Dochodzenie roszczeń w praktyce sytuacja prawna podmiotu leczniczego w aspekcie odpowiedzialności karnej i cywilnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dochodzenie roszczeń w praktyce sytuacja prawna podmiotu leczniczego w aspekcie odpowiedzialności karnej i cywilnej"

Transkrypt

1 Tomasz Pęcherz, radca prawny wspólnik w Kancelarii Prawnej Piotrowska & Wspólnicy Sp.K. w Krakowie wykładowca prawa na studiach podyplomowych z zakresu zarządzania w opiece zdrowotnej: Uniwersytet Jagielloński Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości w Krakowie Wyższa Szkoła Ekonomii i Informatyki w Krakowie Dochodzenie roszczeń w praktyce sytuacja prawna podmiotu leczniczego w aspekcie odpowiedzialności karnej i cywilnej I Wstęp Zagadnienie będące przedmiotem tego wystąpienia jest niezwykle skomplikowane i wielowątkowe, zaś skutki dla podmiotu leczniczego określonych zdarzeń, rodzących szeroko pojętą odpowiedzialność, są zmienne i zależne od wielu czynników. Ponadto niewątpliwie nie należy tego zagadnienia ograniczać do przypadków, w których zobowiązanym do poniesienia skutków takiej odpowiedzialności jest wyłącznie podmiot leczniczy. Rzeczywiście dyskusje (publiczne, naukowe) w sprawach szeroko pojętej odpowiedzialności w sektorze ochrony zdrowia koncentrują się niemal wyłącznie na przypadkach, kiedy dłużnikiem jest ten podmiot. Niemniej jednak coraz częściej mamy do czynienia z aktywną ochroną roszczeń służących podmiotom leczniczym wobec różnych osób i podmiotów (organów). Można czasami odnieść wrażenie, że w dalszym ciągu pokutuje przekonanie, jakoby podmiot leczniczy w stosunkach zobowiązaniowych występował niemal wyłącznie w charakterze dłużnika, podczas gdy coraz częściej występują sytuacje pozwalające lub niemal nakazujące podjęcie przez te podmioty aktywnej obrony swoich praw wobec coraz liczniejszych naruszycieli. Na potrzeby wykładu, mając na uwadze jego myśl przewodnią, można kwestie sytuacji prawnej podmiotu leczniczego i jego odpowiedzialności lub odpowiedzialności względem niego (w istocie wyłącznie cywilnej lub administracyjnoprawnej) podzielić na kilka podstawowych obszarów. Odpowiedzialność podmiotu leczniczego lub odpowiedzialność z tytułu naruszenia roszczeń i praw podmiotu leczniczego będzie się koncentrować wokół następujących kluczowych zagadnień: 1) Odpowiedzialność cywilna z tytułu zobowiązań umownych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (z wyodrębnieniem odpowiedzialności, o której mowa w pkt 5). Ten obszar dotyczy wykonania wszelkich umów, jakie zawiera podmiot leczniczy, jako uczestnik obrotu gospodarczego, w celu zapewnienia sobie warunków koniecznych do wykonywania tej działalności, czyli wszelkiego rodzaju umowy dostawy, umowy o świadczenie usług, umowy sprzedaży, czy wreszcie wszelkie umowy o roboty budowlane, 1

2 2) Odpowiedzialność cywilna z tytułu szeroko pojętych szkód na zdrowiu i życiu pacjenta z powodu błędów popełnionych w procesie leczenia (w uproszeniu nazywanych błędami medycznymi), 3) Odpowiedzialność cywilna z tytułu naruszenia praw pacjenta innych, niż wskazane w pkt 2 (prawo do ochrony dóbr osobistych zawartych w dokumentacji medycznej, prawo do wyrażenia zgody na leczenie, prawo do ochrony tajemnicy leczenia, prawo do poszanowania godności w procesie leczenia, itd.), 4) Odpowiedzialność podmiotów leczniczych prowadzących działalność szpitalną z tytułu tzw. zdarzeń medycznych w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta, 5) Odpowiedzialność cywilna związana z wykonaniem umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia. Obok ww. obszarów, w których koncentruje się zasadnicza większość zdarzeń, mogących rodzić odpowiedzialność podmiotów leczniczych lub odpowiedzialność wobec tych podmiotów, niebagatelne znaczenie (coraz większe) mają również inne przypadki, w których dochodzi do osobliwego pomieszania odpowiedzialności cywilnej oraz administracyjnoprawnej, czy też precyzyjniej, gdzie okoliczności oceniane i kwalifikowane wedle przepisów o charakterze administracyjnoprawnym mogą rodzić konsekwencje w sferze cywilnoprawnej. Najlepszym tego przykładem jest naruszenie danych osobowych zawartych w dokumentacji medycznej pacjenta, tudzież odpowiedzialność z tytułu wadliwego wystawiania recept na leki refundowane. Zagadnienie odpowiedzialności karnej, czy też bardziej jej wpływu na dochodzenie roszczeń o charakterze cywilnym, również jest materią dość skomplikowaną, przejawiającą się w wielu płaszczyznach i powodujących skomplikowanie tradycyjnych schematów odpowiedzialności, o czym jeszcze poniżej. W tym zakresie należy mówić zarówno o odpowiedzialności karnej lekarzy i innych osób z szeroko pojętego personelu medycznego za zdarzenia kwalifikowane jako przestępstwo, jak i o odpowiedzialności karnej osób zarządzających podmiotami leczniczymi za czyny związane z zarządzaniem podmiotem leczniczym. II Szczególne obszary odpowiedzialności podmiotów leczniczych (lub wobec podmiotów leczniczych) Chcąc przedstawić najważniejsze kwestie związane z poszczególnymi obszarami powstawania odpowiedzialności podmiotów leczniczych lub odpowiedzialności ponoszonej wobec podmiotów leczniczych wskazać należy, co następuje: Ad. 1. W sferze odpowiedzialności cywilnej z tytułu zobowiązań umownych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej kluczową rolę odgrywają postanowienia umów zawieranych przez podmioty lecznicze. Niewątpliwie można ograniczyć ryzyko własnej odpowiedzialności rzetelnie i precyzyjnie przygotowując taką umowę. Zarówno gąszcz 2

