrowanych bezrobotnych kobiet ogółem w końcu lutego br. wyniósł 43,8%. Wynagrodzenia Zróżnicowanie wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w Polsce w porównaniu z innymi państwami UE nie jest wysokie. W 2009 r. tzw. luka płacowa (gender pay gap) wyniosła 9,8 % podczas gdy średnio dla 27 państw UE kształtowała się ona na poziomie 17,1 %. Najniższa luka płacowa charakteryzowała Słowenię (3,2 %) zaś najwyższa Czechy (25,9 %). Część różnic w wysokości luki płacowej między państwami można wytłumaczyć różnicami w strukturze i poziomie zatrudnienia kobiet. Wynika to z faktu, że w krajach z niższymi wskaźnikami zatrudnienia kobiet, te pracujące są przeciętnie lepiej wykształcone od ogółu zatrudnionych mężczyzn. Jednocześnie jednak różnice w obserwowanych charakterystykach kobiet i mężczyzn tłumaczą jedynie część zróżnicowania w ich wynagrodzeniach, pozostałą należy przypisać nieobserwowalnym charakterystykom i/lub czystej dyskryminacji. Uwaga: Luka płacowa jest obliczona jako różnica w przeciętnych godzinowych wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn wyrażona jako procent przeciętnego godzinowego wynagrodzenia mężczyzn. Źródło: Obliczenia DAE MPiPS na podstawie danych Eurostatu. 14

15 Porównania międzynarodowe dostarczają dowodów na pewne regularności w zakresie różnic wynagrodzeń między mężczyznami i kobietami. Luka płacowa zwiększa się wraz z wiekiem, jest znacznie mniejsza w sektorze publicznym i jest wyższa dla osób w związkach małżeńskich niż dla osób w stanie wolnym 3. Ponadto luka płacowa wydaje się być powiązana z poziomem segregacji zawodowej w danym kraju. Także po części wynikająca z przeważającej liczby kobiet wykonujących niżej opłacane zawody na niższych stanowiskach w porównaniu z mężczyznami. Z uwagi na fakt, iż kobiety częściej wybierają pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz mają liczniejsze przypadki przerwy w karierze z powodów rodzinnych, są one w większym stopniu narażone na niekorzystne skutki dla ich płacy, postępów w karierze i gromadzonych uprawnień emerytalnych 4. W 2008 r. miesięczne wynagrodzenie kobiet 5 (w przeliczeniu na pełen etat) było niższe przeciętnie o 19 % od wynagrodzenia mężczyzn. Jednocześnie różnice w medianie płac były znacznie mniejsze i wynosiły około 13 %. Sugeruje to, że wysokie rozbieżności w zarobkach kobiet i mężczyzn dotyczą przede wszystkim górnej części rozkładu wynagrodzeń. Miesięczne płace 10 % najniżej zarabiających pracowników w obu grupach są porównywalne, jednakże różnice wśród najlepiej zarabiających 10 % przekraczają 20 %. Różnice te mogą wynikać także z niedoreprezentowania kobiet na najlepiej wynagradzanych stanowiskach kierowniczych, a nie tylko z dyskryminacji płacowej. W odniesieniu do wynagrodzeń w służbie cywilnej, stanowiącej część polskiego sektora publicznego, należy stwierdzić, iż w 2010 r. na wszystkich szczeblach kariery w służbie cywilnej występowało niewielkie zróżnicowanie wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. W porównaniu do sytuacji w sektorze biznesowym w służbie cywilnej występowało mniejsze zróżnicowanie poziomów wynagrodzeń obydwu płci. Powyższe może wskazywać na pełniejsze uwzględnienie perspektywy równości płci w urzędach wchodzących w zakres służby cywilnej niż w podmiotach biznesowych. Ponadto, dodatkowa analiza wynagrodzeń w grupie wyższych stanowisk w służbie cywilnej, dotycząca poziomu wynagrodzeń zasadniczych dyrektorów generalnych urzędów, wykazała, iż wynagrodzenia kobiet na tych stanowiskach są wyższe niż wynagrodzenia mężczyzn. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku przeciętnych wynagrodzeń w grupie stanowisk średniego szczebla zarządzania w służbie cywilnej. 2.4 Zdrowie W końcu 2010 r. 6 ludność Polski liczyła tys. osób, tj. o ok. 33 tys. więcej niż przed rokiem. Tempo przyrostu ludności było dodatnie i wynosiło 0,09% (w 2009 r. wyniosło 0,08%). Dodatni przyrost rzeczywisty jest obserwowany trzeci z kolei rok, natomiast w latach odnotowywano ubytek rzeczywisty - liczba mieszkańców Polski zmniejszyła się wówczas w sumie o ok. 179 tys. (największy spadek odnotowano w 2006 r. - o 32 tys.) przede wszystkim w wyniku niskiej liczby urodzeń. W 2010 r. roku przyrost naturalny był dodatni i wyniósł prawie 35 tys., co oznacza, że w 2010 r. - w wyniku bilansu urodzeń i zgonów - 3 Employment in Europe 2006, European Commission. 4 Report on equality between women and men 2009, European Commission. 5 Struktura wynagrodzeń według zawodów w październiku 2008 r., GUS, Warszawa Tekst w oparciu o analizę Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2010 roku, publikacja: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r., GUS 2011 r. 15

