Związki aromatyczne (by Aleksandra Kołodziejczyk, UG)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Związki aromatyczne (by Aleksandra Kołodziejczyk, UG)"

Transkrypt

1 Związki aromatyczne (by Aleksandra Kołodziejczyk, UG) 4 stopnie nienasycenia. ak reakcji A Źródła: - piroliza węgla smoła pogazowa; - reforming ropy naftowej Nazewnictwo przedrostek nazwa podstawnika C 3 Cl metylobenzen (toluen) 1,2-dibromobenzen o-dibromobenzen N 2 1-chloro-3-nitrobenzen (m-chloronitrobenzen) N 2 C C 3 1-bromo-4-metylobenzen (p-bromotoluen) benzenol (fenol) Areny alkilobenzeny Ph, Φ C benzenoamina (anilina) benzaldehyd 2,4,6-tribromofenol Bn - -C 2 C 6 5 ( krewny allilu) Budowa Sekstet zdelokalizowanych elektr. π; hybrydyzacja sp 2 at. C Niskie ciepło wodorowania miara stabilności; rez. = ok. 30 kcal/mol nergia rezonansu stabilizacja aromatyczna PAs karcynogeny naftalen antracen 1

2 nietrwałe, b.reaktywne Kryteria aromatyczności: - układ cykliczny; - sprzężony układ -elektronowy (π = 4n + 2; űckel, 1931 r.); - wszystkie atomy układu muszą mieć niezhybrydyzowany orbital p. Cykliczne polieny: A. antyaromatyczne (destabilizowane przez sprzężenie); π = 4 n B. niearomatyczne, niepłaskie C. aromatyczne; π = 4n + 2 pk a = Inne aromaty: wolna para elektronowa na orbitalu:... 2

3 lektrofilowe podstawienie aromatyczne + + tapy: 1. Atak elektrofilowy termodynamicznie niekorzystny, ładunek rozproszony, ale utrata aromatyczności 2. Utrata protonu bardziej korzystny niż atak Nu (odzysk aromatyczności) Mechanizm podstawienia elektrofilowego: 1. alogenowanie Katalizator: FeX 3, AlX Fe 3 --Fe 3 Fe 4 3

4 I -endotermiczne nie zachodzi, F wybuchowe 2. Nitrowanie -N 2 + -S 3 2 -N 2 + S 4 N =N= + S 4 N 2 N S 4 3. Sulfonowanie S 3 silny ujemny efekt indukcyjny trzech elektrofilowy atom S ogrzewanie z wodą benzen grupa sulfonowa odwracalną gr. kierującą R S 3 Na NR S 2 NR' detergenty (niebiodegradacyjne) sulfonamidy pochodne kw. benzenosulfonowego barwniki chlorek benzenosulfonowy synteza (przekształcanie w dobrą L) S 3 Na PCl 5 S 2 Cl + PCl3 + NaCl 4. Alkilowanie Friedla Craftsa (AlCl 3 katalizator/kwas Lewisa) 4

5 AlCl 3 + R-C 2 -Cl AlCl 4 C 2R + Cl + AlCl 3 C 2 R 2, 3 R-Cl graniczenia: - polialkilowanie; - przegrupowanie karbokationów; - brak reakcji w układach zdezaktywowanych na S. + C 3 C 2 C 2 AlCl 3 C(C 3 ) Acylowanie Friedela Craftsa 1. AlCl 3 + R-C Cl 2. 2, C R R-C -X + AlCl 3 R-C-X-AlCl 3 AlXCl 3 + R-C= R-C Kompleks kw. Lewisa z fenyloketonami konieczność > 1 eq. AlCl 3, przeróbka wodna Podstawienie elektrofilowe w pochodnych benzenu Aktywacja i dezaktywacja pierścienia na S 1. Wpływ indukcyjny ( przez ) D A D - donor (alkil, aryl) A - akceptor (-CF 3, -NR 3, -R, -X, -CR, -CN, -N 2, -S 3 ) 2. Wpływ rezonansowy Rezonansowe dawanie elektronów: 5

6 D D... D = -NR 2, -R, -X Rezonansowe wyciąganie elektronów: B A B A... B=A = C R, C N, N 2, -S 3 Nitrowanie C 6 5 R (v rel ): R = C 3 Cl CF 3 N 2 v = FKTY KIRUJĄC: A. Grupy donorowe: atak orto: C 3 + C 3 C3 atak meta: C 3 C 3 główny kontrybutor C 3 + mniej stabilny karbokation 6

7 atak para: C 3 C 3 + stabilny kation cykloheksadienylowy C 3 C3 C 3 C 3 2, Fe % < 1% 60% Donory rezonansowe : N 2 + atak orto N 2 N 2 N 2 N 2 N 2 atak meta N 2 N 2 + Grupy donorowe kierują w poz. orto i para. B. Grupy akceptorowe: mechanizm ataku para jak orto kation mniej destabilizowany Grupy akceptorowe dezaktywują pierścień na S i kierują w poz. meta- 7

