Conjoint analysis jako metoda analizy preferencji konsumentów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Conjoint analysis jako metoda analizy preferencji konsumentów"

Transkrypt

1 Anna Szymańska Dorota Dziedzic Conjoint analysis jako metoda analizy preferencji konsumentów Wstęp Istotnym aspektem, mającym decydujący wpływ na sukcesy rynkowe przedsiębiorstwa jest zrozumienie postępowania konsumenta oraz poznanie jego preferencji. Poznanie oczekiwań konsumenta w stosunku do oferowanego produktu jak również preferowanych cech determinujących jego wybór ułatwi udoskonalenie produktu, poprawienie jego parametrów, nadanie mu najbardziej pożądanych cech. Postępowanie konsumenta definiowane jest jako zespół myśli, uczuć i działań związanych z nabywaniem i konsumowaniem dóbr i usług. W zachowaniach konsumentów istotnym jest ukierunkowanie i zorganizowanie ciągów reakcji na bodźce wynikające z dążenia do zaspokojenia potrzeb 1. Zachowania konsumentów są dla przedsiębiorstwa źródłem inspiracji, pozwalają weryfikować podejmowane decyzje marketingowe we wszystkich fazach kształtowania oferty rynkowej. W związku z powyższym kluczowym zadaniem jest prowadzenie badań nad zachowaniami konsumentów. Celem ich jest usprawnienie procesów dostosowywania oferty przedsiębiorstwa do oczekiwań nabywców. Ważnym jest nie tylko poznanie, ale również antycypowanie potrzeb, a nawet ich tworzenie. Wymaga to poznania cech konsumentów, realizowanych w społeczeństwie stylów życia oraz prawidłowości ujawniających się w zachowaniach konsumentów na rynku. Skuteczną metodą pozwalającą poznać oczekiwania klientów, dokonać pomiaru ich preferencji oraz zbadać podobieństwa i różnice istniejące między alternatywnymi możliwościami wyboru spośród całej gamy oferowanych produktów jest conjoint analysis. Już sama nazwa wskazuje, że metoda ta polega na analizowaniu wpływu łącznego oddziaływania wielu cech produktu na dokonywane przez konsumentów decyzje zakupu wybranego produktu 2. Podstawowym zastosowaniem tej metody jest badanie dojrzałości rynkowej nowego produktu, pozycji rynkowej istniejących marek, konsekwencji przeobrażenia produktu, 1 Mazurek-Łopacińska K., Zachowania nabywców jako podstawa strategii marketingowej, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 1997, s Conjoint analysis tutorial, (data odczytu ). 1

2 poziomu akceptacji nowych wariantów produktów, szacunkowego udziału w rynku nowych produktów w polu działania konkurencji oraz określenia ceny przynoszącej optymalny zysk 3. Głównym celem niniejszego artykułu jest przeprowadzenie analizy preferencji konsumentów przy zastosowaniu conjoint analysis. Efektem końcowym analizy będzie opracowanie profilu produktu oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących potencjalnych nabywców należących do wyodrębnionego segmentu. 1. Charakterystyka metody conjoint analysis Conjoint analysis wykorzystywana jest do określenia preferencji respondenta ze względu na poszczególne atrybuty produktu oraz korzyści uzyskiwane przez kupującego w zależności od wartości poszczególnych atrybutów produktu. Metoda ta umożliwia równoległe zbadanie preferencji i segmentacji rynku oraz stworzenie idealnego produktu dla poszczególnych segmentów rynku. Koncentruje się przede wszystkim na ocenie produktu, nazwie i cenie. Pomijane są natomiast inne elementy marketingu-mix jak promocja czy dystrybucja 4. Metoda ta umożliwia symulowanie wyborów nabywców po wprowadzeniu zmodyfikowanego lub nowego produktu jak również rozwijanie modelu produktu. Koncentruje się na atrybutach produktu i ceny, gdyż umożliwia dokładne określenie, jaki poziom ceny lub parametru technicznego produktu jest satysfakcjonujący dla nabywcy 5. W ujęciu szczegółowym modele conjoint analysis uwzględniają poniższe zjawiska: - reguły określające sposób powiązania zmiennych tj. charakter zależności zachodzących między zmiennymi, - struktury preferencji tj. rodzaj zależności zachodzących między wartościami użyteczności cząstkowych a wartościami poziomów zmiennych. Wyróżnia się dwa typy modeli określających zależność użyteczności całkowitej od użyteczności cząstkowych: model addytywny (model efektów głównych) oraz model uwzględniający interakcje między zmiennymi (model efektów głównych i współdziałania). Decyzja dotycząca wyboru modelu przesądza o tym, w jaki sposób zmienne są wzajemnie powiązane z punktu widzenia respondenta oceniającego profil charakteryzowany tymi zmiennymi. Dla przykładu model addytywny implikuje mniejszą liczbę profili do oceny 3 Produkttest via Conjoint-Measurement, (data odczytu ). 4 Techniki badawcze, (data odczytu ). 5 Kłeczek R., Kowal W., Woźniczka J., Strategiczne planowanie marketingowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1997, s.118 2

3 niż model uwzględniający interakcje między zmiennymi. Gwarantuje on również łatwiejsze uzyskanie estymatorów użyteczności cząstkowych. Analizując zależności zachodzące między użytecznościami cząstkowymi a poziomami zmiennych wyróżnia się: model liniowy (wektorowy), model kwadratowy (idealny lub antyidealny), model odrębnych użyteczności cząstkowych oraz model mieszany. W modelu liniowym poszukuje się oszacowania tylko jednego parametru wyrażającego wagę danej zmiennej objaśniającej. Jest on następnie mnożony przez kolejne wartości poziomów tej zmiennej. Zakłada się tu istnienie liniowego związku między wartościami użyteczności cząstkowych zmiennych objaśniających a wartościami poziomów tych zmiennych. W modelu kwadratowym poza istnieniem liniowego związku między wartościami użyteczności cząstkowych zmiennych objaśniających a wartościami poziomów tych zmiennych, dopuszcza się możliwość występowania zależności krzywoliniowej. W przypadku modelu odrębnych użyteczności cząstkowych z każdym poziomem zmiennej objaśniającej może być związana inna wartość parametru określającego kierunek oraz siłę związku zachodzącego między użytecznościami cząstkowymi i poziomami zmiennych. Model mieszany charakteryzuje się tym, że zależności zachodzące między wartościami użyteczności całkowitych poszczególnych profili prezentowanych respondentom do oceny a wartościami poziomów zmiennych objaśniających opisujących te obiekty są analizowane odrębnie dla każdej zmiennej objaśniającej 6. Materiał badawczy wykorzystywany w conjoint analysis stanowią przede wszystkim dane marketingowe uzyskiwane zwykle w wyniku badań ankietowych. Metoda gromadzenia danych zastosowana w badaniach ma decydujący wpływ na wybór odpowiednich technik szacowania wartości użyteczności cząstkowych oraz poziom wiarygodności ocen dokonywanych przez respondentów. Metody stosowane do prezentacji danych to przede wszystkim: - metoda pełnych profili wyboru (full-profile approach) obejmuje zbiór wszystkich możliwych profili będących kombinacją atrybutów i ich poziomów, - metoda prezentacji dwóch atrybutów jednocześnie nazywana również metodą korzystającą z macierzy kompromisów (two-attributes-at-a-time approach lub trade-off matrix approach) polega na prezentowaniu respondentom do oceny par atrybutów w 6 Walesiak M., Bąk A., Conjoint analysis w badaniach marketingowych, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 2000, s