16 przeciętnie, na każde 10 tys. ludności, przybyło 9 osób, podobnie jak rok wcześniej (na początku bieżącego stulecia 3 osoby). w tys. 600 Ruch naturalny ludności w latach Urodzenia Zgony Źródło: Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2010 roku, publikacja: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r., GUS 2011 r. W ogólnej liczbie ludności Polski kobiety stanowią ok. 52%; na 100 mężczyzn przypada ich 107 (wśród ludności miejskiej 111, na obszarach wiejskich 101). Wskaźnik ten zmienia się w zależności od wieku osób; do 45 roku życia występuje liczebna przewaga mężczyzn (97 kobiet na 100 mężczyzn), powyżej tego wieku współczynnik feminizacji wynosi 125, w tym w najstarszych grupach wieku (70 lat i więcej) 180. W 2010 roku mieszkaniec Polski miał przeciętnie 38 lat (mediana wieku co oznacza, że połowa ludności kraju wiek ten już przekroczyła, a druga połowa jeszcze go nie osiągnęła). Dla mężczyzn parametr ten wynosi 36,2 lat, kobiety są starsze (w wyniku dłuższego trwania życia) i mają średnio 40 lat. W ciągu minionego 10-lecia statystyczny Polak stał się starszy o 2,5 roku (w 2000 r. mediana wieku ludności wynosiła 35,4, dla mężczyzn - 33,4, kobiet - 37,4). Mieszkańcy wsi są młodsi, ich średni wiek wynosi 36,2 lat, w miastach 39,2 lat. W 2010 r. zarejestrowano ponad 413 tys. urodzeń żywych o ok. 4 tys. mniej niż przed rokiem; współczynnik urodzeń wyniósł 10,8 o 1 pkt więcej niż na początku dekady, ale o prawie 9 pkt mniej niż w 1983 r. Od 2004 roku obserwowany jest wzrost liczby urodzeń (w 2003 r. urodziło się 351 tys. dzieci - najmniej w okresie powojennym) nie oznacza to jednak boomu urodzeniowego. Należy podkreślić, że obecnie liczba urodzeń jest w dalszym ciągu niższa o ok. 40% w stosunku do wielkości rejestrowanych podczas ostatniego wyżu demograficznego, np. w 1983 r. - ostatnim, łączonym z boomem urodzeniowym - urodziło się 724 tys. dzieci. Zwiększenie natężenia urodzeń ma miejsce przede wszystkim wśród rodzin zamieszkałych w miastach, ale współczynnik urodzeń na wsi jest w dalszym ciągu wyższy; w 2010 r. wynosił on 11,4, w mieście 10,4. Rosnąca w ostatnich latach liczba urodzeń jest echem wyżu demograficznego z pierwszej połowy lat 80-tych i jest determinowana wejściem w wiek najwyższej płodności kobiet urodzonych w latach Dodatkowo na wzrost składa się także bieżąca realizacja planów rodzicielskich, które wcześniej były odkładane (przez osoby urodzone w latach 70-tych ub. wieku). Jednakże w dalszym ciągu poziom reprodukcji nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleń nadal utrzymuje się obserwowany od 1989 r. okres depresji urodzeniowej. 16