8 C. Podstawniki halogenowe Silne indukcyjne wyciąganie elektronów dezaktywacja Rezonansowa stabilizacja kationu przy postawieniu orto i para. - kierowanie orto i para S w dipodstawionych benzenach najsilniejszy aktywator decyduje: -NR 2, -R > -X, -R > kierujące meta C C 3 C 3 N 2 Wpływ podstawników na S kierujące o-, p- kierujące m- 1. silne aktywatory: 1. silne dezaktywatory: -NR 2, -NCR, -R -N 2, -CF 3, -NR 3, -CR, -CR, -S 3, -CN 2. słabe aktywatory: alkil, fenyl 3. słabe dezaktywatory: -X Strategia syntez 3-bromobenzamina N 2 N 2 N 2 (3-bromoanilina) 2, Fe 3 Fe,Cl redukcja Clemmensena dwracalne sulfonowanie jako metoda blokowania lub kierowania. 8

9 Niezwykła reaktywność atomu węgla fenylometylowego (benzylowego) C 2 C 2 Cl CCl 2 CCl 3 Cl 2, hv Cl 2, hv Cl 2, hv Mechanizm rodnikowy jak alkany czy allilowe halogenowanie alkenów. C 3 C 2 C 2 X trichlorometylobenzen -X X 2 + X Stabilizacja rodnika benzylowego C- słabsze, bardziej reaktywne Rezonans benzylowy silnie wpływa także na reaktywność halogenków i sulfonianów benzylowych: 3 C C 2 S C 3 + C 3 C 2 S N 1 3 C C 2 C 2 C S C 3 9

10 C 2 C 2 C 2 C 3 C 3 C 3 Także szybkie S N 2 elektrony π nakładają się z orbitalami w stanie przejściowym C 2 C 2 CN ν - ok. 100 x większa niż szybkość podstawienia w RC 2 X S N 2 + CN Stabilizacja rezonansowa anionu benzylowego zwiększona kwasowość + C 3 C2 C pk a = 41 C 3 C 2 Li + C 3 C 2 C 2 C 2 Li + C 3 C 2 C 2 C 3 Stabilizacja rezonansowa Bn, Bn, Bn - łatwe halogenowanie; - łatwe S N 2, S N 1; - zwiększona kwasowość. pozycja benzylowa: Zw. aromatyczne mało reaktywne (prócz S ), trudne do utlenienia Ale utlenianie benzylowe: 10

Wykład 6. Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.)

Wykład 6. Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.) Wykład 6 Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.) Dieny Dieny są alkenami, których cząsteczki zawierają 2 podwójne wiązania C=C. Zasadnicze właściwości dienów są takie jak alkenów.

Bardziej szczegółowo

Związki aromatyczne CH 3 NH 2 OH CN. toluen anilina fenol benzonitryl O CHO CCH 3 COOH CH CH 2. kwas benzoesowy. acetofenon. benzaldehyd.

Związki aromatyczne CH 3 NH 2 OH CN. toluen anilina fenol benzonitryl O CHO CCH 3 COOH CH CH 2. kwas benzoesowy. acetofenon. benzaldehyd. Związki aromatyczne Cl NO 2 C 2 C 3 benzen chlorobenzen nitrobenzen etylobenzen C 3 N 2 O CN toluen anilina fenol benzonitryl O CO CC 3 COO C C 2 benzaldehyd acetofenon kwas benzoesowy styren 1 C 3 C 3

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 10. Oznaczenia: R - podstawnik węglowodorowy, zwykle alifatyczny (łańcuchowy) X, X 2 - atom lub cząsteczka fluorowca

CHEMIA 10. Oznaczenia: R - podstawnik węglowodorowy, zwykle alifatyczny (łańcuchowy) X, X 2 - atom lub cząsteczka fluorowca INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 10 WĘGLOWODORY I ICH FLUOROWCOPOCHODNE.

Bardziej szczegółowo

Mechanizm dehydratacji alkoholi

Mechanizm dehydratacji alkoholi Wykład 5 Mechanizm dehydratacji alkoholi I. Protonowanie II. odszczepienie cząsteczki wody III. odszczepienie protonu Etap 1 Reakcje alkenów Najbardziej reaktywne jest wiązanie podwójne, lub jego sąsiedztwo

Bardziej szczegółowo

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 1 Kwasy i Zasady Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 2 Kwas : Definicja Brønsteda Kwasem jest taki związek zek chemiczny, który moŝe

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM Z CHEMII CZĘŚĆ 2. Autorzy: Elżbieta Jankowska Aneta Szymańska

KOMPENDIUM Z CHEMII CZĘŚĆ 2. Autorzy: Elżbieta Jankowska Aneta Szymańska Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KMPENDIUM Z EMII ZĘŚĆ 2 Autorzy: Elżbieta Jankowska Aneta Szymańska Gdańsk 2010 SPIS TREŚI TERIE KWASÓW I ZASAD...

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.)

Wykład 8. Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.) Wykład 8 Korzystałem z : R. Morrison, R. Boyd: Chemia organiczna (wyd. ang.) ALKOHOLE I FENOLE Związki o wzorze ogólnym R-OH. W fenolach grupa OH jest bezpośrednio związana z pierścieniem aromatycznum.

