KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO"

Transkrypt

1 PROGRAM LLP GRUNDTVIG KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO MATERIAŁY SZKOLENIOWE ZEBRANE DLA PROJEKTU TWORZENIE USŁUG EDUKACYJNYCH DLA RODZICÓW ZE ŚRODOWISK MIGRACYJNYCH PARTNERZY PROJEKTU: CENTRUM PRO VEŘEJNOU POLITIKU, CZECHY MENEDZMENTA HOLDING, ŁOTWA JONISKĖLIO IGNO KARPIO ŽEMĖS ŪKIO IR PASLAUGŲ MOKYKLA, LITWA OŚWIATOWIEC-ŁÓDŹ, POLSKA COLEGIUL TEHNIC METALURGIC, RUMUNIA MERSIN IL MILLI EGITIM MUDURLUGU, TURCJA 1

2 Wstęp Komunikacja na odległość rodzicdziecko Wzory komunikacji w rodzinie uległy zmianie odkąd byliśmy dziećmi. Sposób, w jaki członkowie rodziny wchodzą ze sobą w interakcję zmienił się pod wpływem oddziaływania uwarunkowań społecznych. Rozwód, niepełne rodziny, matki aktywne zawodowo poza domem, późniejsze zakładanie rodziny, przejście od społeczeństwa rolniczego do przemysłowego, rozwój technologii informacyjnych oraz rosnąca mobilność wpłynęły na rodziny i komunikację w nich. Wyjaśnia to, dlaczego współcześni rodzice potrzebują pomocy w rozwijaniu nowych strategii komunikacyjnych. Komunikacja odgrywa główną rolę w określaniu jakości życia rodzinnego. Rodziny o wysokiej jakości życia rodzinnego nazwane są zdrowymi rodzinami. Badaczka Virginia Satir 1 stwierdziła, że w zdrowej rodzinie poczucie własnej wartości jej członków jest wysokie; komunikacja jest bezpośrednia, jasna, właściwa i szczera; zasady są elastyczne, ludzkie i podlegają zmianie; związki rodziny ze społeczeństwem są otwarte i użyteczne. W takich rodzinach ludzie aktywnie słuchają, patrzą na siebie, a nie przez siebie; traktują dzieci jak ludzi; dotykają się czule niezależnie od wieku; otwarcie omawiają swoje rozczarowania, obawy, krzywdy, złość i krytykę, jak również radości i osiągnięcia. W innym badaniu naukowiec 2 wyróżnił dziesięć czynników związanych z rodzinami, które się właściwie porozumiewają. Czynniki te, w kolejności od najważniejszych, to otwartość, dbanie o stabilność strukturalną, wyrażanie uczuć, wsparcie emocjonalne i instrumentalne, czytanie w myślach (rozumienie, co inni myślą i czują), uprzejmość, dyscyplina (jasne zasady i konsekwencje), humor, regularne i rutynowe interakcje oraz unikanie osobistych i przykrych tematów. Komunikacja rodzic-dziecko odzwierciedla najbardziej podstawową międzypokoleniową relację w rodzinie. Struktura społeczna i potrzeby dziecka obligują rodziców do opieki i dbania o potomka. Dzieci rodzą się zależne od swoich rodziców i wymagają ich pomocy. Większość naszych relacji z ludźmi to relacje wyboru, dzieci nie wybierają jednak swoich rodziców. Niezależnie od tego, czy rodzice świadomie decydują się na dziecko, relacja rodzic-dziecko jest do pewnego stopnia oparta na zobowiązaniu. 1 V.Satir, Peoplemaking (Palo Alto, CA: Science and Behavior Books, 1972) 2 John Caughlin, Family Communication Standarts: What Vounts as Excellent Family Communication and How Such Standarts Associated with Family Satisfaction? Human Communication Research, 29 (styczeń 2003):

3 Praktyczne strategie organizacji komunikacji w rodzinie na odległość To, że rodzic mieszka daleko, może komplikować relację, ale nie oznacza, że nie może on wykonywać swoich obowiązków rodzicielskich. Przy odrobinie wysiłku i planowania możliwa jest bliska relacja z dzieckiem, nawet na odległość. Podczas naszych szkoleń spotykamy rodziców i dzieci mieszkających w dużej odległości od siebie z powodów zawodowych, którzy opracowali strategie radzenia sobie z separacją. Oto kilka praktycznych porad na temat tego, jak zorganizować komunikowanie się. Komunikacja i współpraca z drugim rodzicem Jednym z najważniejszych sposobów zapewnienia silnej więzi z dzieckiem jest dołożenie wszelkich starań, by współpracować i komunikować się z rodzicem, który sprawuje bezpośrednią pieczę nad dzieckiem. Jest to jeden z najlepszych sposobów na pozostawanie na bieżąco z tym, co się dzieje w życiu dziecka. Rodzice mogą nadal wspólnie podejmować decyzje dotyczące życia swoich dzieci: szkoły, edukacji, zajęć pozalekcyjnych, opieki zdrowotnej itd. Korzystanie ze Skype Dziś bardziej niż kiedykolwiek ludzie mogą utrzymywać kontakt na odległość. Oprócz telefonów, jest wiele innych, niedrogich sposobów. Jeśli mamy dostęp do Internetu w domu, może to być idealny sposób na utrzymanie regularnych kontaktów z dzieckiem. Oczywiście Skype czy FaceTime to absolutni faworyci wśród rodzin, ponieważ można się nie tylko słyszeć, ale także widzieć. Komunikację werbalną uzupełnia komunikacja niewerbalna. Wysyłanie i i wiadomości To wspaniały sposób na utrzymywanie kontaktu z dzieckiem na odległość i niezależnie od strefy czasowej. Wysyłanie wiadomości tekstowych to dobry sposób na dzielenie się informacjami i uczuciami. Czasem wystarczy wysłać SMS z uśmiechem, aby dodać dziecku otuchy i zmotywować je przed trudną klasówką. Dzieci lubią także wiedzieć, gdzie jesteśmy i co robimy. Krótka wiadomość typu Jestem dziś w Londynie. Okropnie pada. pomaga stworzyć poczucie obecności w relacji z dzieckiem. 3