17 3,0 2,5 Współczynniki dzietności w latach Miasta Wieś Ogółem 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Źródło: Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2010 roku, publikacja: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r., GUS 2011 r. W 2010 r. współczynnik dzietności wyniósł niespełna 1,4, co oznacza jego wzrost (o 0,16 pkt) w stosunku do odnotowanego w 2003r., w którym wskaźnik ten był najniższy od ponad 50 lat, ale także oznacza, że jest on w dalszym ciągu niższy o ok. 0,75 pkt od wielkości optymalnej, określanej jako korzystna dla stabilnego rozwoju demograficznego. Najbardziej korzystną sytuację demograficzną określa współczynnik dzietności kształtujący się na poziomie 2,1-2,15, tj. gdy w danym roku na 100 kobiet w wieku lat przypada średnio urodzonych dzieci, obecnie przypada 138 dzieci. Przeobrażenia demograficzne (rozpoczęte już w latach 90-tych ub. wieku) spowodowały między innymi przesunięcie najwyższej płodności kobiet z grupy wieku lata do grupy lat, a także znaczący wzrost płodności w grupie wieku lata (jest to tzw. realizacja odłożonych urodzeń). W konsekwencji nastąpiło podwyższenie średniego wieku rodzenia dziecka, który w 2010 r. wyniósł 28,7 roku wobec 26,1 w 2000 r. (wzrost o ponad 2 lata); wzrósł także - do 26,6 lat, tj. o prawie 3 lata - średni wiek urodzenia pierwszego dziecka, który w 2000 r. wynosił 23,7 lat. Zmieniła się także struktura poziomu wykształcenia matek. W 2010 r. - w stosunku do początku lat 90-tych - odsetek matek z wykształceniem wyższym wzrósł prawie 7-krotnie, tj. z 6% do ponad 40% (w 2000 r. wynosił 19%), natomiast 3-krotnie zmniejszył się odsetek kobiet z wykształceniem podstawowym i bez wykształcenia - z 18% do niespełna 6% (w 2000 r. 12%). Obserwowane zmiany to efekt wyboru, jakiego coraz częściej dokonują ludzie młodzi decydując się najpierw na osiągnięcie określonego poziomu wykształcenia oraz stabilizacji ekonomicznej, a dopiero potem (około 30-tki) na założenie rodziny oraz jej powiększanie. Dzietność kobiet w istotnym stopniu jest determinowana liczbą zawieranych związków małżeńskich. Obecnie ok. 80% dzieci rodzi się w rodzinach tworzonych przez prawnie zawarte związki małżeńskie, przy czym prawie połowa dzieci rodzi się w okresie pierwszych trzech lat trwania małżeństwa rodziców. Jednocześnie od kilkunastu lat systematycznie rośnie odsetek urodzeń pozamałżeńskich. Na początku lat 90-tych ze związków pozamałżeńskich rodziło się ok. 6-7% dzieci, w 2000 r. 12%, zaś w ostatnich latach ok %. Odsetek ten jest zdecydowanie wyższy w miastach w 2010 r. wyniósł ponad 23%, na wsi ponad 17%. Rosnący współczynnik dzietności pozamałżeńskiej może 17

18 oznaczać, że zwiększa się liczba rodzin tworzonych przez związki partnerskie lub wzrasta liczba matek samotnie wychowujących dzieci, tworzących rodziny niepełne. W 2010 r. zmarło prawie 379 tys. osób, tj. o ponad 6 tys. mniej niż w 2009 r.; współczynnik umieralności wyniósł 9,9 (w 2009 r. 10,1 ). W ogólnej liczbie osób zmarłych ponad 47% stanowią kobiety. W Polsce odnotowuje się zjawisko wysokiej nadumieralności mężczyzn - widoczne zresztą już wśród chłopców. W młodszych grupach wieku, począwszy od lat, współczynnik zgonów dla mężczyzn jest 4-krotnie wyższy niż dla kobiet, zaś w starszych grupach wieku - 3 i 2-krotnie wyższy. Do głównych przyczyn zgonów w Polsce należą choroby układu krążenia i choroby nowotworowe oraz urazy i zatrucia. W zakresie umieralności z powodu chorób układu krążenia od kilku lat obserwuje się istotną poprawę. W 2009 r. stanowiły one przyczynę ok. 46% wszystkich zgonów (w 2000 r. prawie 48%, a na początku lat 90-tych ponad 52%). Wśród kobiet umieralność w wyniku chorób układu krążenia jest zdecydowanie wyższa, w 2009 r. ich udział w ogólnej liczbie zgonów kobiet wyniósł ponad 52%, a wśród mężczyzn ok. 41%. Niekorzystnym zjawiskiem jest bardzo szybki wzrost liczby zgonów powodowanych chorobami nowotworowymi - do ponad 24% ogółu zgonów w 2009 r., jednocześnie odnotowuje się wzrost liczby nowych zachorowań. W 2000 r. nowotwory były przyczyną 23% zgonów, a w 1990 r. niecałe 19%. W wyniku nowotworów nieznacznie częściej umierają mężczyźni niespełna 26% zgonów (kobiety prawie 23%). % Zgony według przyczyn w latach Układ krążenia Nowotwory złośliwe Urazy i zatrucia Przyczyny niedokładnie określone Pozostałe Źródło: Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2010 roku, publikacja: Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2010 r., GUS 2011 r. W 2010 r. przeciętne trwanie życia dla mężczyzn wynosiło 72,1 lat, a dla kobiet 80,6 lat. W porównaniu do początku lat 90-tych trwanie życia wydłużyło się o prawie 6 lat dla mężczyzn oraz o 5,4 roku dla kobiet (w 2000 r. parametr ten wynosił dla mężczyzn 69,7 lat, a dla kobiet 78,0). Ze względu na występujące w Polsce zjawisko wysokiej nadumieralności mężczyzn różnica między trwaniem życia kobiet i mężczyzn jest znacząca; obecnie wynosi 8,5 roku, a na początku dekady - 8,3. 18