Bardziej szczegółowo

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin

Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin Elementy chemii obliczeniowej i bioinformatyki Zagadnienia na egzamin 1. Zapisz konfigurację elektronową dla atomu helu (dwa elektrony) i wyjaśnij, dlaczego cząsteczka wodoru jest stabilna, a cząsteczka

Bardziej szczegółowo

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji

Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej. Destylacja ropy naftowej. Proces oligomeryzacji. Proces alkilowania. Proces oligomeryzacji Destylacja ropy naftowej Kierunki chemicznejprzeróbki frakcji ropy naftowej frakcja proces Gazowe Benzyna lekka Benzyna cięŝka Nafta napędowy mazut lekki średni gudron cięŝki izomeryzacja Reformowanie

Bardziej szczegółowo

1 Marek Żylewski. Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Katedra Chemii Organicznej. NO 2 Zn, HCl HNO 3 N H 2. NH 2 Na 2. S x CHO.

1 Marek Żylewski. Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Katedra Chemii Organicznej. NO 2 Zn, HCl HNO 3 N H 2. NH 2 Na 2. S x CHO. Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Katedra Chemii rganicznej Materiały dodatkowe związki azotowe Związki nitrowe 1. Redukcja związków nitrowych. Grupa nitrowa jest bardzo podatna na działanie

Bardziej szczegółowo

Cząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja. Czy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek?

Cząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja. Czy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek? ząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja zy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek? Koncepcja OA OA O zdelokalizowane OA hyb OA O zlokalizowane OA hyb OA hyb OA orbitale

Bardziej szczegółowo

Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII. organicznej Tom 1

Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII. organicznej Tom 1 Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII organicznej Tom 1 Gdansk 2014 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński RECENZENT Elżbieta Luboch

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODORY INFORMACJA DO ZADAŃ 678 680 Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne lub wzory uproszczone różnych węglowodorów. 1. CH 3 2. 3. CH 3 -CH 2 -CH C CH 3 CH 3 -CH-CH 2 -C

Bardziej szczegółowo

Alkeny. Wzór ogólny alkenów C n H 2n. (Uwaga identyczny wzór ogólny mają cykloakany!!!)

Alkeny. Wzór ogólny alkenów C n H 2n. (Uwaga identyczny wzór ogólny mają cykloakany!!!) Alkeny Wzór ogólny alkenów n 2n (Uwaga identyczny wzór ogólny mają cykloakany!!!) Węglowodory nienasycone, zawierające wiązanie podwójne, hybrydyzacja atomow węgla biorących udział w tworzeniu wiązania

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S P R Z E D M I O T U

S Y L A B U S P R Z E D M I O T U "Z A T W I E R D Z A M" Dziekan Wydziału Nowych Technologii i Chemii Dr hab. inż. Stanisław CUDZIŁO, prof. WAT Warszawa, dnia... S Y L A B U S P R Z E D M I O T U NAZWA PRZEDMIOTU:..CHEMIA ORGANICZNA SUBJECT

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Nazewnictwo kwasów karboksylowych.

Spis treści. Nazewnictwo kwasów karboksylowych. Do tej klasy zaliczamy związki zawierające grupę karboksylową, zapisywaną w skrócie jako COOH. W tej grupie karbonylowy atom węgla jest związany dodatkowo z grupą hydroksylową. Z uwagi na hybrydyzację

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Spektrometria mas (1)

Spektrometria mas (1) pracował: Wojciech Augustyniak Spektrometria mas (1) Spektrometr masowy ma źródło jonów, które jonizuje próbkę Jony wędrują w polu elektromagnetycznym do detektora Metody jonizacji: - elektronowa (EI)

Bardziej szczegółowo

Katalityczne odwadnianie alkoholi

Katalityczne odwadnianie alkoholi Zarządzanie Środowiskiem Pracownia Podstawy technologii chemicznej i zarządzanie chemikaliami Wprowadzenie i instrukcja do ćwiczenia Katalityczne odwadnianie alkoholi dr Hanna Wilczura-Wachnik Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Orbitale typu σ i typu π

Orbitale typu σ i typu π Orbitale typu σ i typu π Dwa odpowiadające sobie orbitale sąsiednich atomów tworzą kombinacje: wiążącą i antywiążącą. W rezultacie mogą powstać orbitale o rozkładzie przestrzennym dwojakiego typu: σ -

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZKI MAGNEZOORGANICZNE. Krystyna Dzierzbicka

ZWIĄZKI MAGNEZOORGANICZNE. Krystyna Dzierzbicka ZWIĄZKI MAGNEZRGANIZNE Krystyna Dzierzbicka Związki metaloorganiczne, do których zaliczamy między innymi magnezo- i litoorganiczne są związkami posiadającymi bezpośrednie wiązanie węgiel-metal (np. Na,

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (NMR) (NMR Spectroscopy)

Spektroskopia Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (NMR) (NMR Spectroscopy) Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum, Katedra Chemii rganicznej Materiały do seminariów ze spektroskopii Spektroskopia Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (NMR) (NMR Spectroscopy) Spektroskopia 1