4 Korzystanie z mediów społecznościowych, by dzielić się zdjęciami i filmami Róbmy zdjęcia i filmy swojego nowego sąsiedztwa, domu, biura i znajomych. Możemy nagrać siebie podczas czytania dziecku opowiadania lub wierszyka, czy śpiewania piosenki. Poprośmy dziecko lub partnera, by zrobił to samo. Wymieńmy się tymi filmikami za pomocą mediów społecznościowych. Otwarte kanały komunikacyjne Uzgodnijmy z dzieckiem i partnerem czas na rozmowę odpowiedni dla całej rodziny. Oprócz tego zawsze zaplanujmy rozmowę sam na sam z dzieckiem. Jeśli jest to możliwe, niezwykle ważne jest, by pamiętać o spontanicznym komunikowaniu się z dzieckiem. Wysyłanie listów Nie zapominajmy też o tradycyjnej poczcie. Dzieci uwielbiają dostawać listy! Możemy zawsze wysłać krótką wiadomość lub kartkę, aby poinformować dziecko, że o nim myślimy i że je kochamy. Od czasu do czasu możemy wysłać paczkę. Jej zawartość nie musi być bardzo kosztowna. Może to być mały zestaw Lego, owocowa pomadka do ust, figurki superbohaterów czy materiały do prac plastycznych, są one proste do przesłania i niedrogie. Dzieci w każdym wieku lubią dostawać słodycze. Nie spodziewaj się, że Twoje dziecko będzie automatycznie odpowiadać na Twoje wiadomości z tą samą częstotliwością. Nie oznacza to jednak, że nie docenia tego, co robisz, ani że mu nie zależy. Po prostu dzieci nie mają jeszcze w tym wieku rozwiniętej świadomości społecznej. Przygotuj się na lepsze i gorsze momenty Dzieci nie odpowiadają na każdego maila od rodziców i nie zawsze chcą rozmawiać z nimi przez telefon. To może zaboleć. Możemy się poczuć ignorowani i odrzuceni. Dziecko może również zareagować płaczem, kiedy usłyszy głos rodzica i prosić go o powrót do domu. Jednego dnia dziecko może zareagować zupełnie inaczej niż innego. Spróbujmy zrozumieć te emocje, ponieważ takie zachowanie dziecka jest zupełnie normalne. Dzieci małe i w wieku przedszkolnym przechodzą przez różne fazy przywiązania do jednego lub drugiego z rodziców. Mogą płakać za jednym z rodziców (zwykle za matką), kiedy nie ma jej w domu w porze obiadu lub przed pójściem spać. Mają również niejasne pojęcie, co to oznacza, że ktoś wyjechał. W jednej chwili nasze dziecko może być całe we łzach i myśleć, że odchodzimy na zawsze, a za chwilę może nawet nie znaleźć czasu, by z nami porozmawiać przez telefon, tak bardzo będzie zajęte bajką czy zabawą. 4

5 Dzieci w wieku wczesnoszkolnym potrafią bardzo tęsknić za rodzicem, kiedy uświadomią sobie jego brak. Ponieważ jednak mają wiele zajęć, zabaw z przyjaciółmi i zainteresowań, często są zbyt zajęte, by o tym myśleć. To zupełnie normalne dla dziecka w tym wieku, że nie ma czasu porozmawiać z nami przez telefon. Jeśli mieszkamy daleko po rozwodzie lub separacji, emocje i interakcja z dzieckiem mogą być bardziej skomplikowane. W wieku lat 9 lub 10, dzieci rozwiedzionych rodziców mogą przechodzić tzw. kryzys lojalności i martwić się, że okazywanie miłości i przywiązania jednemu rodzicowi oznacza zdradę drugiego. Nastolatki mogą być trudne w komunikacji bezpośredniej. Jeszcze trudniejsza może być komunikacja z nimi na odległość. Na tym etapie rozwoju dziecko próbuje uniezależnić się od nas, a sposobem na okazanie tego może być decyzja nastolatka, by nie rozmawiać z nami przez kilka dni lub odpowiadać na pytania w możliwie najkrótszy sposób ( tak, nie, nie wiem ). Innym razem nastolatek może być na nas zły, że nie ma nas wtedy, kiedy potrzebuje pomocy w trudnych chwilach czy nie radzi sobie z pracą domową. Komunikowanie swoich uczuć Rodziny będące w rozłące często rozmawiają tylko o codziennych aspektach życia i pracy, koncentrując się wyłącznie na zadaniach i obowiązkach takich jak: sprzątanie domu, zakupy, szkoła i inne monotonne i nieciekawe tematy. Zdrowe rodziny rozmawiają także na inne tematy: wzajemne relacje, uczucia i uczucia innych. Zawsze mają czas na rozmowę, nawet jeśli są bardzo zajęte. W rozmowie skupiają się na rozmówcach, a nie na sobie. Aby utrzymać kontakt z dzieckiem na odległość, musimy wsłuchać się w uczucia bólu, odrzucenia, straty i złości, których ono doświadcza. Możemy również doświadczyć tych emocji. Będąc w bliskim kontakcie nawet w trudnych chwilach możemy utrzymać bliską relację ze swoim dzieckiem, opartą na miłości i zaufaniu. Informacje końcowe Sposoby komunikacji rodzic-dziecko zależą od wieku dziecka oraz jego potrzeb. Niektóre potrzeby dziecka są stałe, inne pojawiają się w jakimś momencie życia i są określone przez rozwój dziecka. Mimo to, pewne praktyczne strategie w komunikacji rodzic-dziecko można zastosować do każdego wieku i prawdopodobnie każdej sytuacji, by utrzymać emocjonalny kontakt z dzieckiem. 5