4 formie macierzy; liczba kolumn (wierszy) macierzy jest równa liczbie poziomów pierwszego (drugiego) z atrybutów, - metoda porównywania profili parami (pairwise comparision method) łączy w sobie metodę pełnych profili wyborów z metodą korzystania z macierzy kompromisów; respondent porównuje profile parami, nie ocenia wszystkich profili jednocześnie ale w każdym kroku określania swoich preferencji wskazuje na jeden z dwóch prezentowanych profili, - metoda wyboru spośród zbiorów profili (the experimental choice approach) tworzone są zbiory profili (każdy zbiór zawiera dwa lub więcej profili), respondenci natomiast proszeni są o wybór najbardziej preferowanego profilu w ramach każdego zbioru, - metoda oceny poziomów i atrybutów (self-explicated data approach)- składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie respondent ocenia poziomy atrybutów ( np. w skali 10 punktowej) a następnie określa relatywną ważność poszczególnych atrybutów opisujących badane obiekty. Iloczyn oceny poziomu oraz oceny atrybutu daje użyteczność cząstkową a suma tych profili dla wszystkich atrybutów to użyteczność całkowita 7. Zadaniem metod pomiaru łącznego oddziaływania zmiennych jest określenie łącznego wpływu dwóch lub więcej zmiennych niezależnych na zmienną zależną. Zmienna zależna mierzona jest na skali porządkowej, przedziałowej lub ilorazowej. Zależnie od stosowanej skali pomiaru wyróżnia się metryczne procedury estymacji dla zmiennej zależnej mierzonej na skali przedziałowej lub ilorazowej oraz niemetryczne procedury estymacji dla zmiennej zależnej mierzonej na skali porządkowej. Stosowane są również metody bazujące na prawdopodobieństwie wyboru. Metody te stosowane są głównie w badaniach marketingowych, w celu pomiaru preferencji konsumentów w stosunku do produktów opisanych wieloma zmiennymi. Rezultatem zastosowania tych metod jest macierz współczynników użyteczności 8. Przykładem metrycznej metody estymacji parametrów jest klasyczna metoda najmniejszych kwadratów (OLS Ordinary Least Squares). Zmienną zależną stanowi ocena przypisana przez respondenta poszczególnym profilom, natomiast sposób zdefiniowania zmiennych objaśniających uzależniony jest od założonego związku między użytecznościami cząstkowymi i poziomami zmiennych. Wpływ poziomu zmiennej na ocenę poszczególnych 7 Walesiak M., Gromadzenie danych w procedurze conjoint analysis, Przegląd Statystyczny, vol.48, 2001, s Dziechciarz J., Walesiak M., Gromadzenie i analiza danych marketingowych wspomagane komputerem, Prace Naukowe AE Wrocław, Informatyka i Ekonomia, 1997, nr 743, s

5 profili określany jest przez sztuczne zmienne objaśniające. Liczba sztucznych zmiennych musi być mniejsza o jeden od liczby poziomów danej zmiennej nominalnej. Liczba zmiennych wprowadzanych do modelu zależy od liczby profili ocenianych przez respondentów. Procedura monotonicznej analizy wariancji (MONANOVA MONotonic ANalysis Of Ariance) to przykład niemetrycznej metody estymacji parametrów. Polega ona na odtwarzaniu położenia n obiektów w t-wymiarowej przestrzeni na podstawie znanego uporządkowania rangowego tych obiektów. Uporządkowanie to można uzyskać poprzez badania ankietowe. MONANOVA jest procedurą iteracyjną, która w kolejnych cyklach przybliża rozwiązanie optymalne. W przypadku, gdy zmienna objaśniana ma charakter dychotomiczny (jest zmienną dwumianową, np. zero-jedynkową) stosuje się probabilistyczne metody estymacji parametrów modelu, takie jak analiza logitowa oraz analiza probitowa. Obie metody umożliwiają transformację prawdopodobieństwa z przedziału [0;1]na przedział (-,+ ). W wyniku zastosowania transformacji logitowej powstaje poprawny logitowy model regresji. Przekształcenie logitowe definiuje się za pomocą wzoru: p logit(p) = log p gdzie: logit(p) wartość logitu dla danego p, p wartość prawdopodobieństwa lub częstość występowania określonego zdarzenia w próbie. W wyniku zastosowania transformacji probitowej powstaje poprawny probitowy model regresji. Przekształcenie probitowe definiuje się za pomocą wzoru: probit(p) = F -1 (p) gdzie: p wartość prawdopodobieństwa lub częstość występowania określonego zdarzenia, F dystrybuanta standaryzowanej zmiennej o rozkładzie normalnym (rozkładu normalnego o wartości oczekiwanej równej 0 i odchyleniu standardowemu równemu 1) 9. Procedura metody conjoint analysis składa się z kilku etapów. Pierwszym etapem jest określenie dla danego produktu lub usługi, podstawowych charakterystyk oraz 9 Walesiak M., Bąk A., Conjoint analysis w badaniach marketingowych, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 2000, s Porównaj: Zależności przyczynowo-skutkowe w badaniach rynkowych i marketingowych, pod red. Mynarskiego S., Wydawnictwo AE w Krakowie, Kraków 2002, s