Bardziej szczegółowo

Budowa przestrzenna alkanów

Budowa przestrzenna alkanów Wykład 3 Budowa przestrzenna alkanów Podobnie jak w przypadku metanu, wiązanie C-H w alkanach powstaje w wyniku nakładania się zhybrydyzowanych orbitali sp 3. Z uwagi na to, że wiązania w alkanach skierowane

Bardziej szczegółowo

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych Pirydyna i pochodne 1 Pirydyna Tw 115 o C ; temperatura topnienia -41,6 0 C Miesza się w każdym stosunku z wodą tworząc mieszaninę azeotropowa o Tw 92,6 o C; Energia delokalizacji 133 kj/mol ( benzen 150.5

Bardziej szczegółowo

2. Ocena dorobku naukowego

2. Ocena dorobku naukowego Prof. dr hab. Marek Cypryk. Łódź, 13 sierpnia 2013 Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi Samodzielna Pracownia Modelowania Komputerowego Łódź, ul. Sienkiewicza 112 Ocena dorobku

Bardziej szczegółowo

Przesunięcie chemiczne, stałe sprzężenia

Przesunięcie chemiczne, stałe sprzężenia Przesunięcie chemiczne, stałe sprzężenia Widmo fal elektromagnetycznych WŁASNOŚCI MAGNETYCZNE NIEKTÓRYC JĄDER WŁASNOŚCI MAGNETYCZNE NIEKTÓRYC JĄDER Jądro 1 2 3 10 B 11 B 13 C 14 N 15 N 17 O 19 F 31 p 33

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów

Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Materiały dodatkowe do zajęć z chemii dla studentów Opracowała dr Anna Wisła-Świder UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW Układ okresowy pierwiastków to tablica składająca się z poziomych okresów i pionowych grup.

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia masowa Materiały do ćwiczeń

Spektroskopia masowa Materiały do ćwiczeń Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum Katedra Chemii Organicznej Spektroskopia masowa Materiały do ćwiczeń Kraków 2011 2 Spis treści Wstęp 2 Budowa spektrometru masowego 2 Układ wprowadzenia próbki

Bardziej szczegółowo

Błędy w skrypcie: Chemia organiczna Kurs podstawowy. str. 4 (tytuł podrozdziału 5.2.7.) jest (reakcja Karasha), powinno być (reakcja Kharascha)

Błędy w skrypcie: Chemia organiczna Kurs podstawowy. str. 4 (tytuł podrozdziału 5.2.7.) jest (reakcja Karasha), powinno być (reakcja Kharascha) 1 Błędy w skrypcie: hemia organiczna Kurs podstawowy str. 4 (tytuł podrozdziału 5.2.7.) jest (reakcja Karasha), powinno być (reakcja Kharascha) str. 13 (1. wiersz od góry) ( 3 () ) str. 13 (12. wiersz

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

C OH ALKOHOLE ETERY R OH R O R R' O FENOLE. Ar OH NOMENKLATURA ALKOHOLE ZWIĄZKI ORGANICZNE ZAWIERAJĄCE W STRUKTURZE ATOMY TLENU C O C OH CH 3 OH

C OH ALKOHOLE ETERY R OH R O R R' O FENOLE. Ar OH NOMENKLATURA ALKOHOLE ZWIĄZKI ORGANICZNE ZAWIERAJĄCE W STRUKTURZE ATOMY TLENU C O C OH CH 3 OH ZWIĄZKI GANIZNE ZAWIEAJĄE W STUKTUZE ATMY TLENU 8 1s2 2s 2 2p 4 okres 2; grupa VI w związkach jest dwuwiążący, z dwoma niewiążącymi parami elektronów drugi w skali elektroujemności Paulinga 3.5 (za fluorem)

Bardziej szczegółowo

Wymaganie edukacyjne z chemii z uwzględnieniem działów programowych

Wymaganie edukacyjne z chemii z uwzględnieniem działów programowych Wymaganie edukacyjne z chemii z uwzględnieniem działów programowych kształcenie ogólne w zakresie podstawowym nr DKOS-4015-46/02 w oparciu o program nauczania wg wydawnictwa Nowa Era Dział I. Budowa atomu.

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Piotr Maciej Wojciechowski

Piotr Maciej Wojciechowski Piotr Maciej Wojciechowski Wydział Chemiczny Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2013. Copyright by Piotr Wojciechowski, Wrocław 2013 ISBN 978-83-938096-0-8 Słowo wstępne Praca przedstawia wybór zagadnień

Bardziej szczegółowo

Węglowodory aromatyczne Węglowodory aromatyczne, podobnie jak karbokation allilowy, posiadają zdelokalizowane orbitale typu π.