3 przepisów, jak i rozwój technologiczny oraz bogactwo wszelkich zdarzeń mających znaczenie dla sposobu i terminu wykonania umów sprawiają, że potrzeba precyzyjnego określenia w umowie warunków wykonania zobowiązania, szybkiej i łatwej wymiany informacji, a poprzez to należytej współpracy kontrahentów wysuwają treść tej umowy na pierwszy plan. W sporach sądowych częstokroć dochodzi do badania nie tyle treści samej umowy, ale w oparciu o zachowania obu kontrahentów badana jest rzeczywista wola stron umowy i rzeczywisty zamiar i cel podejmowanych przez nich działań. Im precyzyjniejsza umowa tym mniejsze ryzyko nadinterpretacji określonych działań, a poprzez to większa pewność w wykonaniu zobowiązania (pewność obrotu). Osobiście jestem zwolennikiem szczegółowego regulowania w umowach wzajemnych relacji dwóch kontrahentów, chociażby kierując się zasadą: papier jest cierpliwy przyjmie wszystko. Uważam, że należy w każdej umowie możliwie precyzyjnie opisać wzajemne prawa i obowiązki przynajmniej w tych sferach, w których istnieje znacząco wyższe prawdopodobieństwo powstania sporu pomiędzy kontrahentami. Eliminujemy przez to przynajmniej w części to ryzyko, czyniąc zachowanie każdej ze stron bardziej przewidywalnym i możliwym do skategoryzowania. W sferze medycznej, a w szczególności w świadomości przedstawicieli personelu medycznego, w dalszym ciągu pokutuje przeświadczenie, że im krótsza umowa tym lepsza. Nic bardziej mylnego. Już odpowiednio precyzyjne określenie wzajemnych praw i obowiązków działa stymulująco na strony, które wiedząc o tym, że druga strona ma pełną świadomość obowiązków swojego kontrahenta, będzie wykazywała dużo większą pieczołowitość w wykonaniu przyjętego zobowiązania. Dotychczasowa praktyka pokazuje, jak niebagatelne znaczenie ma odpowiednie określenie w umowie sposobu dokumentowania (protokołowania, odbierania) sposobu i zakresu wykonania danej umowy. Oczywiście stosunkowo najtrudniej dokumentować usługi o charakterze osobistej pracy personelu medycznego, pomijając zwyczajne dokumentowanie czasu świadczenia tych usług. Niemniej jednak w zakresie pozostałych usług i dostaw możliwości precyzyjnego zdefiniowania sposobu ich odbioru przez zamawiającego jest nie do przecenienia. Należy pamiętać, że dowód wykonania świadczenia przez naszego kontrahenta będzie z reguły powodował wymagalność roszczenia o zapłatę wynagrodzenia lub na drugim biegunie może stanowić podstawę do wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi (w tym w zakresie kar umownych). Sytuacja podmiotów leczniczych w tym zakresie jest zróżnicowana w zależności z jednej strony od formy prawnej takiego podmiotu, a z drugiej w zależności od kontrahenta. Otóż paradoksalnie podmioty publiczne, zobowiązane do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych lub o zamówieniach na świadczenia zdrowotne, znajdują się w nieco lepszej sytuacji, niż podmioty prywatne (niepubliczne). Wiąże się to z możliwością narzucenia w przetargach i konkursach ofert własnego wzoru umowy. Oczywiście w skrajnych przypadkach, przy nadmiernie jednostronnych postanowieniach może zdarzyć się sytuacja, kiedy nie będzie chętnych na zawarcie takiej umowy, lub ich liczba będzie niewystarczająca (a przez to spadnie konkurencyjności i atrakcyjność oferowanych przez nich dostaw i usług). Drugi aspekt, dotyczący w jednakowym stopniu podmiotów publicznych, jak i nie publicznych, związany jest z występowaniem po drugiej stronie monopolisty, tudzież 3

4 precyzyjnie podmiotu będącego dominantem na danym rynku usług lub dostaw. W takiej sytuacja z reguły podmioty lecznicze muszą liczyć się z koniecznością przyjęcia warunków umów ofertowanych przez takiego monopolistę (vide dostawcy mediów, tudzież Narodowy Fundusz Zdrowia). Ad. 2. Odpowiedzialność cywilna z tytułu szeroko pojętych szkód na zdrowiu i życiu pacjenta z powodu błędów popełnionych w procesie leczenia. W tej części przedstawione zostaną wyłącznie zagadnienia związane z odpowiedzialnością ponoszoną na gruncie przepisów prawa cywilnego z wyłączeniem przypadków podlegających osądzeniu w ramach nowego reżimu odpowiedzialności za tzw. zdarzenia medyczne. Zagadnienie to jest szczególnie nośne medialnie z powodu z reguły bardzo znacznego ładunku emocji, jakie wiążą się ze sprawami tzw. błędów medycznych. Niejednokrotnie rodzi to swoistą presję, której celem jest doprowadzenie do zasądzenia Niewątpliwie znaczącą rolę w tych sprawach, a w szczególności w obserwowanym od pewnego czasu lawinowym wręcz wzroście liczby zgłaszanych roszczeń (a przez to procesów medycznych) ogrywa szereg czynników, do których zaliczyć można m.in.: 1) Wzrost świadomości niekoniecznie prawnej pacjentów, co do przysługujących im praw, 2) Aktywna rola mediów w rozpowszechnianiu wiedzy o prawach przysługujących pacjentom i im bliskim oraz w rozpowszechnianiu informacji o przypadkach procesów medycznych, ze szczególnym uwzględnieniem ogromnej roli internetu, 3) Zmiana w orzecznictwie sądów, przejawiająca się w większej skłonności do zasądzania wysokich kwot odszkodowania i zadośćuczynienia, 4) Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, a poprzez to implementowanie zwyczajów, zasad i tendencji zarówno w sferze obyczajowej, jak w sferze standardu życia, 5) Niezwykle dynamiczny rozwój nowoczesnych technologii (sprzęt i aparatura medyczna) i wdrażanie nowoczesnych metod leczenia chorób i urazów. Rzec można przewrotnie, że w tym zakresie podmioty lecznicze i lekarze sami doprowadzają do wydatnego podniesienia standardu postępowania lekarskiego, w oparciu o który będzie następnie oceniane ich postępowanie lekarskie (w zakresie diagnozowania i leczenia chorób), 6) Rozwój kancelarii i firm specjalizujących się w dochodzeniu roszczeń od podmiotów leczniczych. Jest to poniekąd pochodna przystąpienia Polski od Wspólnot Europejskich, gdzie zjawisko to traktowane jest jako normalne i charakterystyczne dla wszystkich rozwiniętych systemów prawnych i gospodarczych, 7) Wzrost zamożności społeczeństwa, a co za tym idzie wzrost oczekiwań co do standardu leczenia oraz poziomu życia. Niewątpliwie istotnie zmienia się optyka orzecznictwa w tym sensie, że coraz częściej z jednej strony surowo oceniane jest spełnienie pewnych wymogów formalnych, związanych z przestrzeganiem wewnętrznych procedur, obowiązujących w zakładzie (sporządzanie należyte dokumentacji medycznej, przestrzeganie procedur ISO jeśli są wdrożone, przestrzeganie procedur sanitarnych kontrola zakażeń szpitalnych), a z drugiej strony orzecznictwo coraz 4