6 Praktyczne strategie utrzymania kontaktu emocjonalnego z dzieckiem Każdy rodzic wie, jak ważny jest kontakt emocjonalny z dzieckiem. Nawet rodzicom będącym w bliskim kontakcie z dzieckiem często trudno jest podtrzymać kontakt emocjonalny. Dla rodziców mieszkających z dala od dzieci może to być prawdziwe wyzwanie. Dla rozwoju tych strategii praktycznych łączymy coaching emocjonalny (emotion coaching) opracowany przez Johna Gottmana i Joan De Claire w książce Raising An Emotionally Intelligent Child 3 oraz nasze własne doświadczenie w szkoleniu rodziców. Idea tych strategii opiera się na pokazaniu rodzicom, w jaki sposób mogą pomóc dzieciom w kontrolowaniu emocji. John Gottman i Joan De Claire są zdania, że jeśli dziecko raz opanuje tą ważną umiejętność, będzie się cieszyć większą pewnością siebie, zdrowiem fizycznym, lepszymi wynikami w szkole oraz zdrowszymi relacjami społecznymi. Badacze poddają rodziców procesowi coachingu emocjonalnego, który nauczy ich, jak: - być świadomym uczuć dziecka; - rozpoznawać wyrażane emocje jako szansę na bliskość i edukację; - słuchać w sposób empatyczny i zwracać uwagę na uczucia dziecka; - opisywać emocje w sposób zrozumiały dla dziecka; - pomagać dziecku w znalezieniu właściwego sposobu rozwiązania problemu lub poradzenia sobie w trudnej sytuacji. Zamierzamy pokazać, w jaki sposób działa coaching emocjonalny w realnym kontekście komunikacji rodzic-dziecko przez zastosowanie bardzo praktycznych strategii. Każda rozmowa rodzic-dziecko jest prezentowana z punktu widzenia ignorowania emocji oraz coachingu emocjonalnego. Przez postępowanie zgodnie z tymi strategiami rodzice mogą rozwinąć swoje umiejętności komunikacji i poprawić komunikację w rodzinie. 3 J.M.Gottman, J.DeCleare Raising An Emotionally Intelligent Child 6

7 1. Poświęć czas, by wysłuchać dziecka. 2. Bądź wrażliwy i przywiązuj dużą wagę do uczuć dziecka, dziel się z nim emocjami, w celu zapobiegania i radzenia sobie z konfliktami i stresem. 3. Słuchaj w sposób empatyczny, szanuj uczucia dziecka i wspieraj je. 4. Pomóż dziecku określić jego uczucia i wspieraj je. 7

8 1 Poświęć czas, by wysłuchać dziecka Nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem, że skuteczne słuchanie jest potrzebne w komunikacji w rodzinie. W kontekście dzielącej odległości i często stresujących sytuacji życia rodzinnego, umiejętność aktywnego słuchania jest bardzo ważna. Niestety dzieci często potrzebują naszej uwagi wtedy, kiedy jesteśmy zajęci innymi wspólnymi sprawami. Tymczasem dziecko oczekuje natychmiastowej reakcji. Szczerze mówiąc, tylko w niektórych przypadkach trzeba reagować natychmiast, nie zwracając uwagi na swoje potrzeby i inne zobowiązania. Jeśli naprawdę nie możemy wysłuchać dziecka w danej chwili, po prostu mu to powiedzmy, wyraźmy swoje uczucia słowami, które dziecko zrozumie, wyjaśnijmy przyczynę i wyznaczmy termin, kiedy przeprowadzimy rozmowę. Bądźmy jednak ostrożni. Musimy dotrzymywać obietnic. Znajdźmy czas w umówionym terminie i poświęćmy całą uwagę dziecku i jego potrzebom, ponieważ to prawdopodobnie jedyna szansa, by omówić temat. Po pierwsze, możemy zawieść zaufanie dziecka, jeśli nie skoncentrujemy się podczas rozmowy lub zignorujemy dziecko; po drugie wkrótce pojawią się nowe obowiązki i problemy sprawiając, że ta część życia naszego dziecka przeminie bezpowrotnie. W rezultacie stracimy szansę na poprawienie swoich relacji z dzieckiem i następnym razem będzie nam trudniej się porozumieć. Sytuacja: Reakcja ignorująca emocje: Otrzymujesz list z urzędu skarbowego. Napisany jest w biurokratycznym stylu i nie możesz do końca zrozumieć, o co chodzi. Wtedy właśnie dzwoni do Ciebie dziecko przez Skype, pokazuje skarpetkę i oznajmia Mam dziurę w skarpetce. Co robić? Zaraz idę do Artura. Twoje oczekiwania: Potrzebujesz czasu, by przeczytać list i nie chcesz, żeby teraz właśnie Ci przeszkadzano. Chciałbyś, żeby dziecko samo sobie poradziło z tym problemem. Czy naprawdę potrzebujesz właśnie tych skarpet? Po prostu załóż inne. Proszę, daj mi spokój i weź inną parę. Nie ma problemu, dziura jest tak mała, że możesz je założyć. Dlaczego zawsze wszystko drzesz? Sam je sobie zszyj, dobrze? Lub poproś babcię. Kiedy się wreszcie nauczysz dbać o swoje skarpetki? Konsekwencje: Reagując w któryś z powyższych sposobów, skutecznie ignorujesz prośbę swojego dziecka, dając mu do zrozumienia, że jego problemy nie są dla Ciebie ważne. Dodatkowo oskarżasz je o bycie bałaganiarzem i osobą lekkomyślną. 8

