Kierunki wykorzystania środków z wybranych funduszy Wspólnej Polityki Rolnej przez rolników z województwa mazowieckiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kierunki wykorzystania środków z wybranych funduszy Wspólnej Polityki Rolnej przez rolników z województwa mazowieckiego"

Transkrypt

1 37 Polish Journal of Agronomy 2013, 14, Kierunki wykorzystania środków z wybranych funduszy Wspólnej Polityki Rolnej przez rolników z województwa mazowieckiego Roman Kisiel, Katarzyna Zakrzewska Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie ul. Oczapowskiego 4, Olsztyn, Polska Abstrakt. Celem pracy było przedstawienie pomocy finansowej WPR oraz określenie sposobu jej wykorzystania przez właścicieli gospodarstw rolnych na przykładzie powiatów przasnyskiego i makowskiego z go. Posłużyły temu dane instytucji zajmującej się dotacjami, a przede wszystkim badania ankietowe przeprowadzone w 2011 r. wśród 264 właścicieli gospodarstw rolnych na tym terenie. Jedynie 37,5% rolników wykorzystywało środki z dopłat bezpośrednich w sposób wskazany przez UE. Wśród analizowanych instrumentów pomocy największy wpływ na rolnictwo miało działanie Modernizacja gospodarstw rolnych, dzięki któremu 33,3% badanych zrealizowało nieosiągalne dla nich wcześniej inwestycje. Do grupy tej można także zaliczyć działanie ułatwiające start młodym rolnikom najczęściej przyczyniające się do powiększenia stanu środków trwałych gospodarstwa. Wiele kontrowersji wywołuje także program zalesień, który z punktu widzenia środowiska jest jak najbardziej potrzebny (aż 87,5% badanych przyznało, że bez dotacji nie podjęłoby się takiego działania), lecz dla rolników nie do końca okazuje się przemyślaną i opłacalną inwestycją. słowa kluczowe: rolnictwo, Wspólna Polityka Rolna, dopłaty bezpośrednie, rozwój obszarów wiejskich WSTĘP Polska od początku lat 90. korzysta z pomocy finansowej Unii Europejskiej (UE), w tym także z przeznaczonej na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich. W latach funkcjonował przedakcesyjny program PHARE (ang. Poland and Hungary: Assistance for Restructuring their Economies), w ramach którego Polska otrzymała 3,9 mld euro. W kolejnym okresie budżetowym ( ) Rada Europejska (RE) uruchomiła dwa programy jednym Autor do korespondencji: Roman Kisiel tel Praca wpłynęła do redakcji 17 lipca 2013 r. z nich był SAPARD (ang. Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development), uznany za pierwszy współfinansowany przez UE program rozwoju polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich, z którego pozyskiwano środki do dnia akcesji do UE (911 mln euro) (Wpływ..., 2010). Kolejnym źródłem pomocy były zatwierdzone przez Komisję Europejską (KE) dwa programy współfinansowane ze środków budżetu Unii na rozwój polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich. Pierwszy z nich to Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW-2006), drugi Sektorowy Program Operacyjny Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich (SPOR-2006). Wielkość unijnych i krajowych środków publicznych z wymienionych programów wynosiła odpowiednio 3592 i 1193 mln euro (Kisiel, Gutowska, 2010). W ramach obecnej perspektywy finansowej pomoc ze strony UE jest znacznie większa niż w pierwszych dwóch latach członkostwa. Jest to wynikiem m.in. uczestnictwa Polski w dyskusjach dotyczących budżetu. W omawianej perspektywie finansowej zasadnicze znaczenie dla Polski ma utrzymanie równowagi między I a II filarem Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) dopłatami bezpośrednimi (15 mld euro) i środkami towarzyszącymi (13,2 mld euro) (Reforma, 2008). Od dnia przystąpienia Polski do UE kontrowersje wywołują przede wszystkim najłatwiej dostępne dotacje (np. do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW, płatności bezpośrednie), mające głównie za zadanie wspierać dochody rolników. Dyskusje toczą się wokół kierunku wydatkowania otrzymywanych pieniędzy przez właścicieli gospodarstw rolnych, borykających się z problemami finansowymi, którzy przeznaczają te środki głównie na cele socjalno-bytowe. Dopłaty bezpośrednie są funduszem, z którym rolnicy mają najczęściej do czynienia. Zostały one wprowadzone w ramach reformy Mac Sharry ego. Pomimo tak wielu przemian WPR zostały one utrzymane w dokumencie

