KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO"

Transkrypt

1 PROGRAM LLP GRUNDTVIG KOMUNIKACJA NA ODLEGŁOŚĆ RODZIC-DZIECKO MATERIAŁY SZKOLENIOWE ZEBRANE DLA PROJEKTU TWORZENIE USŁUG EDUKACYJNYCH DLA RODZICÓW ZE ŚRODOWISK MIGRACYJNYCH PARTNERZY PROJEKTU: CENTRUM PRO VEŘEJNOU POLITIKU, CZECHY MENEDZMENTA HOLDING, ŁOTWA JONISKĖLIO IGNO KARPIO ŽEMĖS ŪKIO IR PASLAUGŲ MOKYKLA, LITWA OŚWIATOWIEC-ŁÓDŹ, POLSKA COLEGIUL TEHNIC METALURGIC, RUMUNIA MERSIN IL MILLI EGITIM MUDURLUGU, TURCJA 1

2 Wstęp Komunikacja na odległość rodzicdziecko Wzory komunikacji w rodzinie uległy zmianie odkąd byliśmy dziećmi. Sposób, w jaki członkowie rodziny wchodzą ze sobą w interakcję zmienił się pod wpływem oddziaływania uwarunkowań społecznych. Rozwód, niepełne rodziny, matki aktywne zawodowo poza domem, późniejsze zakładanie rodziny, przejście od społeczeństwa rolniczego do przemysłowego, rozwój technologii informacyjnych oraz rosnąca mobilność wpłynęły na rodziny i komunikację w nich. Wyjaśnia to, dlaczego współcześni rodzice potrzebują pomocy w rozwijaniu nowych strategii komunikacyjnych. Komunikacja odgrywa główną rolę w określaniu jakości życia rodzinnego. Rodziny o wysokiej jakości życia rodzinnego nazwane są zdrowymi rodzinami. Badaczka Virginia Satir 1 stwierdziła, że w zdrowej rodzinie poczucie własnej wartości jej członków jest wysokie; komunikacja jest bezpośrednia, jasna, właściwa i szczera; zasady są elastyczne, ludzkie i podlegają zmianie; związki rodziny ze społeczeństwem są otwarte i użyteczne. W takich rodzinach ludzie aktywnie słuchają, patrzą na siebie, a nie przez siebie; traktują dzieci jak ludzi; dotykają się czule niezależnie od wieku; otwarcie omawiają swoje rozczarowania, obawy, krzywdy, złość i krytykę, jak również radości i osiągnięcia. W innym badaniu naukowiec 2 wyróżnił dziesięć czynników związanych z rodzinami, które się właściwie porozumiewają. Czynniki te, w kolejności od najważniejszych, to otwartość, dbanie o stabilność strukturalną, wyrażanie uczuć, wsparcie emocjonalne i instrumentalne, czytanie w myślach (rozumienie, co inni myślą i czują), uprzejmość, dyscyplina (jasne zasady i konsekwencje), humor, regularne i rutynowe interakcje oraz unikanie osobistych i przykrych tematów. Komunikacja rodzic-dziecko odzwierciedla najbardziej podstawową międzypokoleniową relację w rodzinie. Struktura społeczna i potrzeby dziecka obligują rodziców do opieki i dbania o potomka. Dzieci rodzą się zależne od swoich rodziców i wymagają ich pomocy. Większość naszych relacji z ludźmi to relacje wyboru, dzieci nie wybierają jednak swoich rodziców. Niezależnie od tego, czy rodzice świadomie decydują się na dziecko, relacja rodzic-dziecko jest do pewnego stopnia oparta na zobowiązaniu. 1 V.Satir, Peoplemaking (Palo Alto, CA: Science and Behavior Books, 1972) 2 John Caughlin, Family Communication Standarts: What Vounts as Excellent Family Communication and How Such Standarts Associated with Family Satisfaction? Human Communication Research, 29 (styczeń 2003):

3 Praktyczne strategie organizacji komunikacji w rodzinie na odległość To, że rodzic mieszka daleko, może komplikować relację, ale nie oznacza, że nie może on wykonywać swoich obowiązków rodzicielskich. Przy odrobinie wysiłku i planowania możliwa jest bliska relacja z dzieckiem, nawet na odległość. Podczas naszych szkoleń spotykamy rodziców i dzieci mieszkających w dużej odległości od siebie z powodów zawodowych, którzy opracowali strategie radzenia sobie z separacją. Oto kilka praktycznych porad na temat tego, jak zorganizować komunikowanie się. Komunikacja i współpraca z drugim rodzicem Jednym z najważniejszych sposobów zapewnienia silnej więzi z dzieckiem jest dołożenie wszelkich starań, by współpracować i komunikować się z rodzicem, który sprawuje bezpośrednią pieczę nad dzieckiem. Jest to jeden z najlepszych sposobów na pozostawanie na bieżąco z tym, co się dzieje w życiu dziecka. Rodzice mogą nadal wspólnie podejmować decyzje dotyczące życia swoich dzieci: szkoły, edukacji, zajęć pozalekcyjnych, opieki zdrowotnej itd. Korzystanie ze Skype Dziś bardziej niż kiedykolwiek ludzie mogą utrzymywać kontakt na odległość. Oprócz telefonów, jest wiele innych, niedrogich sposobów. Jeśli mamy dostęp do Internetu w domu, może to być idealny sposób na utrzymanie regularnych kontaktów z dzieckiem. Oczywiście Skype czy FaceTime to absolutni faworyci wśród rodzin, ponieważ można się nie tylko słyszeć, ale także widzieć. Komunikację werbalną uzupełnia komunikacja niewerbalna. Wysyłanie i i wiadomości To wspaniały sposób na utrzymywanie kontaktu z dzieckiem na odległość i niezależnie od strefy czasowej. Wysyłanie wiadomości tekstowych to dobry sposób na dzielenie się informacjami i uczuciami. Czasem wystarczy wysłać SMS z uśmiechem, aby dodać dziecku otuchy i zmotywować je przed trudną klasówką. Dzieci lubią także wiedzieć, gdzie jesteśmy i co robimy. Krótka wiadomość typu Jestem dziś w Londynie. Okropnie pada. pomaga stworzyć poczucie obecności w relacji z dzieckiem. 3

4 Korzystanie z mediów społecznościowych, by dzielić się zdjęciami i filmami Róbmy zdjęcia i filmy swojego nowego sąsiedztwa, domu, biura i znajomych. Możemy nagrać siebie podczas czytania dziecku opowiadania lub wierszyka, czy śpiewania piosenki. Poprośmy dziecko lub partnera, by zrobił to samo. Wymieńmy się tymi filmikami za pomocą mediów społecznościowych. Otwarte kanały komunikacyjne Uzgodnijmy z dzieckiem i partnerem czas na rozmowę odpowiedni dla całej rodziny. Oprócz tego zawsze zaplanujmy rozmowę sam na sam z dzieckiem. Jeśli jest to możliwe, niezwykle ważne jest, by pamiętać o spontanicznym komunikowaniu się z dzieckiem. Wysyłanie listów Nie zapominajmy też o tradycyjnej poczcie. Dzieci uwielbiają dostawać listy! Możemy zawsze wysłać krótką wiadomość lub kartkę, aby poinformować dziecko, że o nim myślimy i że je kochamy. Od czasu do czasu możemy wysłać paczkę. Jej zawartość nie musi być bardzo kosztowna. Może to być mały zestaw Lego, owocowa pomadka do ust, figurki superbohaterów czy materiały do prac plastycznych, są one proste do przesłania i niedrogie. Dzieci w każdym wieku lubią dostawać słodycze. Nie spodziewaj się, że Twoje dziecko będzie automatycznie odpowiadać na Twoje wiadomości z tą samą częstotliwością. Nie oznacza to jednak, że nie docenia tego, co robisz, ani że mu nie zależy. Po prostu dzieci nie mają jeszcze w tym wieku rozwiniętej świadomości społecznej. Przygotuj się na lepsze i gorsze momenty Dzieci nie odpowiadają na każdego maila od rodziców i nie zawsze chcą rozmawiać z nimi przez telefon. To może zaboleć. Możemy się poczuć ignorowani i odrzuceni. Dziecko może również zareagować płaczem, kiedy usłyszy głos rodzica i prosić go o powrót do domu. Jednego dnia dziecko może zareagować zupełnie inaczej niż innego. Spróbujmy zrozumieć te emocje, ponieważ takie zachowanie dziecka jest zupełnie normalne. Dzieci małe i w wieku przedszkolnym przechodzą przez różne fazy przywiązania do jednego lub drugiego z rodziców. Mogą płakać za jednym z rodziców (zwykle za matką), kiedy nie ma jej w domu w porze obiadu lub przed pójściem spać. Mają również niejasne pojęcie, co to oznacza, że ktoś wyjechał. W jednej chwili nasze dziecko może być całe we łzach i myśleć, że odchodzimy na zawsze, a za chwilę może nawet nie znaleźć czasu, by z nami porozmawiać przez telefon, tak bardzo będzie zajęte bajką czy zabawą. 4

5 Dzieci w wieku wczesnoszkolnym potrafią bardzo tęsknić za rodzicem, kiedy uświadomią sobie jego brak. Ponieważ jednak mają wiele zajęć, zabaw z przyjaciółmi i zainteresowań, często są zbyt zajęte, by o tym myśleć. To zupełnie normalne dla dziecka w tym wieku, że nie ma czasu porozmawiać z nami przez telefon. Jeśli mieszkamy daleko po rozwodzie lub separacji, emocje i interakcja z dzieckiem mogą być bardziej skomplikowane. W wieku lat 9 lub 10, dzieci rozwiedzionych rodziców mogą przechodzić tzw. kryzys lojalności i martwić się, że okazywanie miłości i przywiązania jednemu rodzicowi oznacza zdradę drugiego. Nastolatki mogą być trudne w komunikacji bezpośredniej. Jeszcze trudniejsza może być komunikacja z nimi na odległość. Na tym etapie rozwoju dziecko próbuje uniezależnić się od nas, a sposobem na okazanie tego może być decyzja nastolatka, by nie rozmawiać z nami przez kilka dni lub odpowiadać na pytania w możliwie najkrótszy sposób ( tak, nie, nie wiem ). Innym razem nastolatek może być na nas zły, że nie ma nas wtedy, kiedy potrzebuje pomocy w trudnych chwilach czy nie radzi sobie z pracą domową. Komunikowanie swoich uczuć Rodziny będące w rozłące często rozmawiają tylko o codziennych aspektach życia i pracy, koncentrując się wyłącznie na zadaniach i obowiązkach takich jak: sprzątanie domu, zakupy, szkoła i inne monotonne i nieciekawe tematy. Zdrowe rodziny rozmawiają także na inne tematy: wzajemne relacje, uczucia i uczucia innych. Zawsze mają czas na rozmowę, nawet jeśli są bardzo zajęte. W rozmowie skupiają się na rozmówcach, a nie na sobie. Aby utrzymać kontakt z dzieckiem na odległość, musimy wsłuchać się w uczucia bólu, odrzucenia, straty i złości, których ono doświadcza. Możemy również doświadczyć tych emocji. Będąc w bliskim kontakcie nawet w trudnych chwilach możemy utrzymać bliską relację ze swoim dzieckiem, opartą na miłości i zaufaniu. Informacje końcowe Sposoby komunikacji rodzic-dziecko zależą od wieku dziecka oraz jego potrzeb. Niektóre potrzeby dziecka są stałe, inne pojawiają się w jakimś momencie życia i są określone przez rozwój dziecka. Mimo to, pewne praktyczne strategie w komunikacji rodzic-dziecko można zastosować do każdego wieku i prawdopodobnie każdej sytuacji, by utrzymać emocjonalny kontakt z dzieckiem. 5

6 Praktyczne strategie utrzymania kontaktu emocjonalnego z dzieckiem Każdy rodzic wie, jak ważny jest kontakt emocjonalny z dzieckiem. Nawet rodzicom będącym w bliskim kontakcie z dzieckiem często trudno jest podtrzymać kontakt emocjonalny. Dla rodziców mieszkających z dala od dzieci może to być prawdziwe wyzwanie. Dla rozwoju tych strategii praktycznych łączymy coaching emocjonalny (emotion coaching) opracowany przez Johna Gottmana i Joan De Claire w książce Raising An Emotionally Intelligent Child 3 oraz nasze własne doświadczenie w szkoleniu rodziców. Idea tych strategii opiera się na pokazaniu rodzicom, w jaki sposób mogą pomóc dzieciom w kontrolowaniu emocji. John Gottman i Joan De Claire są zdania, że jeśli dziecko raz opanuje tą ważną umiejętność, będzie się cieszyć większą pewnością siebie, zdrowiem fizycznym, lepszymi wynikami w szkole oraz zdrowszymi relacjami społecznymi. Badacze poddają rodziców procesowi coachingu emocjonalnego, który nauczy ich, jak: - być świadomym uczuć dziecka; - rozpoznawać wyrażane emocje jako szansę na bliskość i edukację; - słuchać w sposób empatyczny i zwracać uwagę na uczucia dziecka; - opisywać emocje w sposób zrozumiały dla dziecka; - pomagać dziecku w znalezieniu właściwego sposobu rozwiązania problemu lub poradzenia sobie w trudnej sytuacji. Zamierzamy pokazać, w jaki sposób działa coaching emocjonalny w realnym kontekście komunikacji rodzic-dziecko przez zastosowanie bardzo praktycznych strategii. Każda rozmowa rodzic-dziecko jest prezentowana z punktu widzenia ignorowania emocji oraz coachingu emocjonalnego. Przez postępowanie zgodnie z tymi strategiami rodzice mogą rozwinąć swoje umiejętności komunikacji i poprawić komunikację w rodzinie. 3 J.M.Gottman, J.DeCleare Raising An Emotionally Intelligent Child 6

7 1. Poświęć czas, by wysłuchać dziecka. 2. Bądź wrażliwy i przywiązuj dużą wagę do uczuć dziecka, dziel się z nim emocjami, w celu zapobiegania i radzenia sobie z konfliktami i stresem. 3. Słuchaj w sposób empatyczny, szanuj uczucia dziecka i wspieraj je. 4. Pomóż dziecku określić jego uczucia i wspieraj je. 7

8 1 Poświęć czas, by wysłuchać dziecka Nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem, że skuteczne słuchanie jest potrzebne w komunikacji w rodzinie. W kontekście dzielącej odległości i często stresujących sytuacji życia rodzinnego, umiejętność aktywnego słuchania jest bardzo ważna. Niestety dzieci często potrzebują naszej uwagi wtedy, kiedy jesteśmy zajęci innymi wspólnymi sprawami. Tymczasem dziecko oczekuje natychmiastowej reakcji. Szczerze mówiąc, tylko w niektórych przypadkach trzeba reagować natychmiast, nie zwracając uwagi na swoje potrzeby i inne zobowiązania. Jeśli naprawdę nie możemy wysłuchać dziecka w danej chwili, po prostu mu to powiedzmy, wyraźmy swoje uczucia słowami, które dziecko zrozumie, wyjaśnijmy przyczynę i wyznaczmy termin, kiedy przeprowadzimy rozmowę. Bądźmy jednak ostrożni. Musimy dotrzymywać obietnic. Znajdźmy czas w umówionym terminie i poświęćmy całą uwagę dziecku i jego potrzebom, ponieważ to prawdopodobnie jedyna szansa, by omówić temat. Po pierwsze, możemy zawieść zaufanie dziecka, jeśli nie skoncentrujemy się podczas rozmowy lub zignorujemy dziecko; po drugie wkrótce pojawią się nowe obowiązki i problemy sprawiając, że ta część życia naszego dziecka przeminie bezpowrotnie. W rezultacie stracimy szansę na poprawienie swoich relacji z dzieckiem i następnym razem będzie nam trudniej się porozumieć. Sytuacja: Reakcja ignorująca emocje: Otrzymujesz list z urzędu skarbowego. Napisany jest w biurokratycznym stylu i nie możesz do końca zrozumieć, o co chodzi. Wtedy właśnie dzwoni do Ciebie dziecko przez Skype, pokazuje skarpetkę i oznajmia Mam dziurę w skarpetce. Co robić? Zaraz idę do Artura. Twoje oczekiwania: Potrzebujesz czasu, by przeczytać list i nie chcesz, żeby teraz właśnie Ci przeszkadzano. Chciałbyś, żeby dziecko samo sobie poradziło z tym problemem. Czy naprawdę potrzebujesz właśnie tych skarpet? Po prostu załóż inne. Proszę, daj mi spokój i weź inną parę. Nie ma problemu, dziura jest tak mała, że możesz je założyć. Dlaczego zawsze wszystko drzesz? Sam je sobie zszyj, dobrze? Lub poproś babcię. Kiedy się wreszcie nauczysz dbać o swoje skarpetki? Konsekwencje: Reagując w któryś z powyższych sposobów, skutecznie ignorujesz prośbę swojego dziecka, dając mu do zrozumienia, że jego problemy nie są dla Ciebie ważne. Dodatkowo oskarżasz je o bycie bałaganiarzem i osobą lekkomyślną. 8

9 Rezulat: Twoje dziecko może czuć się urażone, rozczarowane, osamotnione i bezradne. Innymi słowy może zacząć wątpić, że je kochasz. Czy to chcesz osiągnąć? Nie Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Widzę, że jesteś rozczarowany. Ale to bardzo ważny list, kochanie. Naprawdę muszę dokończyć go czytać. Czy możesz dać mi 5 minut? Później zajmiemy się skarpetką. Konsekwencje: Być może nie wystarczy Ci czasu, aby zrozumieć, o co chodzi w piśmie z urzędu, ale przynajmniej będziesz mieć czas, by się wyciszyć i przenieść uwagę z pisma na dziecko. Twoje dziecko nie dostanie od razu tego, co chce, a rozwiązanie nie do końca będzie takie, jak się spodziewaliście, ale poczuje, że masz coś do powiedzenia i że nie jesteś obojętny na jego prośby. Rezultat: Twoje dziecko prawdopodobnie poczuje się bardziej chronione i kochane niż 5 minut temu. Czy to chcesz osiągnąć? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko przeszkodziło Ci, kiedy byłeś zajęty. Jak zareagowałeś? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze znajdują czas, by wysłuchać swoich córek? 9

10 2 Bądź wrażliwy i przywiązuj dużą wagę do uczuć dziecka, dziel się z nim emocjami w celu zapobiegania i radzenia sobie z konfliktami i stresem Bądźmy wrażliwi i wyczuleni na emocje o niewielkim nasileniu, zanim przybiorą na sile. Jest to ważne w każdej sytuacji, a szczególnie wtedy, kiedy następuje nasilenie negatywnych emocji, takich jak smutek czy złość. Rodzic musi być świadomy, że taka sytuacja może być dobrą okazją do nauczenia dziecka czegoś, zanim zostanie ono zalane negatywnymi emocjami. Możemy pomóc dziecku znaleźć właściwy sposób rozwiązania problemu lub poradzenia sobie z trudną sytuacją. Jeśli rodzic nie zauważy lub nie doceni, jak ważne są te emocje o niewielkim natężeniu, lub też jeśli nie jest w stanie ich wykryć, może to doprowadzić do sytuacji, w której dziecku będzie trudno zrozumieć i zaakceptować granice właściwego zachowania. Sytuacja: Sześcioletni syn próbuje pokolorować obrazek i jest coraz bardziej zirytowany przez młodszą siostrę, która próbuje zabrać mu kredki. Chłopiec mówi: Mamo, powiedz jej, żeby sobie poszła. Jest głupia. Rysuję słońce, a ona zabiera mi żółtą kredkę. Twoje oczekiwania: Dzieci szanują siebie nawzajem i w atmosferze przyjaźni bawią się razem. Reakcja ignorująca emocje: - Przestań, ona wcale nie jest głupia. Jest po prostu mała. Lubi się z tobą bawić. - Nie bądź małym dzieckiem. Zamiast słońca pokoloruj morze. - To twoja siostra, musisz ją kochać i dzielić się z nią swoimi rzeczami. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Konsekwencje: Chłopiec poczuje się ignorowany i bezbronny. Prawdopodobnie starał się chronić swój rysunek oraz kredki i stał się agresywny. Jego złość (uczucie o niskiej intensywności) przerodziła się w agresję (uczucie o wysokiej intensywności). Rezultat: Chłopiec czuje się urażony i odmawia współpracy z Tobą i z siostrą. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE - Czy jesteś zły? Tak, twoja siostrzyczka jest jeszcze za mała, żeby zrozumieć, że ci przeszkadza. Rozumiem, że to może być naprawdę nie do zniesienia. 10

11 - Twój obrazek jest wspaniały, słońce bardzo ci się udało. Rozumiem, że jesteś zły. Może spróbuj dać siostrze inną kredkę, której nie potrzebujesz? - Rozumiem twoją złość. Masz rację, to bardzo irytujące, gdy ktoś przeszkadza w pracy. Mimo to nie wolno bić siostry. Konsekwencje: Prawdopodobnie będziesz mieć teraz dwójkę niezadowolonych dzieci. Ale nikt nie będzie czuł się niekochany. W ten sposób nauczysz swojego syna, że jest różnica między złością a agresją. Rezultat: Następnym razem być może Twoja pomoc w rozwiązaniu tego typu konfliktu nie będzie potrzebna. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko doświadczyło intensywnych, negatywnych emocji. Czy było możliwe, by zapobiec ich eskalacji za pomocą reakcji opartej na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze mieli świadomość tego, jakich emocji o niskiej intensywności doświadczały ich córki? 11

12 3 Słuchaj w sposób empatyczny, szanuj uczucia dziecka i wspieraj je Szanujmy uczucia swojego dziecka, nie ignorujmy ich i nie zmuszajmy dziecka do odczuwania tego, czego nie czuje. Pomóżmy dziecku zrozumieć jego uczucia, pozwólmy mu podzielić się z nami uczuciami, jeśli ma powód do radości lub smutku Łatwiej jest budować relację opartą na zaufaniu za pomocą pozytywnych emocji. Uczucia naszego dziecka można wykorzystać do nauki i nawiązania bliższej relacji. Rodzice powinni prowadzić z dziećmi prawdziwą rozmowę, a nie monolog. Sytuacja: Twoje dziecko wraca ze szkoły do domu bardzo uradowane i opowiada, że miało dziś wielkie szczęście. Nauczyciel zadał mu pytanie, na które nie znał odpowiedzi, ale wtedy zadzwonił dzwonek i dzięki temu nie dostał złej oceny. Twoje oczekiwania: Chcesz, by dziecko zrozumiało, że nie może polegać na szczęściu, ale na wiedzy. Reakcja ignorująca emocje: Nie ma się z czego cieszyć! A więc nie przygotowałeś się na dziś do lekcji? Ile razy mam Ci powtarzać, że uczysz się nie dla stopni, ale dla wiedzy! Zawsze byłeś nieukiem. Liczysz na to, że zawsze ci się tak uda? Wkrótce się rozczarujesz. Marsz do nauki, jutro dzwonek już cię nie uratuje. Konsekwencje: Dziecko czuje się ignorowane, nierozumiane, obawia się nieprzyjemnych konsekwencji w przyszłości. Nie ma się z czego cieszyć. Być może wątpi, czy ma w ogóle prawo odczuwać radość. 12

13 Rezultat: Dziecko dojdzie do wniosku, że interesujesz się tylko dobrymi ocenami, a nie jego uczuciami. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE Cieszysz się, że miałeś szczęście? Nie chciałbyś dostać złej oceny, prawda? Być może będziesz pytany z pracy domowej jutro? Czy uważasz, że jutro też będziesz miał szczęście? Czy potrzebujesz pomocy w przygotowaniu do lekcji? Konsekwencje: Istnieje duże prawdopodobieństwo, że dziecko samo uświadomi sobie swoje położenie i zabierze się za naukę. Będzie czuło, że martwisz się jego sprawami i interesujesz postępami w szkole. Twoja reakcja umocni w nim to przekonanie. Rezultat: Dziecko czuje, że je wspierasz i przynajmniej tym razem postara się dobrze wykonać zadanie. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? Tak ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko było zadowolone z sytuacji, która według Ciebie nie powinna go cieszyć. Jak zareagowałeś? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice zawsze znajdowali czas, by wysłuchać swoich córek? 13

14 4 Pomóż dziecku określić jego uczucia i wspieraj je Słuchając dziecka spróbujmy zrozumieć, co się stało i co próbuje ono nam powiedzieć. Pomóżmy dziecku rozpoznać jego uczucia i podzielić się nimi. Niniejsza strategia jest szczególnie ważna, jeśli chodzi o negatywne emocje. W rzeczywistości rzadko się zdarza, że odczuwamy tylko jedno uczucie. Zwykle jest to plątanina tak silnych emocji, że trudno zrozumieć, co się właściwie stało. Temperatura uczuć zależy od rozdźwięku między naszymi oczekiwaniami a rzeczywistością. Czasami dzieci zaczynają w sposób konstruktywny podchodzić do tego, co się stało, jak tylko ochłoną. A więc ważne jest, by dać dziecku czas, by ochłonęło i dopiero wtedy analizować, co się naprawdę stało. Sytuacja: Twoja córka jest we łzach: Kaśka jest głupia! Nienawidzę jej. Zaprosiła Elizę na urodziny, a nie mnie! Teraz Eliza mówi, że są najlepszymi przyjaciółkami, a ze mną się nie będą przyjaźnić. Reakcja emocje: ignorująca Twoje oczekiwania: Chcesz, aby Twoje dziecko szybko się uspokoiło. I dobrze, że cię zostawiły w spokoju. Powinnaś wyciągnąć wnioski na przyszłość i przestać płakać. Zawsze mówiłam, że to okropna dziewczyna! Znajdź sobie inne koleżanki! Nie ma powodów do zmartwień. Dziś się pokłóciłyście, a jutro pogodzicie. Nie martw się, kupimy ci nowy telefon i koleżanki będą ci zazdrościć. Jesteś taka smutna, możesz sobie dłużej pooglądać telewizję. Tak, one są głupie, nie widzą, jaka z ciebie miła dziewczyna. Konsekwencje: Próbujesz odwrócić uwagę córki od przykrej dla niej sytuacji. Nie dajesz jej szansy zrozumienia swoich uczuć, zamiast tego narzucasz inne uczucia, które są zbyt dalekie od rzeczywistości. Postrzegasz uczucia córki jako zupełnie bezpodstawne i próbujesz zastąpić jej negatywne emocje innymi. Próbujesz zaoferować córce wszystko, byle tylko jak najszybciej poprawić jej zły nastrój. W przyszłości może to prowadzić do sytuacji, w których córka nie będzie sobie mogła poradzić z negatywnymi emocjami i 14

15 przestanie ufać swoim odczuciom. Prawdopodobnie przestanie zwierzać Ci się ze swoich uczuć, ponieważ przestanie wierzyć, że jesteś w stanie ją zrozumieć. Reakcja z coachingiem emocjonalnym: Rezultat: Takie zachowanie doprowadzi do poczucia niepewności, całkowitego wyobcowania i złości. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? NIE Jesteś smutna, bo nie zostałaś zaproszona? Miałaś nadzieję, że cię zaproszą? Myślisz, że Kasia była twoją przyjaciółką? Czy jesteś zła na Kasię, bo nie uważa cię za przyjaciółkę? Boisz się, że Kasia nie będzie twoją przyjaciółką? Martwisz się, z kim teraz będziesz się przyjaźnić? Jeśli pod koniec tej rozmowy córka nadal płacze, możesz usiąść obok niej i powiedzieć, że Tobie również jest smutno z powodu tego, co się jej przydarzyło i martwisz się, czy jej przyjaciółki zasługują, żeby je tak nazywać. Konsekwencje: Oczywiście, że córka płacze, ale prawdopodobnie dość krótko, ponieważ wie, że ją wspierasz. Ta sytuacja to również dobry moment, żeby zbliżyć się emocjonalnie do córki. Rezultat: Twoja córka będzie wdzięczna za Twoje zrozumienie i poważne potraktowanie jej uczuć. Poczuje się bezpieczna i bardziej pewna siebie. Wzrośnie zaufanie między Tobą i córką. Czy rezultat spełnia Twoje oczekiwania? TAK ZADANIA 1. Przypomnij sobie sytuację, w której Twoje dziecko było bardzo smutne. W jaki sposób udzieliłeś mu wsparcia? Czy była to reakcja oparta na coachingu emocjonalnym? 2. Przeczytaj historię Aleksandra z Łotwy z książki z opowiadaniami. Czy rodzice wspierali swoje córki? 15

16 Wnioski Przedstawiliśmy kilka praktycznych strategii organizacji komunikacji w rodzinie na odległość i utrzymywania kontaktu emocjonalny z dzieckiem. Wszystkie te strategie są bardzo praktyczne, a ich wdrożenie nie wymaga dodatkowego czasu ani nakładów finansowych. Mimo to zastosowanie tych strategii sprawi, że dziecko zrozumie, jakie jest dla Ciebie ważne. Nie z powodu tego, co mówisz, ale tego, co robisz. Rodzicielstwo na odległość może przynieść pozytywne wyniki. 16

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU K r a k ó w, 1 7 l i s t o p a d a 2 0 1 4 r. P r z y g o t o w a ł a : A n n a K o w a l KLUCZOWE UMIEJĘTNOŚCI COACHINGOWE: umiejętność budowania zaufania,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Empatyczna komunikacja w rodzinie Beata Kosiacka, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 27 marca 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Porozumienie

Bardziej szczegółowo

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW

DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW DZIECKO W SYTUACJI ROZWODU RODZICÓW Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń w każdej rodzinie. O tym jakie skutki będzie miał on dla dziecka w dużej mierze zależy od postawy rodziców. Decyzja o

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Radzenie sobie ze stresem. moduł 4 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Radzenie sobie ze stresem. moduł 4 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych moduł 4 Temat 1, Poziom 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 4 Temat 1 Poziom 2 Budowanie wytrwałości Podręcznik prowadzącego Cele szkolenia Każdy może czasem odczuwać stres lub być w słabszej

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży.

Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. Jak zapobiegać przemocy domowej wobec dzieci i młodzieży. (Terapia Krótkoterminowa Skoncentrowana na Rozwiązaniu) Kontakt tel.: +48 600779294 e-mail: iwona@gabinetterapeutyczny.eu Iwona Czerwoniuk psychoterapeuta

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi

Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi Jednostka dydaktyczna 4: Komunikacja i relacje z ludźmi niepełnosprawnymi W tej jednostce dydaktycznej dowiesz się jak się zachowywać z osobą niepełnosprawną, aby poprawić jej komunikację i kwestie relacji

Bardziej szczegółowo

Kielce, Drogi Mikołaju!

Kielce, Drogi Mikołaju! I miejsce Drogi Mikołaju! Kielce, 02.12.2014 Mam na imię Karolina, jestem uczennicą klasy 5b Szkoły Podstawowej nr 15 w Kielcach. Uczę się dobrze. Zbliża się 6 grudnia. Tak jak każde dziecko, marzę o tym,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup...

Powody niechęci dziecka do przedszkola można podzielić na kilka grup... Dlaczego dziecko nie chce iść do przedszkola? Zapytaliśmy Eksperta dlaczego maluchy nie chcą chodzić do przedszkola. Bez względu na to, czy Twój maluch buntuje się sporadycznie, czy nagminnie się awanturuje

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny.

Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Zasługujesz na szacunek! Bądź pewny siebie i asertywny. Obudź w sobie lwa Czy potrafisz domagać się tego, co Ci się należy? Czy umiesz powiedzieć "nie", kiedy masz do tego prawo? Czy Twoje opinie i pomysły

Bardziej szczegółowo

ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA

ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA Strona1 ŻYWIOŁ WODY - ĆWICZENIA Cz. III Aby uzyskać namacalny efekt oddziaływania energii Żywiołu Wody w Twoim życiu - jednocześnie korzystaj i z przygotowanych tu ćwiczeń i z opisu procesów nagranych

Bardziej szczegółowo

GADKI, czyli proste rozmowy na trudne tematy. Rozmowy z dzieckiem dotyczące unikania zagrożeń związanych z wykorzystaniem seksualnym.

GADKI, czyli proste rozmowy na trudne tematy. Rozmowy z dzieckiem dotyczące unikania zagrożeń związanych z wykorzystaniem seksualnym. GADKI, czyli proste rozmowy na trudne tematy. Rozmowy z dzieckiem dotyczące unikania zagrożeń związanych z wykorzystaniem seksualnym. Na podstawie kampanii Fundacji Dzieci Niczyje - przygotowała Agata

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA

PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA PROGRAM PROFILAKTYKI DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ nr 8 im. MIKOŁAJA KOPERNIKA w MALBORKU BEZPIECZNA I PRZYJAZNA SZKOŁA Szkoła realizuje cele i zadania wychowawcze na podstawie Ustawy o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu Magia komunikacji - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem Twoja percepcja rzeczywistości opiera się o uogólnionieniach i zniekształceniach. Oznacza to, że to, jak widzisz rzeczywistość różni się od rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne?

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne? USTALANIE ZASAD PRACY W ZESPOLE 1. Kto będzie naszym liderem/przewodniczącym zespołu?... 2. Jak podzielimy odpowiedzialność za realizację zadań?... 3. jak będziemy podejmować decyzje?... 4. W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Administrator czwartek, 07 października :26 - Poprawiony piątek, 12 sierpnia :17

Wpisany przez Administrator czwartek, 07 października :26 - Poprawiony piątek, 12 sierpnia :17 CZTEROLATKI - Ustal rytuał codziennego czytania o tej samej porze. - Czytaj w sposób ekspresyjny. Silnie zaznaczaj rytm zdania i rymy oraz czytaj kwestie poszczególnych bohaterów innymi głosami. - Często

Bardziej szczegółowo

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE

100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 100 POWODÓW, DLA KTÓRYCH DZIECKO POWINNO BYĆ ASERTYWNE 1. Żeby wiedziało, gdzie się kończy a gdzie zaczyna 2. Żeby wiedziało, co mu służy, a co szkodzi 3. Żeby potrafiło rozpoznać i nazwać swoje uczucia

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF Biuro i gabinety psychoterapii: ul. Zygmuntowska 12/5, 35-025 Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Dobry start szkolny ma zasadnicze znaczenie dla dalszej edukacji.

Bardziej szczegółowo

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM

JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM JAK BYĆ SELF - ADWOKATEM Opracowane na podstawie prezentacji Advocates in Action, Dorota Tłoczkowska Bycie self adwokatem (rzecznikiem) oznacza zabieranie głosu oraz robienie czegoś w celu zmiany sytuacji

Bardziej szczegółowo

Zauważcie, że gdy rozmawiamy o szczęściu, zadajemy specyficzne pytania:

Zauważcie, że gdy rozmawiamy o szczęściu, zadajemy specyficzne pytania: Nie potrafimy być szczęśliwi tak sobie, po prostu dla samego faktu; żądamy spełnienia jakichś tam warunków. Mówiąc dosadnie - nie potrafimy wyobrazić sobie, że można być szczęśliwym bez spełnienia tych

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz stylu komunikacji

Kwestionariusz stylu komunikacji Kwestionariusz stylu komunikacji Z każdego stwierdzenia wybierz jedno, które uważasz, że lepiej pasuje do twojej osobowości i zaznacz jego numer. Stwierdzenia w parach nie są przeciwstawne, przy wyborze

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

Pedagogizacja rodziców Na podstawie lektur Obyś cudze dzieci wychowywał, M. Sakowska, J. Sikora, A. Żwirblińska Jak pomóc dziecku nie pić A.

Pedagogizacja rodziców Na podstawie lektur Obyś cudze dzieci wychowywał, M. Sakowska, J. Sikora, A. Żwirblińska Jak pomóc dziecku nie pić A. Pedagogizacja rodziców Na podstawie lektur Obyś cudze dzieci wychowywał, M. Sakowska, J. Sikora, A. Żwirblińska Jak pomóc dziecku nie pić A. Pacewicz Każdy z nas zawsze wiedział jak być najlepszym rodzicem,

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi Wersja dla dzieci i młodzieży 8 do 18 lat Page 1 of 8 Cześć, Data: Miesiąc Rok Co u ciebie słychać? Jak się czujesz? To są pytania, na które

Bardziej szczegółowo

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI ROLA TRENERA W SZKOLENIU I WYCHOWANIU MŁODYCH PIŁKARZY ORAZ WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI Paweł Podgórski Trener EDUKATOR ZZPN E-mail: kontakt@sport-edukacja.pl CEL GŁÓWNY w pracy z najmłodszymi CEL SZKOLENIOWY

Bardziej szczegółowo

Co to jest asertywność

Co to jest asertywność ASERTYWNOŚĆ Co to jest asertywność To umiejętność, dzięki której ludzie otwarcie wyrażają swoje myśli, preferencje, uczucia, przekonania, poglądy, wartości, bez odczuwania wewnętrznego dyskomfortu i nie

Bardziej szczegółowo

BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015

BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015 BY OSWOIĆ DZIECIĘCĄ ZŁOŚĆ... Dominika Kwarcińska 17.11.2015 Złość - emocja jak Potrzebna i pożądana każda inna Złość - emocja jak Niezbędna, by być autentycznym każda inna Wolność wyrażania Gwarancja zdrowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET

PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET 1 / 1 1 PROGRAM WARSZTATÓW ROZWOJOWYCH DLA KOBIET 2 / 1 1 CZĘŚĆ PIERWSZA: OGARNIJ, CZEGO TY W OGÓLE CHCESZ?! Jaki jest Twój cel? Czy potrafisz sobie odpowiedzieć, czego dokładnie chcesz? Co jest dla Ciebie

Bardziej szczegółowo

GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE

GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE GRUPA I: WSTĘPNE UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNE I. KONTRAKT-UMOWA 1. Poznaj zasady obowiązujące w grupie. Przeczytaj, prześledź tekst. 2. Staraj się je zrozumieć. Jeśli jest coś niejasne, pytaj. 3. Przestrzegaj

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Pewność siebie w komunikacji. moduł 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Pewność siebie w komunikacji. moduł 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Pewność siebie w komunikacji moduł 2 Temat 2, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 2 Temat 2 Poziom 1 Pewność siebie w komunikacji Podręcznik prowadzącego Cele szkolenia Kiedy już

Bardziej szczegółowo

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust

dobrej postawy Wspieranie dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust NHS South of Tyne and Wear Wspieranie dobrej postawy dziecka Gateshead Primary Care Trust South Tyneside Primary Care Trust Sunderland Teaching Primary Care Trust Zachowanie Bycie rodzicem to ciężka praca,

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie

Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie Raport z ewaluacji projektu Rodzic i Gimnazjalista bliżej siebie 24 sierpnia 30 listopada 2012 roku Anna Radziszewska 1 Ideą projektu Rodzic i gimnazjalista Bliżej siebie było rozwijanie kompetencji wychowawczych,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA SZUKAJ POROZUMIENIA Z DZIECKIEM Dlaczego trudno być rodzicami nastolatka? W okresie wczesnej dorosłości następuje: budowanie własnego systemu wartości (uwalnianie się od wpływu

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami?

Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami? Jak pomóc dziecku radzić sobie z uczuciami? Uczucia są podstawą rozwoju człowieka, wartościową i istotną częścią ludzkiej natury. Traktowane z należytą troską i szacunkiem mogą stać się podstawą dalszego

Bardziej szczegółowo

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga

Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Jak motywować dziecko by chciało się dobrze uczyć i zachowywać. Refleksje pedagoga Nie da się sformułować gotowej recepty, jak pomagać dziecku. Do każdego należy podchodzić indywidualnie. Rodzice i nauczyciele

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Bunt nastolatka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Bunt nastolatka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bunt nastolatka Magdalena Łabuś Akademia Ekonomiczna w Katowicach 22 marca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Jak przetrwać trudny

Bardziej szczegółowo

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat

Wskazówki i techniki Nie traktujcie rozmowy na temat zasad zachowania bezpieczeństwa jako jednorazową sprawę. Znacznie lepiej jest mówić na ten temat Polish Polski Organizacja NSPCC pomaga rodzicom i opiekunom przeprowadzić z dziećmi rozmowę na temat zasad zachowania bezpieczeństwa. Stanowi to część podejmowanych przez nas działań mających na celu ochronę

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I?

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Uczelnie dla szkół Adaptacja w szkole Nauczyciel Dziecko Rodzic Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Autorka: Ewa Borgosz SCENARIUSZ WARSZTATU/RADY PEDAGOGICZNEJ NA TEMAT JAK RADZIĆ SOBIE Z TRUDNYMI RODZICAMI?

Autorka: Ewa Borgosz SCENARIUSZ WARSZTATU/RADY PEDAGOGICZNEJ NA TEMAT JAK RADZIĆ SOBIE Z TRUDNYMI RODZICAMI? Autorka: Ewa Borgosz SCENARIUSZ WARSZTATU/RADY PEDAGOGICZNEJ NA TEMAT JAK RADZIĆ SOBIE Z TRUDNYMI RODZICAMI? CEL Kształtowanie u nauczycielek i nauczycieli umiejętności reagowanie w trudnych sytuacjach

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu

Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu Zmiana przekonań, czyli jak stać się panem swojego umysłu - Arkusz ćwiczeń - Lista ograniczających przekonań: Żeby być bogatym trzeba ciężko pracować W Polsce trudno jest zrobić biznes Świat jest brutalnym

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej

Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej 1 Scenariusz lekcji wychowawczej dla klasy drugiej gimnazjalnej Blok tematyczny: Rozwijanie własnej osobowości Temat: Jak chronić swoje prawa w grupie? Wprowadzenie do postaw asertywnych. Cele: Uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Przygotuj się do użytkowania protezy zębowej

Przygotuj się do użytkowania protezy zębowej Przygotuj się do użytkowania Jak rozpocząć życie z protezą zębową? Rozpoczynam życie z protezą zębową Czy zdecydować się na protezę zębową? Dla wielu osób proteza zębowa to integralna część ich funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Pewność siebie w komunikacji. moduł 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności

Pewność siebie w komunikacji. moduł 2 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności Pewność siebie w komunikacji moduł 2 Temat 2, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Materiały dla uczestników i prezentacje znajdziesz na stronie www.akademiadlamlodych.pl w zakładce nauczyciele

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Osoba niepełnosprawna w obliczu prawa Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania Holandia Islandia

Bardziej szczegółowo

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia http://produktywnie.pl RAPORT 8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia Jakub Ujejski Powered 1 by PROINCOME Jakub Ujejski Wszystkie prawa zastrzeżone. Strona 1 z 10 1. Wstawaj wcześniej Pomysł, wydawać

Bardziej szczegółowo

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog

Prośby dziecka według Korczaka. Marta Gerlach-Malczewska psycholog Prośby dziecka według Korczaka Marta Gerlach-Malczewska psycholog Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony. Wymuszanie w

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA EMOCJONALNA

INTELIGENCJA EMOCJONALNA INTELIGENCJA EMOCJONALNA JAKO KLUCZOWA KOMPETENCJA WSPÓŁCZESNEGO DYREKTORA Wiesława Krysa Nauczyciel dyplomowany Coach Trener w edukacji Lilianna Kupaj Coach Master Trainer ICI, Trener Transforming Comunication

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyrażania uczuć

Sposoby wyrażania uczuć Sposoby wyrażania uczuć Umiejętność rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji jest niezbędna w kontaktach z innymi ludźmi. Pozwala nam ocenić sytuację, w której się znaleźliśmy i adekwatnie na nią zareagować.