5 śmielej zasądza wyższe kwoty odszkodowania i zadośćuczynienia. Związane jest to z kolei zarówno z podniesieniem ogólnego standardu życia, jak i tendencją do zbliżania się w tym zakresie do wysoko rozwiniętych państw Unii Europejskiej. Szczególnego znaczenia nabiera w takiej sytuacji dobre przygotowanie wewnętrznych dokumentów, regulujących całość funkcjonowania zakładu (zarówno regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego, jak i regulaminy szczególne, dotyczące specyficznej, wewnętrznej organizacji zakładu i wykonywania poszczególnych zadań). Ponadto kluczowe w tym względzie są również umowy zawierane przez Zakład na świadczenie różnych usług, ze szczególnym uwzględnieniem usług medycznych fachowego personelu medycznego. Wobec coraz popularniejszej formuły outsourcing u istotnym zagadnieniem jest odpowiednie sformułowanie umów, tak, aby zagwarantować sobie możliwość dochodzenie roszczeń w systemie regresu odpowiedzialności. Pamiętać bowiem należy, że w stosunku do pacjenta, bez względu na sposób uregulowania tej kwestii w umowie (kontrakcie) podmiotem odpowiedzialnym w pierwszym rzędzie zawsze będzie zakład (podmiot leczniczy). Struktura powiązań i schemat odpowiedzialności w dzisiejszym podmiocie leczniczym w przypadku odpowiedzialności za błąd w sztuce może być bardzo rozbudowana i skomplikowana. W tym obszarze szczególnego znaczenia nabierają również odpowiednie warunki ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, jakimi powinien zabezpieczyć swoją działalność podmiot leczniczy. Pamiętać należy, że sumy gwarancyjne w ubezpieczeniach obowiązkowych mogą się okazać niewystarczające wobec mocno rozwijającej się akcji procesowej. Dlatego wskazanym jest rozważenie rozszerzenia tej ochrony ubezpieczeniowej zarówno na dodatkowe ryzyka, jak i rozszerzenie samej sumy gwarancyjnej. Taka analiza jest szczególnie wskazana w przypadku podmiotów prowadzących działalność zabiegową. W tym obszarze odpowiedzialności może dochodzić do zbiegu kwestii odpowiedzialności karnej i cywilnej. Dotyczy to zarówno przypadków odpowiedzialności karnej lekarzy i pielęgniarek (innego personelu medycznego), jak i osób z kadry zarządzającej (za uchybienia natury organizacyjnej, będące źródłem szkody lub narażenia na szkodę). W przypadku, gdy zachowanie lub zdarzenie wywołujące szkodę na osobie (lub ryzyko takiej szkody) zostanie zakwalifikowane jako przestępstwo (w tym przestępstwo narażenia na utratę życia lub zdrowia) wówczas może zdarzyć się sytuacja, w której ustalenia postępowania karnego zostaną wykorzystane w procesie cywilnym. Zgodnie z kodeksem postepowania cywilnego (art. 11) Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną. 5

6 Oczywiście, że szanse na zakończenie postępowania karnego przed upływem terminu przedawnienia roszczenia (art. 442[1] kc) 1 są niewielkie, jednakże zawsze osoba uprawniona może złożyć w sądzie wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (postępowanie pojednawcze), dzięki czemu przerwany zostanie bieg terminu przedawnienia roszczeń. Szczegółowe ustalenia postępowania karnego mogą wydatnie skrócić dochodzenie roszczeń w procesie cywilnym, w którym badany będzie de facto już tylko rozmiar tej szkody (wymiar finansowy). Ad. 3. Odpowiedzialność cywilna z tytułu naruszenia praw pacjenta takich jak prawo do ochrony dóbr osobistych zawartych w dokumentacji medycznej, prawo do wyrażenia zgody na leczenie, prawo do ochrony tajemnicy leczenia, prawo do poszanowania godności w procesie leczenia, itd. Sfera ochrony szeroko pojętych dóbr osobistych staje się coraz popularniejsza w praktyce obywatelskiej i orzeczniczej. W coraz większym stopniu pacjenci lub ich bliscy zwracają uwagę na ochronę tych dóbr, co oczywiście wiąże się również z częstym opacznym ich rozumieniem oraz wyimaginowanym ich naruszeniem. Nie zmienia to faktu, że o wadliwości swoich podejrzeń pacjent najczęściej dowiaduje się dopiero w sądzie. Podmioty lecznicze muszą być zatem dobrze przygotowane do odpierania również tego rodzaju akcji procesowych. Niestety w dalszym ciągu pokutuje w Polsce pogląd, że wystarczy, aby dokumentację medyczną przeczytał lekarz, aby lekarz mógł się domyślić co było zrobione u pacjenta lub co w normalnym toku czynności powinno być zrobione, a co należy dedukować z treści dość skromnej preskrypcji w rzeczonej dokumentacji. Pamiętać należy o kardynalnej zasadzie obowiązującej w działalności leczniczej: DOKUMENTACJA MEDYCZNA JEST JEDYNYM ALIBI LEKARZA I PODMIOTU ELCZNICZEGO. Pamiętając o tym należy z całą stanowczością weryfikować treść wpisów w dokumentacji medycznej. W dalszym ciągu nagminne są przypadki wadliwie prowadzonej dokumentacji medycznej. Najczęściej popełniane błędy to: brak wpisu, lapidarność wpisu i brak wszystkich koniecznych informacji, nieczytelność dokumentacji medycznej, nieprawidłowe skreślenia i poprawki, nieprowadzenie lub wyrywkowe prowadzenie poszczególnych rodzajów dokumentacji medycznej (głównie zbiorczej), nieodnotowywanie wyników badań diagnostycznych, przepisanych recept oraz wydanych skierowań na badania lub dalsze leczenie. Wszystkie te braki mogą rodzić dwojakiego rodzaju skutki: 1 Art. 442[1] 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności. 6

7 1) Mogą stanowić dowód w procesie o błąd w sztuce, a właściwie brak dowodu na należyte postępowanie podmiotu leczniczego, 2) Mogą stanowić samoistną podstawę procesu odszkodowawczego o naruszenie dóbr osobistych, zarówno na podstawie art. 23 i 24 kc, jak na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Szczególnej doniosłości w ostatnim czasie nabiera sprawa prawidłowego (niewadliwego) wyrażania zgody na leczenie. Częstokroć dalej pod pojęciem tej zgody rozumiana jest wyłącznie zgoda na piśmie, wyrażana przy najpoważniejszych formach leczenia (najczęściej inwazyjnych badaniach i zabiegach). Tymczasem każda czynność lecznicza musi być poprzedzona uzyskaniem takiej zgody (w ok. 95% jest to czynności konkludentna każde zachowanie które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom). Zrozumiałym jest, że w praktyce raczej nie do pomyślenia jest sytuacja, w której zabieg operacyjny (w szczególności planowy) nie jest poprzedzony uzyskaniem zgody na piśmie. Praktyka pokazuje jednak, że zarówno formularze tych zgód, jak i sam proces uzyskiwania takiej zgody jest dalej w wielu wypadkach wadliwy. Dalej pokutuje przeświadczenie: po co tyle papieru Tymczasem wystarczy zdać sobie sprawę, że tylko niewadliwa zgoda stwarza podstawy do uznania czynności chirurgicznej za legalną. Zgody na leczenie powinny być bardzo wnikliwie opracowane i ze starannością dokładnie wypełniane (oraz omawiane). Obowiązuje zasada, że im więcej treści w dokumentacji medycznej oraz w formularzu zgody, tym trudniej będzie pacjentowi skutecznie zarzucić, że o czymś nie został poinformowany, że wprawdzie powiedział lekarzowi, ale ten to zignorował Wyczerpujący wpis w dokumentacji minimalizuje ryzyko zarzutu niewłaściwego leczenia spowodowanego złym wywiadem i złą diagnozą. Ad. 4. Odpowiedzialność podmiotów leczniczych prowadzących działalność szpitalną z tytułu tzw. zdarzeń medycznych w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta. Jest to materia zupełnie nowa i niebezpieczna. Niebezpieczeństwa związane z odpowiedzialnością za zdarzenia medyczne wiążą się z kilkoma istotnymi okolicznościami: 1) Jest to zarówno dodatkowy tytuł do odpowiedzialności, jak i dodatkowy tryb dochodzenia roszczeń, 2) Komisje wojewódzkie orzekające w tych sprawach niestety nie mają ani doświadczenia w rozpoznawaniu takich spraw, jak i częstokroć niestety nie posiadają wystarczających kwalifikacji i przygotowania fachowego do sprawowania orzecznictwa o daleko idących skutkach, 3) W procedurze przez komisjami wojewódzkimi są dość poważne luki regulacyjne, 4) Na wysokość ewentualnego odszkodowania (zadośćuczynienia) nie ma wpływu co do zasady podmiot leczniczy, 7

8 i wreszcie najpoważniejsza wada i związane z nią niebezpieczeństwo 5) Orzecznictwo komisji wojewódzkich jest poza jakąkolwiek kontrolą sądową, co na marginesie osobiście uważam za najpoważniejsza wadę tego reżimu, czyniąca zeń system prawny sprzeczny z Konstytucją RP. Niestety coraz częściej widać brak fachowości w działaniach zespołów orzekających komisji wojewódzkich. Tymczasem skutki ich orzeczeń są daleko idące. W sytuacji, gdy podmiot leczniczy ubezpieczy się od skutków zdarzeń medycznych, orzeczenie komisji nie dość, że zmusza ubezpieczyciela do określenia propozycji odszkodowania (zadośćuczynienia), to jeszcze skutkuje (co naturalne) wydatnym wzrostem składki z tytułu tego rodzaju ubezpieczeń na następny okres ochrony ubezpieczeniowej. Brak możliwości weryfikacji tych orzeczeń przed niezawisłym (i doświadczonym w takich sprawach) sądem rodzi dużą pokusę swobodnego uznawania danego zdarzenia za zdarzenie medyczne. W tej sytuacji tym ważniejsze jest należyte przygotowanie podmiotu leczniczego do prowadzenia tego rodzaju postępowań przez nowatorskimi organami orzekającymi. Na marginesie jedynie warto zauważyć, że władza wykazała się w tym wypadku daleko idącym cynizmem, wskazując w ustawie, że wykonywanie zadań wojewódzkiej komisji nie stanowi wykonywania władzy publicznej (art. 67e ust. 2). Ad. 5. Odpowiedzialność cywilna związana z wykonaniem umowy zawartej z Narodowym Funduszem Zdrowia. W tym obszarze stopień skomplikowania materii, wielowątkowość, ryzyka w działalności oraz trudność ochrony swojej pozycji i swoich praw przez podmiot leczniczy zyskały wymiar niespotykany dotychczas. Problematyka odpowiedzialności podmiotu leczniczego, ale i Narodowego Funduszu Zdrowia wobec podmiotu leczniczego, w związku z okolicznościami związanymi z zawarciem umowy oraz jej wykonaniem została przez ustawodawcę skomplikowana niezrozumiałym narzuceniem w tych sprawach dwóch różnych trybów (reżimów) postępowania i ochrony. W sferze weryfikacji rozstrzygnięć konkursów ofert zastosowanie znajdują regulacje z zakresu prawa i postępowania administracyjnego. Osobliwe to rozwiązanie de facto skutecznie blokuje możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec Narodowego Funduszu Zdrowia, przynajmniej na dłuższy okres czasu. Stwierdzenie nienależytego wykonania obowiązków o charakterze cywilnoprawnym (konkurs ofert) następuje bowiem w postępowaniu administracyjnym. Skutkiem tego proces odszkodowawczy staje się uzależniony od prawomocnego i ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. W pozostałym zakresie zastosowanie znajdują regulacje o charakterze cywilnoprawnym, zawarte zarówno w kodeksie cywilnym, jak i ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Skomplikowanie relacji prawnych oraz problematyki odszkodowawczej ( w obie strony ) związane jest z dosyć specyficznym układem wykonawczo-kontrolnym w ramach umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia. 8

9 Gros problemów natury prawnej pojawia się już w toku kontroli wykonania umowy. Konsekwencje prawno-finansowe kontroli NFZ ogniskują się głównie wokół 3 kwestii: 1) Najbardziej dolegliwej, czyli wypowiedzenia umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, 2) Kar umownych, 3) Żądania zwrotu nienależnie wypłaconego wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy. Pomijając w tym miejscu prawidłowość konstrukcji podstaw do żądania zapłaty kar umownych, zawartych w rozporządzeniu w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, praktyka Narodowego Funduszu Zdrowia pozostawia wiele do życzenia w kwestii prawidłowego naliczania i żądania zapłaty tych kar. Tytułem przykładu wskazać należy na bardzo często spotykany przypadek zarabiania na odszkodowaniu przez NFZ w sytuacji żądania zwrotu wynagrodzenia oraz naliczania kar umownych za te same okoliczności (wady w wykonaniu umowy). Duże znaczenie w tych kwestiach ma umiejętność korzystania z uprawnień, jakie w toku kontroli przyznane zostały świadczeniodawcy przez przepisy art. 64 ustawy o świadczeniach. Często zdarza się bowiem, że z faktu nieskorzystania z tych uprawnień NFZ wyciąga wniosek o przyznaniu zarówno okoliczności faktycznych stwierdzonych w toku kontroli, jak i jej skutków prawnych (choć jest to zachowanie moim zdaniem błędne). W konsekwencji pozostaje jeszcze droga zażalenia do Prezesa NFZ na czynności dyrektora oddziału NFZ związane z wykonaniem umowy. Pamiętać jednakże należy, że wszystkie te wyżej wskazane procedury kontrolne mają charakter li tylko wewnątrzumowny. Nie mają one co od zasady żadnego charaktery prejudycjalnego (swoistego przedsądu) i ich ustalenia nie są ani wiążące, ani przesadzające cokolwiek w toku ewentualnego sporu sądowego. Inny natomiast skutek będzie miała dobrowolna zapłata żądanych kwot oraz dobrowolne zwrócenie części wynagrodzenia, zakwalifikowanego przez NFZ jako nienależnie wypłacone wynagrodzenie. W takim wypadku NFZ traktuje dobrowolną zapłatę żądanych kwot (trzeba przyznać, że nie bez podstaw) jako dobrowolne spełnienie świadczenia (skutkiem niewłaściwego uznania długu), w wyniku którego dochodzi do umorzenia zobowiązania. W związku z powyższym pamiętać należy, że w przypadku gdy podmiot leczniczy rozważa wdanie się w spór sadowy co do ustaleń i skutków kontroli wykonania umowy, nie powinien płacić dobrowolnie żądanych kwot, zdając się całkowicie na mechanizm potrącenia przez NFZ tych kwot z bieżącego wynagrodzenia. Ma to również dobre strony z punktu widzenia taktyki procesowej (ciężar dowodu). Z tych względów spory sądowe z NFZ o zapłatę mają z reguły ten sam przebieg i konstrukcję, gdyż świadczeniodawca pozywa NFZ o zapłatę bieżącego wynagrodzenia (z jego podstawą faktyczną i prawną), zaś niemal cały proces toczy się o zupełnie inne świadczenia (z innej podstawy faktycznej i prawnej). Wulgaryzując: proces jest wszczynany o jedno, a toczy się o drugie Osobną kwestię stanowi problematyka odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu błędnego wystawienia recepty na leki refundowane (lub szerzej błędów popełnionych przy wystawieniu takiej recepty). 9

10 III. Pozostałe aspekty odpowiedzialności przy prowadzeniu działalności leczniczej 1. Dane osobowe Ciekawym przykładem źródła kilkuaspektowej odpowiedzialności podmiotu leczniczego jest dokumentacja medyczna, a ściślej ochrona informacji w nich zawartych. Nie ulega najmniejszym wątpliwościom, że informacje o stanie zdrowia i choroby pacjenta stanowią jego dane osobowe w rozumieniu ustawy o ochronie danych osobowych. Wszystko to sprawia, że dokumentacja medyczna i informacje w nich zawarte podlegają różnym trybom ochrony, a poprzez to podmiot leczniczy musi liczyć się z różnymi żądaniami i roszczeniami pacjentów. Reżim ochrony danych osobowych ma charakter wyłącznie administracyjnoprawny. Wiąże się z tym to, że pacjent formułując żądania poprawienia, uzupełnienia i aktualizacji tych danych w dokumentacji medycznej może działać wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Wyłączona jest w tym wypadku możliwość wytoczenia jakiegokolwiek powództwa do sądu powszechnego (droga sadowa jest niedopuszczalna). Ale jednocześnie ta sama okoliczność (błędny, nieprawdziwy, nieaktualny wpis w dokumentacji medycznej) może zostać zakwalifikowana jako: 1) Naruszenie prawa pacjenta, określonego w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, skutkujące odpowiedzialnością administracyjnoprawną w wyniku postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta, oraz odpowiedzialnością cywilnoprawną na podstawie już wspomnianego art. 4 ust. 1 tej ustawy, 2) Naruszenie dobra osobistego (dane osobowe są dobrem osobistym każdego człowieka) skutkujące odpowiedzialnością cywilnoprawną na podstawie art. 23 i 24 kodeksu cywilnego. Ten obszar odpowiedzialności aktualizuje się coraz częściej w żądaniach i roszczeniach pacjentów dotyczących sprostowania lub uzupełnienia wpisów w dokumentacji medycznej. 2. Odpowiedzialność odszkodowawcza i karna członków zarządu spółki będącej podmiotem leczniczym Z uwagi na już trwające przekształcenia SPZOZ-ów w spółki kapitałowe oraz zbliżający się okres przymusu przekształcania tych zakładów w spółki szczególnego znaczenia nabierają przepisy o odpowiedzialności cywilnej i karnej członków zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych. W zakresie odpowiedzialności cywilnoprawnej, w sytuacji, gdy odmiennych (rozszerzających odpowiedzialność) postanowień nie zawiera umowa cywilnoprawna o zarządzanie spółką, członkowie zarządu Spółki ponoszą co najmniej odpowiedzialność przewidzianą w art i 2 i art i 2 kodeksu spółek handlowych (bez względu na podstawę świadczenia usług lub pracy na stanowisku członka zarządu spółki): 10

11 1) Członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponosi winy. Członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności (art i 2); 2) Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (art i 2 KSH). W zakresie odpowiedzialności karnej członków zarządu spółki kapitałowej zwrócić należy w szczególności uwagę na typy przestępstw określone w przepisach kodeksu spółek handlowych oraz w przepisach kodeksu karnego, w części dotyczącej przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu: 1) Kto, będąc członkiem zarządu spółki albo likwidatorem, nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 586 KSH); 2) Kto przy wykonywaniu obowiązków wymienionych w tytule III i IV ogłasza dane nieprawdziwe albo przedstawia je organom spółki, władzom państwowym lub osobie powołanej do rewizji - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (Art KSH); 3) Kto, będąc członkiem zarządu spółki handlowej, wbrew obowiązkowi dopuszcza do tego, że zarząd: nie składa sądowi rejestrowemu listy wspólników, nie prowadzi księgi udziałów zgodnie z przepisami art albo nie prowadzi księgi akcyjnej zgodnie z przepisami art , nie zwołuje zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia, odmawia wyjaśnień osobie powołanej do rewizji lub nie dopuszcza jej do pełnienia obowiązków, nie przedstawia sądowi rejestrowemu wniosku o wyznaczenie biegłych rewidentów, nie ogłasza wzmianki o złożeniu opinii przez biegłego rewidenta w sądzie rejestrowym zgodnie z przepisem art podlega grzywnie do złotych (art KSH); 4) Kto, będąc członkiem zarządu, dopuszcza do tego, że spółka przez czas dłuższy niż trzy miesiące wbrew prawu lub umowie pozostaje bez rady nadzorczej w należytym składzie podlega grzywnie w tej samej wysokości (art KSH); 5) Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art KK). Jeżeli sprawca, o którym mowa w 1, przez nadużycie udzielonych 11

12 mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. (art a KK); 6) Kto, pełniąc funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą lub pozostając z nią w stosunku pracy, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, żąda lub przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, w zamian za nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku mogące wyrządzić tej jednostce szkodę majątkową albo stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji lub niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (art. 296a 1 KK). Tak w dużym skrócie można nakreślić główne obszary, w których mogą istnieć źródła odpowiedzialności związanej z wykonywaniem działalności leczniczej oraz zarządzaniem taką działalnością. Przyszłość niestety nie maluje się zbyt różowo. Obserwując tendencje chociażby ostatnich 10 lat można dojść do wniosku, że gąszcz przepisów oraz skomplikowanie otoczenia podmiotów leczniczych mogą tylko wzrastać. 12

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 02.04.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 02.04.2015 WYKŁAD NR 6 1. Odpowiedzialność prawna lekarza w ogólności 2. Odpowiedzialność karna Mechanizm procesowy Ryzyko dla lekarza 3. Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. nie wyłączy nawet przedawnienie

Odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. nie wyłączy nawet przedawnienie Warto poznać w tej sprawie orzeczenie Sądu Najwyższego. Stan prawny Kodeks spółek handlowych przewiduje w art. 299 1 odpowiedzialność członków zarządu spółki za jej zobowiązania. Odpowiedzialność aktywuje

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. I artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego

Bardziej szczegółowo

dr Hubert Wiśniewski 1

dr Hubert Wiśniewski 1 dr Hubert Wiśniewski 1 Agenda: 1. Ogólna charakterystyka umowy ubezpieczenia. 2. Przedmiot ubezpieczenia i świadczenia. 3. Zawarcie umowy ubezpieczenia. 4. Obowiązki ubezpieczającego i ubezpieczonego.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O.

OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. OSOBISTA ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O. Zauważalny wzrost bezskutecznych egzekucji prowadzonych przeciwko spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością spowodował, iż wierzyciele coraz częściej

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy.

Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Odpowiedzialność za sprawozdawczość finansową firmy. Agenda 1. Odpowiedzialność organów zarządzających i nadzorczych 1.1. Organy odpowiedzialne. 1.2. Pojęcie kierownika jednostki. 1.3. Zakres odpowiedzialności.

Bardziej szczegółowo

Zbyszko Przybylski Poznań 2013. Czyli o czym należy pamiętać

Zbyszko Przybylski Poznań 2013. Czyli o czym należy pamiętać Czyli o czym należy pamiętać OSIĄGNIĘCIE PROGU RENTOWNOŚCI CECHY CHARAKTERYSTYCZNE MODELU PRZEKSZTAŁCENIA SPZOZ Wyeliminowanie procesu likwidacji SPZOZ Automatyczne przejęcie wszystkich praw i obowiązków

Bardziej szczegółowo

Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o.

Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Publikujemy cz. II artykułu na temat odpowiedzialności karnej członków zarządu sp. z o.o. Przypomnijmy: spółka z o.o. jest spółką handlową, nabywającą osobowość prawną z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne

Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne Reżimy odpowiedzialności prawnej lekarzy za błędy medyczne Łukasz Dyba Radca prawny Kancelaria Prawna Sokrates Janusz Kaczmarek, Łukasz Dyba i Wspólnicy Spółka Komandytowa Wprowadzenie Niniejszy artykuł

Bardziej szczegółowo

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o.

Za jakie przestępstwa nie może być skazany członek zarządu spółki z o.o. Zgodnie z art. 18 1 KSH tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych może być członkiem zarządu. Inne ograniczenie wynika z 2 tego przepisu, w którym zapisane jest, że osoba skazana prawomocnym

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą

Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą Uwagi w przedmiocie aktualnego obowiązkowego ubezpieczenia OC lekarzy i lekarzy dentystów prowadzących działalność leczniczą W aktualnym stanie prawnym zasady i ramy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE Sopot, dnia 01.10.2014 r. Sygn.: 000270 ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE skierowane przez Zleceniodawcę Pana Krzysztofa Bukiel - Przewodniczącego Zarządu Krajowego Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880).

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA - 140-19 (2) /07 Warszawa, 1 lutego 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA

PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA PODSTAWY ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZA ZDARZENIA ZWIĄZANE Z ZAKAŻENIAMI SZPITALNYMI DOKTOR NAUK PRAWNYCH ANNA DALKOWSKA SĘDZIA Akty prawne wyznaczające granice prawnego bezpieczeństwa USTAWA O DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 2 obowiązkowe ubezpieczenie podmiotów zobowiązanych do naprawienia

Bardziej szczegółowo

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak

Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia pacjentów w kierunku błędu formalnego? dr Monika Urbaniak Roszczenia odszkodowawcze Pacjent, który w wyniku leczenia w podmiocie leczniczym z powodu zawinionego działania osób tam zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna

OPINIA PRAWNA. skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Sopot, dnia 18 września 2015 r. Sygn.: W-0000001 OPINIA PRAWNA skierowane przez Zleceniodawcę w dniu 17 września 2015 r. o godzinie 12:02 w ramach abonamentu Lex Secure Twoja Opieka Prawna Przedmiot odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE

PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE PRZESTĘPSTWA KORUPCYJNE KORUPCJA BIERNA (SPRZEDAJNOŚĆ, ŁAPOWNICTWO) ART. 228 KK KORUPCJA CZYNNA (PRZEKUPSTWO) ART. 229 KK PŁATNA PROTEKCJA ART. 230-230a KK KORUPCJA WYBORCZA ART. 250a KK KORUPCJA MENADŻERSKA

Bardziej szczegółowo

Obliczanie terminów i przedawnienie

Obliczanie terminów i przedawnienie Obliczanie terminów i przedawnienie 1 Terminy (I) Art. 111 1.Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. 2.Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17

SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15. Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 SPIS TREŚCI WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW 11 WPROWADZENIE 15 Część L CZĘŚĆ OGÓLNE 17 Rozdział 1. Podstawowe określenia związane z pomocą terapeutyczną 19 1. Podstawowe pojęcia 19 1.1. Zdrowie 19 1.2. Pacjent/klient

Bardziej szczegółowo

Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego

Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego Spółki podmiotów leczniczych na tle innych spółek prawa handlowego Ewa Kowalska I Działalność lecznicza jako działalność regulowana Co to jest działalność regulowana? Działalność regulowana to działalność

Bardziej szczegółowo

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH

Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm) Tytuł III. OGÓLNE PRZEPISY O ZOBOWIĄZANIACH UMOWNYCH Art. 384. 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 września 2007 r. III UK 24/07

Wyrok z dnia 14 września 2007 r. III UK 24/07 Wyrok z dnia 14 września 2007 r. III UK 24/07 Członek zarządu spółki handlowej, ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki na podstawie art. 116 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Podstawy prawne, zakres i produkty ubezpieczenia Marta Klimkowska-Misiak Przewodnicząca zespołu ds. ubezpieczeń Naczelnej Rady Lekarskiej Agenda 1. Definicja pojęcia

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1.

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1. 7 Wykaz skrótów...15 Część I. Zagadnienia podstawowe...21 Rozdział I. Istota spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 1. Pojęcie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością...21 2. Cel i charakter prawny

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa ochrona ubezpieczeniowa dla Techników Elektoradiologii

Kompleksowa ochrona ubezpieczeniowa dla Techników Elektoradiologii Tytuł prezentacji Kompleksowa ochrona ubezpieczeniowa dla Techników Elektoradiologii Diana Bożek Centrala TU INTER Polska SA Małgorzata Ziółkowska Dyrektor Oddziału w Katowicach Agenda 1. Za co odpowiada

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŒÆ CZ ONKÓW ZARZ DU SPÓ KI Z OGRANICZON ODPOWIEDZIALNOŒCI

ODPOWIEDZIALNOŒÆ CZ ONKÓW ZARZ DU SPÓ KI Z OGRANICZON ODPOWIEDZIALNOŒCI Anna Borysewicz ODPOWIEDZIALNOŒÆ CZ ONKÓW ZARZ DU SPÓ KI Z OGRANICZON ODPOWIEDZIALNOŒCI (z suplementem elektronicznym) ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2017 ROZDZIAŁ I Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIE.../13

UMOWA ZLECENIE.../13 UMOWA ZLECENIE.../13 zawarta w dniu... pomiędzy Krakowskim Centrum Rehabilitacji i Ortopedii z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym w Sądzie Rejonowym dla Krakowa

Bardziej szczegółowo

zwanym dalej Zleceniobiorcą

zwanym dalej Zleceniobiorcą Załącznik nr 4 do konkursu A.I.271-6/11 UMOWA ZLECENIE.../11 zawarta w dniu... pomiędzy Krakowskim Centrum Rehabilitacji z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej

Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk Uniwersytet Medyczny w Lublinie Warszawa 09.04.2011 ZAWÓD System czynności czy prac, który jest wewnętrznie spójny, skierowany

Bardziej szczegółowo

UMOWA o świadczenie usług zdrowotnych

UMOWA o świadczenie usług zdrowotnych UMOWA o świadczenie usług zdrowotnych Zawarta w dniu r. w Nowym Wiśniczu pomiędzy : Samodzielnym Publicznym Gminnym Zakładem Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Nowym Wiśniczu, przy ul. Podzamcze 4, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych str. Przedmowa.................................................... V Wykaz skrótów................................................. XIII Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych............