19 W kwestii zakażeń wirusem HIV analiza wyników z Punktów Konsultacyjno- Diagnostycznych, wykonujących anonimowe i bezpłatne badania w kierunku HIV pokazuje, że w 2010 r. liczba kobiet z wynikiem dodatnim w stosunku do roku 2007 zmalała, natomiast liczba mężczyzn z wynikiem dodatnim wzrosła. Problem zakażeń wirusem HIV jest problemem zdrowotnym, społecznym i psychologicznym. Wiąże się z uprzedzeniami społecznymi, stereotypami, problemami z tworzeniem satysfakcjonującego obrazu samego siebie, swojej tożsamości. Osoby żyjące z HIV napotykają niejednokrotnie na trudności w uczestniczeniu w szeroko rozumianym życiu społecznym, doświadczają głębokiego poczucia alienacji. Dzieje się tak zarówno z powodu wspomnianych uprzedzeń, jak i błędnych nastawień i obrazów choroby u samych zakażonych, co skutkuje marginalizacją wynikającą z mechanizmu samospełniających się przepowiedni, a także bezradnością i zewnętrznym poczuciem braku kontroli. Prowadzi to również w konsekwencji do niższego statusu socjoekonomicznego opisywanej grupy. Dużym problemem wynikającym zarówno z powyższych przesłanek, jak i natury samej choroby, jest częste występowanie w tej populacji zespołu stresu pourazowego. Strach przed dyskryminacją, skutkami choroby oraz słaba dostępność serwisów informacyjnych są przyczyną małej wiedzy na temat HIV. Powoduje to zaniechanie zachowań prozdrowotnych, kryzysy psychologiczne, a także obniżenie komfortu życia osób seropozytywnych. Tabela 4: Wyniki z Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych, wykonujących anonimowe i bezpłatne badania w kierunku HIV połączone z poradnictwem okołotestowym rok: Liczba kobiet z wynikiem ujemnym: 8093, z wynikiem dodatnim 44; Liczba mężczyzn w wynikiem ujemnym 10463, z wynikiem dodatnim 172; 2008 rok: Liczba kobiet z wynikiem ujemnym: 8545, z wynikiem dodatnim 47; Liczba mężczyzn w wynikiem ujemnym 11647, z wynikiem dodatnim 199; 2009 rok: Liczba kobiet z wynikiem ujemnym: 11675, z wynikiem dodatnim 52; Liczba mężczyzn w wynikiem ujemnym 13516, z wynikiem dodatnim 269; 2010 rok: Liczba kobiet z wynikiem ujemnym: 11527, z wynikiem dodatnim 42; Liczba mężczyzn w wynikiem ujemnym 13590, z wynikiem dodatnim 243. Źródło: dane Ministerstwa Zdrowia. Art. 68 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia każdemu bez względu na płeć prawo do ochrony zdrowia. Jednocześnie obywatelom władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Zakres i warunki udzielania świadczeń medycznych oraz zasady i tryb finansowania świadczeń opieki zdrowotnej został określony w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej 19