2 38 Polish Journal of Agronomy, No. 14, 2013 Agenda Zaakceptowano ten instrument w trakcie negocjacji na szczycie w Kopenhadze w grudniu 2002 r. (Kisiel i in., 2008). Płatności pełnią funkcję rekompensaty za dochody tracone w wyniku systematycznego obniżania poziomu cen gwarantowanych na poszczególnych rynkach rolnych. Polscy rolnicy z tego instrumentu korzystają od 2004 r. obecnie funkcjonuje ok. 30 rodzajów płatności bezpośrednich. Wykorzystanie otrzymanych środków finansowych jest ważnym aspektem działalności gospodarstw. Podział dopłat wywoływał zawsze wiele kontrowersji. Zmiana kryteriów ich przyznawania i kolejne próby wprowadzenia nowego sposobu ich dystrybucji nadal pozostają w sferze planów i różnie są oceniane przez ekonomistów (Wilkin, 2007; Spychalski, 2005; Duczkowska-Małysz, 1998, 2007). Celem pracy było przedstawienie pomocy finansowej WPR oraz określenie sposobu jej wykorzystania przez właścicieli gospodarstw rolnych na przykładzie powiatów przasnyskiego i makowskiego z go. MATERIAŁ I METODY Głównymi źródłami przedstawionych i analizowanych danych wtórnych są informacje zamieszczone na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast podstawowym źródłem informacji i danych pierwotnych wykorzystanych w pracy były badania przeprowadzone metodą ankietową. Badania te zrealizowano w 2011 r. wśród 264 właścicieli gospodarstw rolnych, położonych w powiatach przasnyskim i makowskim (). Powiaty te wylosowano z subregionu ostrołęcko-siedleckiego charakteryzującego się największą kwotą zrealizowanych płatności w ramach WPR w woj. mazowieckim (z wyłączeniem subregionów warszawskich) oraz największym udziałem ludności zamieszkującej na obszarach wiejskich (62,1%). WYNIKI I DYSKUSJA Wykorzystanie środków w ramach I filaru WPR W Polsce rolnicy bardzo aktywnie korzystają z pomocy w ramach I filaru WPR. Mimo że od 2006 r. liczba składanych wniosków o przyznanie pomocy maleje, otrzymywana przez rolników wartość pomocy charakteryzuje się tendencją wzrostową (tab. 1). Za główną przyczynę takiej sytuacji uważa się zmniejszenie powierzchni gruntów, które są objęte systemem unijnych dotacji, oraz likwidowanie małych gospodarstw, co można zaobserwować również na Mazowszu. Na rysunku 1 przedstawiono informacje zebrane od mazowieckich rolników, którzy przeznaczali dotacje wyłącznie na potrzeby gospodarstwa rolnego, spożytkowali je więc w taki sposób, jaki wskazała w swoich postanowieniach UE (wśród badanych stanowili grupę 37,5%). Środki te wykorzystali najczęściej na zakup paliwa oraz nawozów (łącznie 70,7% badanych). Znacznie mniej środków przeznaczono na zakup środków transportu i ziemi oraz na zalesienia łącznie 1,5% wydatków. Nieco inaczej natomiast kształtowała się sytuacja dotycząca wydatków niezwiązanych z produkcją rolniczą, które również są finansowane dzięki dopłatom bezpośrednim (rys. 2). W tej grupie na wydatki niezwiązane z produkcją rolniczą w całości środki przeznaczyło zaledwie 6,1% badanych (pozostali łączyli wydatki na produkcję rolniczą i pozostałe). Oznacza to, że pomoc nie w pełni została wykorzystała zgodnie z zakładanymi celami. Aż 42,8% bada- Tabela 1. Wartość dopłat bezpośrednich w Polsce i udział go w dopłatach (stan na r.) Table 1. Structure of direct subsidies in Poland and in Mazowieckie voivodship (status as at ). Rok Year Jednolita płatność obszarowa (JPO) Single area payment Polska [tys. zł] Poland [thous. PLN] mazowieckie voivodship [%] Uzupełniająca płatność podstawowa (UPO) Additional basic payment inne rośliny; other plants Polska [tys. zł] Poland [thous. PLN] mazowieckie voivodship [%] Polska [tys. zł] Poland [thous. PLN] Pozostałe płatności The other payments mazowieckie voivodship [%] ,70 13, ,30 12, ,0 0, ,95 13, ,60 13, ,0 4, ,90 13, ,50 12, ,0 8, ,30 13, ,80 11, ,0 14, ,0 13, ,40 11, ,10 14, ,10 13, ,30 11, ,30 14, ,40 13, ,40 11, ,20 13, ,75 13, ,0 11, ,50 12,06 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ARiMR: Płatności bezpośrednie - kampanie stan na dzień r. Source: author s own analysis based on ( )

3 R. Kisiel, K. Zakrzewska Wykorzystanie funduszy unijnych przez rolników 39 modernizacja budynków modernizacja gospodarskich; budynków modernisation gospodarskich of farm buildings, zakup środków transportu; zakup purchase środków of means transportu of transport, zakup maszyn i urządzeń; purchase zakup of maszyn machines i urządzeń and devices, zakup zwierząt zakup gospodarskich; zwierząt purchase gospodarskich of livestock, usługi rolnicze; agricultural usługi rolnicze services, zakup nawozów; purchase zakup of nawozów fertilizers. Rysunek 1. Wykorzystanie środków z tytułu płatności bezpośrednich wydatki związane z produkcją rolniczą w gospodarstwach rolnych powiatu makowskiego i przasnyskiego Figure 1. Use of the direct subsidy funds expenditures related to agricultural production. Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych Source: results of research zalesienia; afforestation, zalesienia zakup ziemi; purchase zakup ziemi of land, zakup paliwa; purchase zakup paliwa of fuels, dzierżawa dzierżawa ziemi; land ziemi lease, zakup pasz; purchase zakup of pasz feeds, [%] inne; other, inne podniesienie kwalifikacji zawodowych; podniesienie vocational kwalifikacji qualifications zawodowych improvement, wykształcenie dziecka; wykształcenie education of dziecka children, spłata kredytu; spłata payoff kredytu of loan, zakup samochodu; zakup purchase samochodu of car, wyposażenie domu; wyposażenie home equipment, domu modernizacja/budowa domu; modernizacja/budowa house modernisation/construction, domu wydatki bieżące; current wydatki expenditures bieżące Rysunek 2. Wykorzystanie środków z tytułu płatności bezpośrednich wydatki niezwiązane z produkcją rolniczą w gospodarstwach rolnych powiatu makowskiego i przasnyskiego Figure 2. Use of the direct subsidy funds expenditures not related to agricultural production. Źródło: opracowanie własne na podstawie badań ankietowych Source: results of research [%] nych wskazało, że środki z dopłat przeznacza na wydatki bieżące. Wynika to z trudnej sytuacji finansowej wielu rolników, dla których dopłaty bezpośrednie stanowią niekiedy główne źródło utrzymania. Jednocześnie świadczy to o małej efektywności systemu dopłat, gdyż wsparcie trafia głównie do gospodarstw rolnych ze stosunkowo ograniczonymi szansami na rozwój, a otrzymywane środki w założeniach powinny się przyczyniać do poprawy konkurencyjności sektora. Środki pochodzące z I filaru WPR służyły rolnikom również do poprawy warunków bytowych, m.in. 14,4% badanych deklarowało zakup samochodu, a 13% spłatę kredytu. Wykorzystanie środków w ramach II filaru WPR W perspektywie finansowej wszystkim państwom członkowskim władze Wspólnoty narzuciły jednolitą strukturę PROW (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich). Program w każdym kraju składa się z trzech