Bardziej szczegółowo

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników.

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Co się dzieje z kwestią Walnego Zgromadzenia Wspólników, jeśli ogłoszono upadłość obejmująca

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173

USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Dz. U. z 2011 r. nr 34 poz. 173 o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. [Zakres przedmiotowy]

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje

UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje UBEZPIECZENIA MEDYCZNE podstawowe informacje marzec 2013 Przedmiot ubezpieczenia: Działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, promocji zdrowia lub realizacji zadań dydaktycznych i

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 13 kwietnia 2007 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2007 r. Nr 82, poz. 557. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 104/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 30 stycznia 2014 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA

ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ KARNA LEKARZA dr n. med. Marta Rorat Katedra Medycyny Sądowej, Zakład Prawa Medycznego UM we Wrocławiu ISTOTA ODPOWIEDZIALNOŚCI KARNEJ Art. 1. 1. Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko,

Bardziej szczegółowo

Wzór UMOWY nr WF/AO/ /2014

Wzór UMOWY nr WF/AO/ /2014 Wzór UMOWY nr WF/AO/ /2014 zawarta w dniu 2014 r. pomiędzy: Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z siedzibą w Katowicach 40-035, ul. Plebiscytowa 19, Regon 271806983, NIP 954-22-39-831,

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność prawna pracowników sektora IT. T: (+48) Warszawa, 20 listopada 2014r. E:

Odpowiedzialność prawna pracowników sektora IT. T: (+48) Warszawa, 20 listopada 2014r. E: Odpowiedzialność prawna pracowników sektora IT * Dyrektor działu IT * Specjalista techniczny * Administrator sieci * Administrator Bezpieczeństwa Informacji (ABI) * Dyrektor działu bezpieczeństwa (CSO)

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa.

OGŁOSZENIE. 2.,,Oferent umowę ubezpieczenia OC zawiera najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego obowiązuje niniejsza umowa. Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/47/11 Sucha Beskidzka 07.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie konsultacji genetycznych dla pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Sygn. akt IV KK 332/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 lutego 2013 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Protokolant

Bardziej szczegółowo

Ustawa refundacyjna zagrożenia dla środowiska lekarskiego

Ustawa refundacyjna zagrożenia dla środowiska lekarskiego Ustawa refundacyjna zagrożenia dla środowiska lekarskiego W dn. 25.03.2011 Sejm uchwalił Ustawę o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych KONRAD ALABRUDZINSKI BROKERZY UBEZPIECZENIOWI I REASKURACYJNI KONRAD ALABRUDZIŃSKI Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej władz spółek kapitałowych KONRAD ALABRUDZINSKI k.a@alabrudzinski.pl www.alabrudzinski.pl

Bardziej szczegółowo

Przedwstępna umowa o pracę

Przedwstępna umowa o pracę Przedwstępna umowa o pracę Uwagi ogólne Istota umowy Strony przed właściwą umową o pracę mogą zawrzeć umowę przedwstępną. W związku z tym, że kodeks pracy nie zawiera przepisów regulujących zawieranie

Bardziej szczegółowo

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA

KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA KODEKS CYWILNY z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA Tytuł XXVII. UMOWA UBEZPIECZENIA Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 805. 1. Przez umowę ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy

Odpowiedzialność umowna. obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy Prawo umów 1 Odpowiedzialność umowna obowiązek wykonania zobowiązania odpowiedzialność odszkodowawcza odsetki dodatkowe postanowienia umowy 2 Kontraktowa odpowiedzialność odszkodowawcza Art. 471 Dłużnik

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r.

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1)

Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA. z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa 1) Kancelaria Sejmu s. 1/10 USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 173, z 2016 r. poz. 178. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące

Bardziej szczegółowo

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny

Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala. dr Marek Koenner, radca prawny Audyt Bezpieczna Klinika - innowacyjne narzędzie analizy ryzyka prawnego działalności szpitala dr Marek Koenner, radca prawny Przesłanki Audytu rosnąca liczba postępowań w sprawach o błędy medyczne, zarówno

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZARZĄDU ZA SPRAWY ZWIĄZANE Z RACHUNKOWOŚCIĄ: ELEMENTY RACHUNKOWOŚCI DLA CZŁONKÓW ZARZĄDU. Teresa Zagrodzka Warszawa, 17 maja 2016

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZARZĄDU ZA SPRAWY ZWIĄZANE Z RACHUNKOWOŚCIĄ: ELEMENTY RACHUNKOWOŚCI DLA CZŁONKÓW ZARZĄDU. Teresa Zagrodzka Warszawa, 17 maja 2016 ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZARZĄDU ZA SPRAWY ZWIĄZANE Z RACHUNKOWOŚCIĄ: ELEMENTY RACHUNKOWOŚCI DLA CZŁONKÓW ZARZĄDU Teresa Zagrodzka Warszawa, 17 maja 2016 ODPOWIEDZIALNOŚCI CZŁONKÓW ZARZĄDU (W ZAKRESIE FINANSOWYM)

Bardziej szczegółowo

Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu

Rozdział XXXVI. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu Art. 296. 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki

Bardziej szczegółowo

UMOWA O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

UMOWA O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH Załącznik nr 3 do Ogłoszenia UMOWA O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH NR zawarta w Krakowie, w dniu r. pomiędzy: Zakładem Opiekuńczo Leczniczym w Krakowie z siedzibą przy ul. Wielickiej 267, wpisanym do

Bardziej szczegółowo

Projekt. Umowa - kontrakt nr DŚM/.../2014 o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne

Projekt. Umowa - kontrakt nr DŚM/.../2014 o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne Projekt Załącznik Nr 8 do SWKO Umowa - kontrakt nr DŚM/.../2014 o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne zawarta w dniu 2014 r. w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Kole w wyniku

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZP 8/12. Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca)

Uchwała z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZP 8/12. Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) 126 Uchwała z dnia 20 kwietnia 2012 r., III CZP 8/12 Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Maria Szulc Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej.

OGŁOSZENIE. Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej. Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/45/11 Sucha Beskidzka 07.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na wykonywanie badań w zakresie densytometrii na rzecz pacjentów Zespołu Opieki Zdrowotnej w Suchej Beskidzkiej.