9 Rezulat: Twoje dziecko może czuć się urażone, rozczarowane, osamotnione i bezradne. Innymi słowy może zacząć wątpić, że je kochasz. Czy to chcesz osiągnąć? Nie Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Widzę, że jesteś rozczarowany. Ale to bardzo ważny list, kochanie. Naprawdę muszę dokończyć go czytać. Czy możesz dać mi 5 minut? Później zajmiemy się skarpetką. Konsekwencje: Być może nie wystarczy Ci czasu, aby zrozumieć, o co chodzi w piśmie z urzędu, ale przynajmniej będziesz mieć czas, by się wyciszyć i przenieść uwagę z pisma na dziecko. Twoje dziecko nie dostanie od razu tego, co chce, a rozwiązanie nie do końca będzie takie, jak się spodziewaliście, ale poczuje, że masz coś do powiedzenia i że nie jesteś obojętny na jego prośby. Rezultat: Twoje dziecko prawdopodobnie poczuje się bardziej chronione i kochane niż 5 minut temu. Czy to chcesz osiągnąć? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko przeszkodziło Ci, kiedy byłeś zajęty. Jak zareagowałeś? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze znajdują czas, by wysłuchać swoich córek? 9

10 2 Bądź wrażliwy i przywiązuj dużą wagę do uczuć dziecka, dziel się z nim emocjami w celu zapobiegania i radzenia sobie z konfliktami i stresem Bądźmy wrażliwi i wyczuleni na emocje o niewielkim nasileniu, zanim przybiorą na sile. Jest to ważne w każdej sytuacji, a szczególnie wtedy, kiedy następuje nasilenie negatywnych emocji, takich jak smutek czy złość. Rodzic musi być świadomy, że taka sytuacja może być dobrą okazją do nauczenia dziecka czegoś, zanim zostanie ono zalane negatywnymi emocjami. Możemy pomóc dziecku znaleźć właściwy sposób rozwiązania problemu lub poradzenia sobie z trudną sytuacją. Jeśli rodzic nie zauważy lub nie doceni, jak ważne są te emocje o niewielkim natężeniu, lub też jeśli nie jest w stanie ich wykryć, może to doprowadzić do sytuacji, w której dziecku będzie trudno zrozumieć i zaakceptować granice właściwego zachowania. Sytuacja: Sześcioletni syn próbuje pokolorować obrazek i jest coraz bardziej zirytowany przez młodszą siostrę, która próbuje zabrać mu kredki. Chłopiec mówi: Mamo, powiedz jej, żeby sobie poszła. Jest głupia. Rysuję słońce, a ona zabiera mi żółtą kredkę. Twoje oczekiwania: Dzieci szanują siebie nawzajem i w atmosferze przyjaźni bawią się razem. Reakcja ignorująca emocje: - Przestań, ona wcale nie jest głupia. Jest po prostu mała. Lubi się z tobą bawić. - Nie bądź małym dzieckiem. Zamiast słońca pokoloruj morze. - To twoja siostra, musisz ją kochać i dzielić się z nią swoimi rzeczami. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Konsekwencje: Chłopiec poczuje się ignorowany i bezbronny. Prawdopodobnie starał się chronić swój rysunek oraz kredki i stał się agresywny. Jego złość (uczucie o niskiej intensywności) przerodziła się w agresję (uczucie o wysokiej intensywności). Rezultat: Chłopiec czuje się urażony i odmawia współpracy z Tobą i z siostrą. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE - Czy jesteś zły? Tak, twoja siostrzyczka jest jeszcze za mała, żeby zrozumieć, że ci przeszkadza. Rozumiem, że to może być naprawdę nie do zniesienia. 10

11 - Twój obrazek jest wspaniały, słońce bardzo ci się udało. Rozumiem, że jesteś zły. Może spróbuj dać siostrze inną kredkę, której nie potrzebujesz? - Rozumiem twoją złość. Masz rację, to bardzo irytujące, gdy ktoś przeszkadza w pracy. Mimo to nie wolno bić siostry. Konsekwencje: Prawdopodobnie będziesz mieć teraz dwójkę niezadowolonych dzieci. Ale nikt nie będzie czuł się niekochany. W ten sposób nauczysz swojego syna, że jest różnica między złością a agresją. Rezultat: Następnym razem być może Twoja pomoc w rozwiązaniu tego typu konfliktu nie będzie potrzebna. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko doświadczyło intensywnych, negatywnych emocji. Czy było możliwe, by zapobiec ich eskalacji za pomocą reakcji opartej na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze mieli świadomość tego, jakich emocji o niskiej intensywności doświadczały ich córki? 11