4 40 Polish Journal of Agronomy, No. 14, 2013 Tabela 2. Budżet PROW (w tys. euro) Table 2. Budget PROW (in thous. euro). Oś Axe Ogólny wkład publiczny Total public input Kwota EFRROW Quota , , , , , , , ,0 Pomoc techniczna Technical aid , ,0 Razem Total , ,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych MR: PROWieści (www.minrol.gov.pl) Source: author s own analysis based on PROWieści, 2008 (www.minrol. gov.pl) osi oraz osi dodatkowej Leader, a w każdej z nich znajdują się określone działania. Państwa mogły wybierać spośród 37 różnych działań (Szumski, 2007). W Polsce program składa się z 23 działań, tym samym jest kontynuacją SPO (Sektorowego Programu Operacyjnego) 2006 i PROW Budżet programu łącznie wynosi ponad 17,2 mld euro, z czego 13,2 mld euro pochodzi ze środków unijnych, pozostała część ze środków krajowych (tab. 2). Jednym z najważniejszych funduszy w polskim planie jest działanie 121 Modernizacja gospodarstw rolnych. Jego celem jest doprowadzenie do zwiększenia efektywności gospodarstw rolnych przez lepsze wykorzystanie czynników produkcji oraz poprawy konkurencyjności sektora rolnego (Szymańska, 2008). Wspiera ono szczególnie producentów rolnych prowadzących produkcję mleczną, aby mogli dostosować się do zmieniających się warunków (w związku z przewidywanym wygaśnięciem systemu kwot mlecznych w 2015 r.), przez wprowadzenie nowych technologii, poprawę jakości produkcji, dostosowanie się do wymogów związanych z ochroną środowiska naturalnego, higieny produkcji oraz warunkami utrzymania zwierząt. W związku z tym Komisja Europejska (KE) zwiększyła budżet działania z 1779,93 mln euro do poziomu 1849,07 mln euro, a różnica 69,14 mln euro miała być przeznaczona na tzw. nowe wyzwania związane z produkcją mleka (Kisiel i in., 2012). Pomoc ta jest udzielana na inwestycje mające na celu modernizację lub rozwój pierwotnej produkcji roślinnej lub zwierzęcej (nie dotyczy produkcji leśnej i rybnej). Polega ona na refundacji części kosztów poniesionych podczas realizacji inwestycji. Przyjęto również, że do jednego beneficjenta i gospodarstwa rolnego może trafić maksymalnie 300 tys. zł (min. wynosi 20 tys. zł). Pierwszy nabór wniosków o przyznanie tej pomocy rozpoczęto r., kolejne nastąpiły w latach 2009 i 2011 (rys. 3). województwo; voivodships zachodniopomorskie wielkopolskie warmińsko-mazurskie świętokrzyskie śląskie pomorskie podlaskie podkarpackie opolskie mazowieckie małopolskie łódzkie lubuskie lubelskie kujawsko-pomorskie dolnośląskie Rys. 3. Liczba zawartych umów w ramach działania Modernizacja gospodarstw rolnych (stan na r.) Fig. 3. Number of contracts made within the framework of the measure Modernisation of agricultural farms. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ARiMR: Modernizacja gospodarstw rolnych - stan na dzień r. Source: author s own analysis based on ( )

5 R. Kisiel, K. Zakrzewska Wykorzystanie funduszy unijnych przez rolników 41 Zainteresowanie tą formą pomocy z roku na rok rośnie (wyjątkiem są województwa lubuskie i zachodniopomorskie). W naborze w 2011 r. uczestniczyło tylko 15 województw, gdyż w Wielkopolsce przydział pomocy wykorzystano w etapach wcześniejszych. W liczbie zawartych umów zdecydowanie dominuje, w którym łącznie podpisano ich 9887 na kwotę ,7 tys. zł (w odniesieniu do kraju udział kształtuje się odpowiednio w każdej kampanii na poziomie 15,2%, 16,3% i 23,6%), a o dotację ubiegało się rolników. Ze względu na typowo przemysłowy charakter najmniej umów podpisano z rolnikami z woj. śląskiego (1004 umowy na kwotę ,0 tys. zł). Szacowana liczba beneficjentów w obecnej perspektywie finansowej wynosi 50 tys. (Szymańska, 2008), do 31 lipca 2011 r. z tej grupy swoją szansę wykorzystało 69,2% badanych rolników. Wyniki przeprowadzonych badań ankietowych wskazują na trudności związane z otrzymaniem ww. formy wsparcia. Rolnicy najwięcej problemów mają z częściowym pokryciem kosztów z własnych środków, ponieważ ich nie posiadają. Na podstawie zebranych informacji można stwierdzić, że otrzymane środki rolnicy najczęściej przeznaczają na zakup maszyn rolniczych lub inwestycje w budynki gospodarskie. Statystyczny rolnik, który otrzymuje dotację z programu Modernizacja... to według badania mężczyzna między 25. a 40. rokiem życia, mający wykształcenie rolnicze, a powierzchnia jego gospodarstwa ukierunkowanego na produkcję mleczną przekracza 50 ha. Analizując wyniki przeprowadzonych badań można stwierdzić, że 1/3 badanych, którzy chcą rozwijać swoje gospodarstwo, nie miałaby możliwości zrealizowania planowanych inwestycji bez wsparcia ze źródeł unijnych. Bardzo ciekawym zjawiskiem w tej grupie beneficjentów jest to, że wszyscy zajmują się produkcją mleczną. Pierwotne założenie, że ten program pomocowy ma wspierać producentów mleka, sprawdza się zatem w praktyce. Dowodem na to jest wzrost zainteresowania tym programem w województwach, w których rolnictwo jest ukierunkowane głównie na produkcję mleka. Taka sama grupa ankietowanych stwierdziła, że sama sfinansowałaby zakupy, lecz w późniejszym terminie. Żadnych barier nie zauważało 30,8% badanych, z których 10,3% w tym samym czasie dokonałoby inwestycji, mając odpowiednią wielkość własnych środków (była to grupa osób doświadczonych, ze średnim stażem pracy w danym sektorze oraz wyższym wykształceniem rolniczym), natomiast 20,5% posiłkowałoby się kredytami inwestycyjnymi. Postąpiliby tak głównie rolnicy, którzy dopiero rozpoczęli prowadzenie działalności (średni staż od 3 do 5 lat). W celu poprawy konkurencyjności sektora rolnego należy również w odpowiedni sposób zmotywować ludzi młodych do działania, a mianowicie przejmowania bądź zakładania gospodarstw rolnych przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi. Cel ten jest realizowany w ramach pomocy skierowanej do osób, które po raz pierwszy podejmują się samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego (warunkiem jest, aby wcześniej taka osoba nie była właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 1 ha) bądź już takie gospodarstwo mają, ale od rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku nie upłynęło więcej niż 12 miesięcy. Zakłada się, że takie osoby będą bardziej skłonne do dostosowywania swojego gospodarstwa do wymogów rynku oraz norm odnoszących się do ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt, co wpłynie na poprawę konkurencyjności polskiego rolnictwa (Kiryluk-Dryjska, Poczta, 2010). Od 2010 r. jednorazowa premia wynosi 75 tys. zł, a we wcześniejszych kampaniach 50 tys. zł. Liczba decyzji o przyznaniu wsparcia w ramach omawianego działania jest bardzo zróżnicowana w latach (rys. 4). Należy jednak zauważyć, że to działanie funkcjono- liczba decyzji number of Liczba decisions decyzji Polska Poland mazowieckie voivodship Lata Rys. 4. Liczba wydanych decyzji w ramach Ułatwianie startu młodym rolnikom (stan na r.) Rys. 4. Number of decisions issued within the framework Polska of Facilitating Mazowsze start-up of young farmers (status as at ). Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ARiMR: Ułatwianie startu młodym rolnikom - stan na dzień r. Source: author s own analysis based on ( )