6 odpowiadających im poziomów. Na tej podstawie tworzy się zbór hipotetycznych produktów. Ich liczba jest iloczynem liczby poziomów wyróżnionych dla wszystkich charakterystyk produktów. Kolejnym etapem jest ustalenie zbioru respondentów badania. Każdy z respondentów proszony jest o ocenę hipotetycznych produktów na skali porządkowej, przedziałowej lub ilorazowej biorąc pod uwagę skłonność do nabycia danego produktu. Następnie szacuje się wartości użyteczności wiązane przez respondenta z danym poziomem zmiennej. Uzyskuje się w ten sposób macierz użyteczności cząstkowych, w której liczba wierszy odpowiada liczbie respondentów, natomiast liczba kolumn liczbie wyróżnionych poziomów dla wszystkich zmiennych 10. Rezultatem zastosowania metody conjoint analysis jest uzyskanie użyteczności cząstkowych. Użyteczności cząstkowe wykorzystywane są w badaniach marketingowych w celu: - zdefiniowania produktu o optymalnych charakterystykach, - określenia relatywnej ważności każdej zmiennej przy wyborze produktu przez nabywcę, - określenie użyteczności każdego poziomu danej zmiennej, - oszacowania udziału w rynku wybranych produktów, - segmentacji rynku i pozycjonowania produktu 11. Główne zalety stosowania conjoint analysis jako testu produktów to przede wszystkim: - w procesie porównawczym oceniane są całe produkty, a nie wyizolowane ich cechy, - określone zostają najistotniejsze dla klienta właściwości produktu oraz kombinacje cech produktów mających największy wpływ na prawdopodobieństwo zakupu produktu, - określona zostaje najbardziej preferowana zależność pomiędzy ceną a użytecznością danego produktu, - preferencje popytu mogą być indywidualnie analizowane, - biorąc pod uwagę wpływ ofert konkurencji można określić, które tendencyjne wypowiedzi mają największe szanse w alternatywnych strategiach marketingowych, - istnieje wysoka zgodność z rzeczywistością Walesiak M., Gromadzenie danych w procedurze conjoint analysis, op. cit., s Porównaj: Walesiak M., Metody analizy danych marketingowych, PWN, Warszawa 1996, s Zastosowanie metod wielowymiarowych w badaniach segmentacji i selektywności rynku, pod red. Mynarskiego S., Wydawnictwo AE w Krakowie, Kraków 1999, s Produkttest via Conjoint-Measurement, (data odczytu ). 6

7 Z drugiej strony należy jednak pamiętać, że conjoint analysis nie jest precyzyjnie zdefiniowaną metodą badań, ale złożoną z wielu elementów procedurą badawczą. Mogą być w niej stosowane alternatywne techniki estymacji parametrów oraz różnorodne ścieżki analizy danych. Wiąże się to z pewnymi trudnościami polegającymi na konieczności wyboru kierunku postępowania w sytuacji, w której nie istnieją jednoznaczne kryteria hierarchii istniejących wariantów postępowania. Właściwości formalne i obliczeniowe (numeryczne) poszczególnych metod i technik oraz ich konfiguracje wciąż stanowią przedmiot badań Metodologia badań z zastosowaniem metody conjoint analysis W celu zaprezentowania metodologii badań prowadzonych przy pomocy conjoint analysis badaniu poddano grupę 105 studentów dwóch krakowskich uczelni wyższych, zróżnicowanych pod względem płci, wieku, miejsca zamieszkania i miejsca pochodzenia. Próbę dobrano losowo. Przedmiotem badań było poznanie preferencji wybranego segmentu rynku wobec oferty dwóch kluczowych producentów napojów gazowanych typu cola w Polsce. Badanie miało na celu sprecyzowanie podstawowych cech produktu, które najpełniej zaspokajałyby potrzeby przedstawicieli wybranego segmentu. Jako narzędzie pomiarowe posłużył kwestionariusz ankiety z zastosowaniem skal nominalnych, porządkowych i stosunkowych oraz pytań otwartych. Przed rozpoczęciem badań określono problem badawczy, który miał ułatwić zebranie informacji koniecznych do zbadania preferencji wybranego segmentu rynku na rynku napojów gazowanych typu cola. Respondenci stanęli przed wyborem napoju typu cola produkowanego przez dwóch producentów (Coca-Cola, PEPSI Co.). W opracowaniu każdy wariant opisany był przez trzy zmienne determinujące wybór: Z 1 marka: - Coca-Cola, - PEPSI; Z 2 smak: - klasyczny, - light, - owocowy; Z 3 opakownie: - puszka, 13 Zastosowanie metod wielowymiarowych w badaniach segmentacji i selektywności rynku, pod red. Mynarskiego S., op. cit., s85. 7

8 - butelka z tworzywa sztucznego 0,5l, - butelka z tworzywa sztucznego 2,0l. Zbiór atrybutów i ich poziomów uwzględnionych w badaniu został wytypowany na podstawie wstępnego sondażu przeprowadzonego wśród studentów. W oparciu o wyróżnione zmienne oraz odpowiadające im poziomy utworzono zbiór 18 hipotetycznych wariantów produktu. Liczba ta jest iloczynem liczby poziomów wszystkich zmiennych opisujących warianty wyboru napoju gazowanego typu cola (3 zmienne o 2,3,3 poziomach). Następnie za pomocą klasycznej metody najmniejszych kwadratów dokonano estymacji użyteczności cząstkowych w oparciu o uzyskane oceny respondentów. 3. Wyniki przeprowadzonych badań Na podstawie badań ustalono, że 85 % badanych respondentów pije napoje gazowane typu cola. Osoby te charakteryzują się różnymi preferencjami w zakresie wybieranych marek, preferowanego smaku oraz rodzajów i pojemności opakowania. Konsumenci wybierając daną markę napoju kierują się różnymi motywami. W oparciu o przeprowadzone badania ankietowe zbadano, która z marek napojów gazowanych typu cola jest najczęściej wybierana przez respondentów. Wyniki badań zostały zaprezentowane na rysunku 1. Jak wynika z badań, marką najczęściej wybieraną przez respondentów jest Coca-Cola, dla której wartość użyteczności cząstkowej wynosi 2,87. Wartość użyteczności cząstkowej dla Pepsi wynosi 0. 3,5 wskaźnik użyteczności 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 coca-cola pepsi marka Rys.1. Preferowane marki napojów typu cola. Źródło: opracowanie własne. 8

9 Badaniu poddano również preferencje konsumentów dotyczące najczęściej wybieranego smaku napojów gazowanych typu cola (rysunek 2). Z rysunku 2 wynika, że przeważająca większość badanych respondentów wybiera napoje o smaku klasycznym wartość użyteczności cząstkowej wynosi 8,54. Nieco mniej respondentów decyduje się na dietetyczne napoje light (zawierające aspatran zamiast cukru). Tu wartość użyteczności cząstkowej wynosi 5,66. Najmniej respondentów preferuje napoje gazowane typu cola o smaku owocowym (wartość użyteczności cząstkowej 0). 10 wskaźnik użyteczności owocowy klasyczny light smak Rys.2. Preferencje konsumentów dotyczące smaku napojów gazowanych typu cola. Źródło: opracowanie własne. Konsumenci mogą kupować napoje gazowane typu cola w różnych opakowaniach. Zróżnicowanie to dotyczy zarówno materiału, z którego wykonane jest opakowanie jak i pojemności opakowania. Ich preferencje zostały przedstawione na rysunku 3. Największym powodzeniem cieszą się napoje w butelkach z tworzywa sztucznego o pojemności 0,5l. Ten rodzaj opakowania wybiera większość badanych (wartość użyteczności cząstkowej 2,71). Znacznie mniejszym zainteresowaniem cieszą się napoje w butelkach z tworzywa o pojemności 2,0l (wartość użyteczności cząstkowej 0,95) oraz napoje w puszkach wartość użyteczności cząstkowej 0). 9