12 3 Słuchaj w sposób empatyczny, szanuj uczucia dziecka i wspieraj je Szanujmy uczucia swojego dziecka, nie ignorujmy ich i nie zmuszajmy dziecka do odczuwania tego, czego nie czuje. Pomóżmy dziecku zrozumieć jego uczucia, pozwólmy mu podzielić się z nami uczuciami, jeśli ma powód do radości lub smutku Łatwiej jest budować relację opartą na zaufaniu za pomocą pozytywnych emocji. Uczucia naszego dziecka można wykorzystać do nauki i nawiązania bliższej relacji. Rodzice powinni prowadzić z dziećmi prawdziwą rozmowę, a nie monolog. Sytuacja: Twoje dziecko wraca ze szkoły do domu bardzo uradowane i opowiada, że miało dziś wielkie szczęście. Nauczyciel zadał mu pytanie, na które nie znał odpowiedzi, ale wtedy zadzwonił dzwonek i dzięki temu nie dostał złej oceny. Twoje oczekiwania: Chcesz, by dziecko zrozumiało, że nie może polegać na szczęściu, ale na wiedzy. Reakcja ignorująca emocje: Nie ma się z czego cieszyć! A więc nie przygotowałeś się na dziś do lekcji? Ile razy mam Ci powtarzać, że uczysz się nie dla stopni, ale dla wiedzy! Zawsze byłeś nieukiem. Liczysz na to, że zawsze ci się tak uda? Wkrótce się rozczarujesz. Marsz do nauki, jutro dzwonek już cię nie uratuje. Konsekwencje: Dziecko czuje się ignorowane, nierozumiane, obawia się nieprzyjemnych konsekwencji w przyszłości. Nie ma się z czego cieszyć. Być może wątpi, czy ma w ogóle prawo odczuwać radość. 12

13 Rezultat: Dziecko dojdzie do wniosku, że interesujesz się tylko dobrymi ocenami, a nie jego uczuciami. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE Cieszysz się, że miałeś szczęście? Nie chciałbyś dostać złej oceny, prawda? Być może będziesz pytany z pracy domowej jutro? Czy uważasz, że jutro też będziesz miał szczęście? Czy potrzebujesz pomocy w przygotowaniu do lekcji? Konsekwencje: Istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko samo uświadomi sobie swoje położenie i zabierze się za naukę. Będzie czuło, że martwisz się jego sprawami i interesujesz postępami w szkole. Twoja reakcja umocni w nim to przekonanie. Rezultat: Dziecko czuje, że je wspierasz i przynajmniej tym razem postara się dobrze wykonać zadanie. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko było zadowolone z sytuacji, która według Ciebie nie powinna go cieszyć. Jak zareagowałeś? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze znajdowali czas, by wysłuchać swoich córek? 13

14 4 Pomóż dziecku określić jego uczucia i wspieraj je Słuchając dziecka spróbujmy zrozumieć, co się stało i co próbuje ono nam powiedzieć. Pomóżmy dziecku rozpoznać jego uczucia i podzielić się nimi. Niniejsza strategia jest szczególnie ważna, jeśli chodzi o negatywne emocje. W rzeczywistości rzadko się zdarza, że odczuwamy tylko jedno uczucie. Zwykle jest to plątanina tak silnych emocji, że trudno zrozumieć, co się właściwie stało. Temperatura uczuć zależy od rozdźwięku między naszymi oczekiwaniami a rzeczywistością. Czasami dzieci zaczynają w sposób konstruktywny podchodzić do tego, co się stało, jak tylko ochłoną. A więc ważne jest, by dać dziecku czas, by ochłonęło i dopiero wtedy analizować, co się naprawdę stało. Sytuacja: Twoja córka jest we łzach: Kaśka jest głupia! Nienawidzę jej. Zaprosiła Elizę na urodziny, a nie mnie! Teraz Eliza mówi, że są najlepszymi przyjaciółkami, a ze mną się nie będą przyjaźnić. Reakcja emocje: ignorująca Twoje oczekiwania: Chcesz, aby Twoje dziecko szybko się uspokoiło. I dobrze, że cię zostawiły w spokoju. Powinnaś wyciągnąć wnioski na przyszłość i przestać płakać. Zawsze mówiłam, że to okropna dziewczyna! Znajdź sobie inne koleżanki! Nie ma powodów do zmartwień. Dziś się pokłóciłyście, a jutro pogodzicie. Nie martw się, kupimy ci nowy telefon i koleżanki będą ci zazdrościć. Jesteś taka smutna, możesz sobie dłużej pooglądać telewizję. Tak, one są głupie, nie widzą, jaka z ciebie miła dziewczyna. Konsekwencje: Próbujesz odwrócić uwagę córki od przykrej dla niej sytuacji. Nie dajesz jej szansy zrozumienia swoich uczuć, zamiast tego narzucasz inne uczucia, które są zbyt dalekie od rzeczywistości. Postrzegasz uczucia córki jako zupełnie bezpodstawne i próbujesz zastąpić jej negatywne emocje innymi. Próbujesz zaoferować córce wszystko, byle tylko jak najszybciej poprawić jej zły nastrój. W przyszłości może to prowadzić do sytuacji, w których córka nie będzie sobie mogła poradzić z negatywnymi emocjami i 14