6 42 Polish Journal of Agronomy, No. 14, 2013 inne wydatki other expenditures (17,50%) zakup ciągnika rolniczego 50,90% purchase of agricultural tractor (50,90%) zakup ziemi; purchase of land (10,50%) 10,50% modernizacja budynków gospodarskich modernisation 7,00% of farm buildings (7,00%) 5,30% zakup zwierząt gospodarskich purchase of livestock (5,30%) zakup zestawu udojowego 8,80% purchase of the milking line (8,80%) zakup ziemi modernizacja budynków gospodarskich Źródło: opracowanie własne na podstawie badań zakup ankietowych; zwierząt Source: gospodarskich results of research zakup zestawu udojowego Rysunek 5. Struktura inwestycji realizowanych zakup ze ciągnika środków rolniczego pozyskanych z programu Ułatwianie startu młodym rolnikom w gospodarstwach rolnych powiatu makowskiego inne i przasnyskiego w 2010 roku Figure 5. Investments made from funds obtained from the programme Facilitating the start-up of young farmers. wało również w perspektywie finansowej , ale było ono jednorazowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na rok 2010, w którym nastąpił bardzo duży wzrost zainteresowania omawianym programem. Ma to silny związek ze wspomnianą już podwyżką jednorazowej kwoty tej pomocy o 25 tys. zł. Do r. w ramach PROW-2013 wypłacono z tego tytułu tys. zł, z czego najwięcej trafiło do młodych rolników z go ( tys. zł). Młody rolnik jest programem, którego środki mogą w pewnym stopniu ułatwiać rozpoczęcie działalności początkującym rolnikom. Na terenie analizowanych powiatów województwa mazowieckiego pieniądze z tego programu są rozdysponowywane w różny sposób (rys. 5). Otrzymane dotacje były przeznaczane na zakup maszyn rolniczych, niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego 50,9% badanych zakupiło ciągniki, a 17,5% inne maszyny. W znacznie mniejszym stopniu pozyskane środki były przeznaczone na inwestycje związane z zakupem ziemi, żywego inwentarza, zestawu udojowego lub modernizacją budynków gospodarskich. Znane są jednak przypadki, że pieniądze z programu Młody rolnik były przeznaczane na zakup maszyn i urządzeń niezwiązanych z produkcją rolną. Programu tego, niestety, nie można ocenić jednoznacznie. Z jednej strony rzeczywiście coraz więcej młodych i wykształconych rolników prowadzi gospodarstwa, a pieniądze z dotacji pozwalają im na zakup maszyn i urządzeń ułatwiających pracę. Z drugiej jednak strony zdarzają się pewnego rodzaju nieprawidłowości. Rolnicy na Mazowszu, aby uzyskać dotację, najczęściej przekazują następcom (którzy mogą starać się o dotację) tylko część posiadanej ziemi. W efekcie powstaje więcej gospodarstw rolnych, co teoretycznie prowadzi do rozdrobnienia struktury. W praktyce jednak nie obserwuje się zbyt radykalnych zmian, ponieważ bardzo często gospodarstwa są nadal prowadzone wspólnie. Na stan środowiska naturalnego i obszarów wiejskich bardzo duży wpływ ma działanie pt. Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne, które nie należą do Skarbu Państwa. Przez zwiększenie areału lasów dąży się do utrzymania i wzmocnienia ekologicznej stabilności obszarów leśnych, a także ograniczenia zmian klimatu. Działanie to jest zbieżne z krajowym programem zwiększania lesistości (KPZL), który zawiera informacje na temat nadmiernego użytkowania gruntów o małej przydatności rolniczej i podatnych na zagrożenia (Kisiel i in., 2008). Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne jest działaniem podzielonym na dwa schematy: schemat I (działanie 221) Zalesianie gruntów rolnych : pomoc dotyczy wsparcia na zalesianie, premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej; schemat II (działanie 223) Zalesianie gruntów innych niż rolne : można skorzystać ze wsparcia na zalesienie oraz premii pielęgnacyjnej (Szymańska, 2008). Zdecydowanie większym zainteresowaniem cieszy się schemat I Zalesianie gruntów rolnych (do r. 20,1% dotacji z omawianego programu przyznano rolnikom z go) (rys. 6). Z kolei schemat II to jedynie 10,9% ogółu zalesień, z których 13,9% odbyło się na terenie go. Do I połowy 2012 r. w ramach omawianych działań wypłacono ,8 tys. zł, podczas gdy w latach była to kwota ,6 tys. zł. Zarówno w obecnej, jak i poprzedniej perspektywie finansowej najwięcej środków trafiło do mazowieckich rolników (odpowiednio 20,3 i 15,6%). W drugiej fazie PROW-2013 z omawianego programu skorzystała znacznie mniejsza liczba rolników, głównie ze

7 R. Kisiel, K. Zakrzewska Wykorzystanie funduszy unijnych przez rolników 43 liczba decyzji number Liczba of decyzji decisions schemat; scheme I Schemat I liczba decyzji number of decisions Liczba decyzji schemat; scheme II Schemat II Lata pozostałe województwa mazowieckie Mazowsze voivodship reszta kraju other voivodships Lata pozostałe województwa mazowieckie Mazowsze voivodship reszta kraju other voivodships Źródło: opracowanie własne na podstawie danych ARiMR: stan na dzień r. Source: author s own analysis based on ( ) Rysunek 6. Liczba wydanych decyzji w ramach działania 221 Zalesianie gruntów rolnych i 223 Zalesianie gruntów innych niż rolne (stan na r.) Figure 6. Number of decisions issued within the framework 221 i 223 (status as at ) względu na zaostrzone kryteria. Fakt ten potwierdzają także wyniki przeprowadzonych badań, według których jedynie 24% ankietowanych dokonało zalesień dzięki wsparciu ze strony Unii, natomiast 76% w ogóle nie było zainteresowane tym działaniem. Ankietowani przyznali, że działanie to nie miało nic wspólnego z rozwojem gospodarstw, a wynikało wyłącznie ze zwrotu części kosztów inwestycji. Nie zmienia to faktu, że program Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne w pewnym stopniu odgrywa przypisaną mu rolę. PODSUMOWANIE Jednoznaczna ocena wpływu instrumentów WPR na polskie rolnictwo jest zadaniem trudnym. Z doświadczeń z realizacji poszczególnych programów wynika, że każdy z funduszy ma zarówno plusy, jak i minusy. Płatności bezpośrednie, możliwe do otrzymania bez większego zaangażowania, stały się w woj. mazowieckim najczęściej wykorzystywaną formą wsparcia, choć nie trafiają do wszystkich rolników z tego regionu. Ponadto, zamiast stanowić rekompensatę za obniżkę cen gwarantowanych, na ogół są traktowane jako źródło utrzymania rodziny, niemające nic wspólnego z podwyższeniem wydajności produkcji rolnej. Wyniki badań ankietowych wskazują na trudności związane z otrzymaniem środków na modernizację gospodarstw. Rolnicy najwięcej problemów mieli z pokryciem wkładu własnego. Jest to jedna z najczęstszych barier ograniczających wykorzystanie środków unijnych nie tylko w gospodarstwach rolnych, ale także wśród innych potencjalnych beneficjentów w Polsce. Pozytywny z punktu widzenia rozwoju gospodarstw jest fakt, ze otrzymane środki rolnicy najczęściej przeznaczali na zakup maszyn rolniczych lub inwestycje w budynki gospodarskie. Bardzo duży wzrost zainteresowania programem wspierającym młodych rolników można było zauważyć w 2010 r., co miało prawdopodobnie silny związek z podwyżką jednorazowej kwoty tej pomocy o 25 tys. zł. Trudno jednoznacznie ocenić ten program ze względu na fakt, że aby otrzymać wsparcie, rolnicy najczęściej przekazują następcom tylko część posiadanej ziemi, a ponadto nie obserwuje się zbyt dużych zmian w strukturze obszarowej, ponieważ bardzo często gospodarstwa są nadal prowadzone wspólnie. Niewielkie zainteresowanie badani rolnicy wykazywali programem, którego środki przeznaczone były na zalesianie gruntów. Jedynie 24% ankietowanych dokonało zalesień dzięki temu wsparciu. PIŚMIENNICTWO Duczkowska-Małysz K., Rolnictwo wieś państwo. PWN, Warszawa. Duczkowska-Małysz K., Obszary wiejskie przestrzeń problemów czy cywilizacyjna szansa Europy. Zmiany modelu rolnictwa europejskiego. Wzrost rangi wsi w Europie. W: Odnowa wsi w integrującej się Europie; red.: M. Kłodziński, M. Błąd, R. Wilczyński, IRWiR, Warszawa. Kiryluk-Dryjska E., Poczta W., Kwantyfikacja i ocena alokacji środków strukturalnych Unii Europejskiej przeznaczonych na rozwój rolnictwa w Polsce, UP Poznań, s. 39. Kisiel R., Babuchowska K., Marks-Bielska R., Wykorzystanie dopłat bezpośrednich przez rolników województwa warmińsko-mazurskiego. UWM Olsztyn, ss , 80-81, Kisiel R., Gutowska K., Unijna pomoc finansowa jako czynnik stymulujący przekształcenia w polskim rolnictwie po akcesji europejskiej. Rocz. Nauk Rol., G, 97(1):