Węglowodory aromatyczne Węglowodory aromatyczne, podobnie jak karbokation allilowy, posiadają zdelokalizowane orbitale typu π. Węglowodory aromatyczne Węglowodory aromatyczne, podobnie jak karbokation allilowy, posiadają zdelokalizowane orbitale typu π. Wykład 7 1 Związki aromatyczne spełniają regułę ückla: liczba elektronów w

Bardziej szczegółowo

Zad. 1. Br 2 + Zad. 2

Zad. 1. Br 2 + Zad. 2 Zad. 1 ajszybciej, już bez dostępu światła, reaguje styren obecność winylowego wiązania podwójnego czyni go podatnym na reakcję addycji 2 (probówka 1). Etylobenzen i toluen ulegają reakcji wolnorodnikowej

Bardziej szczegółowo

Chemia 2b. Æwiczenia z chemii dla licealistów. Chemia organiczna.

Chemia 2b. Æwiczenia z chemii dla licealistów. Chemia organiczna. Zdzis³aw G³owacki hemia 2b. Æwiczenia z chemii dla licealistów. hemia organiczna. Zakres podstawowy i rozszerzony Konsultacje i korekta merytoryczna: dr Aleksander Kazubski Pracownia Dydaktyki hemii, Wydzia³

Bardziej szczegółowo

KATALIZA I KATALIZATORY

KATALIZA I KATALIZATORY AKADEMIA CIEKAWEJ CEMII 2010/2011 KATALIZA I KATALIZATRY WYKŁAD IV dr Anna Zawisza Katedra Chemii rganicznej i Stosowanej UŁ 12.01.2011 REAKCJE CEMICZNE SZYBKIE WLNE TERIA ZDERZEŃ musi dochodzić do zderzeń

Bardziej szczegółowo

SYNTEZA MATERIAŁÓW WYSOKOENERGETYCZNYCH

SYNTEZA MATERIAŁÓW WYSOKOENERGETYCZNYCH KURS MAGISTERSKI SYNTEZA MATERIAŁÓW WYSOKOENERGETYCZNYCH Nitrowanie wobec stałych kwasów Zakład Materiałów Wysokoenergetycznych Wydział Chemiczny PW 1 WPROWADZENIE 1, Specyficzne nitrowania związków organicznych

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH 1 REAKCJA CHEMICZNA: TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH REAKCJĄ CHEMICZNĄ NAZYWAMY PROCES, W WYNIKU KTÓREGO Z JEDNYCH SUBSTANCJI POWSTAJĄ NOWE (PRODUKTY) O INNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH NIŻ SUBSTANCJE WYJŚCIOWE (SUBSTRATY)

Bardziej szczegółowo

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie Podstawy chemii dr hab. Wacław Makowski Wykład 1: Wprowadzenie Wspomnienia ze szkoły Elementarz (powtórka z gimnazjum) Układ okresowy Dalsze wtajemniczenia (liceum) Program zajęć Podręczniki Wydział Chemii

Bardziej szczegółowo

wykłady G. Patrick Przekład Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN

wykłady G. Patrick Przekład Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN wykłady G. Patrick Zbigniew Przekład Zawadzki Warszawa 2002 Wydawnictwo Naukowe PWN SPIS TREŚCI Przedmowa Sekcja A - Struktura i wiązania 1 Al Struktura atomu węgla 1 A2 Wiązania kowalencyjne i hybrydyzacja

Bardziej szczegółowo

48. Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne

48. Olimpiada Chemiczna. Zadania teoretyczne M P IA O L I D A 48 1954 2001 C EM Z I C A N 48. Olimpiada Chemiczna Etap I Zadania teoretyczne ZADANIE 1 Roztwory buforowe w analizie Systematyczny tok analizy jakościowej kationów polega na wydzielaniu

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ

PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ PRACOWNIA PODSTAW SPEKTROSKOPII MOLEKULARNEJ Kierowniczka pracowni: dr hab. Magdalena Pecul-Kudelska, (pok. 417), e-mail mpecul@chem.uw.edu.pl, tel 0228220211 wew 501; Spis ćwiczeń i osoby prowadzące 1.

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

CHEMIA WARTA POZNANIA

CHEMIA WARTA POZNANIA Materiały do zajęć dokształcających z chemii nieorganicznej i fizycznej Wydział Chemii UAM Poznań 2011 Część I Atom jest najmniejszą częścią pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne

Bardziej szczegółowo

11.Chemia organiczna. Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu)

11.Chemia organiczna. Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu) 11.Chemia organiczna. Irena Zubel Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechnika Wrocławska (na prawach rękopisu) Związki organiczne CHEMIA ORGANICZNA Def. 1. (Gmelin 1848, Kekule 1851 ) chemia

Bardziej szczegółowo

TEORIE KWASÓW I ZASAD.