10 wskaźnik użyteczności 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 puszka PET 0,5l PET 2,0l opakowanie Rys.3. Preferencje konsumentów dotyczące rodzaju opakowania napojów typu cola. Źródło: opracowanie własne. Przeprowadzono również analizę determinant wpływających na wybór konkretnej marki napoju typu cola. W oparciu o zebrane dane stwierdzono, że największe znaczenie przy wyborze konkretnej marki napoju typu cola ma smak (średnia arytmetyczna 4,73). Znacznie mniejsze znaczenie ma dla respondentów mają marka oraz rodzaj opakowania (uzyskana średnia arytmetyczna odpowiednio 1,43 oraz 1,22). średnia arytmetyczna 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 smak marka opakowanie Rys.4. Ważność poszczególnych zmiennych przy wyborze marki napoju typu cola. Źródło: opracowanie własne. 10

11 W badaniach uczestniczyły 62 kobiety oraz 44 mężczyzn. Jak się okazało, 13% badanych kobiet oraz niecałe 3% badanych mężczyzn deklaruje, że nie pije napojów gazowanych typu cola. Analizując tylko kobiety pijące napoje gazowane typu cola, aż 62% wybiera Pepsi, a zaledwie 38% Coca-Colę. Zupełnie inaczej preferencje te wyglądają w przypadku mężczyzn. Ponad 52% badanych mężczyzn (pijących napoje gazowane typu cola ) wybiera Coca-Cola, a 46% Pepsi. Z rysunku 5 wynika, że mężczyźni mając do wyboru Coca-Colę oraz Pepsi zdecydowanie chętniej wybiorą Coca-Colę ( użyteczność cząstkowa 3,34). Konieczność zakupu Pepsi (użyteczność cząstkowa 0) zamiast Coca-Coli stanowiłaby dla nich duży dyskomfort, o czym świadczy spora rozpiętość między wartościami użyteczności każdego z napojów. W przypadku kobiet natomiast, mimo iż preferują one Pepsi, nie ma to aż tak dużego znaczenia. Potwierdza to niewielka różnica między wartościami użyteczności analizowanych marek. 4 wskaźnik użyteczności Coca-Cola Pepsi marka kobiety mężczyźni Rys.5. Preferowane marki napojów typu cola. Źródło: opracowanie własne. W kwestii smaku (rysunek 6) zarówno kobiety jak i mężczyźni wykazują jednakowe preferencje. Zdecydowanie wybierają smak klasyczny (użyteczność cząstkowa 5,07) przed smakiem light (użyteczność cząstkowa dla kobiet 2,54 oraz dla mężczyzn 2,75) oraz smakiem owocowym (użyteczność cząstkowa 0). 11

12 wskaźnik użyteczności owocowy klasyczny light smak kobiety mężczyźni Rys.6. Preferencje konsumentów dotyczące smaku napojów gazowanych typu cola. Źródło: opracowanie własne. Również w przypadku wybieranych typów opakowań preferencje zarówno kobiet jak i mężczyzn są zbliżone. W obu przypadkach najmniej preferowanym opakowaniem jest butelka z tworzywa sztucznego (PET) o pojemności 2,0l (użyteczność cząstkowa dla kobiet -0,8 a dla mężczyzn -1,65), natomiast najczęściej wybieranym opakowaniem jest butelka z tworzywa sztucznego (PET) o pojemności 0,5l (użyteczność cząstkowa dla kobiet 0,95 a dla mężczyzn 0,3). wskaźnik użyteczności 1,5 1 0,5 0-0,5-1 -1,5-2 puszka PET 0,5l PET 2,0l opakowanie kobiety mężczyźni Rys.7. Preferencje konsumentów dotyczące rodzaju opakowania napojów typu cola. Źródło: opracowanie własne. 12

13 Aż 26% respondentów zamieszkujących wieś nie pije napojów gazowanych typu cola. Natomiast ci, którzy deklarują spożywanie ww. napojów, z reguły wybierają Coca- Colą (2,20) o smaku klasycznym (4,98 klasyczny, 3,34 light, 0 - owocowy) w opakowaniu PET 0,5l (1,24). Mieszkańcy miasta zwykle piją Coca-Colę, chociaż różnica wartości użyteczności jest niewielka 0,42 dla Coca-Coli i 0 dla Pepsi. Zdecydowanie preferują oni smak klasyczny (5,52 klasyczny, 2,35- light, 0 - owocowy) oraz opakowanie PET 0,5l (0,48). Zakończenie W oparciu o przeprowadzone badania sprecyzowano preferowany profil produktu dla badanego segmentu rynku, którym był rynek studentów krakowskich uczelni. Preferowanym i najczęściej wybieranym napojem gazowanym typu cola jest Pepsi (w przypadku kobiet) oraz Coca-Cola (w przypadku mężczyzn) o smaku klasycznym, w opakowaniu z tworzywa sztucznego, o pojemności 0,5l. Wyznaczono również charakterystyki opisujące potencjalnych nabywców wyodrębnionego segmentu. Są to przede wszystkim mieszkańcy miasta, spożywający Pepsi (w przypadku kobiet) lub Coca-Colę (w przypadku mężczyzn) o smaku klasycznym, w opakowaniu z tworzywa sztucznego, o pojemności 0,5l. 13

14 LITERATURA 1. Conjoint analysis tutorial, (data odczytu ). 2. Dziechciarz J., Walesiak M., Gromadzenie i analiza danych marketingowych wspomagane komputerem, Prace Naukowe AE Wrocław, Informatyka i Ekonomia, 1997, nr Kłeczek R., Kowal W., Woźniczka J., Strategiczne planowanie marketingowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa Mazurek-Łopacińska K., Zachowania nabywców jako podstawa strategii marketingowej, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław Produkttest via Conjoint-Measurement, (data odczytu ) 6. Walesiak M., Bąk A., Conjoint analysis w badaniach marketingowych, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław Walesiak M., Gromadzenie danych w procedurze conjoint analysis, Przegląd Statystyczny, vol.48, Walesiak M., Metody analizy danych marketingowych, PWN, Warszawa Techniki badawcze, (data odczytu ). 10. Zależności przyczynowo-skutkowe w badaniach rynkowych i marketingowych, pod red. Mynarskiego S., Wydawnictwo AE w Krakowie, Kraków Zastosowanie metod wielowymiarowych w badaniach segmentacji i selektywności rynku, pod red. Mynarskiego S., Wydawnictwo AE w Krakowie, Kraków