8 44 Polish Journal of Agronomy, No. 14, 2013 Kisiel R., Babuchowska K., Marks-Bielska R., Gospodarstwa rolne Polski Wschodniej i skłonność ich właścicieli do inwestowania z wykorzystaniem instrumentów wspólnej polityki rolnej. PTE Oddział Toruń, 144 ss. Reforma Wspólnej Polityki Rolnej w kontekście potrzeb i interesów polskiego rolnictwa Red.: E. Nowicka, UKIE Warszawa, 207 ss. Spychalski G., Mezoekonomiczne aspekty kształtowania rozwoju obszarów wiejskich. IRWiR, Warszawa. Szumski S., Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej. Studia Europejskie, WAiP Warszawa, ss Szymańska A., Fundusze unijne i europejskie dla mieszkańców obszarów wiejskich. Placet Warszawa, ss , 58-62, 91-93, Wilkin J., Wielofunkcyjność rolnictwa i obszarów wiejskich. W: Wyzwania przed obszarami wiejskimi i rolnictwem w perspektywie Nowe Życie Gospodarcze. Dodatek specjalny, listopad, ss Wpływ funduszy współfinansowanych ze środków UE na rozwój rolnictwa i regionów wiejskich. Raport końcowy, Red.: J. Rowiński, 2010, IERiGŻ-PIB Warszawa, 201 ss. Strony internetowe: Płatności bezpośrednie - kampanie stan na dzień r., Modernizacja gospodarstw rolnych - stan na dzień r., Ułatwianie startu młodym rolnikom - stan na dzień r., Zalesianie gruntów rolnych i inne niż rolne - stan na dzień r. PROWieści. Miesięcznik dotyczący PROW Kwiecień 2008, str. 2. R. Kisiel, K. Zakrzewska SPENDING SCHEMES OF SUPPORT MONEY FROM SELECTED EUROPEAN UNION FUNDS BY FARMERS OF THE MAZOWIECKIE VOIVODSHIP, POLAND, UNDER THE COMMON AGRICULTURAL POLICY Summary The main goal of the paper is to present the financial assistance under CAP and the manner the support money is spent by the farmers of the Mazowieckie voivodship. For that purpose, the data of from support-distributing organizations as well those from a questionnaire-based survey conducted in two poviats of Mazowieckie voivodship were used. Only 37.5% of the farmers use the funds in the way stipulated by the EU. Among the analysed instruments the measure Modernisation of agricultural farms had the largest influence on agriculture as, according to the survey, 33.3% of the respondents completed investment projects otherwise unattainable for them. Also, the measure Facilitating the start-up of young farmers can also be included in that group as in most cases it contributed to increasing the fixed assets pool of the farm. The programme of afforestation also raises numerous controversies. It is the most needed from the environment perspective (as many as 87.5% of the respondents declared that without the subsidy they would not engage in such an activity). From the farmers perspective, however, it is not an entirely well thought-out and profitable scheme. key words: agriculture, common agricultural policy, direct payments, rural development

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kwiecień 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Panie Marszałku, Wysoka Izbo,

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Cieszę się, iż mogę poinformować Wysoką Izbę, a za pośrednictwem mediów również polskich rolników o realizacji programów skierowanych do polskiej wsi, a więc Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Luty 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi I INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 UŁATWIANIE STARTU MŁODYM M ROLNIKOM W LATACH 2004-2006 2006 Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 Opracowała: Anna Siniarska Ekonomia, SGGW, Studia zaoczne W latach 2004-2006 został przeprowadzany

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW POMOCOWYCH UE DO MODERNIZACJI GOSPODARSTW ROLNYCH

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW POMOCOWYCH UE DO MODERNIZACJI GOSPODARSTW ROLNYCH Inżynieria Rolnicza 5(103)/2008 WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW POMOCOWYCH UE DO MODERNIZACJI GOSPODARSTW ROLNYCH Stanisław Kowalski Katedra Inżynierii Rolniczej i Informatyki, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Maj 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development pissn 1899-5241 eissn 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 3(33) 2014, 275-281 REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE KWOT PŁATNOŚCI ZREALIZOWANYCH W RAMACH JEDNOLITYCH PŁATNOŚCI OBSZAROWYCH

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE GOSPODARSTW, A UZYSKANA POMOC Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE GOSPODARSTW, A UZYSKANA POMOC Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Inżynieria Rolnicza 5(123)/2010 WYPOSAŻENIE TECHNICZNE GOSPODARSTW, A UZYSKANA POMOC Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Józef Kowalski, Agnieszka Mandowska, Monika Nowak Instytut Inżynierii Rolniczej i Informatyki,

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie funduszy strukturalnych UE w finansowaniu inwestycji gospodarstw rolnych w Polsce w latach 2007 2011

Znaczenie funduszy strukturalnych UE w finansowaniu inwestycji gospodarstw rolnych w Polsce w latach 2007 2011 Znaczenie funduszy strukturalnych UE w finansowaniu inwestycji... 77 dr inż. Dariusz Kusz Politechnika Rzeszowska Katedra Ekonomii Znaczenie funduszy strukturalnych UE w finansowaniu inwestycji gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.org.pl tel. (+48 22) 623-19-70 623-19-81 fax. (+48 22) 623-19-09

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich i w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ

WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Inżynieria Rolnicza 1(126)/2011 WYPOSAŻENIE TECHNICZNE WYBRANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH KORZYSTAJĄCYCH Z FUNDUSZY UNII EUROPEJSKIEJ Zbigniew Wasąg Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Biłgoraju Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010

PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Problemy Inżynierii Rolniczej nr 3/2011 Jan Pawlak Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Warszawie PODAŻ CIĄGNIKÓW I KOMBAJNÓW ZBOŻOWYCH W POLSCE W LATACH 2003 2010 Streszczenie W

Bardziej szczegółowo

Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie

Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Oś 1 Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego w ramach PROW na lata 2007-2013 Cel działania Działanie ma na celu

Bardziej szczegółowo

Działanie 121 Modernizacja gospodarstw rolnych i 112 Ułatwianie startu młodym rolnikom informacja o rezultatach wdrażania w latach 2007-2011

Działanie 121 Modernizacja gospodarstw rolnych i 112 Ułatwianie startu młodym rolnikom informacja o rezultatach wdrażania w latach 2007-2011 Działanie 121 Modernizacja gospodarstw rolnych i 112 Ułatwianie startu młodym rolnikom informacja o rezultatach wdrażania w latach 2007-2011 Sporządzono według danych na dzień 31 grudnia 2011 Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013

DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI W LATACH 2007-2013 Wspieranie inwestycji 2007-2013 DOTACJE ŻRÓDŁA FINANSOWANIA INWESTYCJI 1 W LATACH 2007-2013 Poznań, 17 września 2006 POLAGRA FOOD 2006 www.ms-consulting.pl 1 Wspieranie inwestycji 2007-2013 Prowadzenie:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POWIERZCHNI UŻYTKÓW ROLNYCH ORAZ WYKSZTAŁCENIA WŁAŚCICIELA NA SPOSOBY POZYSKIWANIA INFORMACJI W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH MAŁOPOLSKI

WPŁYW POWIERZCHNI UŻYTKÓW ROLNYCH ORAZ WYKSZTAŁCENIA WŁAŚCICIELA NA SPOSOBY POZYSKIWANIA INFORMACJI W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH MAŁOPOLSKI Inżynieria Rolnicza 4(102)/2008 WPŁYW POWIERZCHNI UŻYTKÓW ROLNYCH ORAZ WYKSZTAŁCENIA WŁAŚCICIELA NA SPOSOBY POZYSKIWANIA INFORMACJI W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH MAŁOPOLSKI Michał Cupiał, Anna Szeląg-Sikora

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development pissn 1899-5241 eissn 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 3(33) 2014, 61-73 ALOKACJA ŚRODKÓW FINANSOWYCH NA WYBRANE DZIAŁANIA PROW 2014-2020 Z WYKORZYSTANIEM OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl tłumaczenie FUNKCJONOWANIE SYSTEMU DOPŁAT BEZPOŚREDNICH W POLSCE I W INNYCH KRAJACH UE Renata Marks-Bielska, Karolina Babuchowska Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

warunków uzyskania wsparcia oraz trybu aplikowania o pomoc dla młodych rolników.

warunków uzyskania wsparcia oraz trybu aplikowania o pomoc dla młodych rolników. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ułatwianie startu młodym rolnikom Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE WPŁYWAJĄCE NA DECYZJĘ O ZAKUPIE ŚRODKÓW TECHNICZNYCH W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH MAŁOPOLSKI

INFORMACJE WPŁYWAJĄCE NA DECYZJĘ O ZAKUPIE ŚRODKÓW TECHNICZNYCH W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH MAŁOPOLSKI Inżynieria Rolnicza 1(119)/2010 INFORMACJE WPŁYWAJĄCE NA DECYZJĘ O ZAKUPIE ŚRODKÓW TECHNICZNYCH W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH MAŁOPOLSKI Michał Cupiał, Anna Szeląg-Sikora Instytut Inżynierii Rolniczej i

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development ISSN 1899-5772 Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl 2(12) 2009, 127-137 ANALIZA WYBRANYCH DZIAŁAŃ W RAMACH PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH W LATACH 2007-2013 Antoni Mickiewicz

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 766 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 62 2013

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 766 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 62 2013 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 766 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 62 2013 DANUTA ZAWADZKA AGNIESZKA STRZELECKA EWA SZAFRANIEC-SILUTA SYSTEMY WSPARCIA BEZPOŚREDNIEGO ROLNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020 w latach 2014-2020 Wrzesień 2015 r. Budżet na Modernizację gospodarstw rolnych w ramach PROW (w mld euro) 2,46 2,50 PROW 2007-2013 PROW 2014-2020 Maksymalna kwota pomocy (w tys. zł) PROW 2007-2013 300

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Kierunki wykorzystania płatności bezpośrednich w woj. podkarpackim

Kierunki wykorzystania płatności bezpośrednich w woj. podkarpackim 252 ROMAN KISIEL, DOROTA DOŁĘGOWSKA, JOLANTA MAROZAS prof. zw. dr hab. Roman Kisiel mgr Dorota Dołęgowska Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej UWM w Olsztynie dr Jolanta Marozas Oddz. Reg. ARiMR

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA PROGRAMU ROLNOŚRODOWISKOWEGO W POLSCE. Wstęp

REALIZACJA PROGRAMU ROLNOŚRODOWISKOWEGO W POLSCE. Wstęp STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW Realizacja programu ROLNICTWA rolnośrodowiskowego I AGROBIZNESU w Polsce Roczniki Naukowe tom XV zeszyt 2 271 Adam Pawlewicz, Piotr Bórawski Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 października 2015 r. Poz. 1755 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 października 2015 r. w sprawie wysokości dostępnych

Bardziej szczegółowo

KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM ZAKUPIONYM W RAMACH PROGRAMU SAPARD

KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM ZAKUPIONYM W RAMACH PROGRAMU SAPARD Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2006 Jacek Skudlarski Katedra Organizacji i Inżynierii Produkcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie KOSZTY PRODUKCJI ROŚLINNEJ PRZY WYKONYWANIU PRAC CIĄGNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

POZIOM INWESTYCJI I ŹRÓDŁA ICH FINANSOWANIA W GOSPODARSTWACH MLECZNYCH O RÓŻNEJ SKALI CHOWU KRÓW

POZIOM INWESTYCJI I ŹRÓDŁA ICH FINANSOWANIA W GOSPODARSTWACH MLECZNYCH O RÓŻNEJ SKALI CHOWU KRÓW 476 Elżbieta Jadwiga STOWARZYSZENIE Szymańska, Mariusz EKONOMISTÓW Dziwulski ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe tom XVI zeszyt 6 Elżbieta Jadwiga Szymańska, Mariusz Dziwulski Szkoła Główna Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny

Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny Barometr Regionalny Nr 4(30) 2012 Renty strukturalne jako instrument modernizacji polskiego rolnictwa próba oceny Roman Rudnicki Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Polska Robert Hoffmann Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Realizacja płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych za rok 2012

Realizacja płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych za rok 2012 Realizacja płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowych za rok 2012 Departament Płatności Bezpośrednich, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi marzec, 2013 r. Jeden wniosek W kampanii 2012 r. na jednym

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LXIII (2) SECTIO E 2008 Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, ul. Głęboka

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Wyposażenie rolnictwa polskiego w środki transportu

Wyposażenie rolnictwa polskiego w środki transportu PROBLEMY INŻYNIERII ROLNICZEJ PIR 2012 (VII IX): z. 3 (77) PROBLEMS OF AGRICULTURAL ENGINEERING s. 45 56 Wersja pdf: www.itep.edu.pl/wydawnictwo ISSN 1231-0093 Wpłynęło 10.07.2012 r. Zrecenzowano 07.08.2012

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE DOTYCZĄCE SZKOLEŃ ROLNIKÓW Z ZAKRESU ZESPOŁOWEGO UŻYTKOWANIA MASZYN

PREFERENCJE DOTYCZĄCE SZKOLEŃ ROLNIKÓW Z ZAKRESU ZESPOŁOWEGO UŻYTKOWANIA MASZYN Inżynieria Rolnicza ()/8 PREFERENCJE DOTYCZĄCE SZKOLEŃ ROLNIKÓW Z ZAKRESU ZESPOŁOWEGO UŻYTKOWANIA MASZYN Krzysztof Kapela Zakład Mechanizacji Rolnictwa, Akademia Podlaska w Siedlcach Ryszard Jabłonka Zakład

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata realizowany przez Lubuski Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata realizowany przez Lubuski Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 realizowany przez Lubuski Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Zielona Góra 27.04.2016 Zgodnie z USTAWĄ z dnia 20 lutego

Bardziej szczegółowo

PREMIA DLA MŁODEGO ROLNIKA 100.000 PLN

PREMIA DLA MŁODEGO ROLNIKA 100.000 PLN PREMIA DLA MŁODEGO ROLNIKA 100.000 PLN NABÓR 2014 PYTANIA DO PROGRAMU MŁODY ROLNIK 2014 Kiedy ruszy nabór z programu młody rolnik? Program młody rolnik ruszy 15.05.2014 i potrwa do 21.06.2014 roku. Jaka

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DOTACJI Z DZIAŁANIA POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW... 75 ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 98, z. 1, 2011

WPŁYW DOTACJI Z DZIAŁANIA POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW... 75 ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 98, z. 1, 2011 WPŁYW DOTACJI Z DZIAŁANIA POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW... 75 ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 98, z. 1, 2011 WPŁYW DOTACJI Z DZIAŁANIA POPRAWA PRZETWÓRSTWA I MARKETINGU ARTYKUŁÓW ROLNYCH

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH Referujący : Bronisław Dutka Dyrektor MODR PRIORYTETEM DLA MODR Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

WYDATKI NA TECHNIKĘ A PRZYCHODY W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH LUBELSZCZYZNY

WYDATKI NA TECHNIKĘ A PRZYCHODY W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH LUBELSZCZYZNY Inżynieria Rolnicza 10(108)/2008 WYDATKI NA TECHNIKĘ A PRZYCHODY W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH LUBELSZCZYZNY Jarosław Figurski, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich

Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Informacja dla beneficjentów Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich Działanie Ułatwianie startu młodym rolnikom Spis treści

Bardziej szczegółowo

Dopłaty do indywidualnych gospodarstw rolnych w województwie śląskim

Dopłaty do indywidualnych gospodarstw rolnych w województwie śląskim Leonard Smolarski Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Dopłaty do indywidualnych gospodarstw rolnych w województwie śląskim Wstęp Z chwilą przystąpienia

Bardziej szczegółowo

Działanie 4.3 Kredyt technologiczny. w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Działanie 4.3 Kredyt technologiczny. w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Działanie 4.3 Kredyt technologiczny w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka PO Innowacyjna Gospodarka 4.3 Kredyt technologiczny Jest jednym z działań należących do Programu Operacyjnego Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

d) środki europejskie na finansowanie programów z zał. nr 4 i 15;

d) środki europejskie na finansowanie programów z zał. nr 4 i 15; Opinia nr 9 Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o projekcie ustawy budżetowej na rok 2014 w zakresie rolnictwa dla Komisji Finansów Publicznych uchwalona na posiedzeniu w dniu 23 października 2013 r. Komisja

Bardziej szczegółowo

POZIOM ŻYWOTNOŚCI EKONOMICZNEJ GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE

POZIOM ŻYWOTNOŚCI EKONOMICZNEJ GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE Inżynieria Rolnicza 8(117)/2009 POZIOM ŻYWOTNOŚCI EKONOMICZNEJ GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE Zbigniew Wasąg Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Biuro Powiatowe w Biłgoraju Streszczenie. Celem

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dochodów rolników w formie dopłat bezpośrednich

Wsparcie dochodów rolników w formie dopłat bezpośrednich Renata Marks-Bielska, Karolina Babuchowska Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wsparcie dochodów rolników w formie dopłat bezpośrednich Wstęp Koncepcję

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji Monitor Polski Nr 61 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.07.06 13:39:38 +02'00' 5088 Poz. 585 585 v.p l OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Przestrzenny rozkład pomocy dla rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na obszarze województwa mazowieckiego

Przestrzenny rozkład pomocy dla rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na obszarze województwa mazowieckiego Przestrzenny rozkład pomocy dla rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na obszarze województwa mazowieckiego Warszawa 2010 Opracowanie/Wydawca Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę

Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Ocena wpływu budżetu rolnego Wspólnoty na lata 2014-2020 na kondycję finansową krajowego rolnictwa i całą polską gospodarkę Barbara Wieliczko IERiGŻ-PIB, 8 listopada 2013 r. Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld

Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach. Małgorzata Nejfeld Możliwości pozyskania dofinansowania z funduszy strukturalnych UE na wdrożenie systemów informatycznych w przedsiębiorstwach Małgorzata Nejfeld KDG CIEŚLAK & KORDASIEWICZ ZAKRES DZIAŁALNOŚCI Główny przedmiot

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne zróżnicowanie absorpcji funduszy strukturalnych przeznaczonych na rozwój pozarolniczej działalności na obszarach wiejskich

Przestrzenne zróżnicowanie absorpcji funduszy strukturalnych przeznaczonych na rozwój pozarolniczej działalności na obszarach wiejskich Łukasz Satoła 1 Katedra Agrobiznesu Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja Kraków Przestrzenne zróżnicowanie absorpcji funduszy strukturalnych przeznaczonych na rozwój pozarolniczej

Bardziej szczegółowo

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Funduszy Strukturalnych 1 Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej Dotychczas w ramach

Bardziej szczegółowo

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 13.IX.2006 K(2006)4010 wersja ostateczna. Pomocy państwa N 531/2006 Polska Mapa pomocy regionalnej 2007-2013

KOMISJA EUROPEJSKA. Bruksela, dnia 13.IX.2006 K(2006)4010 wersja ostateczna. Pomocy państwa N 531/2006 Polska Mapa pomocy regionalnej 2007-2013 KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.IX.2006 K(2006)4010 wersja ostateczna Dotyczy: Pomocy państwa N 531/2006 Polska Mapa pomocy regionalnej 2007-2013 Szanowna Pani Minister! 1. PROCEDURA 1. Pismem z dnia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007

WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce. Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 WPŁYW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH na przekształcenia obszarów wiejskich w Polsce Dr Marek Wigier IERiGŻ-PIB Warszawa, październik 2007 1 PROBLEMY Ekonomiczne struktury ekonomiczno-produkcyjne, dochody, zależno

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE ROLNICTWA POLSKIEGO W ŚRODKI MECHANIZACJI W ŚWIETLE WYNIKÓW POWSZECHNYCH SPISÓW ROLNYCH

WYPOSAŻENIE ROLNICTWA POLSKIEGO W ŚRODKI MECHANIZACJI W ŚWIETLE WYNIKÓW POWSZECHNYCH SPISÓW ROLNYCH Problemy Inżynierii Rolniczej nr 4/2011 Jan Pawlak Instytut Technologiczno-Przyrodniczy w Falentach Oddział w Warszawie WYPOSAŻENIE ROLNICTWA POLSKIEGO W ŚRODKI MECHANIZACJI W ŚWIETLE WYNIKÓW POWSZECHNYCH

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w rozwoju wsi i rolnictwa województwa świętokrzyskiego

Wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w rozwoju wsi i rolnictwa województwa świętokrzyskiego 86 dr Ewa Pałka dr inż. Janina Wrońska-Kiczor Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Instytut Geografii Wykorzystanie funduszy Unii Europejskiej w rozwoju wsi i rolnictwa województwa świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Cel i program szkolenia Uczestnicy: Osoby zainteresowane włączeniem sięw rozwój lokalny na obszarach wiejskich Cel: Zapoznanie uczestników z Programem Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Zmiany merytoryczne Uzupełnienia Programu przyjęte na posiedzeniu Komitetu Monitorującego 2 grudnia 2004 r.

Załącznik nr 1 Zmiany merytoryczne Uzupełnienia Programu przyjęte na posiedzeniu Komitetu Monitorującego 2 grudnia 2004 r. Załącznik nr 1 Zmiany merytoryczne Uzupełnienia Programu przyjęte na posiedzeniu Komitetu Monitorującego 2 grudnia 2004 r. Lp. Dotyczy Tekst obecny Tekst proponowany w wersji przesłanej jako załącznik

Bardziej szczegółowo

1. Idea osi priorytetowej 4 PO RYBY 2007-2013 w Polsce 2. I konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR 3. II konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR

1. Idea osi priorytetowej 4 PO RYBY 2007-2013 w Polsce 2. I konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR 3. II konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR 1. Idea osi priorytetowej 4 PO RYBY 2007-2013 w Polsce 2. I konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR 3. II konkurs na wybór LGR do realizacji LSROR 4. Wdrożenie osi 4 - statystyki GŁÓWNYMI CELAMI OSI 4

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE W KONTEKŚCIE WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW Z BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ

MODERNIZACJA GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE W KONTEKŚCIE WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW Z BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ KATARZYNA STABRYŁA-CHUDZIO MODERNIZACJA GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE W KONTEKŚCIE WYKORZYSTANIA ŚRODKÓW Z BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ Streszczenie: Polska od ponad dziesięciu lat jest członkiem Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006)

Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006) Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006) Monika Dołowiec Instytucja Zarządzająca Podstawami Wsparcia Wspólnoty Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 19 września 2006 Informacje

Bardziej szczegółowo

PODATEK ROLNY JAKO ŹRÓDŁO DOCHODÓW WŁASNYCH GMIN WIEJSKICH W POLSCE AGRICULTURAL TAX AS OWN REVENUES SSOURCE OF RURAL MUNICIPALITIES IN POLAND.

PODATEK ROLNY JAKO ŹRÓDŁO DOCHODÓW WŁASNYCH GMIN WIEJSKICH W POLSCE AGRICULTURAL TAX AS OWN REVENUES SSOURCE OF RURAL MUNICIPALITIES IN POLAND. STOWARZYSZENIE Podatek rolny EKONOMISTÓW jako źródło dochodów ROLNICTWA własnych gmin I AGROBIZNESU wiejskich w Polsce Roczniki Naukowe tom XVI zeszyt 6 145 Kinga Gruziel Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH

TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 TECHNICZNE UZBROJENIE PROCESU PRACY W RÓŻNYCH TYPACH GOSPODARSTW ROLNICZYCH Sławomir Kocira, Józef Sawa Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Nowy kredyt technologiczny

Nowy kredyt technologiczny Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji Maj 2009 Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny jako element Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 2013 System wdrażania Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla rolnictwa

Dotacje unijne dla rolnictwa Dotacje unijne dla rolnictwa Opracowała Agata Twardowska W UE Opracowała W UE poza bezpośrednim wspieraniem rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Agata Rolnej, Twardowska prowadzonych jest wiele działań

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski w Unii Europejskiej KONSPEKT REFERATU Mgr Łukasz Zima Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności

Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności PROW 2007-2013 Oś 1 Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego Działanie 132 Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności Budżet : 30 000

Bardziej szczegółowo

ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Inżynieria Rolnicza 9(107)/2008 ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Michał Cupiał Katedra Inżynierii Rolniczej i Informatyki, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

OKRESY UŻYTKOWANIA CIĄGNIKÓW I MASZYN W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

OKRESY UŻYTKOWANIA CIĄGNIKÓW I MASZYN W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Inżynieria Rolnicza 2(120)/2010 OKRESY UŻYTKOWANIA CIĄGNIKÓW I MASZYN W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii

Bardziej szczegółowo