TEORIE KWASÓW I ZASAD. TERIE KWASÓW I ZASAD. Teoria Arrheniusa (nagroda Nobla 1903 r). Kwas kaŝda substancja, która dostarcza jony + do roztworu. A + + A Zasada kaŝda substancja, która dostarcza jony do roztworu. M M + + Reakcja

Bardziej szczegółowo

iejsce na naklejkę z kodem szkoły

iejsce na naklejkę z kodem szkoły Miejsce na naklejkę z kodem szkoły iejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja Liczba pkt: Wynik %: Dariusz Witowski Oficyna Wydawnicza NOWA MATURA oraz I LO w Łańcucie MCH-2_A2R-2012 V OGÓLNOPOLSKA PRÓBNA

Bardziej szczegółowo

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas

Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas 1 Wiązania chemiczne i zjawisko izomerii Dlaczego sacharoza (cukier trzcinowy) topi się w temperaturze 185 C, podczas gdy chlorek sodowy (sól kuchenna) topi się w znacznie wyższej temperaturze, bo w 801

Bardziej szczegółowo

ligandu (donora elektronów) atomu centralnego (akceptora elektronów)

ligandu (donora elektronów) atomu centralnego (akceptora elektronów) Związki kompleksowe Podstawy chemii kompleksów stworzył Alfred Werner na początku XX wieku, gdy zajmował się grupą bardzo trwałych związków, jakie tworzy amoniak z CoCl 3. - Zaproponował dla nich poprawne

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW ZAMAWIANYCH UCZESTNICZĄCYCH W ZAJĘCIACH WYRÓWNAWCZYCH W

Bardziej szczegółowo

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak INADEQUATEID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH 3FENYLOlTIO2,3,4TRIAZOLO5METYUDÓW Wojciech Bocian, Lech Stefaniak Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01224 Warszawa PL9800994 WSTĘP Struktury

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl ul. Ingardena 3, 30060 Kraków Temat lekcji : Teorie kwasów i zasad Program nauczania: DKOS 5002 12/07 (lekcja 91) Liceum poziom rozszerzony Lekcja bieżąca 45 minut Uwaga: Komentarz zapisany kursywą (kolorem

Bardziej szczegółowo

PRÓBY OTRZYMYWANIA ZWIĄZKÓW NITROWYCH ZAWIERAJĄCYCH W CZĄSTECZCE KRZEM (Komunikat)

PRÓBY OTRZYMYWANIA ZWIĄZKÓW NITROWYCH ZAWIERAJĄCYCH W CZĄSTECZCE KRZEM (Komunikat) BULETYN WOJSKOWEJ AKADEM TECHNCZNEJ im. J. DĄBROWSKEGO Rok X, nr 3 (115), marzec, 1962 r. ZOFA NOWAK TADEUSZ URBAŃSK PRÓBY OTRZYMYWANA ZWĄZKÓW NTROWYCH ZAWERAJĄCYCH W CZĄSTECZCE KRZEM (Komunikat) STRESZCZENE

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych Zwiększenie liczby wysoko wykwalifikowanych absolwentów kierunków ścisłych Uniwersytetu Jagiellońskiego POKL.04.01.02-00-097/09-00 Zastosowanie spektroskopii UV/VIS do określania struktury związków organicznych

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej PUM Teorie kwasów i zasad Teoria dysocjacji elektrolitycznej Arheniusa: podczas rozpuszczania w wodzie wodzie kwas: dysocjuje z odszczepieniem kationu

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków Komputerowe wspomaganie projektowanie leków wykład VI Prof. dr hab. Sławomir Filipek Grupa BIOmodelowania Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Cent-III www.biomodellab.eu

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do zaliczenia I semestru - węglowodory alifatyczne i cykloalifatyczne

Zagadnienia do zaliczenia I semestru - węglowodory alifatyczne i cykloalifatyczne Zagadnienia do zaliczenia I semestru - węglowodory alifatyczne i cykloalifatyczne 1. Właściwości fizyczne alkanów, alkenów i alkinów i ich zastosowanie - patrz podręcznik. 2. Otrzymywanie alkanów i ich

Bardziej szczegółowo

PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ

PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ Pochodzenie ropy naftowej PROCESY OPARTE NA ROPIE NAFTOWEJ Teorie nieorganiczne Berthelot (1866r.): węglowodory powstały w wyniku działania wody na węgliki metali alkalicznych, wytworzone w skutek redukcji

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie przedmiotu: 17.12.2010 21.01.2011. - ocena pozytywna z ćwiczeń jest warunkiem koniecznym przystąpienia do egzaminu

Zaliczenie przedmiotu: 17.12.2010 21.01.2011. - ocena pozytywna z ćwiczeń jest warunkiem koniecznym przystąpienia do egzaminu 1. J. D. aserio, M.. Roberts EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 1969 2. R. T.Morrison, R. N. Boyd EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 1997 3. J. McMurry EMIA RGANIZNA, PWN Warszawa, 2002 4. R. M.Silverstein,. X. Webster,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY. Czas pracy: 150 minut. Liczba punktów do uzyskania: 60 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

ń ż ń ń ź ć ż ń ż ń ć ć ń ć ń ć ć Ź ń ć Ź ć ń ń ć ż ń ż ćź Ę ż ń ń ć ć ć ż ż ń ń Ę ć ć ń ż Ś Ś Ó Ź ń Ó ź Ś Ź Ę ż ń ż ź Ś ż ż ń ć ń ż ż ń Ż Ń Ź ż ż ć ć ż ć ń ż ż ń ń ń ć ń ż ć ź ć ń Ś Ę Ę ż Ę ń Ź ń Ó ż