Conjoint analysis jako metoda analizy preferencji konsumentów

Conjoint analysis jako metoda analizy preferencji konsumentów Zeszyty Naukowe nr 68 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 5 Anna Szymaƒska Studium Doktoranckie Wydziału Zarzàdzania Dorota Dziedzic Studium Doktoranckie Wydziału Zarzàdzania Conjoint analysis jako metoda

Bardziej szczegółowo

Metodyczne problemy badań preferencji konsumenckich

Metodyczne problemy badań preferencji konsumenckich Anna Szymańska Metodyczne problemy badań preferencji konsumenckich Wstęp Badania preferencji konsumenckich prowadzone są w celu poznania systemu ocen odzwierciedlających potrzeby i upodobania konsumenta,

Bardziej szczegółowo

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Prof. zw. dr hab. inż. dr h.c. Stanisław Urban Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Analiza rynku. Badania produktów By decyzje podejmowane na różnych etapach zarządzania produktem były trafne, trzeba

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna

Zarządzanie strategiczne. Dr inż. Aleksander Gwiazda. Wykład 6. Segmentacja strategiczna Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 6 Segmentacja strategiczna Plan wykładu Idea segmentacji strategicznej Metody segmentacji Cechy segmentacji Ograniczenia segmentacji Przykłady

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk

Ćwiczenia nr 11. mgr Jolanta Tkaczyk Ćwiczenia nr 11 mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja Segmentacja to podział rynku na jednorodne grupy z punktu widzenia reakcji konsumentów na produkt marketingowy Segmentacja umożliwia dostosowanie oferty

Bardziej szczegółowo

Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy

Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy Raport z badań na temat: Zachowanie klienta podczas zakupu kawy Elżbieta Stupak Karolina Orzeł Aneta Mazurek Kamila Mołdoch Spis treści 1. Metodologia... 3 1.1.Cel badania... 3 1.2. Zakres przedmiotowy...

Bardziej szczegółowo

SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE

SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE Anna Kasprzyk Mariusz Giemza Katedra Zarządzania Jakością Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory

Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory Statystyka i opracowanie danych Podstawy wnioskowania statystycznego. Prawo wielkich liczb. Centralne twierdzenie graniczne. Estymacja i estymatory Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adrian@tempus.metal.agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Segmentacja i wybór rynku docelowego. mgr Jolanta Tkaczyk

Segmentacja i wybór rynku docelowego. mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja i wybór rynku docelowego mgr Jolanta Tkaczyk Segmentacja Segmentacja to podział rynku na jednorodne grupy z punktu widzenia reakcji konsumentów na produkt marketingowy Segmentacja umożliwia

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej

Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Elementy statystyki opisowej, podstawowe pojęcia statystyki matematycznej Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Badania Statystyczne

Badania Statystyczne Statystyka Opisowa z Demografią oraz Biostatystyka Badania Statystyczne Aleksander Denisiuk denisjuk@euh-e.edu.pl Elblaska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna ul. Lotnicza 2 82-300 Elblag oraz Biostatystyka

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENTÓW Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU STATISTICA ANALIZA CONJOINT I SKALOWANIE WIELOWYMIAROWE

ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENTÓW Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU STATISTICA ANALIZA CONJOINT I SKALOWANIE WIELOWYMIAROWE ANALIZA PREFERENCJI KONSUMENTÓW Z WYKORZYSTANIEM PROGRAMU STATISTICA ANALIZA CONJOINT I SKALOWANIE WIELOWYMIAROWE Adam Sagan, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Preferencje w zachowaniach konsumenta Badania

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA MATEMATYCZNA

STATYSTYKA MATEMATYCZNA Zał. nr 4 do ZW WYDZIAŁ ELEKTRONIKI KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim STATYSTYKA MATEMATYCZNA Nazwa w języku angielskim Mathematical Statistics Kierunek studiów (jeśli dotyczy): Specjalność (jeśli

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Przykład 2. Na podstawie książki J. Kowal: Metody statystyczne w badaniach sondażowych rynku

Przykład 2. Na podstawie książki J. Kowal: Metody statystyczne w badaniach sondażowych rynku Przykład 2 Na podstawie książki J. Kowal: Metody statystyczne w badaniach sondażowych rynku Sondaż sieciowy analiza wyników badania sondażowego dotyczącego motywacji w drodze do sukcesu Cel badania: uzyskanie

Bardziej szczegółowo

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik

MODELE LINIOWE. Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Dr Wioleta Drobik MODELE LINIOWE Jedna z najstarszych i najpopularniejszych metod modelowania Zależność między zbiorem zmiennych objaśniających, a zmienną ilościową nazywaną zmienną objaśnianą

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia statystyczne

Podstawowe pojęcia statystyczne Podstawowe pojęcia statystyczne Istnieją trzy rodzaje kłamstwa: przepowiadanie pogody, statystyka i komunikat dyplomatyczny Jean Rigaux Co to jest statystyka? Nauka o metodach ilościowych badania zjawisk

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego

Raport z badania ankietowego Raport z badania ankietowego Jakość czekolady Strategie Marketingowe 2012/2013 r. Opracowały: Sylwia Kozłowicz Urszula Miś Anna Robak Weronika Sowa 1 Spis treści: Streszczenie wstępne.3 1. Wprowadzenie......4

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

Rozkłady zmiennych losowych

Rozkłady zmiennych losowych Rozkłady zmiennych losowych Wprowadzenie Badamy pewną zbiorowość czyli populację pod względem występowania jakiejś cechy. Pobieramy próbę i na podstawie tej próby wyznaczamy pewne charakterystyki. Jeśli

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 0/03 WydziałZarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2013_2. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2013_2 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna i ekonometria

Statystyka matematyczna i ekonometria Statystyka matematyczna i ekonometria prof. dr hab. inż. Jacek Mercik B4 pok. 55 jacek.mercik@pwr.wroc.pl (tylko z konta studenckiego z serwera PWr) Konsultacje, kontakt itp. Strona WWW Elementy wykładu.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1

Zadanie 1. a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1 Zadanie 1 a) Przeprowadzono test RESET. Czy model ma poprawną formę funkcyjną? 1 b) W naszym przypadku populacja są inżynierowie w Tajlandii. Czy można jednak przypuszczać, że na zarobki kobiet-inżynierów

Bardziej szczegółowo

Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics 2, 2, 0, 0, 0

Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics 2, 2, 0, 0, 0 Nazwa przedmiotu: Kierunek: Matematyka - Statystyka matematyczna Mathematical statistics Inżynieria materiałowa Materials Engineering Rodzaj przedmiotu: Poziom studiów: forma studiów: obowiązkowy studia

Bardziej szczegółowo

WYKAZ PRAC PUBLIKOWANYCH

WYKAZ PRAC PUBLIKOWANYCH Dr hab. Andrzej Bąk Prof. nadzw. AE WYKAZ PRAC PUBLIKOWANYCH I. Publikacje zwarte I.1. KsiąŜki 1. Walesiak M., Bąk A. [1997], Realizacja badań marketingowych metodą conjoint analysis z wykorzystaniem pakietu

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 1) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 1) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA 7.1 PL (wykład 1) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW STATYSTYKA to nauka, której przedmiotem

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

POMIAR WIELOCZYNNIKOWY W ANALIZIE PREFERENCJI KONSUMENTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH PRODUKTÓW REGIONALNYCH

POMIAR WIELOCZYNNIKOWY W ANALIZIE PREFERENCJI KONSUMENTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH PRODUKTÓW REGIONALNYCH Agnieszka Tłuczak Uniwersytet Opolski POMIAR WIELOCZYNNIKOWY W ANALIZIE PREFERENCJI KONSUMENTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH PRODUKTÓW REGIONALNYCH Wprowadzenie Preferencje konsumentów są podstawowym zagadnieniem w badaniach

Bardziej szczegółowo

AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW

AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW ADRESACI APLIKACJI. TO NIE JEST APLIKACJA DLA WSZYSTKICH. TA APLIKACJA JEST KIEROWANA DO AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW, KTÓRZY MAJĄC RZETELNĄ INFORMACJĘ PROWADZĄ PROCES WYCENY NIERUCHOMOŚCI W OPARCIU O PRZESŁANKI

Bardziej szczegółowo

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak

Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Recenzenci: prof. dr hab. Henryk Domański dr hab. Jarosław Górniak Redakcja i korekta Bogdan Baran Projekt graficzny okładki Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 ISBN

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Macierz preferencji dotycząca pięciu przykładowych produktów (obiektów) i sześciu respondentów

Tabela 1. Macierz preferencji dotycząca pięciu przykładowych produktów (obiektów) i sześciu respondentów Marcin Pełka Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Katedra Ekonometrii i Informatyki ZASTOSOWANIE ANALIZY UNFOLDING W OCENIE PREFERENCJI UCZNIÓW SZKOŁY POLICEALNEJ Streszczenie: W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Część I Formułowanie celów i organizacja badań

Część I Formułowanie celów i organizacja badań Spis treści Wstęp Część I Formułowanie celów i organizacja badań 1. Przedmiot i etapy badań marketingowych 1.1. Istota, przesłanki i użyteczność badań marketingowych 1.1.1. Definicja i cele badań 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca

A N K I E T A. Zalety i wady ankiety. wielka możliwość nieszczerych odpowiedzi przy posyłaniu ankiet pocztą wiele z nich nie wraca A N K I E T A 1 Badania ankietowe stosuje się najczęściej w celu szybkiego przebadania bardzo licznych populacji. Jest to najbardziej oszczędny sposób zbierania danych. 2 Zalety i wady ankiety zalety wady

Bardziej szczegółowo

3. Modele tendencji czasowej w prognozowaniu

3. Modele tendencji czasowej w prognozowaniu II Modele tendencji czasowej w prognozowaniu 1 Składniki szeregu czasowego W teorii szeregów czasowych wyróżnia się zwykle następujące składowe szeregu czasowego: a) składowa systematyczna; b) składowa

Bardziej szczegółowo

Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą.

Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą. Model: Sprowadzenie rzeczywistości do pewnych jej elementów określanych jako zmienne i stałe, razem z relacjami, jakie między tymi elementami zachodzą. Odwzorowanie rzeczywistości poprzez definiowanie

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Dobór postaci analitycznej, transformacja liniowa i estymacja modelu KMNK. Paweł Cibis 23 marca 2006

Ekonometria. Dobór postaci analitycznej, transformacja liniowa i estymacja modelu KMNK. Paweł Cibis 23 marca 2006 , transformacja liniowa i estymacja modelu KMNK Paweł Cibis pcibis@o2.pl 23 marca 2006 1 Miary dopasowania modelu do danych empirycznych Współczynnik determinacji Współczynnik zbieżności 2 3 Etapy transformacji

Bardziej szczegółowo

MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW

MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW MARKETING BANKOWY NA SERWISACH SPOŁECZNOŚCIOWYCH MEDIA DLA CZŁOWIEKA CZY CZŁOWIEK DLA MEDIÓW Autorzy mgr Natalia Sławińska mgr inż. Jarosław Świdyński Doktoranci Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego w Olsztynie.

Bardziej szczegółowo

Estymacja parametrów rozkładu cechy

Estymacja parametrów rozkładu cechy Estymacja parametrów rozkładu cechy Estymujemy parametr θ rozkładu cechy X Próba: X 1, X 2,..., X n Estymator punktowy jest funkcją próby ˆθ = ˆθX 1, X 2,..., X n przybliżającą wartość parametru θ Przedział

Bardziej szczegółowo

Przedmowa Wykaz symboli Litery alfabetu greckiego wykorzystywane w podręczniku Symbole wykorzystywane w zagadnieniach teorii

Przedmowa Wykaz symboli Litery alfabetu greckiego wykorzystywane w podręczniku Symbole wykorzystywane w zagadnieniach teorii SPIS TREŚCI Przedmowa... 11 Wykaz symboli... 15 Litery alfabetu greckiego wykorzystywane w podręczniku... 15 Symbole wykorzystywane w zagadnieniach teorii mnogości (rachunku zbiorów)... 16 Symbole stosowane

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne KARTA PRZEDMIOTU. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych

Weryfikacja hipotez statystycznych Weryfikacja hipotez statystycznych Hipoteza Test statystyczny Poziom istotności Testy jednostronne i dwustronne Testowanie równości wariancji test F-Fishera Testowanie równości wartości średnich test t-studenta

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny

Wykład ze statystyki. Maciej Wolny Wykład ze statystyki Maciej Wolny T1: Zajęcia organizacyjne Agenda 1. Program wykładu 2. Cel zajęć 3. Nabyte umiejętności 4. Literatura 5. Warunki zaliczenia Program wykładu T1: Zajęcia organizacyjne T2:

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy

Badania marketingowe. - Konspekt wykładowy Badania marketingowe - Konspekt wykładowy Badania marketingowe w logistyce Zakres materiału do egzaminu: 1. Wprowadzenie do przedmiotu - istota, przesłanki oraz użyteczność badań marketingowych 2. Informacja

Bardziej szczegółowo

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa

Badania sondażowe. Wprowadzenie. Agnieszka Zięba. Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Badania sondażowe Wprowadzenie Agnieszka Zięba Zakład Badań Marketingowych Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa 1 Zasady zaliczenia części Badania sondażowe: 3 prace zaliczeniowe wysyłane

Bardziej szczegółowo

AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW

AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW ADRESACI APLIKACJI. TO NIE JEST APLIKACJA DLA WSZYSTKICH. TA APLIKACJA JEST KIEROWANA DO AMBITNYCH RZECZOZNAWCÓW, KTÓRZY MAJĄC RZETELNĄ INFORMACJĘ PROWADZĄ PROCES WYCENY NIERUCHOMOŚCI W OPARCIU O PRZESŁANKI

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

BRAND TRACKER. Przykładowe wyniki badania wizerunku marki sieci sklepów obuwniczych. Inquiry sp. z o.o.

BRAND TRACKER. Przykładowe wyniki badania wizerunku marki sieci sklepów obuwniczych. Inquiry sp. z o.o. BRAND TRACKER Przykładowe wyniki badania wizerunku marki sieci sklepów obuwniczych Inquiry sp. z o.o. O INQUIRY Od ponad 10 lat prowadzimy badania konsumenckie dla sieci detalicznych i centrów handlowych.

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie funkcji powiązań do pomiaru ryzyka rynkowego. Katarzyna Kuziak

Wykorzystanie funkcji powiązań do pomiaru ryzyka rynkowego. Katarzyna Kuziak Wykorzystanie funkcji powiązań do pomiaru ryzyka rynkowego Katarzyna Kuziak Cel: łączenie różnych rodzajów ryzyka rynkowego za pomocą wielowymiarowej funkcji powiązań 2 Ryzyko rynkowe W pomiarze ryzyka

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO dla studiów magisterskich kierunku ogrodnictwo Wykład 1 Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Słowo statystyka pochodzi

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTYWANE W ANALIZIE WYNIKÓW METOD WYCENY OBSZARÓW CHRONIONYCH. Dr Dariusz Kayzer

WYKORZYSTYWANE W ANALIZIE WYNIKÓW METOD WYCENY OBSZARÓW CHRONIONYCH. Dr Dariusz Kayzer Seminarium I: Przegląd metod wyceny przyrody METODY STATYSTYCZNE WYKORZYSTYWANE W ANALIZIE WYNIKÓW METOD WYCENY OBSZARÓW CHRONIONYCH Dr Dariusz Kayzer Katedra Metod Matematycznych i Statystycznych Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

1. Eliminuje się ze zbioru potencjalnych zmiennych te zmienne dla których korelacja ze zmienną objaśnianą jest mniejsza od krytycznej:

1. Eliminuje się ze zbioru potencjalnych zmiennych te zmienne dla których korelacja ze zmienną objaśnianą jest mniejsza od krytycznej: Metoda analizy macierzy współczynników korelacji Idea metody sprowadza się do wyboru takich zmiennych objaśniających, które są silnie skorelowane ze zmienną objaśnianą i równocześnie słabo skorelowane

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁAĆ MARKETINGOWO W INTERNECIE- WYNIKI BADAŃ BEZPOŚREDNICH.

JAK DZIAŁAĆ MARKETINGOWO W INTERNECIE- WYNIKI BADAŃ BEZPOŚREDNICH. JAK DZIAŁAĆ MARKETINGOWO W INTERNECIE- WYNIKI BADAŃ BEZPOŚREDNICH. dr Agnieszka Dejnaka, Wyższa Szkoła Zarządzania i Finansów we Wrocławiu, Badania (ankieta internetowa) przeprowadzone w 2004 roku na grupie

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40

Statystyka. Tematyka wykładów. Przykładowe pytania. dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl. wersja 20.01.2013/13:40 Statystyka dr Tomasz Giętkowski www.krajobraz.ukw.edu.pl wersja 20.01.2013/13:40 Tematyka wykładów 1. Definicja statystyki 2. Populacja, próba 3. Skale pomiarowe 4. Miary położenia (klasyczne i pozycyjne)

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

Oszacowanie i rozkład t

Oszacowanie i rozkład t Oszacowanie i rozkład t Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Oszacowanie i rozkład t 1 / 31 Oszacowanie 1 Na podstawie danych z próby szacuje się wiele wartości w populacji, np.: jakie jest poparcie

Bardziej szczegółowo

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp.

K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys. jp. Sprawdzian 2. Zadanie 1. Za pomocą KMNK oszacowano następującą funkcję produkcji: Gdzie: P wartość produkcji, w tys. jp (jednostek pieniężnych) K wartość kapitału zaangażowanego w proces produkcji, w tys.

Bardziej szczegółowo

Wycena nieruchomości w podejściu porównawczym - complex. Materiały reklamowe ZAWAM-Marek Zawadzki

Wycena nieruchomości w podejściu porównawczym - complex. Materiały reklamowe ZAWAM-Marek Zawadzki Wycena nieruchomości w podejściu porównawczym - complex Materiały reklamowe ZAWAM-Marek Zawadzki Mimo skomplikowania metody szacowania nieruchomości program jest banalny w swojej obsłudze. Na początku

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

Statystyka od podstaw Janina Jóźwiak, Jarosław Podgórski

Statystyka od podstaw Janina Jóźwiak, Jarosław Podgórski Statystyka od podstaw Janina Jóźwiak, Jarosław Podgórski Książka jest nowoczesnym podręcznikiem przeznaczonym dla studentów uczelni i wydziałów ekonomicznych. Wykład podzielono na cztery części. W pierwszej

Bardziej szczegółowo

1. szereg wyliczający (szczegółowy) - wyniki są uporządkowane wyłącznie według wartości badanej cechy, np. od najmniejszej do największej

1. szereg wyliczający (szczegółowy) - wyniki są uporządkowane wyłącznie według wartości badanej cechy, np. od najmniejszej do największej 1 Statystyka opisowa Statystyka opisowa zajmuje się porządkowaniem danych i wstępnym ich opracowaniem. Szereg statystyczny - to zbiór wyników obserwacji jednostek według pewnej cechy 1. szereg wyliczający

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych. Wykład-26.02.07. Przedmiot statystyki

Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych. Wykład-26.02.07. Przedmiot statystyki Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych. Wykład-26.02.07 Statystyka dzieli się na trzy części: Przedmiot statystyki -zbieranie danych; -opracowanie i kondensacja danych (analiza danych);

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 8 ANALIZA REGRESJI

WYKŁAD 8 ANALIZA REGRESJI WYKŁAD 8 ANALIZA REGRESJI Regresja 1. Metoda najmniejszych kwadratów-regresja prostoliniowa 2. Regresja krzywoliniowa 3. Estymacja liniowej funkcji regresji 4. Testy istotności współczynnika regresji liniowej

Bardziej szczegółowo

KANAŁY DYSTRYBUCJI CZEKOLADY

KANAŁY DYSTRYBUCJI CZEKOLADY KANAŁY DYSTRYBUCJI CZEKOLADY Aneta Zemła Marta Jakóbczyk Magdalena Szpil (Krupa) Michał Waszczyk EKONOMIA, III rok Strategie marketingowe I. CELE BADANIA Celem badania było przybliżenie informacji dotyczących

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Probabilistyka I

Opis przedmiotu: Probabilistyka I Opis : Probabilistyka I Kod Nazwa Wersja TR.SIK303 Probabilistyka I 2012/13 A. Usytuowanie w systemie studiów Poziom Kształcenia Stopień Rodzaj Kierunek studiów Profil studiów Specjalność Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne

Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Pozycjonowanie produktu w oparciu o kryteria psychologiczne Psychologiczne podstawy marketingu.02.06.2014 Małgorzata Badowska Katarzyna Maleńczyk Aleksandra Tomala Spis treści 1. Definicje 2. Istota pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change

Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change Raport 4/2015 Optymalizacja parametrów w strategiach inwestycyjnych dla event-driven tradingu dla odczytu Australia Employment Change autor: Michał Osmoła INIME Instytut nauk informatycznych i matematycznych

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie wiedzy z danych

Pozyskiwanie wiedzy z danych Pozyskiwanie wiedzy z danych dr Agnieszka Goroncy Wydział Matematyki i Informatyki UMK PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Pozyskiwanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Laboratorium Podstaw Inżynierii Jakości Ćwiczenie nr 4 Temat: Analiza korelacji i regresji dwóch zmiennych

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH

RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH RÓWNOWAŻNOŚĆ METOD BADAWCZYCH Piotr Konieczka Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska Równoważność metod??? 2 Zgodność wyników analitycznych otrzymanych z wykorzystaniem porównywanych

Bardziej szczegółowo

Importowanie danych do SPSS Eksportowanie rezultatów do formatu MS Word... 22

Importowanie danych do SPSS Eksportowanie rezultatów do formatu MS Word... 22 Spis treści Przedmowa do wydania pierwszego.... 11 Przedmowa do wydania drugiego.... 15 Wykaz symboli.... 17 Litery alfabetu greckiego wykorzystywane w podręczniku.... 17 Symbole wykorzystywane w zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

Jędrzej Kasprzak Wielkopolski Instytut Jakości Poznań

Jędrzej Kasprzak Wielkopolski Instytut Jakości Poznań Budowa i wdrożenie proinnowacyjnych usług optymalizacji dla MŚP opartych na zintegrowanym systemie eksperckim doświadczenia z realizacji projektu Jędrzej Kasprzak Wielkopolski Instytut Jakości Poznań Ogólne

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA Z ELEMENTAMI STATYSTYKI LABORATORIUM KOMPUTEROWE DLA II ROKU KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZESTAWY ZADAŃ

MATEMATYKA Z ELEMENTAMI STATYSTYKI LABORATORIUM KOMPUTEROWE DLA II ROKU KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZESTAWY ZADAŃ MATEMATYKA Z ELEMENTAMI STATYSTYKI LABORATORIUM KOMPUTEROWE DLA II ROKU KIERUNKU ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZESTAWY ZADAŃ Opracowała: Milena Suliga Wszystkie pliki pomocnicze wymienione w treści

Bardziej szczegółowo

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd.

Statystyki: miary opisujące rozkład! np. : średnia, frakcja (procent), odchylenie standardowe, wariancja, mediana itd. Wnioskowanie statystyczne obejmujące metody pozwalające na uogólnianie wyników z próby na nieznane wartości parametrów oraz szacowanie błędów tego uogólnienia. Przewidujemy nieznaną wartości parametru

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa WZ-ST1-AG--16/17Z-RACH. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18

Rachunek prawdopodobieństwa WZ-ST1-AG--16/17Z-RACH. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 30. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 18 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Zarządzania Kierunek: Analityka gospodarcza I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Rachunek prawdopodobieństwa Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Nowe narzędzia zarządzania jakością

Nowe narzędzia zarządzania jakością Nowe narzędzia zarządzania jakością Agnieszka Michalak 106947 Piotr Michalak 106928 Filip Najdek 106946 Co to jest? Nowe narzędzia jakości - grupa siedmiu nowych narzędzi zarządzania jakością, które mają

Bardziej szczegółowo

Wykład 3 Hipotezy statystyczne

Wykład 3 Hipotezy statystyczne Wykład 3 Hipotezy statystyczne Hipotezą statystyczną nazywamy każde przypuszczenie dotyczące nieznanego rozkładu obserwowanej zmiennej losowej (cechy populacji generalnej) Hipoteza zerowa (H 0 ) jest hipoteza

Bardziej szczegółowo

Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych.

Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych. Przedmiot statystyki. Graficzne przedstawienie danych. dr Mariusz Grządziel 23 lutego 2009 Przedmiot statystyki Statystyka dzieli się na trzy części: -zbieranie danych; -opracowanie i kondensacja danych

Bardziej szczegółowo

Procedura STP. Procedura STP

Procedura STP. Procedura STP Procedura STP Procedura STP Segmentacja rynku (Segmenting) Wybór rynku docelowego (Targeting) Pozycjonowanie oferty (Positioning) 2 1 SEGMENTACJA RYNKU Korzyści z segmentacji Dostosowanie produktu do potrzeb

Bardziej szczegółowo

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej cechy. Średnia arytmetyczna suma wartości zmiennej wszystkich

Bardziej szczegółowo

Regresja i Korelacja

Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja Regresja i Korelacja W przyrodzie często obserwujemy związek między kilkoma cechami, np.: drzewa grubsze są z reguły wyższe, drewno iglaste o węższych słojach ma większą gęstość, impregnowane

Bardziej szczegółowo

Raport z badań ankietowych

Raport z badań ankietowych Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie kierunek Ekonomia Raport z badań ankietowych dotyczący głównie wyboru kanałów dystrybucji Wykonali: Izabela Braun Jakub Braun Mateusz Gęborys Agnieszka Sopoćko Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średn

Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średn Wykład 10 Estymacja przedziałowa - przedziały ufności dla średniej Wrocław, 21 grudnia 2016r Przedział ufności Niech będzie dana próba X 1, X 2,..., X n z rozkładu P θ, θ Θ. Definicja 10.1 Przedziałem

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat wykładu Zycie produktu Prowadzący dr Joanna Żukowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 11 kwietnia 2016r. Kompletny produkt Suma użyteczności i korzyści, jakie

Bardziej szczegółowo