20 ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych zwane dalej "świadczeniobiorcami". Osobom nieposiadającym obywatelstwa polskiego, innym niż świadczeniobiorcy, świadczenia zdrowotne udzielane są na zasadach określonych w przepisach odrębnych i umowach międzynarodowych. Kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu znajdują się pod szczególną ochroną prawną. Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia przedmiotowej grupie szczególnej opieki zdrowotnej. Kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu znajdują się w Polsce pod szczególną ochroną prawną. Ochronę kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu zapewnia zarówno ustawodawstwo krajowe jak i ratyfikowane przez Polskę umowy międzynarodowe. W najwyższym akcie prawnym Rzeczypospolitej Polskiej - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, kobieta w ciąży została objęta ochroną państwa. Art. 68 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, że: Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Także akty prawa międzynarodowego, których Polska jest sygnatariuszem, nakładają na władze publiczne obowiązek specjalnego traktowania kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określono zakres i warunki udzielania świadczeń medycznych, zasady i tryb ich finansowania ze środków publicznych oraz zadania władz publicznych w zakresie zapewnienia równego dostępu do tych świadczeń. Świadczeniobiorcy zapewnia się i finansuje ze środków publicznych na zasadach i w zakresie określonych w ustawie między innymi: opiekę nad kobietą w ciąży, w okresie porodu i połogu, opiekę prenatalną nad płodem i opiekę nad noworodkiem oraz wstępną ocenę stanu zdrowia i rozwoju niemowlęcia. Wszystkie kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu mają prawo do korzystania ze wskazanych świadczeń. W celu zmobilizowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne, uzależniono wypłatę jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, od pozostawania przez kobietę pod opieką medyczną przez cały okres ciąży. Dane na temat liczby porad udzielonych kobietom w ciąży do 10 tygodnia ciąży, do 14 tygodnia ciąży oraz powyżej 14 tygodnia ciąży wskazują, że tzw. wczesna zgłaszalność (w pierwszym trymestrze ciąży) kształtuje się na poziomie % - w zależności od regionu. Uzależnienie uzyskania dodatku z tytułu urodzenia dziecka od jak najwcześniej podjętej profilaktyki, przyczyniło się do zwiększenia zgłaszalności kobiet. W kwestii planowania rodziny w Polsce obowiązują uregulowania ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78, z późn. zm.). Ustawa przyjmuje jako naczelną zasadę normatywną stwierdzenie, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka, a troska o życie i zdrowie należy do podstawowych obowiązków państwa, społeczeństwa i obywatela. Ponadto uznaje prawo każdego obywatela do odpowiedzialnego decydowania o posiadaniu dzieci oraz prawo dostępu do informacji, edukacji, poradnictwa i środków umożliwiających korzystanie z tego prawa. Przepisy ustawy mają na celu zapewnienie kobietom, płodom i noworodkom, optymalnych warunków zdrowotnych, a także warunków sprzyjających podejmowaniu przez kobiety świadomej decyzji o posiadaniu potomstwa, poprzez stworzenie systemu edukacji, szerokiej gamy świadczeń zdrowotnych, socjalnych i prawnych. Informacje na ten temat wykonania ustawy zawarte są w Sprawozdaniu Rady Ministrów z wykonywania ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz skutkach jej stosowania. 20

21 2.5 Edukacja Jeżeli chodzi o dostęp do edukacji należy podkreślić, że w Polsce nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. Ustawa z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 458), po trwającym od roku szkolnego 2009/2010 okresie pilotażowym, wprowadza od 1 września 2011 r. obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci 5-letnich, a od 1 września 2012 r. obowiązek szkolny dla dzieci 6-letnich. Obowiązek szkolny dziecka trwa do ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia. Zgodnie z konstytucyjną zasadą stanowiącą, że kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym, w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, system oświaty w Polsce zapewnia równy dostęp dziewcząt i chłopców do edukacji na wszystkich etapach kształcenia, w tym równy dostęp do wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych przewidzianych w ramowych planach nauczania w szkołach publicznych. Dziewczęta i chłopcy uczą się tych samych przedmiotów w szkole podstawowej, w gimnazjum i w szkole ponadgimnazjalnej. Świadomość dziewcząt i chłopców jest kształtowana podczas procesu edukacyjnego w tym przez nabywanie określonych wiadomości i umiejętności. Zarówno dziewczęta, jak i chłopcy, przystępując do kolejnego etapu edukacji, mają jednakowe możliwości wykorzystania swoich indywidualnych predyspozycji i zainteresowań. Zgodnie z obowiązującymi przepisami polskiego prawa oświatowego przyznaje się uczniom, bez względu na płeć, cztery rodzaje stypendiów: stypendium Prezesa Rady Ministrów, stypendium ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, stypendium ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe. Z wyjątkiem przypadków wynikających z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. Nr 200, poz. 2047, z póź. zm.), które uniemożliwiają niepełnoletnim dziewczętom rozpoczęcie kształcenia w niektórych zawodach, nie istnieją żadne utrudnienia dla kobiet w dostępie do nauki i wykonywania zawodów uznawanych powszechnie za męskie. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i przepisy wykonawcze do tej ustawy regulują sposób świadczenia usług doradczych w szkołach i placówkach oświatowych. Wymieniona ustawa stanowi, iż system oświaty zapewnia m.in. przygotowanie uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. Szkoły mają obowiązek tworzenia wewnątrzszkolnych systemów doradztwa zawodowego w gimnazjach, liceach ogólnokształcących, liceach profilowanych, technikach i zasadniczych szkołach zawodowych. Usługi z zakresu poradnictwa zawodowego są kierowane do wszystkich klientów niezależnie od płci. Natomiast decyzje o wyborze zawodu oraz kierunku kształcenia powinny być oparte na kompetencjach, predyspozycjach i zainteresowaniach, z uwzględnieniem ambicji i preferowanego modelu życia osoby radzącej się. Współczynniki skolaryzacji są miarą powszechności nauczania i wyrażane są w ujęciu procentowym. W roku szkolnym 2009/2010 we wszystkich typach szkół: podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych kształciło się 5,6 mln dzieci, młodzieży i dorosłych, co stanowiło 14,8% ludności kraju. Poniżej dane GUS Oświata i wychowanie w roku szkolnym 2009/