15 przestanie ufać swoim odczuciom. Prawdopodobnie przestanie zwierzać Ci się ze swoich uczuć, ponieważ przestanie wierzyć, że jesteś w stanie ją zrozumieć. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Rezultat: Takie zachowanie doprowadzi do poczucia niepewności, całkowitego wyobcowania i złości. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE Jesteś smutna, bo nie zostałaś zaproszona? Miałaś nadzieję, że cię zaproszą? Myślisz, że Kasia była twoją przyjaciółką? Czy jesteś zła na Kasię, bo nie uważa cię za przyjaciółkę? Boisz się, że Kasia nie będzie twoją przyjaciółką? Martwisz się, z kim teraz będziesz się przyjaźnić? Jeśli pod koniec tej rozmowy córka nadal płacze, możesz usiąść obok niej i powiedzieć, że Tobie również jest smutno z powodu tego, co się jej przydarzyło i martwisz się, czy jej przyjaciółki zasługują, żeby je tak nazywać. Konsekwencje: Oczywiście, że córka płacze, ale prawdopodobnie dość krótko, ponieważ wie, że ją wspierasz. Ta sytuacja to również dobry moment, żeby zbliżyć się emocjonalnie do córki. Rezultat: Twoja córka będzie wdzięczna za Twoje zrozumienie i poważne potraktowanie jej uczuć. Poczuje się bezpieczna i bardziej pewna siebie. Wzrośnie zaufanie między Tobą i córką. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? TAK ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko było bardzo smutne. W jaki sposób udzieliłeś mu wsparcia? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice wspierali swoje córki? 15

16 Wnioski Przedstawiliśmy kilka praktycznych strategii organizacji komunikacji w rodzinie na odległość i utrzymywania kontaktu emocjonalny z dzieckiem. Wszystkie te strategie są bardzo praktyczne, a ich wdrożenie nie wymaga dodatkowego czasu ani nakładów finansowych. Mimo to zastosowanie tych strategii sprawi, że dziecko zrozumie, jakie jest dla Ciebie ważne. Nie z powodu tego, co mówisz, ale tego, co robisz. Rodzicielstwo na odległość może przynieść pozytywne wyniki. 16

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w każdej rodzinie. O tym jakie skutki będzie miał on dla dziecka w dużej mierze zależy od postawy rodziców. Decyzja o

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup...

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup... Dlaczego dziecko nie chce iść do przedszkola? Zapytaliśmy Eksperta dlaczego maluchy nie chcą chodzić do przedszkola. Bez względu na to, czy Twój maluch buntuje się sporadycznie, czy nagminnie się awanturuje

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF Biuro i gabinety psychoterapii: ul. Zygmuntowska 12/5, 35-025 Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Dobry start szkolny ma zasadnicze znaczenie dla dalszej edukacji.

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu - Arkusz ćwiczeń - Lista ograniczających przekonań: Żeby być bogatym trzeba ciężko pracować W Polsce trudno jest zrobić biznes Świat jest brutalnym

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat Polish Polski Organizacja NSPCC pomaga rodzicom i opiekunom przeprowadzić z dziećmi rozmowę na temat zasad zachowania bezpieczeństwa. Stanowi to część podejmowanych przez nas działań mających na celu ochronę

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust NHS South of Tyne and Wear Wspieranie dobrej postawy dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust Zachowanie Bycie rodzicem to ciężka praca,

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie 24 sierpnia 30 listopada 2012 roku Anna Radziszewska 1 Ideą projektu Rodzic i gimnazjalista Bliżej siebie było rozwijanie kompetencji wychowawczych,

Bardziej szczegółowo

GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE

GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE I. KONTRAKT-UMOWA 1. Poznaj zasady obowiązujące w grupie. Przeczytaj, prześledź tekst. 2. Staraj się je zrozumieć. Jeśli jest coś niejasne, pytaj. 3. Przestrzegaj

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok I. DLA RODZICÓW ZASTĘPCZYCH 1. Być świadomym rodzicem zastępczym Cykl warsztatów wzmacniających kompetencje

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej 1 Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej Blok tematyczny: Rozwijanie własnej osobowości Temat: Jak chronić swoje prawa w grupie? Wprowadzenie do postaw asertywnych. Cele: Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog Prośby dziecka według Korczaka Marta Gerlach-Malczewska psycholog Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony. Wymuszanie w

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach

Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Program wychowawczy Przedszkola nr 3 w Szamotułach Szamotuły 2014 Zaktualizowany Program Wychowawczy Przedszkola Nr 3 w Szamotułach został uchwalony przez Radę Rodziców uchwałą nr 1 w dniu 21.08.2014r.

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015

BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015 BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015 Złość - emocja jak Potrzebna i pożądana każda inna Złość - emocja jak Niezbędna, by być autentycznym każda inna Wolność wyrażania Gwarancja zdrowego

Bardziej szczegółowo

ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA

ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA dr Barbara Trzcińska 10 marca 2009 PODSTAWOWE PYTANIA Jak wspomagać rozwój osobisty dziecka? Jak przygotować je do dalszej edukacji? Jak doradzać oraz budować

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Lp Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Liczba godzin lekcyjnych szkolenia Liczna dni szkoleniowych Proponowany termin szkolenia 1. Nowoczesne standardy obsługi klienta 1. Profesjonalne

Bardziej szczegółowo

BIULETYN dla RODZICA

BIULETYN dla RODZICA I NR 2/2014-2015 styczeń 2015 BIULETYN dla RODZICA Drogi Rodzicu! Odkrycie faktu, że Twoje dziecko jest ofiarą przemocy ze strony kolegów w szkole jest zawsze bolesnym doświadczeniem. Możesz czuć w takiej

Bardziej szczegółowo

Jak motywować swoje dziecko do nauki?

Jak motywować swoje dziecko do nauki? Jak motywować swoje dziecko do nauki? Praktyka szkolna pokazuje, że uczniowie uczą się mechanicznie wtedy, kiedy nie znają celu i przeznaczenia wiedzy, gdy wątpią w jej wartość oraz zastosowanie w życiu.