Bardziej szczegółowo

Ń ź Ń ź Ń ź Ń ź ź Ń Ń Ń Ń ź Ą ź Ń ź Ó Ą ć Ń ć Ń ć ć ć ć ć ź ź ć Ń Ń ć ć Ę Ą ź Ę Ń ć ź Ń ź Ł Ń ć Ń Ą ć Ń ć ć ź Ń ćń Ś ź ź ź ć Ń ź ź Ń Ń Ę Ń ź Ń ź Ń Ą ć ź ć ć Ę ć ź ć Ą ć ź ć Ń ć ć ź ć Ń Ń Ń Ę ć Ą Ą ź Ń

Bardziej szczegółowo

Ą ń Ś ź ń ć ż Ę Ń Ą ć ń ń ż ń ź ź ź Ż ń ź ń Ą ń ż Ł ż Ę Ż ć ż ń Ę ć ż ż ń Ę ż ń ń Ą ż ń Ąć Ę ń Ę Ł Ą Ż ż Ę Ę ń Ż ż Ż Ę Ę Ę Ę Ę ć ż ż ż ć ćń ż ź Ę ń ż ć Ę ż ż Ę ź Ę ń ż Ę Ę ń Ę Ę ń ć Ż ć ż Ą Ę Ę ź ń ż ń

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap

IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap ZADANIE I. TEST (25 punktów) IV Regionalny Konkurs DruŜynowy dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap WERSJA A Katowice, 12.02.2009 CHEMIA OGÓLNA 1. W reklamach telewizyjnych często wspomina się o tym,

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

REAKCJE CHEMICZNE I ICH PRZEBIEG

REAKCJE CHEMICZNE I ICH PRZEBIEG REAKCJE CHEMICZNE I ICH PRZEBIEG WSTĘP TEORETYCZNY Reakcja chemiczna proces, w którym jedna lub kilka substancji chemicznych ulega przemianie tworząc nową lub nowe substancje, w wyniku zerwania jednych,

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH METODAMI SPEKTROSKOPOWYMI SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI (IR)

IDENTYFIKACJA ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH METODAMI SPEKTROSKOPOWYMI SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI (IR) IDENTYFIKACJA ZWIĄZKÓW ORGANICZNYC METODAMI SPEKTROSKOPOWYMI SPEKTROSKOPIA W PODCZERWIENI (IR) Metodą o bardzo dużym znaczeniu w organicznej analizie strukturalnej jest spektroskopia w podczerwieni (spektroskopia

Bardziej szczegółowo

(materiał w kolorze niebieskim nadobowiązkowy) CHEMIA ORGANICZNA CHEMIA ZWIĄZKÓW PIERWIASTKA WĘGLA

(materiał w kolorze niebieskim nadobowiązkowy) CHEMIA ORGANICZNA CHEMIA ZWIĄZKÓW PIERWIASTKA WĘGLA 1 EMIA RGANIZNA (materiał w kolorze niebieskim nadobowiązkowy) EMIA RGANIZNA EMIA ZWIĄZKÓW PIERWIASTKA WĘGLA WYJĄTKI: TENEK WĘGLA(II) TLENEK WĘGLA (IV) KWAS WĘGLWY + SLE KWASU WĘGLWEG I. WĘGLWDRY WĘGLWDRY:

Bardziej szczegółowo

Kwasy karboksylowe to jednofunkcyjne pochodne węglowodorów o grupie funkcyjnej -COOH zwanej grupą karboksylową.

Kwasy karboksylowe to jednofunkcyjne pochodne węglowodorów o grupie funkcyjnej -COOH zwanej grupą karboksylową. Spis treści: Charakterystyka grupy karboksylowej Podział kwasów karboksylowych Nazewnictwo kwasy monokarboksylowe alifatyczne nasycone kwasy monokarboksylowe alifatyczne nienasycone kwasy dikarboksylowe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom rozszerzony. Listopad 2015 kod wewnątrz KRYTERIA ENIANIA DPWIEDZI Próbna Matura z PERNEM hemia Poziom rozszerzony Listopad 2015 Vademecum hemia chemia ZAKRES RZSZERZNY VADEMEUM MATURA 2016 Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym

Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Wybrane procesy oparte na gazie syntezowym Produkcja gazu syntezowego z gazu ziemnego i lekkich węglowodorów Dr hab. inŝ. Anna Skwierawska Przygotowanie surowca metan Usunięcie zanieczyszczeń stałych Metody

Bardziej szczegółowo

+ CHCl 3. Cl + CH 2. + HCl nadmiar

+ CHCl 3. Cl + CH 2. + HCl nadmiar . REAKJE SUBSTYTUJI A. Kołodziejczyk 007.. W reakcji metanu z chlorem w obecności światła lub w podwyższonej temperaturze tworzą się produkty, w których atom (atomy) wodoru zostają zastąpione przez atom

Bardziej szczegółowo

Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych

Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych Materiały budowlane - systematyka i uwarunkowania właściwości użytkowych Kompozyty Większość materiałów budowlanych to materiały złożone tzw. KOMPOZYTY składające się z co najmniej dwóch składników występujących

Bardziej szczegółowo

Cząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja. Czy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek?

Cząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja. Czy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek? ząsteczki wieloatomowe - hybrydyzacja zy w oparciu o koncepcję orbitali molekularnych można wytłumaczyć budowę cząsteczek? Fakty doświadczalne Wiązanie ząsteczka Długość wiązania [pm] - - 97-2 96-2 2 97-3

Bardziej szczegółowo

Chemia metaloorganiczna

Chemia metaloorganiczna Chemia metaloorganiczna Tomasz Ganicz, 2007. 1. Definicje i podstawowe pojęcia 1. odzaje wiązań C-M 2. Obliczanie elektronów, stopnia utlenienia, liczby koordynacyjnej 3. Podsumowanie 2. Przegląd klas

Bardziej szczegółowo

V Regionalny Konkurs Drużynowy z Chemii dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap

V Regionalny Konkurs Drużynowy z Chemii dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap ZADANIE I. TEST (25 punktów) V Regionalny Konkurs Drużynowy z Chemii dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych I etap Katowice, 04.02.2010 CHEMIA OGÓLNA 1. Wiązanie metaliczne, to wiązanie, które występuje

Bardziej szczegółowo

Fizyka i technologia złącza PN. Adam Drózd 25.04.2006r.

Fizyka i technologia złącza PN. Adam Drózd 25.04.2006r. Fizyka i technologia złącza P Adam Drózd 25.04.2006r. O czym będę mówił: Półprzewodnik definicja, model wiązań walencyjnych i model pasmowy, samoistny i niesamoistny, domieszki donorowe i akceptorowe,

Bardziej szczegółowo

Fluorowcopochodne węglowodorów to fluorowcozwiązki organiczne będące pochodnymi węglowodorów, w których jeden lub więcej atomów wodoru zastąpionych

Fluorowcopochodne węglowodorów to fluorowcozwiązki organiczne będące pochodnymi węglowodorów, w których jeden lub więcej atomów wodoru zastąpionych Fluorowcopochodne węglowodorów to fluorowcozwiązki organiczne będące pochodnymi węglowodorów, w których jeden lub więcej atomów wodoru zastąpionych jest atomem fluorowca. FLUOROWCOPOCHODNE ALKILOWE ( HALOGENKI

Bardziej szczegółowo

Metoda Hückla. edzy elektronami π. Ĥ ef (i) (1) i=1. kinetyczna tego elektronu oraz energie

Metoda Hückla. edzy elektronami π. Ĥ ef (i) (1) i=1. kinetyczna tego elektronu oraz energie Notatki do wyk ladu X (z 08.12.2014) Metoda Hückla Uproszczona wersja metody orbitali molekularnych (MO) w przybliżeniu liniowej kombinacji orbitali atomowych (LCAO) stosowana do opisu struktury elektronowej

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! Miejsce na naklejkę MCH-R1_1P-091 PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z CHEMII STYCZEŃ ROK 2009 POZIOM ROZSZERZONY Czas pracy 150 minut

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap szkolny rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

Warszawski konkurs chemiczny KWAS. Etap I szkolny. Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Warszawski konkurs chemiczny KWAS. Etap I szkolny. Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Warszawa 17 marca 2009r. Warszawski konkurs chemiczny KWAS Etap I szkolny Kod ucznia: Zadanie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Maksymalna ilość punktów 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Liczba

Bardziej szczegółowo

o skondensowanych pierścieniach.

o skondensowanych pierścieniach. Tabela F Wykaz złożonych ropopochodnych znajdujących się w wykazie substancji niebezpiecznych wraz z ich opisem, uporządkowany wg wzrastających mumerów indeksowych nr indeksowy: 649-001-00-3 nr WE: 265-102-1

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii.

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii. Egzamin maturalny z chemii. Poziom rozszerzony Copyright by Studium Oświatowe Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki, Toruń 2013 MODEL OCENIANIA ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ZAKOŃCZENIA EGZAMINU!

Bardziej szczegółowo

Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo. To jest chemia

Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo. To jest chemia 1 Materiał nauczania komentarz do programu Maria Litwin Szarota Styka-Wlazlo To jest chemia Program nauczania chemii w zakresie rozszerzonym dla liceum ogólnokształcącego i technikum Spis treści 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Kinetyka reakcji chemicznych. Dr Mariola Samsonowicz

Kinetyka reakcji chemicznych. Dr Mariola Samsonowicz Kinetyka reakcji chemicznych Dr Mariola Samsonowicz 1 Czym zajmuje się kinetyka chemiczna? Badaniem szybkości reakcji chemicznych poprzez analizę eksperymentalną i teoretyczną. Zdefiniowanie równania kinetycznego

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR)

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NM) Fizyczne podstawy spektroskopii NM W spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego używane jest promieniowanie elektromagnetyczne o częstościach z

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum.

Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum. Scenariusz lekcji otwartej z chemii w klasie II gimnazjum. Opracowała: Marzena Bień Termin realizacji: Czas realizacji: 45 minut. Temat: Chemia a budowa atomów. Cel ogólny: Usystematyzowanie wiadomości

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo