Wprowadzenie / Introduction 3. Badania / Research 10. Innowacje/Nowości / Innovations/Novelties 40

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wprowadzenie / Introduction 3. Badania / Research 10. Innowacje/Nowości / Innovations/Novelties 40"

Transkrypt

1 Działalność 2014 Activity 2014

2 Wprowadzenie / Introduction 3 Badania / Research 10 Innowacje/Nowości / Innovations/Novelties 40 Ocena wyrobów i usług / Assessment of Products and Service 51 Współpraca / Cooperation 53 Upowszechnianie wiedzy / Knowledge Dissemination 54 ITB w liczbach / ITB in Numbers 58 Autorzy zdjęć i rysunków/ Photographs and images by: Anita Blachani-Pawlikowska, Witold Bogusz, Leszek Chomacki, Andrzej Kolbrecki, Paweł Lewiński, Jerzy Płoński, Leszek Słowik, Adrian Strąk, Krzysztof Sztuka, Przemysław Więch, Rafał Świłło, Marcin Witowski. Projekt graficzny/design: Stämpfli Polska Sp.z o.o. Redaktor/Editor: dr inż. Jadwiga Fangrat ISSN Wydanie ITB Kwiecień 2015 ITB publication April 2015

3 WPROWADZENIE INTRODUCTION Przedstawiam Rocznik Instytutu Techniki Budowlanej, prezentujący działalność Instytutu w 2014 roku. Wszystkie kierunki działalności Instytutu zostały utrzymane na odpowiednio wysokim poziomie. Można jednakże zauważyć, że niektóre obszary działalności odczytywane w liczbach uległy stabilizacji bądź ograniczeniu. Jest to wynik prób dostosowawczych racjonalizacji zakresu działań i priorytetu jakości. Istotnie wzrosła, w porównaniu z latami 2012 i 2013, liczba opracowywanych ekspertyz i opinii naukowo-technicznych, co dobrze świadczy o zorientowaniu ITB na potrzeby klienta. Stale duże fundusze inwestowane są w przyszłość Instytutu; w 2014 r. były to 3 mln zł wydatkowane na aparaturę badawczą, a 5,6 mln zł to inwestycje budowlane. Kadra Instytutu jest systematycznie odmładzana; w roku 2014 przyjęto do pracy 10 młodych pracowników. Uruchamianie nowych stanowisk badawczych i modernizacja istniejących to od lat priorytet Instytutu. Zbudowane z własnych środków i stale rozwijane Laboratorium Badań Ogniowych w Mazowieckim Oddziale ITB w Pionkach najnowocześniejsze w Europie, jest tu sztandarowym przykładem. Obecnie dysponujemy ponad 4 tys. akredytowanych metod badawczych, w tym ponad 3 tys. według norm międzynarodowych, zwłaszcza europejskich. Instytut Techniki Budowlanej pełni funkcję instytucjonalnego rzeczoznawcy, co w 2014 roku zostało udokumentowane wykonaniem 751 ekspertyz niektóre prezentujemy w niniejszym sprawozdaniu. W roku 2014 zgłoszono 13 wniosków o granty do Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) i 4 wnioski do Narodowego Centrum Nauki (NCN). Wydano jednocześnie 473 aprobaty techniczne i 454 aneksy do wcześniej wydanych aprobat oraz 51 europejskich ocen technicznych. W Instytucie w 2014 roku prowadzono 84 prace badawcze, w tym 80 badań naukowych i prac rozwojowych z dotacji na działalność statutową, 3 projekty badawcze krajowe (Programy PBS 1, PBS 2, LIDER IV konkursy NCBR) oraz 1 projekt celowy zakończony (konkurs MNiSW). Instytut uczestniczył w realizacji 5 projektów badawczych współfinansowanych ze środków UE: H-HOUSE, SESBE, LVS3 (zakończony w 2014 r.), CA EPBD III, BLESIL (rozpoczęty w 2014 r.). Instytut zakończył w 2014 r. realizację projektu badawczego Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, współfinansowanego ze środków UE (konkurs MNiSW), dotyczącego innowacyjnych środków i efektywnych metod poprawy bezpieczeństwa i trwałości obiektów budowlanych oraz infrastruktury transportowej w strategii zrównoważonego rozwoju. Pracownicy naukowi Instytutu uczestniczą w pracach wielu komitetów technicznych, komisji i grup roboczych międzynarodowych organizacji I am presenting the Annual Report of the Building Research Institute (ITB) featuring the activities undertaken by the Institute in All the directions of the Institute activities have been maintained at the suitably high level. Nevertheless, one may note that certain fields of the activities represented in figures were subject to stabilisation or limitation. This results from the process of adaptation rationalisation of the scope of activities and the quality priority. In contrast to years 2012 and 2013, the number of prepared expert opinions, and scientific and technical opinions has increased, which is a good sign of customer-orientation of the Building Research Institute. The Institute invests continually large funds in its future; in 2014, PLN 3 million were spent on testing equipment, and PLN 5.6 million on construction projects. The Institute regularly adds the so-called new blood to its staff; in 2014, 10 young persons were employed by the Institute. For many years opening of new research facilities and modernisation of the existing ones have been a priority for the Institute. The most vivid example is the construction and continuous development of the Fire Testing Laboratory in the Mazovian Branch of the Building Research Institute in Pionki with the use of its own funds. The Laboratory is the most modern centre of this type in Europe. At present, we have above 4 thousand accredited testing methods, amongst which 3 thousands are compliant with international standards, mostly European. The Building Research Institute fulfills a role of an institutional expert, which, in 2014, was documented by 751 expert s opinions some of which are presented in this report. In 2014, 13 grant applications were submitted to National Centre for Research and Development (NCBR) and 4 to National Centre of Science (NCN). 473 technical approvals were issued, as well as 454 annexes to the previously issued approvals and 51 European technical assessments. In 2014, 84 research projects were conducted at the Institute, among which 80 were scientific and developmental projects funded from the statutory activity grants, 3 were national research projects (PBS 1, PBS 2 and LIDER IV programs NCBR competitions) and 1 was an intentional project which is now finished (Ministry of Science and Higher Education s competition). The Institute participated in realisation of 5 research projects, co-funded by EU: H-HOUSE, SESBE, LVS3 (finished in 2014), CA EPBD III, BLESIL (started in 2014). In 2014, Institute finished a research project being a part of Operational Programme Innovative Economy, co-funded by the EU (MNiSW competition), concerning innovative means and effective methods of improving safety and reliability of construction works and transport infrastructure as a part of a sustainable development strategy. Institute s scientific employees take part in works of many technical committees, com- 2 3

4 WPROWADZENIE INTRODUCTION naukowych (ENBRI, EGOLF, ELGIP, CICIND, E2BA, RILEM, ICPIC), normalizacyjnych (ISO, CEN) oraz oceniających wyroby budowlane (UEAtc, EOTA, WFTAO). Ponad 60 specjalistów Instytutu bierze udział w pracach blisko 50 Komitetów Technicznych PKN, ankietyzujących i wdrażających normy europejskie. Wszystkie powyższe stwierdzenia to kontynuowane od lat działania Instytutu, jednakże wysiłkiem wszystkich pracowników i w wyniku dobrej współpracy z partnerami naukowymi i biznesowymi ITB, są co roku istotnie wzbogacone nową treścią. W wyniku prowadzonej współpracy oraz pomyślnie zakończonego audytu jednostki, Instytut Techniki Budowlanej pozytywnie przeszedł procedurę akredytacji i został umieszczony na liście podmiotów akredytowanych przez Ministerstwo Obrony Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Uzyskaliśmy tym samym z dniem 15 grudnia 2014 roku uprawnienia do badania oraz certyfikowania wyrobów budowlanych związanych z bezpieczeństwem pożarowym na rynek Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Instytut Techniki Budowlanej, mający poczucie jednostki kształtującej kierunki rozwoju w budownictwie i określającej poziom jakości w budownictwie i ochronie środowiska, przywiązuje szczególne znaczenie do swojej działalności w zakresie upowszechniania wiedzy. Instytut posiada cieszącą się dużym uznaniem w środowisku Bibliotekę ITB, która została w systemie informacji MNiSW POL-on opisana jako unikatowa, największa w Polsce. W roku 2014 w Wydawnictwach Instytutu ukazało się sześć poradników i instrukcji, w tym Projektowanie konstrukcji drewnianych z uwagi na warunki pożarowe według Eurokodu 5 autorstwa G. Woźniaka i P. Roszkowskiego, a także osiem wydawnictw z serii Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych, a ponadto trzy tomy wydawnictw konferencyjnych. W okresie sprawozdawczym, podobnie jak w latach poprzednich, istotną płaszczyzną działania Instytutu była Rada Naukowa, która przeprowadziła szereg analiz i wydała pozytywne opinie w sprawach podlegających jej statutowej kompetencji. W 2014 roku nadała 101. w historii Instytutu stopień naukowy doktora nauk technicznych w dziedzinie naukowej: budownictwo. Jest okolicznością szczególną, że przedstawiający niniejszy Rocznik w okresie sprawozdawczym nie uczestniczył w zarządzaniu Instytutem. Dnia 15 lipca 2014 roku decyzją Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Infrastruktury i Rozwoju, został odwołany Dyrektor Instytutu dr inż. J. Bobrowicz. Funkcję Kierownika ITB na okres 6 miesięcy powierzono dotychczasowemu Zastępcy Dyrektora ds. Badań i Rozwoju dr. inż. M. Wójtowiczowi. 1 stycznia 2015 roku w wyniku przeprowadzonego konkursu decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju zostałem powołany na Dyrektora Instytutu, w którym pracuję od 1 lutego 2010 roku. missions and work groups of international scientific organisations (ENBRI, EGOLF, ELGIP, CICIND, E2BA, RILEM, ICPIC), as well as standardizing (ISO, CEN) and building products evaluating organisations (UEAtc, EOTA, WFTAO). More than 60 of the Institute s specialists participate in works of almost 50 Technical Committees of the Polish Committee for Standardization (PKN), surveying and implementing European standards. All of the activities mentioned above have been continued for years, but thanks to all the employees efforts as well as to a good cooperation with scientific and business partners of ITB, they get enriched with new content every year. As a result of active cooperation and thanks to a positive audit result of the unit, the Building Research Institute passed the accreditation procedure successfully and was placed on the list of institutions accredited by the Civil Defence of the United Arab Emirates. This means that from 15 December 2014, the Institute has been authorized to test and certify building products concerning fire safety for the UAE market. The Building Research Institute (ITB), seeing itself as a unit responsible for shaping the development directions of the building industry as well as defining the quality level in the building industry, cares much about its knowledge popularisation activity. The ITB s highly reputed library has been described in the POL-on information system of the Ministry of Science and Higher Education as unique and the largest in Poland. In 2014, six guidelines and instructions were published by Institute, among others Designing timber structures for fire conditions according to Eurocode 5 by G. Woźniak and P. Roszkowski, as well as eight issues of Technical Requirements for Execution and Acceptance of Construction Works and three issues of conference publications. In the reporting period, as well as in previous years, an important part of Institute s activity was played by its Scientific Council. The Scientific Council conducted series of analyses and issued positive opinions in the matters being under its competence. In 2014, the Scientific Council conferred the PhD degree of technical sciences in a field of construction for the 101 st time in the history of the Institute. It is a particular case when a person presenting this Report in the reporting period did not participate in the management of the Institute. On 15 July 2014, J. Bobrowicz, PhD Director of the Institute was dismissed by decision of Deputy Prime Minister, the Minister of Infrastructure and Development. The position was entrusted for 6 months to M. Wójtowicz, PhD Deputy of Research and Development Director. On 1 January 2015, as a result of competition, by decision of the Minister of Infrastructure and Development, I was appointed as Director of the Institute, where I have been working since 1 February Działalność 2014 / Activity 2014

5 W sposób naturalny nasuwa się pytanie: ile kontynuacji, a ile zmian? Zostaną oczywiście zachowane i wzmocnione podstawowe cele działalności Instytutu, poczynając od prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych, a na wdrożeniach ich wyników kończąc. Będą rozwijane cele Instytutu wynikające z postanowień statutowych i blisko siedemdziesięcioletniej dobrej tradycji jego działalności. Nowego odczytania i nowych impulsów będzie wymagało budowanie pozycji Instytutu w obszarze: reprezentowania interesów użytkowników, przyjaznej współpracy z klientami, pomocniczej współpracy z ministerstwem zarządzającym i nadzorującym budownictwo oraz współuczestniczenia w kształtowaniu dyscypliny naukowej i współkształtowania europejskiej przestrzeni badawczej, a także skutecznego wsparcia naukowego dla polskiej działalności gospodarczej w obszarze budownictwa. Wyniki działalności ITB w 2014 roku, a także Jubileusz 70 lat Instytutu obchodzony w tym roku, skłaniają do podziękowań dla Wszystkich, którzy przyczynili się do tego co już udało się osiągnąć, ale też skłania do refleksji i opracowania skutecznej strategii na przyszłość. The question is how many continuations, and how many changes? Obviously the primary objectives of the Institute activities will be retained and strengthened, beginning with scientific research and development works, and ending with implementation of their outcomes. The objectives arising from the Institute statutory provisions and nearly 70-year-old good tradition will be developed. New interpretation and new stimuli will be required for development of the Institute position in the field of: representing users interest, friendly cooperation with customers, supportive collaboration with the ministry in charge of the building industry and co-participation in development of the area of science and co-development of the European research area, as well as effective scientific support for the Polish economic activities in the field of building industry. In the view of the outcomes of the activities undertaken by ITB in 2014 as well as its 70 anniversary, I would like to thank everybody who has contributed to our current achievements, but at the same time I see the need for reflection and developing an effective strategy for the future. Dyrektor / Managing Director of Instytutu Techniki Budowlanej / the Building Research Institute dr inż. / Dr. Eng. Marcin M. Kruk 4 5

6 RADA NAUKOWA SCIENTIFIC COUNCIL Prezydium Rady Naukowej Instytutu Techniki Budowlanej. Siedzą: dr Andrzej Borowy (z-ca przew.), dr inż. Ewa Szewczak (przew. komisji ds. organizacji i gospodarki), prof. Lesław Brunarski (przew.), prof. Lech Czarnecki (z-ca przew.), stoją: prof. Wojciech Radomski (z-ca przew.), prof. Leonard Runkiewicz (przew. komisji ds. stopni i awansów naukowych), prof. Stanisław Mańkowski (przew. komisji ds. działalności naukowo-badawczej), dr inż. Roman Gajownik (sekretarz) Presidium of the Scientific Council of the Building Research Institute. Sitting (from the left): Andrzej Borowy, PhD (Deputy Chairman), Ewa Szewczak, PhD (Head of Committee for Organisation and Economy), Prof. Lesław Brunarski (Chairman), Prof. Lech Czarnecki (Deputy Chairman), Standing (from the left): Prof. Wojciech Radomski (Deputy Chairman), Prof. Leonard Runkiewicz (Head of Committee for Promotions and Academic Degrees), Prof. Stanisław Mańkowski (Head of Committee for Scientific and Research Activity), Roman Gajownik, PhD (Secretary) W 2014 roku odbyło się pięć posiedzeń plenarnych Rady oraz osiem spotkań Prezydium Rady. Rada Naukowa realizowała zadania wynikające z ustawy o instytutach badawczych, jak też z Regulaminu Rady. Rada Naukowa nadała stopień naukowy doktora nauk technicznych w zakresie budownictwa dr. inż. Przemysławowi Kubicy, pracownikowi SGSP w Warszawie, na podstawie rozprawy doktorskiej Czas retencji gazów gaśniczych w aspekcie bezpieczeństwa pożarowego pomieszczeń. Promotorem pracy był prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki (ITB), a recenzentami: prof. dr hab. inż. Marian Abramowicz (SGSP) i prof. dr hab. inż. Piotr Wolański (PW). In 2014, five plenary sessions of the Council took place and eight meetings of the Presidium of the Council. The Scientific Council performed tasks deriving from the Act on Research Institutes, as well as from the Council s Regulations. The Scientific Council awarded the PhD in technical sciences to Przemysław Kubica, PhD, an employee of the Main School of Fire Service in Warsaw, for his doctoral thesis entitled Extinguishing gases retention time in the context of premises fire safety (Czas retencji gazów gaśniczych w aspekcie bezpieczeństwa pożarowego pomieszczeń). The thesis promoter was Prof. Lech Czarnecki, PhD (Building Research Institute), with Prof. Marian Abramowicz, PhD (Main School of Fire Service) and Prof. Piotr Wolański, PhD (Warsaw University of Technology) as reviewers. Działalność 2014 / Activity 2014

7 Nagrody i wyróżnienia Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o. przyznało tytuł Kreatora Budownictwa 2014 dr. inż. Michałowi Wójtowiczowi Zastępcy Dyrektora ds. Badań i Rozwoju oraz Instytutowi Techniki Budowlanej. To wielki zaszczyt znaleźć się w gronie osób i firm, które tworzą polskie budownictwo. Awards and distinctions Publishing House of the Polish Construction Engineers Chamber Ltd (Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o.) awarded the 2014 Building Creator (Kreator Budownictwa 2014) title to Michał Wójtowicz, PhD, Deputy Director for Research and Development, and the Building Research Institute. It is a great honour for us to be among people and companies that form the Polish construction industry. Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o. przyznaje tytuł Wydawnictwo Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa Sp. z o.o. przyznaje tytuł Panu Instytutowi Techniki Budowlanej Instytut Techniki Budowlanej Prezes Wydawnictwa Menedżer Projektu Prezes Wydawnictwa Menedżer Projektu W czerwcu 2014 roku prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki otrzymał certyfikat czasopisma Construction & Building Materials w uznaniu za wkład w utrzymanie wysokiej jakości czasopisma. In June 2014, Prof. Lech Czarnecki, PhD, was awarded a certificate from Construction & Building Materials in recognition for his contribution to maintaining the high quality of the magazine. 6 7

8 Struktura organizacyjna ITB wg stanu na r. ITB Organization Chart RADA NAUKOWA SCIENTIFIC COUNCIL przew. prof. / Chairman Prof. L. Brunarski KIEROWNIK / Head of the Institute dr inż. / PhD Michał Wójtowicz Z-ca Dyrektora ds. Badań i Rozwoju / Deputy Director for Research and Development dr inż. / PhD M. WÓJTOWICZ Sekretarz Naukowy / Scientific Secretary prof. dr hab. inż. / Prof. L. CZARNECKI Kierownik Zespołu Laboratoriów Badawczych ITB / Head of the Group of ITB Testing Laboratories dr inż. / PhD E. SZEWCZAK Z-ca Dyrektora ds. Współpracy z Gospodarką / Deputy Director for Cooperation with the Economy mgr inż. / M. Sc. M. KAPROŃ Z. Akustyki / Acoustics Department dr inż. / PhD E. Nowicka Oddział Mazowiecki (w Pionkach) / Mazovian Branch mgr inż. / M.Sc. P. Wątły Zespół ds. Laboratoriów Badawczych ITB / Section for ITB Testing Laboratories dr inż. / PhD E. Szewczak Z. Aprobat Technicznych / Technical Approvals Department mgr inż. / M.Sc. A. Panek Z. Badań Ogniowych / Fire Research Department dr inż. / PhD P. Sulik Filia Zakładu Badań Ogniowych / Fire Research Department mgr inż. / M.Sc. P. Wątły Zespół Laboratoriów Badawczych ITB / Group of ITB Testing Laboratories Z. Certyfikacji / Certification Department mgr inż. / M.Sc. B. Dobosz Z. Betonu / Concrete Department dr / PhD J. Babińska Z. Fizyki Cieplnej, Instalacji Sanitarnych i Środowiska / Thermal Physics, Sanitary Installations and Environment Department dr inż. / PhD R. Geryło Z. Geotechniki i Fundamentowania / Geotechnics and Foundations Department dr n.t. / PhD S. Łukasik Z. Konstrukcji i Elementów Budowlanych / Building Structures Department dr inż. / PhD K. Kuczyński Z. Materiałów Budowlanych / Building Materials Department mgr inż. / M.Sc. J. Miklaszewska Dz. Koordynacji Prac Badawczych / Co-ordination and Contracts Department dypl. ekon. / certified economist A. Wolińska-Fick Oddział Śląski (w Katowicach) / Silesian Branch dr inż. / PhD K. Konieczny Z. Elem. Konstr. Budowl. i Budownictwa na Terenach Górniczych / Building Structures on Mining Areas Department dr inż. / PhD K. Konieczny Oddział Wielkopolski (w Poznaniu) / Wielkopolska Branch mgr inż. / M.Sc. W. Kujawski Z. Okuć i Ślusarki Budowlanej / Building Hardware and Ironmongery Department mgr inż. / M.Sc. W. Kujawski Laboratorium Wzorcujące / Calibration Laboratory mgr inż. / M.Sc. B. Zwierchanowska Jednostka Oceny Technicznej (JOT) / Certification Department dr inż. / PhD Michał Wójtowicz Dz. Informatyzacji / IT Department mgr inż. / M.Sc. Z. Szczurek Zespół ds. Systemów Zarządzania Jakością w ITB / Section for Quality Management Systems dr / PhD J. Gust Zespół ds. Bezpieczeństwa Informacji / Section for Information Security mgr inż. / M.Sc. Z. Szczurek Zespół ds. Ochrony Informacji Niejawnych / Section for Confidential Information mgr inż. / M.Sc. J. Strzelczyk Doradca Dyrektora / Director Adviser

9 Kolegium Governing Body Komitet Bezpieczeństwa Informacji Information Security Committee przew. dr inż. / PhD Jan Bobrowicz Rada ds. Bezstronności ITB Impartiality Council Komitet ds. Certyfikacji Certification Committee Komitet ds. Pozostałej Działalności Committee for Other Activity Rada Techniczna Technical Council przew. mgr inż. / M.Sc. M. Kaproń Rada Programowa Wydawnictw Publishing Policy Council przew. dr inż. / PhD J. Fangrat Zespoły Problemowe Thematic Sections Z-ca Dyrektora ds. Finansowo- -Ekonomicznych Główny Księgowy / Deputy Director for Finance and Economy Chief Accountant mgr / M.A. G. PAŁYSKA Z-ca Dyrektora ds. Organizacyjno-Administracyjnych / Deputy Director for Organization and Administration mgr / M.A. J. KRZEMIŃSKA Pełnomocnik Dyrektora ds. Harmonizacji Europejskiej / Chief Networking Officer for European Harmonization mgr inż. / M.Sc. J. TWOREK Pełnomocnik Dyrektora ds. Współpracy z Zagranicą i Promocji / Director Plenipotentiary for International Cooperation and Promotion dr inż. / PhD J. FANGRAT Z-ca Głównego Księgowego / Deputy Chief Accountant J. Majewska Dz. Techniczno-Administracyjny / Technical and Administration Matters Department mgr / M.A. A. Orzełek Zespół ds. Harmonizacji Technicznej w Budownictwie / Section for Technical Harmonization in Construction dr inż. / PhD S. Wall Dz. Upowszechniania Wiedzy / Knowledge Dissemination Department dr inż. / PhD J. Fangrat Dz. Finansowy / Financial Department B. Uss Dz. Zaopatrzenia / Purchasing Department mgr / M.A. Z. Deptuła Dz. Księgowości / Accounting Department J. Majewska S.S. ds. Nadzoru Robót Budowlanych / Specialist for Construction Work Supervision inż. / Eng. J. Ponichtera S. S. ds. P. Poż. / Specialist for Fire Protection Dz. Spraw Pracowniczych / Human Resources Department mgr / M.A. E. Niedbalska W. Aleksandrowicz Poradnia Pracownicza / Employee Medical Services Unit lek. med. / M.D. T. Jasińska-Sobol Używane skróty: Z. Zakład Dz. Dział S. S. Samodzielne Stanowisko Zespół ds. Organizacyjnych / Section for Organization mgr / M.A. J. Krzemińska S. S. ds. Obronnych / Specialist for Defence płk. dypl. A. Spychalski S. S. ds. BHP / Specialist for Workplace Safety and Health A. Wiejak S. S. ds. BHP i P. Poż. w Oddziale Wlkp. / Specialist for Workplace Safety and Health and Fire Protection in Wielkopolska Branch mgr inż. / M.Sc. W. Woźniak

10 BADANIA RESEARCH Wybrane prace badawcze Selected research works Wybrane orzeczenia i opinie naukowo-techniczne Selected scientific and technical decisions and opinions Udział w projektach badawczych krajowych i europejskich Participation in national and European research projects Normalizacja Standardization Laboratoria ITB ITB Laboratories Wybrane prace badawcze Analiza czynników określających odporność istniejących budynków na wpływy eksploatacji górniczej (L. Chomacki) Ocena odporności budynku wykonywana przed eksploatacją górniczą ma za zadanie zachowanie bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowników w trakcie ujawniania się wpływów od danej eksploatacji. Do oceny odporności najczęściej służy punktowa metoda oceny odporności, jednakże w literaturze można odnaleźć także inne sposoby szacowania odporności budynku, które zostały pokrótce przedstawione w treści pracy. Dla trzech przykładowych budynków wykonano różnymi metodami porównanie oceny odporności. Na postawie przeprowadzonych obliczeń numerycznych stwierdzono, że dla modeli budynków różniących się: długością, kształtem, zabezpieczeniami na wpływy górnicze, posadowieniem oraz warunkami gruntowymi, otrzymano różne wartości naprężeń rozciągających oraz ścinających w konstrukcji, które następnie przeanalizowano. Selected research works Analysis of factors that determine resistance and use properties of existing buildings to the impact of mining exploitation (L. Chomacki) Evaluation of resistance of a building prior to mining exploitation aims at maintaining safety of construction and users in the course of revealing the exploitation impact. In most cases, resistance is evaluated by scoring method, however, other assessment methods are described in the literature of the subject; these have also been described in the contents of the present paper. In the case study, resistance to impact of three examplary buildings were evaluated by means of different methods. At the basis of numerical calculations it was determined, that for models of buildings that differed in: length, shape, protection against mining impact, kind of foundation and soil conditions, different values of tensile and shear stresses were obtained, which were subsequently subject to analysis. Działalność 2014 / Activity 2014

11 Poddano analizie czynniki mające wpływ na właściwości użytkowe budynku. Zakładając nieprzekroczenie pewnego stopnia uciążliwości użytkowania budynku, każdy z czynników jest równie ważny. Przekroczenie chociaż jednego z nich powoduje zakwalifikowanie obiektu do wyższego stopnia uciążliwości, co może determinować podjęcie działań mających na celu nieprzekroczenie małej uciążliwości użytkowania. W wyniku analizy wykazano spore różnice ważności czynników, zarówno pomiędzy istniejącymi metodami oceny odporności, jak i wynikami otrzymanymi w toku przeprowadzonych obliczeń numerycznych. Na tej podstawie można wnioskować, że w najpopularniejszej metodzie punktowej, zbyt duże znaczenie przypisuje się długości budynku, natomiast niedoceniane jest jego posadowienie. Modularny system monitoringu konstrukcyjnego o otwartej architekturze (P. Więch) Główny cel pracy stanowiło opracowanie systemu zdalnego monitoringu odkształceń konstrukcji, mającego stanowić efektywne i atrakcyjne finansowo narzędzie zapewniające bezpieczną eksploatację obiektów budowlanych (w szczególności wielkokubaturowych). Systemy tego typu dostępne obecnie na rynku stanowią bowiem zamknięte rozwiązania oferujących je Factors that had influence on use properties of buildings were analysed. Assuming that the disturbance in the use of the building should be limited, each factor is equally important. Exceeding but one factor results in the overqualification of the building to a higher class of use disturbance, which may result in actions aiming at limiting the negative impact on the use of the building. It transpires from the analysis that there are significant differences in factors relevance both in terms of the existing methods for resistance evaluation and results obtained from the performed numerical calculations. Therefore, it may be concluded that in the most popular scoring method, too much relevance is ascribed to the length of a building, and not enough relevance to the foundation. Modular system of construction monitoring with open architecture (P. Więch) Modularna budowa systemu centralka prototypowej instalacji w Oddziale Mazowieckim ITB Modular construction of the developed system a control unit of the prototype installation at the Mazovian Branch of ITB in Pionki firm. Opracowany system ma również umożliwiać monitorowanie stanu odkształcenia newralgicznych elementów skomplikowanych konstrukcji w fazie ich realizacji. The main objective of the work was to develop a system for remote monitoring of deformation of structure, which was supposed to become a labour- and cost-efficient tool for safe exploitation of buildings (in particular for large-space facilities). Such systems available on the market are at present close solutions of providing companies. The developed system aims also at monitoring of deformation level of complex construction s critical elements in the implementation phase

12 BADANIA RESEARCH W wyniku przeprowadzonych prac wykonana została w hali Oddziału Mazowieckiego ITB w Pionkach prototypowa instalacja oparta głównie o tensometryczny pomiar odkształceń i komponenty kompatybilne z powszechnie stosowanymi w automatyce pomiarowej. Jego otwarta architektura umożliwia stopniową rozbudowę o kolejne punkty pomiarowe i w odróżnieniu od zamkniętych systemów eliminuje w znacznym stopniu problemy z ewentualnym brakiem części zamiennych (fot.). Kolejną zaletą modularnej struktury systemu jest możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury opomiarowywanego obiektu, szczególnie w przypadku tzw. inteligentnych budynków. Do transmisji sygnałów pomiarowych mogą zostać wykorzystane magistrale LAN, MODBUS, czy też RS485, ograniczając koszty związane z wykonaniem dodatkowego okablowania do niezbędnego minimum. W dobie powszechnie stosowanych przekryć dachowych o lekkiej konstrukcji oddziaływania klimatyczne stają się dominującym czynnikiem mającym wpływ na wymiarowanie konstrukcji. Ze względu na trudności w ich oszacowaniu, a także na występujące zmiany klimatyczne, należy spodziewać się, że liczba awarii tego typu konstrukcji będzie wzrastać, a nie zmniejszać się. Monitoring konstrukcji jest zagadnieniem interdyscyplinarnym, wymagającym pracy zespołu złożonego zarówno z inżynierów budowlanych, jak i specjalistów od automatyki pomiarowej. W wyniku zrealizowanej pracy wykazano, że wykorzystanie ogólnodostępnych komponentów automatyki pomiarowej może w znacznym stopniu wpłynąć na koszty i czas wdrożenia oraz utrzymania w danym obiekcie odpowiedniego systemu pomiarowego. Projektowanie i wykonawstwo geotechniczne. Analiza porównawcza nośności pali określonych różnymi metodami na podstawie Eurokodu 7 (S. Łukasik, W. Bogusz) Od roku 2010 obowiązuje w Polsce system projektowania oparty na normach europejskich. W praktyce projektowej nie jest to jednak powszechnie stosowane, mimo że przepisy budowlane (rozporządzenie w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania) wymieniają normy Eurokodu 7 jako podstawę obliczeń. Eurokod 7 w swych założeniach i wymaganiach jest odmienny od polskich norm, gdyż przedstawia jedynie ogólne wytyczne dotyczące projektowania oraz sprawdzania stanów granicznych. Nie zawiera np. metod obliczeniowych niezbędnych do określania nośności granicznych dla fundamentów palowych. W pracy przeprowadzono ocenę możliwości zastosowania różnych metod wyznaczania nośności granicznych pali na potrzeby ich projektowania. Istotnym problemem jest ocena parametrów geotechnicznych na potrzeby obliczeń MES. Głównym zagadnieniem w ich zastosowaniu jest brak korelacji dla warunków lokalnych. Wykorzystanie powszechnie stosowanych w świecie metod The works resulted in the development of a prototype installation, at the Mazovian Branch of ITB in Pionki, based mostly on strain gauge measurement and components compatible with those which are commonly used in automation and measurement. Its open design makes it possible to gradually extend the system with new measurement points and, contrarily to closed systems, eliminates, to a large extent, problems with potential lack of spare parts (see picture). Another advantage of the modular structure of the system is the possibility to use the existing infrastructure for the facility measured, in particular for the smart buildings. Transmission of measurement signals may be done via the LAN, MODBUS, or RS485 networks, thus limiting to minimum costs of extra cabling. In the era of commonly used light roofing, climate impact becomes the prevalent factor that determines dimensioning of construction. Due to difficulties in estimation of the climate impacts, and to observed of climate change, the number of malfunctions of such constructions should be expected to grow rather than decrease. Monitoring of construction is an interdisciplinary problem, requiring efforts of a team consisting of construction engineers and experts on measurement automation. It has been demonstrated that the use of generally available components for measurement automation may have a serious impact on costs and time of implementation and maintenance of an adequate measurement system at a given facility. Design and execution of geotechnical works. Comparative analysis of load-bearing capacity of piles determined by means of different methods on the basis of Eurocode 7 (S. Łukasik, W. Bogusz) Since 2010, the design system in force in Poland has been based on European standards. In designing practice, however, it is not commonly used, even though building rules (regulation on determining geotechnical conditions for founding) indicate the Eurocode 7 standards as the basis for calculations. In principles and requirements, the Eurocode 7 differs from Polish standards, as it sets forth merely general guidelines on designing and testing limit states. For instance, it does not contain calculation methods necessary for determining limit load-bearing capacities for pile foundations. Our study comprised on evaluating how different methods for determining limit load-bearing capacity for piles may be put into practice for the purpose of their designing. Evaluation of geotechnical parameters for the FEM calculations is of relevance. The main issue with regard to their use is lack of correlation to the local conditions. The use of methods which are popular in other parts of the world needs Działalność 2014 / Activity 2014

13 wymaga ich kalibracji względem wyników próbnych obciążeń statycznych, aby zapewnić podany w Eurokodzie 7 poziom niezawodności. Niska jakość powszechnie realizowanych badań podłoża oraz ograniczony zakres badań konstrukcji, głównie realizowanych w ramach badań odbiorczych, stanowi istotną przeszkodę w udoskonalaniu dostępnych metod projektowania. Dodatkowym problemem w polskiej praktyce geotechnicznej jest brak możliwości współpracy z projektantami, którzy bardzo często pracują indywidualnie i nie dysponują wynikami próbnych obciążeń, które zatrzymuje wykonawca. Z tego powodu baza danych jest ograniczona. W pracy wykazano różnice podejść do obliczeń nośności pali według polskich norm. Wyniki przedstawione w opracowaniu posłużyły do skomentowania praktyk w projektowaniu pali. calibration with regard to the results of static load tests, to provide the level of reliability set forth in Eurocode 7. Low quality of commonly used soil analyses and limited scope of construction analyses, carried out mostly as a part of acceptance tests, is a serious barrier to the improvement of available design methods. Another problem in Polish geotechnical practice is lack of opportunities for cooperation with architects, who often work individually and do not obtain results of test loads, which results are kept by the contractor. That is why the database is limited in size. Our analysis also demonstrates different approaches to calculations of load- -bearing capacity of piles, according to Polish standards. Results presented in the paper have been used to comment on practice of designing piles. Wpływ ciekłych zanieczyszczeń na właściwości filtracyjne gruntów (M. Witowski) Interakcja pomiędzy cząsteczkami gruntu a substancjami chemicznymi, które infiltrują podłoże, wiąże się z charakterem tych substancji (kwasy, zasady, związki niepolarne i polarne) oraz mikrostrukturą fizyczną i chemiczną gruntu (szkielet gruntowy i podwójna warstwa elektryczna). Poznanie mechanizmu oddziaływania odcieków na właściwości filtracyjne gruntu powinno pomóc w scharakteryzowaniu dynamiki tego procesu jeszcze przed oddaniem do użytku składowiska lub innego obiektu, oraz pozwolić zmniejszyć ryzyko wystąpienia awarii tego typu budowli w czasie jej eksploatacji. Eksploatacja obiektów związanych z ochroną środowiska, zwłaszcza składowisk, hałd odpadów, oczyszczalni ścieków oraz osadników, wiąże się z interakcją substancji chemicznych rozpuszczonych w wodzie z cząstkami gruntu. Jednym Impact of liquid effluents on permeability properties of soils (M. Witowski) Interaction between soil particles and chemicals that infiltrate the ground, is relative to the type of the chemicals (acids, bases, non-polar and polar compounds), and physical and chemical microstructure of soil (soil skeleton and electrical double layer). Learning about the mechanism of effluents impact on soil permeability should help characterise the dynamics of the process prior to the putting into service of a landfill or another facility, and will diminish the risk of malfunction of such a facility in the course of its operation. Operation of facilities related to environmental protection, in particular of landfills, waste dumps, wastewater treatment plants and sedimentation tanks, involves interaction of chemicals dissolved in water with soil particles. One of the most important parameters describing insulation properties of soil is the permeability 12 13

14 BADANIA RESEARCH z najważniejszych parametrów opisujących właściwości izolacyjne gruntu jest współczynnik filtracji. Wartość tego współczynnika zależy od struktury fizycznej i chemicznej gruntu oraz od substancji, które infiltrują w podłoże. Celem opracowania było przygotowanie i wdrożenie procedury badawczej przeznaczonej do oznaczania współczynnika filtracji wody zanieczyszczonej przy stałym spadku hydraulicznym w komorze trójosiowego ściskania na próbkach gruntu nasyconych odciekiem i skonsolidowanych izotropowo. W ramach pracy zbadano próbki gruntu zarówno przy użyciu wody jako medium filtrującego, jak i odcieku pochodzącego z wysypiska odpadów. Analiza uzyskanych wyników pozwala na wykazanie istotnego wpływu odcieków na wartości współczynnika filtracji. Wzrost wartości tego parametru przy użyciu odcieku może sięgać od 40% do 100%. coefficient. The value of this coefficient depends on physical and chemical structure of soil and on substances that infiltrate into the ground. The aim of the paper was to develop and implement a testing procedure for determining the coefficient of permeability for contaminated water with the constant hydraulic gradient in a triaxial chamber. The study was conducted on samples of soil permeated with effluent and consolidated isotropically. As a part of the work, soil samples were tested both with the use of water and with the effluent from the landfill as the infiltrating fluids. The analysis of results obtained makes it possible to demonstrate a significant impact of effluents on values of permeability coefficient. The value of this parameter for effluent may be increased by 40% to 100%. Zestawienie wyników badań współczynnika filtracji z użyciem odcieku Spadek hydrauliczny i Hydraulic gradient i Comparison of results of testing of permeability coefficient with the use of effluent 1,OOE Współczynnik filtracji k 10 [m/s] Coeficient of permeability k 10 [m/s] 1,OOE-09 1,OOE-08 próbka 1 Sample 1 próbka 1 + odciek Sample 1 + effluent próbka 2 Sample 2 próbka 2 + odciek Sample 2 + effluent próbka 3 Sample 3 próbka 3 + odciek Sample 3 + effluent 1,OOE-07 Wymagania i metody badań zabudów balkonów i loggii (O. Kopyłow) W latach w Zakładzie Konstrukcji i Elementów Budowlanych ITB, we współpracy z Zakładami Badań Ogniowych, Fizyki Cieplnej, Instalacji Sanitarnych i Środowiska oraz Akustyki i Materiałów Budowlanych, analizowano występujące rozwiązania zabudów balkonów i loggii. Konstrukcje loggii rozpatrywano z punktu widzenia trwałości, właściwości mechanicznych, parametrów termoizolacyjnych, akustycznych oraz odporności ogniowej. Celem analiz było sprecyzowanie kryteriów oceny technicznej zabudów balkonów i loggii przy udzieleniu krajowych aprobat technicznych. Podczas opracowania kryteriów oceny oprócz doświadczenia badawczo- -eksperckiego specjalistów ITB uwzględniono doświadczenia innych europejskich jednostek badawczych. Requirements and testing methods for tests of balcony and loggia enclosing (O. Kopyłow) In at the Department of Construction and Building Elements of the Building Research Institute, in cooperation with Departments of Fire Testing, Thermal Physics, Sanitary Systems and Environment, and Acoustics and Building Materials, solutions for enclosing of balconies and loggias were tested. Loggia constructions were tested in terms of sustainability, mechanical properties, thermal insulation parameters, acoustic parameters and fire resistance parameters. The objective of tests was to specify criteria for technical evaluation of enclosing of balconies and loggias, for national technical acceptance requirements. At the development of testing criteria, apart from the expert knowledge and experience of the specialists from the Building Research Institute, results obtained from other European research units were taken into account. Działalność 2014 / Activity 2014

15 W wyniku podjętych analiz opracowano bazę merytoryczną, pozwalającą na techniczną ocenę rozwiązań zabudów balkonowych i loggii. Do celów aprobacyjnych opracowano Zalecenia Udzielenia Aprobat Technicznych. Określenie składu betonu w celu oceny prawidłowości wykonania mieszanki betonowej (J. Babińska) Wynikiem było określenie instrumentalnej metody badań, pozwalającej najpełniej rozróżnić poszczególne materiały. Przygotowano znowelizowaną Instrukcję ITB nr 277/86, dotyczącą określania składu stwardniałego betonu. Nowelizacja dotyczyła możliwości uwzględnienia obecności popiołu lotnego w betonie, weryfikacji niepewności określania składu oraz uaktualnienia powołanych dokumentów i norm badawczych. Przez termin badania składu betonu należy rozumieć ilościowe badania zawartości kruszywa, cementu i wody zaadsorbowanej przez beton oraz względne badania stosunku w/c. W większości przypadków nie jest możliwe badanie zawartości domieszek chemicznych do betonu (zbyt małe stężenia w wielowymiarowej i niejednorodnej matrycy betonu) oraz bezwzględnego stosunku w/c ze względu na skomplikowany charakter zachodzących przemian w trakcie hydratacji lub karbonatyzacji zaczynu cementowego i złożony charakter układania, zagęszczania oraz dojrzewania betonu. Zwykle nie jest też możliwe szacowanie zwartości dodatków do betonu zawartość pyłu krzemionkowego, popiołu lotnego i żużla wielkopiecowego jest określana zero-jedynkowo oraz ich pochodzenia (dodatek do cementu lub składnik cementu). W trakcie prac nad nowelizacją instrukcji stwierdzono, że niepewność określenia zwartości cementu i kruszywa w betonie, przy dostępnych do badań składnikach, nie przekracza 15%. Jest to wartość często niewystarczająca do oceny betonu w przypadku określania zgodności z recepturą, natomiast może z powodzeniem zostać wykorzystana w pracach eksperckich, w których istnieje możliwość porównania betonu wzorcowego i betonu, którego jakość jest kwestionowana. Istnieje także możliwość oszacowania zawartości popiołu lotnego metodą mikroskopii elektronowej połączonej z analizą obrazu. Zasady oceny szyb ze szkła warstwowego (J. Płoński) Potrzeba podjęcia pracy wynikała z braku danych w zakresie zachowania szyb ognioochronnych ze szkła wartwowego w warunkach różnych klimatów temperatur powietrza i wilgotności zarówno od strony zewnętrznej, jak i wewnętrznej, wbudowanych w budynkach, promieniowania UV, jak też dla szyb laminowanych wbudowanych na zewnątrz (balustrady) narażonych na podwyższone temperatury od nagrzewania słonecznego. Praca obejmuje szyby ognioochronne o różnych konstrukcjach, laminowane warstwowe, specjalnie konfigurowane z szybami zespolonymi. As a result of tests undertaken, a technical database was developed for technical evaluation of solutions for enclosing of balconies and loggias. The ITB Technical Approval Guidelines Verification of concrete mix composition by identification of hardened concrete ingredients (J. Babińska) The result of the work was determination of instrumental testing method, which makes it possible to differentiate between particular materials ingredients of concrete in a best possible manner. Amended ITB Guidelines No 277/86 were developed, on determination of composition of concrete. Amendments pertained to the possibility of taking into account the presence of fly ash, verification of uncertainty of composition determination and updating of documents and standards referred to. The testing of concrete composition should be understood as quantitative analysis of contents of aggregate, cement and adsorbed water and relative tests of the water/cement ratio. In most cases testing of the quantity of chemical admixtures to concrete is not possible (too small concentration in multi-dimensional and heterogeneous matrix of concrete), and absolute ratio of water to cement due to a complex nature of changes taking place during hydration or carbonation of the cement paste and complex nature of processes of concrete compaction and curing. Usually, it is not possible to estimate the contents of additives in concrete - silica fume, fly ash and blast furnace slag are determined in a zero-one manner similar problem is also with their origin (additive to concrete or component of cement). During drafting of amendments to the guidelines it was revealed, that uncertainty of determination of the content of cement and aggregate in concrete, for components available for testing, does not exceed 15%. This value is often not enough to assess concrete in terms of evaluation of compliance with the recipe, but it may be used with success in experts work, where there are possibilities to compare standard concrete and the concrete of which the quality is questioned. It is also possible to estimate the contents of fly ash with using the method of electron microscopy combined with image analysis. Evaluation principles for coated glass (J. Płoński) The need for an analysis resulted from lack of data on the behaviour of fire-resistant coated glass in different climate conditions (air temperatures, inner and outer humidity, UV radiation) and for outer laminated built-in glass (railings) exposed to higher temperatures due to solar heating. The work concerns fire-resistant glass of different construction, coated, laminated, specially configured with IGUs

16 BADANIA RESEARCH Uszkodzenia szyb ogniochronnych Damages in fire-resistant glass Odnośnie do stosowania szyb budowlanych warstwowych ognioochronnych, ognioochronnych warstwowych, konfigurowanych z szybami zespolonymi, ognioochronnych typu szyba zespolona ognioodporna, szyb laminowanych nie ma w Polsce, poza instrukcjami wydawanymi przez producentów lub firmy systemowe, wytycznych ustalających szczegółowe zasady oceny, szklenia, użytkowania i eksploatacji z uwzględnieniem wymagań technicznych lub warunków wykonania i odbioru. Omawiane opracowanie ustala te zasady. Brakuje również odniesienia do długotrwałego wpływu zmiennych klimatów na właściwości funkcjonalno-użytkowe, a w szczególności trwałość szyb budowlanych warstwowych. Uszkodzenia szyb w warstwach folii PVB, warstwach ognioodpornych żelów, powłok zewnętrznych, rozwarstwianie szyb laminowanych oraz inne uszkodzenia, powstające pod wpływem różnic temperatur, promieniowania UV, wody i wilgotności, powodują pogorszenie cech funkcjonalno-użytkowych, obniżają estetykę wyrobów, doprowadzają do utraty ich funkcjonalności i przeznaczenia. Niejednokrotnie uszkodzenia szyb są tak poważne, że kwalifikują się wyłącznie do wymiany. Przeprowadzone badania szyb budowlanych warstwowych potwierdzają, że bardzo istotny jest wpływ czynników klimatycznych, takich jak: zmienne temperatury (dodatnie i ujemne), oddziaływanie promieniowania słonecznego, działanie wody i podwyższonej wilgotności. Wpływ na trwałość tego rodzaju szyb mają tez inne czynniki, takie jak: transport, magazynowanie, składowanie, sposób montażu, konserwacja i użytkowanie. Identyfikacja i ocena czynników ograniczających efektywność energetyczną termomodernizacji budynków mieszkalnych (K. Kasperkiewicz), wynikających z uregulowań prawnych, technicznych lub ekonomicznych. Ich istnienie powoduje, że w wielu przypadkach w budynkach poddawanych termomodernizacji osiągany jest niższy standard energetyczny niż w budynkach nowo wznoszonych. Na podstawie opracowanego modelu energetycznego modułu ściany zewnętrznej z oknem wykazano, że docieplenie takiej ściany nie przynosi With regard to the use of construction coated glass fire- resistant, fire-resistant coated, configured with IGUs, fire-resistant of the fire-resistant IGU type, laminated apart from instructions issued by producers or system companies there are no detailed guidelines in Poland concerning specific criteria for evaluation, glazing, use and exploitation with regard to technical requirements or performance and acceptance criteria. The present paper sets forth these principles. What is missing is also comment on long-term impact of climate change on functional and usability characteristics, in particular on durability of construction coated glass. Damages to glass in layers of PVB film, layers of fire-resistant gels, external coating, delaminating of laminated glass and other damages, resulting from temperature changes, UV radiation, water and humidity, result in deterioration of functional and utility qualities, impair the look of products, and result in loss of their functionality and usability. Damages to glass may often be so serious that replacement is the only option. Testing of the construction coated glass confirm the significance of climate factors, such as: changing temperatures (over and under freezing point), impact of solar radiation, water and increased humidity. Other factors also influence durability of such glass, for instance: conditions of transport, storage, way of assembling, maintenance and use. Identification and assessment of factors limiting energy efficiency of thermal insulation of residential buildings (K. Kasperkiewicz), resulting from legal, technical or economic conditions. Due to their occurrence, in many cases in thermally insulated buildings the energy efficiency standard is lower than that in newly constructed buildings. It was demonstrated, on the basis of a model of energy module of an external wall with a window, that thermal insulation of such a wall does not result in energy outcomes Działalność 2014 / Activity 2014

17 efektów energetycznych, takich jakie uzyskuje się w przypadku docieplenia ściany pełnej. Wynika to z rosnących, wraz ze wzrostem grubości warstwy docieplającej, strat ciepła przez mostki liniowe, powstające na połączeniu ściany z oknem oraz ze zmniejszających się słonecznych zysków ciepła na skutek większego zagłębienia okna w stosunku do lica docieplonej ściany. Z przeprowadzonej analizy wynika, że stosowanie grubości docieplenia powyżej 15 cm, któremu odpowiada współczynnik przenikania ciepła ściany U sz na poziomie 0,2 W/(m2.K), nie jest uzasadnione energetycznie, a zatem nie będzie również uzasadnione ekonomicznie. Istotną konsekwencją zwiększenia izolacyjności cieplnej obudowy budynku, pomijaną w dotychczas prowadzonych analizach, jest zwiększenie przegrzewania budynku w okresie poza sezonem ogrzewczym. Do oceny skali tego zagadnienia opracowano model matematyczny oddziaływania promieniowania słonecznego na płaszczyznę okna zagłębionego w ścianie zewnętrznej, w którym uwzględniono redukcję promieniowania słonecznego bezpośredniego i rozproszonego docierającego do płaszczyzny okna. Zastosowanie tego modelu umożliwia obliczenie wartości współczynnika zacienienia okna, określającego redukcję całkowitego promieniowania słonecznego docierającego do płaszczyzny okna, w zależności od głębokości jego usytuowania w stosunku do lica ściany zewnętrznej oraz od orientacji ściany względem stron świata. Podano wyniki obliczeń tego współczynnika wykonane w odniesieniu do poszczególnych miesięcy użytkowania typowego okna zastosowanego w budynku mieszkalnym w Warszawie. Z obliczeń tych wynika, że usytuowanie okna w otworze okiennym w sposób istotny wpływa na zmniejszenie promieniowania słonecznego rozproszonego docierającego do powierzchni okna. Przy typowym dla polskiego budownictwa zagłębieniu okna w otworze okiennym przed termomodernizacją budynku zmniejszenie to wynosi 30%, a po termomodernizacji może wzrosnąć nawet do 50%. Wykorzystując wyniki analiz obliczono, że średnie miesięczne wartości temperatury wewnętrznej w okresie poza sezonem ogrzewczym w budynku po termomodernizacji są wyższe o 2,5 K 3 K niż w stanie początkowym. Zatem dodatkowym, niepożądanym efektem termomodernizacji, jest zwiększenie przegrzewania pomieszczeń, szczególnie w czerwcu i lipcu. Zatem w budynkach po termomodernizacji, które nie mają systemów chłodzenia, konieczne staje się zmniejszenie współczynnika przepuszczalności całkowitej energii słonecznej poprzez zastosowanie odpowiedniego oszklenia w wymienianych oknach lub instalację urządzeń przeciwsłonecznych. Wykazano istotny wpływ regulacji hydraulicznej instalacji ogrzewczej po termomodernizacji obudowy budynku na wielkość i strukturę oszczędności ciepła do ogrzewania. Brak takiej regulacji w budynkach bez indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania powoduje z reguły przegrzewanie większości pomieszczeń, w których temperatura wewnętrzna w sezonie ogrzewczym kształtuje się na poziomie 21,5 C 22,5 C. Natomiast w budynkach z systemem indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania prowadzi to do sytuacji, w której ciepło dostarczone do części mieszkań służy do ogrzewania pozostałych lokali, co stanowi wypaczenie idei indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania. comparable to those resulting from thermal insulation of a full wall. It results from the heat losses: the thicker the insulation layer, the bigger the losses at heat bridges where the wall is adjacent to the window. Due to the fact that the window recedes more from the front of the insulated wall, solar heat gains are smaller too. It transpires from the testing, that the use of insulation layer thicker than 15 cm, with respective wall thermal transmittance U sz at the level of 0,2 W/(m2.K), is not reasonable energetically, therefore, nor is it justified economically. An important consequence of the increase of thermal insulation power of a building, which has been neglected so far in analyses, is the increase of building overheating in the periods other than the heating season. To assess the scale of this phenomenon, a mathematical model to measure the impact of solar heating on the plane of a window which recedes from the external wall was developed, where reduction of direct and dispersed solar radiation that reaches the plane of the window was taken into consideration. With this model, one may calculate value of shading coefficient for window, which determines reduction of total solar radiation that reaches the plate of the window, depending on the depth of its positioning with respect to the face of the outer wall and orientation of the wall. Results of calculations for this coefficient were presented for each month of the use of a typical window in a residential building in Warsaw. It transpires from these calculations that the location of the window in the window aperture has a serious impact on diminishing dispersed solar radiation that reaches the plate of the window. The typical depth of the window aperture in Polish construction prior to thermal insulation amounts to 30%, after thermal insulation it may increase even to 50%. On the basis of analyses results it was calculated that the average monthly values of inner temperature in the non-heating season after thermal insulation are higher by 2.5 K 3 K than at the beginning. Therefore an additional, adverse effect of thermal insulation is the increase in overheating of rooms, in particular in June and July. Therefore, in buildings after thermal insulation, which are not equipped with cooling systems, it is necessary to decrease total solar transmittance coefficient by means of the use of right type of glass in replaced windows or installation of sunscreens. Tests demonstrated significant impact of hydraulic regulation of heating installation after thermal insulation of the building envelope on scope and structure of savings of heating. Lack of such regulation in buildings without individual settlement of heating costs results as a rule in overheating of most rooms, where internal temperature in the heating season is at the level of C. However, in buildings with individual settlement of heating costs it results in a situation in which the heat provided for some apartments is used to heat other apartments, which distorts the very idea of individual settlement of heating costs

18 BADANIA RESEARCH Analiza wskaźników oceny izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych (R. Ciszewski) Celem pracy była analiza wpływu zmian wprowadzonych w projekcie normy ISO/WI :2012 do sposobu obliczania wskaźników oceny izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych na klasyfikację i znakowanie materiałów i elementów budowlanych. Zaproponowane w tej normie zmiany są znaczne i będą miały istotny wpływ na deklarowane właściwości wyrobów budowlanych. Pociągnie to za sobą konieczność przeprowadzenia nowych badań, bądź obliczenia nowych wartości, co nie nastąpi od razu, również ze względu na koszt wprowadzenia nowej klasyfikacji i znakowania. Jest to jednocześnie możliwość ulepszenia sposobu oceny właściwości izolacji akustycznej od dźwięków uderzeniowych, uwzględniająca aktualny stan wiedzy. Izolacyjność przegród budowlanych od dźwięków uderzeniowych jest obecnie określana przez ważony wskaźnik znormalizowanego poziomu uderzeniowego L n,w [db], uzyskiwany za pomocą metody określonej w normie PN-EN ISO 717-2:1999 na podstawie wyników pomiarów wykonanych zgodnie z normami PN-EN ISO :2011 lub PN-EN ISO 140-7:2000. Ocena określona jest na skali malejącej, co oznacza, że przegroda charakteryzująca się niższą wartością wskaźnika L n,w jest uznawana za lepszą niż przegroda o wyższym wskaźniku. Jest to sposób oceny inny niż izolacyjności akustycznej przegród od dźwięków powietrznych, gdzie wyższa wartość wskaźnika izolacyjności akustycznej R w oznacza lepszą izolacyjność przegrody. Propozycja normy ISO/WI :2012 wprowadza ocenę właściwości akustycznych pod kątem dźwięków uderzeniowych na skali podobnej do izolacyjności od dźwięków powietrznych. Stanowi to znaczącą różnicę i odpowiada intuicyjnemu odczuciu, że większa wartość wskaźnika oznacza lepszą przegrodę. Koleją zmianą w proponowanej metodzie obliczeniowej jest jawne wprowadzenie krzywej odniesienia reprezentującej źródło hałasu. Jak dotąd (w normie PN-EN ISO 717-2:1999) krzywa odniesienia jest stała, definiuje jedynie jeden statystyczny typ źródła i nie występuje w sposób jawny i bezpośrednio. Aktualny stan wiedzy wskazuje, że stosowanie jednego źródła może nie być wystarczające. Inna jest charakterystyka częstotliwościowa hałasu generowanego przez osobę chodzącą w miękkim obuwiu niż w obuwiu z twardą podeszwą lub upadające twarde przedmioty. Jawne uwzględnienie krzywej odniesienia umożliwi ocenę przegród budowlanych dla różnego rodzaju pobudzenia. Podobnie, jak ma to miejsce przy ocenie izolacyjności przegród od dźwięków powietrznych. Rozszerzeniu ulegnie również zakres częstotliwości, dla którego określany będzie wskaźnik izolacyjności od dźwięków uderzeniowych. Aktualnie ocena dotyczy zakresu częstotliwości od 100 Hz do 3150 Hz. Niemniej współczesny stan wiedzy wskazuje, że dużym problemem są dźwięki poniżej 100 Hz. Analysis of coefficients of acoustic isolation from impact sounds (R. Ciszewski) The purpose of the tests was to analyse impact of amendments to the draft ISO/WI :2012 standard, the way of calculating coefficients for evaluation of acoustic isolation from impact sounds on classification and marking of building materials and elements. Changes proposed for this standard are substantial and will have a serious impact on declared properties of building materials. It will result in the need for new tests, or calculating new values, which will not happen immediately, also due to the cost of implementation of the new classification and marking. At the same time, it is also an opportunity to improve the evaluation processes for properties of acoustic isolation against impact sounds, taking into consideration the current know-how. Isolation properties of construction barriers against impact sounds are currently determined by a coefficient of standardised impact level L n,w [db], which is calculated by means of a method set forth in the PN-EN ISO 717-2:1999 standard on the basis of measurement results obtained in accordance with the PN-EN ISO :2011 or PN-EN ISO 140-7:2000 standards. The evaluation is set on a diminishing scale, which means that a barrier with lower value of the L n,w coefficient is considered better than a barrier with a higher coefficient. This way of evaluating is different from that of acoustic isolation of barriers against airborne sound, where a higher value of the R w acoustic isolation coefficient means better isolation properties of the barrier. The proposed ISO/WI :2012 standard sets forth an evaluation of acoustic properties with regard to impact sounds at a scale similar to isolation from airborne sound. It constitutes a serious difference and corresponds with the intuitive perception of a higher value of the coefficient meaning a better barrier. Another change to the proposed calculation method is overt introduction of the reference curve representing the source of noise. So far (in the PN-EN ISO 717-2:1999 standard), the reference curve has been constant, defining merely one statistical type of source and is not overt or direct. The current know-how indicates that the use of the only source may not be enough. Frequency properties of noise generated by a person walking in soft shoes is different from that generated by one walking in shoes with hard soles, or by hard falling objects. Overt incorporation of the reference curve will make it possible to assess construction barriers for different types of stimulation, similarly as in the case of the evaluation of isolation properties of barriers against airborne sound. What will also be extended is the frequency range for which impact sound isolation coefficient will be determined. Currently, the assessment pertains to the frequency range from 100 to 3150 Hz. However, current state of know-how indicates, that sounds of less than 100 Hz are Działalność 2014 / Activity 2014

19 Dlatego proponuje się przesunięcie zakresu częstotliwości na 50 Hz do 2500 Hz, co wymaga przeprowadzenia nowych badań uwzględniających zakres niskich częstotliwości. Obecnie stosowane wskaźniki w sposób niewłaściwy odzwierciedlają subiektywną ocenę uciążliwości dźwięków uderzeniowych rozprzestrzeniających się w budynkach. W ramach realizacji pracy przeprowadzono analizę propozycji nowego sposobu oceny izolacyjności elementów i przegród budowlanych od dźwięków uderzeniowych za pomocą wskaźnika jednoliczbowego określonego w normie ISO/WI :2012. Przedstawiono wpływ postulatów zawartych w propozycji normy na wymagania określone w polskich normach i na znakowanie produktów. Określono możliwość przeliczania między innymi wartości wskaźników izolacyjności akustycznej obliczonych na podstawie istniejących pomiarów na nowe wskaźniki. Praca zawiera porównanie wyników pomiarów wykorzystujących różne źródła dźwięków uderzeniowych. Określono model mechaniczny źródeł dźwięku oraz obliczone charakterystyki częstotliwościowe mocy tych źródeł. Porównano wyniki badań z zastosowaniem różnych źródeł i przedstawiono wnioski dotyczące możliwości poprawnej oceny izolacyjności przegród budowlanych od dźwięków uderzeniowych, opierając się na pomiarach przeprowadzonych jedynie za pomocą źródła normatywnego jakim jest stukacz młotkowy. Praca badawcza swoim zakresem obejmuje także analizę nowego sposobu definiowania izolacyjności przegród budowlanych od dźwięków uderzeniowych poprzez parametr izolacyjności, w przeciwieństwie do stosowanego obecnie poziomu uderzeniowego. Opracowanie zawiera wyniki przeprowadzonych badań oraz obliczeń wraz z analizą porównawczą wyników uzyskanych dla różnych typów źródeł. Opracowanie kryteriów oznakowania ekologicznego wybranych grup wyrobów stosowanych w budownictwie (S. Wall z zespołem) W 2010 r. Instytut Techniki Budowlanej rozpoczął kompleksowe prace badawcze (poprzedzone studiami nad cechami ekologicznymi niektórych rodzajów wyrobów budowlanych prowadzonymi przez Zakład Fizyki Cieplnej, Instalacji Sanitarnych i Środowiska ITB), skutkujące wdrożeniem kryteriów Znaku EKO-ITB dla wybranych grup wyrobów, opartych m.in. na decyzjach Komisji Europejskiej, ustalających wytyczne przyznawania wspólnotowego oznakowania ekologicznego. Kryteria EKO-ITB opracowane zostały z uwzględnieniem obowiązujących w Polsce przepisów prawnych oraz długoletnich doświadczeń Instytutu w zakresie ochrony użytkownika i technicznych wymagań w zakresie procesu budowlanego. Istotnym elementem oceny dokonywanej w ramach oznakowania EKO-ITB jest weryfikacja osiągania przez wyrób wymaganych właściwości użytkowych związanych z przydatnością wyrobu do zamierzonego stosowania w budownictwie, ze szczególnym uwzględnieniem zgodności z wymaganiami specyfikacji technicznych zharmonizowanych z dyrektywą 89/106/EWG, a significant problem. That is why it is proposed to change the frequency range to 50 to 2500 Hz, which requires new testing taking into consideration low frequency rates. Currently used coefficients incorrectly reflect subjective perception of annoyance of impact sounds reverberating in buildings. As a part of testing, analysis of the proposed new assessment for isolation properties of elements and construction barriers was carried out, by means of one-number coefficient determined in the ISO/WI :2012 standard. The influence of proposals included in the standard proposal on the requirements set forth in the Polish standards and on marking of products was also presented. Opportunities were discovered for calculating current values of acoustic isolation parameters on the basis of current measurements, and their conversion into the new coefficients. The paper includes comparison of measurement results on the basis of different sources of impact sound. A technical model for sound sources was determined, and frequency properties for powers of these sources were measured. Testing results were compared with the use of different sources, and conclusions on possibility of correct assessment of isolation properties of construction barriers were drawn with respect to impact sounds, on the basis of measurements carried out only by means of a normative source tapping machine. Research work included analysis of a new way of defining isolation properties of construction barrier for impact sounds with the parameter of isolation properties vs. the currently used impact level. The paper includes results of tests and calculations with a comparative analysis of the results for different sound source types. Development of criteria for ecological marking of selected groups of products used in construction industry (S. Wall et al.) In 2010, the Building Research Institute launched comprehensive tests (preceded by studies of ecological properties of certain types of building products run by the Department of Thermal Physics, Sanitary Systems and Environment), which resulted in the implementation of the EKO-ITB marking for selected groups of products, according to decisions of the European Commission, setting forth guidelines for Community eco-labelling. The EKO-ITB criteria were developed in consideration of the regulations in force in Poland and long-term experience of the Institute on user protection and technical requirements on construction processes. An important part of the assessment for the EKO-ITB labelling is verification of the right usage properties relative to the applicability in construction industry, bearing in mind in particular abiding by the rules of technical specifications harmonised with the 89/106/EEC Directive or the Regula

20 BADANIA RESEARCH czy obowiązującym od 1 lipca 2013 r. rozporządzeniem (UE) nr 305/2011. W wyniku prac 24 osobowego zespołu ustalono zasady certyfikacji wyrobów na zgodność z wymaganiami oznakowania EKO-ITB. Weryfikacja zgodności z wymaganiami ma się odbywać w dużej mierze poprzez analizę dokumentacji (dokumentacja techniczna, katalogi, schematy, opisy, wyniki obliczeń i wyniki badań także pochodzące od dostawców wnioskodawcy), zgodnie z zawartością kryteriów EKO-ITB. tion (EU) No 305/2011, which came into force in Poland on 1 July As a result of the work of a 24-person team, certification principles for conforming to the EKO-ITB requirements were established. Verification of compliance will be done mostly via analysis of documentation (technical documentation, catalogues, schemes, descriptions, calculation and testing results including the ones provided by suppliers of the applicant), in accordance with the EKO-ITB criteria. W latach opracowano wymagania oznakowania EKO-ITB obejmującego następujące grupy wyrobów: In requirements for EKO-ITB eco-friendly labelling were developed for following groups of products: 1. Pompy ciepła Heat pumps 2. Farby i lakiery do zastosowań zewnętrznych i wewnętrznych Paints and varnishes for outer and inner use 3. Twarde pokrycia Hard coverings 4. Pokrycia drewniane Wooden coverings 5. Pokrycia włókiennicze Textile coverings 6. Przydomowe oczyszczalnie ścieków Small-scale wastewater treatments plants 7. Klimatyzatory Air conditioners 8. Stolarka drewniana (okna) pokrywana przemysłowo farbami i lakierami Woodwork (windows) with industrial coating of paints and varnishes 9. Wyroby z autoklawizowanego betonu komórkowego (ABK) Aerated concrete products 10. Styropian EPS Styrofoam EPS 11. Małe centrale wentylacyjne z odzyskiem ciepła Small ventilation units with heat recovery 12. Wyroby do izolacji cieplnej z wełny mineralnej Products for thermal insulation of mineral wool Działalność 2014 / Activity 2014 Metodyka badań i oceny ścian zewnętrznych budynków w zakresie odpadania elementów elewacji w przypadku pożaru (J. Kinowski) Wynikiem pracy jest opracowanie i wdrożenie przez Zakład Badań Ogniowych ITB procedury badawczej w zakresie odpadania elementów elewacji podczas pożaru. Prace nad przygotowywaniem procedury obejmowały m.in. analizę zagranicznych norm i procedur badawczych dotyczących podobnej tematyki, konsultacje z Komendą Główną Straży Pożarnej w zakresie przyjęcia właściwego kryterium oceny w świetle krajowych przepisów budowlanych, przystosowywanie i przygotowanie stanowiska do badań oraz serię badań kalibracyjnych, w których wypracowano ściśle zdefiniowane warunki badania. Przyjęto oddziaływanie na elewację w postaci płomieni, generowanych z zaprojektowanego w ramach pracy, specjalnego piaskowego palnika propanowego o zdefiniowanej temperaturze oraz wysokości płomieni. W ramach pracy przeprowadzono szereg badań zgodnie z przyjętą procedurą, sprawdzając między innymi rozwiązania z okładzinami elewacyjnymi w postaci: płyt kamiennych, płyt włókno-cementowych, paneli warstwowych z zewnętrzną okładziną ze szkła hartowanego, płyt ceramicznych oraz paneli z płyt drewnopochodnych oraz tafli szklanych. Methodology of testing and assessment of building façades with regard to falling parts of external walls claddings in case of fire (J. Kinowski) The result of the work is development and implementation by the Fire Research Department of the ITB of a research procedure on falling parts of façade elements in case of fire. Works on the preparation of the procedure consisted, inter alia, in analysis of foreign standards and testing procedures in the similar fields, consultations with the National Headquarters of the Fire Service with regard to correct assessment criteria in the light of the national regulations on construction, adaptation and preparation of testing stand and carraying out series of calibration tests, where proper testing conditions would be strictly defined. Impact on façade was assumed in the form of flames, generated from a specially designed propane burner with a defined temperature and height of the flame. As a part of the work, series of tests was carried out in compliance with the adopted procedure, that tested, inter alia, solutions with façade claddings in the forms of: stone plates, fibre cement plates, sandwich panels with outer cladding of toughened glass, ceramic plates and wood-based panels, and flat glass.

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31]

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] 994. pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej : Część A. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych 1.01 31.12.2002.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Instytucie

Podstawowe informacje o Instytucie Podstawowe informacje o Instytucie Marek KAPROŃ Warszawa, sierpień 2009 r. Powołanie ITB w 1945 r. - zadania Cele dekret powołuj ujący ITB Cele i zakres działania ania Zarządzenie Ministra Podstawowy cel

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce

WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce WYKAZ prac naukowo badawczych habilitanta zastosowanych w praktyce Lp Temat i data opracowania (zadania lub problemu) Zwięzłe wyszczególnienie opracowanych zagadnień Forma przedstawienia wyników Ocena

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU

POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU POLISH ELEVATOR MARKET ONE YEAR AFTER JOINING EU by Marek Oppeln-Bronikowski, 17 of March 2005, Brussels POLISH ECONOMICAL SITUATION POLISH ECONOMICAL SITUATION REAL ECONOMY: YEAR GDP CPI year-end Investment

Bardziej szczegółowo

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER

Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Samorządowa jednostka organizacyjna Lower Silesia Region CLIMATE-KIC PARTNER Institute for Territorial Development / Climate-Kic 1 PRZEMYSŁAW MALCZEWSKI LOWER SILESIA COORDINATOR OF REGIONAL ACTIVITY AFFILIATED

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne

RADIO DISTURBANCE Zakłócenia radioelektryczne AKREDYTOWANE LABORATORIUM BADAWCZE Page (Strona) 2 of (Stron) 9 Following requirements should be taken into account in the case of making use of Test Report and giving information about the tests performed

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN

OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA PRZENIKANIA CIEPŁA OKIEN PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (137) 2006 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (137) 2006 Zbigniew Owczarek* Robert Geryło** OCENA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW OBLICZEŃ I BADAŃ WSPÓŁCZYNNIKA

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY

POLAND TENDER. Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego. SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY POLAND TENDER Złotów: Usługi kominiarskie wykonywane w budynkach administrowanych przez Miejski Zakład Gospodarki Lokalami w Złotowie Numer ogłoszenia: 422442-2009; data zamieszczenia: 09.12.2009 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Jednostka Notyfikowana / Notified Body 1488 Członek EOTA / EOTA member Certyfikaty akredytacji PCA / PCA Accreditation Certificates: AB 023, AC 020,

Jednostka Notyfikowana / Notified Body 1488 Członek EOTA / EOTA member Certyfikaty akredytacji PCA / PCA Accreditation Certificates: AB 023, AC 020, Jednostka Notyfikowana / Notified Body 1488 Członek EOTA / EOTA member Certyfikaty akredytacji PCA / PCA Accreditation Certificates: AB 023, AC 020, AC 072, AP 113 Wprowadzenie Podstawowym celem działalności

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS

GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS GŁÓWNY WYKONAWCA - KONSTRUKCJE STALOWE GENERAL CONTRACTOR STEEL CONSTRUCTIONS T W O J A W I Z J A N A S Z C E L Y O U R V I S I O N O U R A I M LOKALIZACJA LOCATION Firma SKB ma swoją siedzibę w Polsce

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Training and certification of Road Safety Experts for the application of Road Safety Audit and Road Safety Inspection

Bardziej szczegółowo

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ

SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ SIŁA EKSPORTU POLSKIEJ BRANŻY KOSMETYCZNEJ THE POWER OF EXPORT IN POLISH COSMETICS INDUSTRY KATARZYNA OLĘDZKA Brand Manager Verona Products Professional AGENDA 1. Branża kosmetyczna w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Projektowanie konstrukcji stalowych z uwagi na warunki pożarowe według Eurokodu 3

Projektowanie konstrukcji stalowych z uwagi na warunki pożarowe według Eurokodu 3 mgr inż. Piotr Turkowski Absolwent Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej. Z Instytutem Techniki Budowlanej związany jest od 2011 roku, zatrudniony w Zakładzie Badań Ogniowych. Autor tłumaczeń,

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sitarz Dział Księgowości. Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach 24, 431-434

Agnieszka Sitarz Dział Księgowości. Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach 24, 431-434 Agnieszka Sitarz Dział Księgowości Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach 24, 431-434 2009 Dział Administracji 431 Agnieszka Sitarz DZIAŁ KSIĘGOWOŚCI Dział księgowości Muzeum Narodowego w Kielcach czuwa

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 29 August 2013. 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 29 August 2013 13174/13 Interinstitutional File: 2013/0224 (COD) ENV 782 MAR 119 MI 708 ONU 86 CODEC 1921 INST 459 PARLNAT 214 COVER NOTE from: Polish Senate date

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120.

POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY PN-EN ISO 9001:2009/AC. Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością Wymagania. listopad 2009 ICS 03.120. POPRAWKA do POLSKIEJ NORMY ICS 03.120.10 PN-EN ISO 9001:2009/AC listopad 2009 Wprowadza EN ISO 9001:2008/AC:2009, IDT ISO 9001:2008/AC1:2009, IDT Dotyczy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością

Bardziej szczegółowo

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings

List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings List of ECOWILL-certified Ecodriving trainers for short duration trainings POLAND January 2013 The sole responsibility for the content of this report lies with the authors. It does not necessarily reflect

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O

PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż IBM GSDC SP.Z.O.O Miejsce odbywania stażu IBM, ul. Muchoborska 8, 54-424 Wrocław, Poland Stanowisko, obszar działania Młodszy Koordynator Zarządzania Bazą

Bardziej szczegółowo

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Aleksander Kędra Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych Komisja Europejska Aleksander.Kedra@ec.europa.eu Przygotowanie wniosku

Bardziej szczegółowo

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r.

Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. . POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLITYKA POLSKIEGO CENTRUM AKREDYTACJI DOTYCZĄCA ZAPEWNIENIA SPÓJNOŚCI POMIAROWEJ Wydanie 3 Warszawa, 20.06.2007 r. 1. Wstęp Niniejsza Polityka jest zgodna z dokumentem ILAC-P10:2002

Bardziej szczegółowo

Pokrycia dachowe. Zabezpieczenia i izolacje WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH. część C. zeszyt 1. Warszawa 2015. www.itb.

Pokrycia dachowe. Zabezpieczenia i izolacje WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH. część C. zeszyt 1. Warszawa 2015. www.itb. WARUNKI TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH część C Zabezpieczenia i izolacje zeszyt 1 Pokrycia dachowe ISBN 978-83-249-8334-6 9 788324 983346 www.itb.pl Okładka WTW C1.indd 1-2 Warszawa 2015

Bardziej szczegółowo

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration

About the Program. Beneficiaries of the Program. Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Top 500 Innovators Society building modern science-industry collaboration Dariusz Janusek Science for Industry: Necessity is the mother of invention Second Networking Event in the field of modern techniques

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl At present, the University consists of four faculties: the Faculty of Civil and Environmental Engineering the Faculty of Electrical Engineering, Automatics and Computer Science the Faculty of Mechatronics

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

Oticon Polska Production (OPP)

Oticon Polska Production (OPP) (OPP) Krzysztof Kowalski General Manager 24 September 2008 Krzysztof Kowalski Biography General Manager Education Technical University of Szczecin, Electromechanical Engineering West Pomeranian Business

Bardziej szczegółowo

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011 Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego Wrocław, 20 stycznia 2011 Agenda Definicja pojęć: Analiza biznesowa oraz analityk biznesowy Co kryje się za hasłem BPM? Organizacja zarządzana procesowo

Bardziej szczegółowo

TAROPAK SCHEDULE 2010. 13 September 2010, Monday

TAROPAK SCHEDULE 2010. 13 September 2010, Monday TAROPAK SCHEDULE 2010 13 September 2010, Monday Spedycja, Used Forklift Market 10.15-15.00 PIO Promotion Showroom Chamber of Packaging, 10.15 Opening ceremony of the Promotion Showroom and the stand of

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Subject Level of education

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!"

Awareness campaign Safe rail-road level crossing Stop and Live! Awareness campaign Safe rail-road level crossing "Stop and Live!" www.plk-sa.pl Geneva, 12-13 May 2014 The key objective of the campaign is: What are our objectives? - to promote the correct patterns of

Bardziej szczegółowo

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska

Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Drugorzędowe wzorce farmaceutyczne Agnieszka Kossakowska Warszawa, 21.03.2013 1 Wzorce farmakopealne problemy Drogie Małe ilości w opakowaniu Brak certyfikatu analitycznego 2 Drugorzędowy Materiał Odniesienia

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration

PROJECT. Syllabus for course Principles of Marketing. on the study program: Administration Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Principles of Marketing on the study program: Administration I. General information

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Tadeusz Pindór Mariusz Trela PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Tadeusz Pindór, dr hab. inż. Akademia Górniczo-Hutnicza Mariusz

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Z-LOG-1074 Zarządzanie relacjami z klientami Customer Relationship

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji

PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 317 ds. Wentylacji i Klimatyzacji STRESZCZENIE KT ds. Wentylacji i Klimatyzacji obejmuje swoim zakresem systemy wentylacji i klimatyzacji w budynkach mieszkalnych zamieszkania

Bardziej szczegółowo

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej.

Dziś budujemy pod klucz dowolne typy instalacji energetycznych spotykanych w przemyśle, górnictwie i gospodarce komunalnej. Początki działalności naszej firmy sięgają jeszcze lat czterdziestych minionego stulecia. W ciągu kolejnych dekad, wraz z rozbudową mocy wytwórczych krajowej energetyki i górnictwa, systematycznie rozwijaliśmy

Bardziej szczegółowo

Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej

Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej Fundamentowanie 1 Fundamentem nazywamy tę część konstrukcji budowlanej lub inżynierskiej, która wsparta jest bezpośrednio na gruncie i znajduje się najczęściej poniżej powierzchni terenu. Fundament ma

Bardziej szczegółowo

Patient Protection in Clinical Trials

Patient Protection in Clinical Trials Patient Protection in Clinical Trials Marek Czarkowski Bioethic Committee Warsaw Chamber of Physicians Factors affecting security and rights of research participants International regulations Domestic

Bardziej szczegółowo

V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z:

V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z: V Edycja Targów ISSA Interclean Centralna i Wschodnia Europa, 18-20.05.2011, Warszawa PODSUMOWANIE Organizator We współpracy z: 5 EDYCJI OD 2003 R. 5000 4500 4330 4318 4607 4000 3500 3615 3684 3000 2811

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT ON REGIONAL LABOUR MARICETS IN POLAND jt^l Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE

I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE I INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE EU SECURITY AND CRISIS MANAGEMENT FLOOD-2010 ATENEUM UNIVERSITY IN GDANSK P FUNDATION PRO POMERANIA NOTICE NO. 1 I International Scientific Conference EU SECURITY

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW

FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Wydział Administracji i Nauk Społecznych, Katedra Informacji Naukowej i Bibliologii. MIASTO: Bydgoszcz STANOWISKO: adiunkt DYSCYPLINA

Bardziej szczegółowo