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU Załącznik nr 1 do Regulaminu pracy w Uniwersytecie Śląskim PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU 1. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 27.01.2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna Podstawowe informacje o sytuacji demograficznej Polski w 2011 roku

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU ...... (oznaczenie pracodawcy) INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 94 1 k.p., udostępniam pracownikom zatrudnionym w tekst przepisów

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Dziennik Ustaw Nr 254 17574 Poz. 1700 1700 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/15 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700.

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie Aneks Nr 1 z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie dotyczy: 1. Równego traktowania w zatrudnieniu na podstawie ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji

Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji Informacja o przepisach odnoszących się do równego traktowania oraz zakazu dyskryminacji I. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.):

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Równość szans kobiet i mężczyzn jest jednym z elementów szerszej kwestii równości szans, których przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja! Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!. Krótka historia polityki równości płci w UE I. Podejście nastawione wyłącznie na kobiety wynikające z braku ich udziału w życiu społecznym i zawodowym PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.)

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Dz.U.08.223.1460 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Źródła prawa pracy

Rozdział I. Źródła prawa pracy Kodeks pracy Rozdział I. Źródła prawa pracy Tabl. 1. Hierarchia źródeł prawa pracy Hierarchia źródeł prawa pracy (art. 9 1 KP) Kodeks pracy przepisy innych ustaw przepisy aktów wykonawczych postanowienia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm);

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm); INFORMACJA dla pracowników Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie zawierająca informacje o przepisach dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu Wypisy

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt Projekt realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VI, Działanie 6.1, Poddziałanie 6.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia oraz podnoszenie poziomu aktywności zawodowej

Bardziej szczegółowo

Agencje zatrudnienia. Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy

Agencje zatrudnienia. Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy Agencje zatrudnienia Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy Zagadnienia ogólne. Z przepisów art. 18 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, iż prowadzenie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku

Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku Materiał na konferencję prasową w dniu 30 stycznia 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Podstawowe informacje o rozwoju demograficznym Polski do 2013 roku Stan

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1)

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1460. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje czerwiec Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy czerwiec 2015 r. Województwo pomorskie maj 2015 r. czerwiec 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Prowadzisz agencję zatrudnienia? Sprawdź czy działasz zgodnie z przepisami

Prowadzisz agencję zatrudnienia? Sprawdź czy działasz zgodnie z przepisami Prowadzisz agencję zatrudnienia? Sprawdź czy działasz zgodnie z przepisami Zachęcamy podmioty gospodarcze działające na rynku pracy na terenie województwa pomorskiego jako agencje zatrudnienia do wypełnienia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 listopada 2014 r. Poz. 1648 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 19 listopada 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

STATUT POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W SOSNOWCU

STATUT POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W SOSNOWCU Załącznik Nr 2 do uchwały Nr 617/XXXVI/2013 Rady Miejskiej w Sosnowcu z dnia 21 marca 2013 STATUT POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W SOSNOWCU (Tekst jednolity) Rozdział I Postanowienia ogólne: 1 1. Powiatowy Urząd

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce.

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. Mimo, że pozycja kobiet na rynku pracy w Polsce stale się poprawia, to wciąż widoczne

Bardziej szczegółowo

Kobiety i praca. Czarno na białym

Kobiety i praca. Czarno na białym Kobiety i praca. Czarno na białym Babę zesłał Bóg. Raz mu wyszedł taki cud! Historia vitae magistra est! Z kobietami wielka bieda, lecz bez kobiet żyć się nie da! Jeśli chcesz, by zostało coś powiedziane

Bardziej szczegółowo

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub URZĄ D STATT YSTYC ZNY W BIAŁ Y MSTOKU Opracowania sygnalne Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00 fax 85 749 77 79 Białystok, marzec 2012 r. r Internet: www.stat..gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich. 1) (tekst jednolity) Dz.U.2001.14.147 2007-03-15 zm. Dz.U.2006.218.1592 art. 33(a) 2010-11-09 zm. Dz.U.2010.197.1307 art. 3 2011-01-01 zm. Dz.U.2010.254.1700 art. 26 2011-01-02 zm. Dz.U.2010.182.1228 art. 90 2011-08-31 zm.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich 1)

USTAWA z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich 1) Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 1987 Nr 21 poz. 123 USTAWA z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich 1) Art. 1. 1. Ustanawia się Rzecznika Praw Obywatelskich. 2. Rzecznik Praw Obywatelskich,

Bardziej szczegółowo

BEZROBOCIE W POLSCE W 2013 ROKU

BEZROBOCIE W POLSCE W 2013 ROKU Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Rynku Pracy BEZROBOCIE W POLSCE W 2013 ROKU Raport tabelaryczny Maj 2014 Opracowanie: Wydział Analiz i Statystyki (JMŁ) Przedruk w całości lub w części

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Konferencja podsumowująca badania pt. Polityka publiczna wobec osób

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych

Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych Sondaż diagnostyczny został przeprowadzony przez uczestników projektu Dyskryminacja? Działam przeciw! w ich środowiskach lokalnych. W badaniu ankietowym

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Warszawa, 25 czerwca 2015r. Zasada równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy jest w przypadku funduszy unijnych jedną

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności Materiał na konferencję prasową w dniu 23 września r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy MONITORING RYNKU PRACY Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity

UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity UCHWAŁA NR 5 XIX KZD ws. działalności finansowej Związku (z późniejszymi zmianami) tekst jednolity Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarność, działając na podstawie 64 ust.2, 69 ust.1 i 2, 70 i 74 ust.

Bardziej szczegółowo

... (nazwa i pieczęć pracodawcy bądź pieczątka firmowa) W N I O S E K

... (nazwa i pieczęć pracodawcy bądź pieczątka firmowa) W N I O S E K ...... (nazwa i pieczęć pracodawcy bądź pieczątka firmowa)..., dnia... (miejscowość) STAROSTA KOSZALIŃSKI za pośrednictwem Powiatowego Urzędu Pracy w Koszalinie W N I O S E K o skierowanie osób/y/ bezrobotnych

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna LUTY 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna LUTY 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Luty 2015 Data wydania Informacja miesięczna LUTY 2015 r. Tczew, luty 2015 Str. 2 Monitoring Rynku Pracy Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

lunamarina - Fotolia.com

lunamarina - Fotolia.com 6 lunamarina - Fotolia.com Populacja dzieci w Polsce Zmiany demograficzne związane z długością życia, zmniejszaniem się liczby ludności w wieku produkcyjnym i spadkiem liczby urodzeń, dotyczą Polski i

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju

Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju Polityka społeczna a sytuacja bezrobotnych osób niepełnosprawnych: kierunki działań i perspektywy rozwoju Danuta Orzeszyna Główny Specjalista w Wydziale ds. Osób Niepełnosprawnych UMWD we Wrocławiu SKALA

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Część I 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE 1. Konstytucja RP z dnia 2.04.1997r. (art. 65) podstawowy akt prawny, z którego wynika konieczność organizowania i wspierania poradnictwa zawodowego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS Dziennik Ustaw Nr 44 2922 Poz. 227 227 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom i Zwalczania Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA

UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA Zbigniew Dmochowski UE, a PROBLEM NIE DYSKRYMINOWANIA Traktat Amsterdamski Art.6a Bez uszczerbku dla innych postanowień niniejszego Traktatu oraz w granicach uprawnień, nadanych niniejszym Traktatem Wspólnocie,

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. ***

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. *** URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania kwiecień 2016 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020. Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.. Konieczność realizacji zasad horyzontalnych została unormowana w podstawowych dokumentach i aktach prawnych obowiązujących w ramach

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 30.06.2012 roku

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 30.06.2012 roku MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM według stanu na dzień 30.06. roku OŚWIĘCIM, LIPIEC Według stanu na dzień 30 czerwca roku w powiecie oświęcimskim zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne REGULAMIN ORGANIZACJI SZKOLEŃ Załącznik do zarządzenia nr 4/2015 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Otwocku z dnia 30.01.2015r. W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W OTWOCKU Rozdział I Postanowienia ogólne 1

Bardziej szczegółowo

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli

LESZEK JAWORSKI. Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli LESZEK JAWORSKI Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli Spis treści Pomoc materialna o charakterze socjalnym dla uczniów i nauczycieli 1. Pomoc materialna dla uczniów... 5 1.1.

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Marzec 2015 Data wydania Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Tczew, marzec 2015 Marzec 2015 Str. 2 Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, maj 2011 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Ogólne

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU

ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU ZMIANY W PRAWIE PRACY OBOWIAZUJĄCE OD 2013 ROKU Wyższe wynagrodzenie minimalne Od 1 stycznia 2013 r. wynagrodzenie minimalne wzrośnie i wynosić będzie 1600 zł brutto miesięcznie. Wynagrodzenie pracownika

Bardziej szczegółowo

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Żory, 16 stycznia 2014 Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ewa Szymala Opracowano na podstawie Poradnika Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już

i kosmetyki, ubrania i obuwie, podręczniki, paliwo, usługi turystyczne, kulturalne, sportowe. W całej Polsce o Kartę Dużej Rodziny wystąpiło już UZASADNIENIE Polityka rodzinna jest jednym z fundamentów polityki społecznej prowadzonej przez państwo. Musi ona odpowiadać na współczesne wyzwania wynikające z przemian społecznych i demograficznych,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU. Rozdział I Postanowienia ogólne

POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do Zarządzenia 03/04/2015 POLITYKA ANTYMOBBINGOWA WSAP IM. S. STASZICA W BIAŁYMSTOKU Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Polityka Antymobbingowa, zwana dalej również P.A., ustala zasady zapobiegania

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

- o świadczeniach dla osób, które wychowały co najmniej troje dzieci do ukończenia pełnoletności.

- o świadczeniach dla osób, które wychowały co najmniej troje dzieci do ukończenia pełnoletności. Warszawa, dnia 6 marca 2014 r. Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Cele FIO w 2006 Podstawowym celem FIO jest finansowe wsparcie inicjatyw obywatelskich z udziałem organizacji pozarządowych, podejmowanych na rzecz: Cel 1

Bardziej szczegółowo

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy.

Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy. BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy Materiał porównawczy do ustawy z dnia 11 października 2013 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy (druk nr 465) U S T A W A z dnia 20

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 31)

do ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr 31) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016 (druk nr

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Wrzesień 2015 Informacja miesięczna WRZESIEŃ 2015 r. Tczew, wrzesień 2015 Wrzesień 2015 Uwagi metodyczne Str. 2 Podstawę prawną do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw Raport z konsultacji publicznych oraz opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności

Bardziej szczegółowo

Forma przekazania danych

Forma przekazania danych 1.23. RYNEK PRACY 1. Symbol badania: 1.23.06(043) 2. Temat badania: Bezrobotni i poszukujący zarejestrowani w urzędach 3. Rodzaj badania: Badanie stałe 4. Prowadzący badanie: Minister właściwy do spraw

Bardziej szczegółowo

Szanowny Panie Ministrze,

Szanowny Panie Ministrze, Warszawa, 16.03.2015 Pan Minister Władysław Kosiniak-Kamysz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Szanowny Panie Ministrze, Organizacje tworzące Koalicję na rzecz CEDAW zwracają się do Pana Ministra

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko )

Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko ) Najważniejsze informacje o rządowym projekcie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. projekt ustawy,,500 zł na dziecko ) 1) Zagadnienia ogólne stan obecny Obecnie wzrósł udział rodzin z jednym

Bardziej szczegółowo

Sykuna Barczewski Partnerzy Kancelaria Adwokacka. kontakt: kancelaria@kancelariasbp.pl. Alert prawny

Sykuna Barczewski Partnerzy Kancelaria Adwokacka. kontakt: kancelaria@kancelariasbp.pl. Alert prawny stan prawny: 8 kwietnia 2015 roku Alert prawny Zmiany w wyznaczaniu charakterystyki energetycznej budynku (Dz.U. poz. 376) Z dniem 18 kwietnia 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica

Zapewnienie profesjonalnej opieki nad dzieckiem jest kluczowe dla rodzica UZASADNIENIE Priorytetem polityki społecznej państwa są działania na rzecz rodziny. Wyzwaniem, przed którym obecnie stoimy, jest mała liczba urodzeń. Prowadzone w ostatnich latach przez Rząd działania

Bardziej szczegółowo

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania...

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania... Załącznik 1 OŚWIADCZENIE dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych osoby przebywającej na urlopie wychowawczym*/ osoby pobierającej zasiłek macierzyński*/ osoby pobierającej zasiłek w wysokości

Bardziej szczegółowo