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorco, nie narażaj się na odpowiedzialność

Przedsiębiorco, nie narażaj się na odpowiedzialność Przedsiębiorco, nie narażaj się na odpowiedzialność Krajowy Rejestr Sądowy zawiera istotne dane i informacje o przedsiębiorcy, między innymi w zakresie składu jego organów, siedziby, kapitału zakładowego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1)

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44. Art. 1. 1. Ustawa normuje sądowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

dr n. med. Roman Budziński apl. adw. Damian Konieczny NOWE USTAWODAWSTWO W OGÓLNIE POJĘTEJ OCHRONIE ZDROWIA

dr n. med. Roman Budziński apl. adw. Damian Konieczny NOWE USTAWODAWSTWO W OGÓLNIE POJĘTEJ OCHRONIE ZDROWIA dr n. med. Roman Budziński apl. adw. Damian Konieczny NOWE USTAWODAWSTWO W OGÓLNIE POJĘTEJ OCHRONIE ZDROWIA NOWE USTAWODAWSTWO I. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej II. Ustawa z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 403/06. Dnia 21 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 403/06. Dnia 21 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 403/06 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 lutego 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Gerard Bieniek SSN Marek Sychowicz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa

o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa USTAWA z dnia 20 stycznia 2011 roku o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady odpowiedzialności majątkowej

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Wykładowca: dr Janusz Orłowski Źródła zobowiązań Stosunki zobowiązaniowe w prawie cywilnym mogą powstać na podstawie:

Bardziej szczegółowo

UMOWA. zawarta w dniu.. pomiędzy:

UMOWA. zawarta w dniu.. pomiędzy: NR WSzS/DLL/ UMOWA /2015 (projekt) zawarta w dniu.. pomiędzy: Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym im. NMP z siedzibą w Częstochowie, ul. Bialska 104/118, 42-202 Częstochowa NIP: 5732299604 REGON: 001281053

Bardziej szczegółowo

WZÓR UMOWY O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W ZAKRESIE SPRAWOWANIA SAMODZIELNEJ OPIEKI LEKARSKIEJ

WZÓR UMOWY O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W ZAKRESIE SPRAWOWANIA SAMODZIELNEJ OPIEKI LEKARSKIEJ WZÓR UMOWY O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH W ZAKRESIE SPRAWOWANIA SAMODZIELNEJ OPIEKI LEKARSKIEJ Zawarta w dniu..w Radziszowie pomiędzy: Małopolskim Centrum Rehabilitacji Dzieci Solidarność" w Radziszowie,

Bardziej szczegółowo

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G

A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Audyt Ryzyka Zarządu RACHUNKOWOŚĆ ~ PODATKI ~ ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE A U D I T I N G & C O N S U L T I N G Biuro Audytu ul. 2, 0-0 Warszawa, tel. (22) 826 32 78, 826 96 12, fax (22) 826 91 65 http:// www.wessly.pl,

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr../2014 O UDZIELENIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

UMOWA Nr../2014 O UDZIELENIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH UMOWA Nr../2014 O UDZIELENIE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH zawarta w dniu. 2014 w Drezdenku. pomiędzy: Powiatowym Centrum Zdrowia Sp. z. o. o. ul. Piłsudskiego 8 66-530 Drezdenko, wpisanym do KRS 0000345177 w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V

Spis treści. Przedmowa... V Przedmowa V Wykaz skrótów XIII Rozdział I Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1 1 Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych 3 2 Poszukiwania skutecznych instrumentów ochrony wierzycieli w spółkach

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 05 lipca 2012r.

Gdańsk, dnia 05 lipca 2012r. Gdańsk, dnia 05 lipca 2012r. OPINIA PRAWNA dot. propozycji oddziałów wojewódzkich NFZ zawarcia dodatkowego pisemnego porozumienia z podmiotami leczniczymi w zakresie wystawiania recept na leki refundowane

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. 1. Zmianie ulega treść pkt. X lit.a. specyfikacji istotnych warunków zamówienia, który otrzymuje brzmienie: X. Istotne warunki umowy

OGŁOSZENIE. 1. Zmianie ulega treść pkt. X lit.a. specyfikacji istotnych warunków zamówienia, który otrzymuje brzmienie: X. Istotne warunki umowy Nasz znak: ZOZ.I-010/DŚZ/53/11/ III Sucha Beskidzka 17.11.2011r. OGŁOSZENIE Dotyczy: Konkursu ofert na świadczenia wysokospecjalistycznego transportu o charakterze reanimacyjnym na przewiezienie chorego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE Sopot, dnia 25 maja 2016 r. Sygn.: 001890 ODPOWIEDŹ NA PYTANIE PRAWNE skierowane przez Zleceniodawcę Pana Pawła Ruszczykowskiego w dniu 24 maja 2016 r. o godzinie 16:09 w ramach abonamentu Lex Secure 24h

Bardziej szczegółowo

zwanym dalej Zleceniobiorcą

zwanym dalej Zleceniobiorcą Załącznik nr 7 do konkursu A.I.271-2/11 UMOWA ZLECENIE.../11 zawarta w dniu... pomiędzy Krakowskim Centrum Rehabilitacji z siedziba w Krakowie, adres: 30-224 Kraków, Al. Modrzewiowa 22, zarejestrowanym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Kowal

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Kowal Sygn. akt V KK 378/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 stycznia 2013 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wiesław Błuś SSA del. do SN Jacek

Bardziej szczegółowo

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa o zachowaniu poufności. Aktualne umowy gospodarcze Umowa o zachowaniu poufności Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829 27 00,

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI Wprowadzenie... XVII Wykaz skrótów... XIX

Spis treści. Przedmowa... XI Wprowadzenie... XVII Wykaz skrótów... XIX Przedmowa........................................... XI Wprowadzenie........................................ XVII Wykaz skrótów........................................ XIX Część I. Kodeks pracy Rozdział

Bardziej szczegółowo

Ta oferta jest dla Ciebie!!!

Ta oferta jest dla Ciebie!!! Prowadzisz działalność w formie spółki kapitałowej? Ta oferta jest dla Ciebie!!! Szanowni Państwo, Rosnąca świadomość swoich praw, zaostrzenie przepisów a także zwiększona liczba kontroli niezliczonej

Bardziej szczegółowo

SPORY Z PODWYKONAWCAMI

SPORY Z PODWYKONAWCAMI SPORY Z PODWYKONAWCAMI case study Kancelaria BWHS Warszawa, 13 grudnia 2016 1 KAZUS nr 1 Sąd Polubowny przy KIG w Warszawie Roszczenie o zapłatę kar umownych Podwykonawca wpłata zaliczki z umowy przedwstępnej

Bardziej szczegółowo

UMOWA. o udzielenie zamówienia na udzielanie świadczeń zdrowotnych

UMOWA. o udzielenie zamówienia na udzielanie świadczeń zdrowotnych UMOWA o udzielenie zamówienia na udzielanie świadczeń zdrowotnych zawarta na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.) zawarta

Bardziej szczegółowo

Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Maciej Jurczyga

Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Maciej Jurczyga Kto odpowiada za nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych Maciej Jurczyga Członkowie zarządów oraz wspólnicy spółek ponoszą bardzo szeroką odpowiedzialność za działania przedsiębiorstwa w sferze prowadzenia

Bardziej szczegółowo

podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych nr reprezentowaną przez :

podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych nr reprezentowaną przez : Wzór umowy U M O W A N r / 2011 zawarta w dniu.. w Szczecinie pomiędzy : Zachodniopomorskim Regionalnym Funduszem Poręczeń Kredytowych Sp. z o.o. ul. Świętego Ducha 5a, 70-205 Szczecin tel. 8130110, fax

Bardziej szczegółowo