Bardziej szczegółowo

Różnice między płciami

Różnice między płciami Różnice między płciami KOBIETA kobiecy mózg jest zaprogramowany na porozumiewanie się poprzez mowę. Mówienie jest dla kobiet głównym celem. Przeważnie nie szukają one rady i nie potrzebują rozwiązań; kobiety

Bardziej szczegółowo

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM Warsztaty dla Rodziców, którzy chcą się nauczyć, jak skutecznie rozmawiać ze swoim dzieckiem, lepiej je rozumieć i unikać konfliktów, jakie niesie nieprawidłowa komunikacja.

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I?

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Uczelnie dla szkół Adaptacja w szkole Nauczyciel Dziecko Rodzic Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Spis treści Wprowadzenie 3 Grupy dla rodziców 4 Dzień dla azjatyckich mam 5 Time4Us 6 Grupa rodziców w żałobie 8 Dzień Dziadków w Żałobie 9 Smartinies 10 Time4Us2

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ

WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ WPŁYW ŚMIERCI BLISKIEJ OSOBY NA DZIECKO, JEGO ZACHOWANIE I PSYCHIKĘ Poważna choroba w rodzinie Diagnoza poważnej choroby to trzęsienie ziemi dla całej rodziny. Poważna choroba bliskiej osoby zmienia radykalnie

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej:

Gotowość szkolna. Kryteria gotowości szkolnej: Gotowość szkolna Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego i fizycznego, jaki umożliwia mu udział w życiu szkolnym i opanowanie treści

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji

Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Autor: Magdalena Warszowska Ptak Mówić, nie mówić, czyli o różnych sposobach komunikacji Tytuł cyklu WSiP: Historia i społeczeństwo Przedmiot: Historia i społeczeństwo (klasa IV szkoły podstawowej) Czas

Bardziej szczegółowo

Gdy dziecko często wpada w złość

Gdy dziecko często wpada w złość ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność

KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność KOMUNIKOWANIE SIĘ sztuka i umiejętność 1. ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA SIĘ 2. PROCES KOMUNIKOWANIA SIĘ 3. STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ 4. PRZESZKODY W KOMUNIKOWANIU SIĘ 1.ISTOTA I ZNACZENIE KOMUNIKOWANIA

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Szkolenie finansowane ze środków Wojewody Kujawsko - Pomorskiego

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Szkolenie finansowane ze środków Wojewody Kujawsko - Pomorskiego SCENARIUSZ ZAJĘĆ 1. Temat zajęć: Sztuka komunikacji i negocjacji 2. Czas trwania warsztatów/zajęć: 5godzin (2 h wykład + 2h warsztaty + 1 h dyskusja) 3. Cel główny: Zrozumienie znaczenia komunikacji 4.

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Termin realizacji Rok szkolny 2009/2010 Liczba i rodzaj odbiorców Cele i opis PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM!

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM! CAŁA POLSKA CZYTA DZIECIOM "Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas." Ulrich Schaffer WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

Podczas analiz kultury bezpieczeństwa pytamy pracowników. Jak cię widzą... czyli o dawaniu informacji zwrotnych. Rozwój osobisty/szkolenie

Podczas analiz kultury bezpieczeństwa pytamy pracowników. Jak cię widzą... czyli o dawaniu informacji zwrotnych. Rozwój osobisty/szkolenie Rozwój osobisty/szkolenie Jak cię widzą... czyli o dawaniu informacji zwrotnych Jak cię widzą... czyli o dawaniu informacji zwrotnych Wielu przełożonych wie, że dawanie informacji zwrotnych (feedbacków)

Bardziej szczegółowo

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw.

Koszmar Zdrady. Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Koszmar Zdrady Jak sprawdzić czy to już zdrada, czy jeszcze niewinny flirt? Odkryj szybki i potwierdzony sposób na sprawdzenie swoich obaw. Przejmij stery swojego życia. 1 Czy mój partner jest mi wierny?

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH SCENARIUSZ ZAJĘĆ OTWARTYCH Temat: BYĆ ASERTYWNYM Cel ogólny: - kształtowanie postaw asertywnych; Cele szczegółowe: - kształcenie umiejętności odróżniania zachowań asertywnych od agresywnych i uległych

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży Wersja dla rodziców Page 1 of 8 Data: Miesiąc Rok Drodzy Rodzice! Jak się czuje Pani/Pana dziecko? Czy ma jakieś problemy i zmartwienia? Na

Bardziej szczegółowo

czytanie Jak najwcześniej

czytanie Jak najwcześniej Każdy rodzic chce, by jego dzieci wyrosły na mądrych i kochających ludzi. Jedną z pierwszych inwestycji w rozwój dziecka jest niewątpliwie czytanie mu książek. Czytanie stymuluje rozwój mowy i usprawnia

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

Sztuka pozyskania i utrzymania klienta

Sztuka pozyskania i utrzymania klienta Sztuka pozyskania i utrzymania klienta Psychologiczne typy zachowań klienta Istotne różnice między markami Niewielkie różnice między markami Silne zaangażowanie Kompleksowe Zmniejszające dysonans Słabe

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

Grupa wsparcia dla młodzieży. trudnej

Grupa wsparcia dla młodzieży. trudnej Grupa wsparcia dla młodzieży trudnej 1.Tytuł projektu GRUPA WSPARCIA DLA MŁODZIEŻY TRUDNEJ 2. Beneficjenci projektu Projekt skierowany jest do młodzieży trudnej w wieku od 11 do 17 lat przebywających w

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA Komunikację międzyludzką możemy podzielić na werbalną oraz niewerbalną. Komunikacja werbalna to inaczej słowa, które wypowiadamy, a niewerbalna to kanał wizualny, czyli nasze

Bardziej szczegółowo

Dziêkujemy GlaxoSmithKline za wspieranie miêdzynarodowego rozwoju i ewaluacji Przyjació³ Zippiego.