Bardziej szczegółowo

Style komunikacji w organizacji

Style komunikacji w organizacji Style komunikacji w organizacji Czym dla Ciebie jest komunikacja? 2 Modele komunikacji Komunikacja jako transfer informacji Komunikacja jako interakcja Komunikacja jako uzgadnianie znaczenia Komunikacja

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok

DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok DODATKOWY OPIS WYBRANYCH ZAJĘĆ GRUPOWYCH OFEROWANYCH PRZEZ CENTRUM styczeń-czerwiec 2016 rok I. DLA RODZICÓW ZASTĘPCZYCH 1. Być świadomym rodzicem zastępczym Cykl warsztatów wzmacniających kompetencje

Bardziej szczegółowo

ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA

ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA ZOSTAĆ DORADCĄ PERSONALNYM SWOJEGO DZIECKA dr Barbara Trzcińska 10 marca 2009 PODSTAWOWE PYTANIA Jak wspomagać rozwój osobisty dziecka? Jak przygotować je do dalszej edukacji? Jak doradzać oraz budować

Bardziej szczegółowo

ODZYSKAJ KONTROLĘ NAD SWOIMI DANYMI OSOBOWYMI

ODZYSKAJ KONTROLĘ NAD SWOIMI DANYMI OSOBOWYMI ODZYSKAJ KONTROLĘ NAD SWOIMI DANYMI OSOBOWYMI Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2012 ISBN : 978-92-79-22665-6 DOI: 10.2838/51886

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM

POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM POROZMAWIAJMY JAK DOROSŁY Z DZIECKIEM Warsztaty dla Rodziców, którzy chcą się nauczyć, jak skutecznie rozmawiać ze swoim dzieckiem, lepiej je rozumieć i unikać konfliktów, jakie niesie nieprawidłowa komunikacja.

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć na Godzinę z wychowawcą dla klasy I technikum i zasadniczej szkoły zawodowej

Tematyka zajęć na Godzinę z wychowawcą dla klasy I technikum i zasadniczej szkoły zawodowej Tematyka zajęć na Godzinę z wychowawcą dla klasy I technikum i zasadniczej szkoły zawodowej 1. Zapoznanie ze Statutem Szkoły, Programem Wychowawczym, Programem Profilaktyki, (dokumenty są dostępne na stronie

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-27. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży od 8 do 18 lat

KIDSCREEN-27. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi. Wersja dla dzieci i młodzieży od 8 do 18 lat KIDSCREEN-27 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodych ludzi Wersja dla dzieci i młodzieży od 8 do 18 lat KIDSCREEN-27, Child and Adolescent Version Page 1 of 5 Cześć, Data: Miesiąc Rok Co u ciebie

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Spis treści Wprowadzenie 3 Grupy dla rodziców 4 Dzień dla azjatyckich mam 5 Time4Us 6 Grupa rodziców w żałobie 8 Dzień Dziadków w Żałobie 9 Smartinies 10 Time4Us2

Bardziej szczegółowo

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak

zdecydowanie tak do większości zajęć do wszystkich zajęć zdecydowanie tak do większości do wszystkich do wszystkich do większości zdecydowanie tak Kwestioriusz ankiety dla uczniów "Moja szkoła" Dzień bry, Odpowiedz, proszę, pytania temat Twojej szkoły. Odpowiedzi udzielone przez Ciebie i Twoje koleżanki i kolegów pomogą rosłym zobaczyć szkołę Waszymi

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Informacja dla Dzieci

Informacja dla Dzieci Informacja dla Dzieci Czym jest Trybunał ds. Nieletnich? Przed Trybunałem ds. Nieletnich stają dzieci i ich rodzice lub opiekunowie w celu rozwiązania pewnych problemów. Wiele dzieci zostaje poproszona

Bardziej szczegółowo

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl ZDROWIE jest jedną z najważniejszych wartości w Życiu człowieka. TROSKA O NIE to najlepsza inwestycja na jaką możemy i powinniśmy sobie pozwolić.

Bardziej szczegółowo

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów?

Wykres 27. Często rozmawiasz z rodzicami na temat agresji, autoagresji lub innych problemów? 1. Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania autoagresywne Do czynników środowiskowych wskazujących na źródła agresji zalicza się rodzinę, także jej dalszy wpływ na wielopokoleniowe rodziny, przekazywanie

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

Przemoc narusza podstawowe prawo każdego człowieka prawo do życia w poczuciu bezpieczeństwa.

Przemoc narusza podstawowe prawo każdego człowieka prawo do życia w poczuciu bezpieczeństwa. PRZEMOC I AGRESJA Przemoc narusza podstawowe prawo każdego człowieka prawo do życia w poczuciu bezpieczeństwa. Agresję definiuje się najczęściej jako świadome, zamierzone działanie, mające na celu wyrządzenie

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

Jak motywować swoje dziecko do nauki?

Jak motywować swoje dziecko do nauki? Jak motywować swoje dziecko do nauki? Praktyka szkolna pokazuje, że uczniowie uczą się mechanicznie wtedy, kiedy nie znają celu i przeznaczenia wiedzy, gdy wątpią w jej wartość oraz zastosowanie w życiu.

Bardziej szczegółowo

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców

KIDSCREEN-52. Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży. Wersja dla rodziców KIDSCREEN-52 Kwestionariusz zdrowotny dla dzieci i młodzieży Wersja dla rodziców Page 1 of 8 Data: Miesiąc Rok Drodzy Rodzice! Jak się czuje Pani/Pana dziecko? Czy ma jakieś problemy i zmartwienia? Na

Bardziej szczegółowo

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci.

nauczyciele, doceniając wartość programu i widząc jego efekty, realizują zajęcia z kolejnymi grupami dzieci. Program Przyjaciele Zippiego to międzynarodowy program promocji zdrowia psychicznego dla dzieci w wieku 5-8 lat, który kształtuje i rozwija umiejętności psychospołeczne u małych dzieci. Uczy różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ

PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ PROGRAMY PROFILAKTYKI MŁODZIEŻOWEJ SPRAWOZDANIE Z PROJEKTU PROFILAKTYCZNEGO Nazwa Kierownik Miejsce realizacji Termin realizacji Rok szkolny 2009/2010 Liczba i rodzaj odbiorców Cele i opis PROGRAM PROFILAKTYCZNY

Bardziej szczegółowo