Dziêkujemy GlaxoSmithKline za wspieranie miêdzynarodowego rozwoju i ewaluacji Przyjació³ Zippiego. Dziêkujemy GlaxoSmithKline za wspieranie miêdzynarodowego rozwoju i ewaluacji Przyjació³ Zippiego. Przewodnik dla rodziców do Programu Przyjaciele Zippiego Co Ty mo esz zrobiæ? Program zmieni³ nasze ycie

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z nastolatkiem?

Jak rozmawiać z nastolatkiem? Jak rozmawiać z nastolatkiem? Ciągle mówi Nie Kiedy tylko każę Jakubowi (13 lat) coś zrobić, ten protestuje i się obraża. I tak jest co drugi dzień. Czy powinnam go za to karać? Komendy w rodzaju: wynieś,

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu

Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu Program wychowawczy Przedszkola Nr 131 w Poznaniu Cele nadrzędne, które realizuje nauczyciel z dziećmi we współpracy z rodzicami tworzenie więzi z rodziną i środowiskiem, w którym dziecko wzrasta; rozwijanie

Bardziej szczegółowo

Jak rozpoczynać każdy dzień jako Zwycięzca?

Jak rozpoczynać każdy dzień jako Zwycięzca? 8 SPOSOBÓW Jak rozpoczynać każdy dzień jako Zwycięzca? Zacznij dzień jako zwycięzca i stań się zwycięzcą! KRZYSZTOF JANKOWSKI Co charakteryzuje zwycięzcę? Zwycięzcy mają zwyczaj kreowania pozytywnych oczekiwań

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :)

Nazwijmy go Siedem B (prezentujemy bowiem siedem punktów, jakim BYĆ ) :) Czy potrafimy rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności? Czy sprawia nam to trudność? Czujemy się zakłopotani tematem? Sami nie wiemy, jak go ugryźć? A może unikamy go całkiem, skoro nas bezpośrednio nie

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA MAŁY KSIĄŻE W KOSZALINIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA MAŁY KSIĄŻE W KOSZALINIE PROGRAM WYCHOWAWCZY NIEPUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA MAŁY KSIĄŻE W KOSZALINIE CEL NADRZĘDNY: tworzenie więzi z rodziną i środowiskiem w którym dziecko wzrasta rozwijanie umiejętności rozwiązywania spraw konfliktowych

Bardziej szczegółowo

- wyzywanie, straszenie poniżanie kogoś w Internecie lub przy użyciu telefonu, - robienie komuś zdjęć lub rejestrowanie filmów bez jego zgody,

- wyzywanie, straszenie poniżanie kogoś w Internecie lub przy użyciu telefonu, - robienie komuś zdjęć lub rejestrowanie filmów bez jego zgody, Cyberprzemoc to inaczej przemoc z użyciem mediów elektronicznych przede wszystkim Internetu i telefonów komórkowych. Problem ten dotyczy przede wszystkim dzieci i młodzieży. W Polsce doświadcza go ponad

Bardziej szczegółowo

Skuteczne Techniki Sprzedaży

Skuteczne Techniki Sprzedaży Skuteczne Techniki Sprzedaży warsztaty w budowaniu długofalowych relacji z klientami Korzyści z udziału w naszym szkoleniu: wzrost sprzedaży w firmie, dzięki wykorzystaniu skutecznych technik sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

TERAPIE, KTÓRE MOŻEMY POPROWADZIĆ SAMI

TERAPIE, KTÓRE MOŻEMY POPROWADZIĆ SAMI TERAPIE, KTÓRE MOŻEMY POPROWADZIĆ SAMI PROGRAM AKTYWNOŚCI KNILL ÓW RUCH ROZWIJAJĄCY W.SHERBORNE Opracowała: Joanna Dolna Marianna i Christopher Knill Metoda powstała w wyniku trudności, jakie napotykali

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY na lata 2008-2013 Szkoły Podstawowej Nr 9 im. Marii Skłodowskiej- Curie w Inowrocławiu 1 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Podstawa prawna dla działań profilaktycznych (zapisy postulujące

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klasy III d 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające poza

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DLA UCZNIA, KLASY 1-3

ANKIETA DLA UCZNIA, KLASY 1-3 ANKIETA DLA UCZNIA, KLASY 1-3 Ankieta miała na celu poznać stopień motywacji ucznia do nauki i ustalić, jakie formy pracy oraz sprawdzania wiadomości i umiejętności uważa za wartościowe i rozwijające.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia - CZĘŚĆ NR III

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia - CZĘŚĆ NR III UE.43000.9.2014 Załącznik nr 9c do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia - CZĘŚĆ NR III 1) Zadanie nr 1 Trening samooceny i poczucia własnej wartości 1. Liczba uczestników: 7 osób mniej niż 5 i nie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl ZDROWIE jest jedną z najważniejszych wartości w Życiu człowieka. TROSKA O NIE to najlepsza inwestycja na jaką możemy i powinniśmy sobie pozwolić.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla Dzieci

Informacja dla Dzieci Informacja dla Dzieci Czym jest Trybunał ds. Nieletnich? Przed Trybunałem ds. Nieletnich stają dzieci i ich rodzice lub opiekunowie w celu rozwiązania pewnych problemów. Wiele dzieci zostaje poproszona

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo