Strategia wdrażania projektu innowacyjnego testującego.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategia wdrażania projektu innowacyjnego testującego."

Transkrypt

1 Strategia wdrażania projektu innowacyjnego testującego. Strona 0

2 I. Uzasadnienie: W analizie sytuacji problemowej, do której odnosi się Projekt, na podstawie dostępnych danych i opracowań źródłowych wysnuto tezę, iż większość osób opuszczających zakłady karne nie posiada wystarczającego potencjału do walki o miejsce na rynku pracy, z drugiej strony brak jest funkcjonalnego systemu pomocy postpenitencjarnej, umożliwiającego skuteczną reintegrację zawodową i społeczną osób karanych, co zapobiegałoby ich wykluczeniu i powrotowi do przestępstwa. Sytuację tę powodują niewystarczające oddziaływania resocjalizacyjne w okresie poprzedzającym zwolnienie osadzonych z zakładu karnego oraz brak dostosowanych do tej grupy mechanizmów wsparcia ze strony instytucji świadczących pomoc. W ramach realizacji pierwszego zadania w Projekcie, dokonano pogłębionej analizy tej problematyki poprzez porównanie dostępnych opracowań z własnymi materiałami badawczymi. Intencją badań przeprowadzonych w trzech grupach testowych: więźniów, pracowników służb wsparcia oraz przedsiębiorców była, z jednej strony, weryfikacja przedstawionych w projekcie tez dotyczących problemów i niedostatków w obszarze pomocy osobom zwalnianym z zakładu karnego, z drugiej strony - zbadanie warunków i możliwości udziału tych osób w nowej formie aktywizacji społeczno-zawodowej oraz wypracowanie mechanizmów powstania i upowszechnienia innowacyjnego systemu wsparcia, umożliwiającego powrót osób karanych na rynek pracy i tym samym ich powrót do życia społecznego w jak najpełniejszym wymiarze. Jak wynika z danych przytoczonych w części opisowej projektu, w zakładach karnych, pomimo prowadzonych tam działań resocjalizacyjnych i wychowawczych, wciąż zbyt mało uwagi kieruje się na wyrównanie deficytów mentalnych i społecznych, nieuchronnie pogłębiających się w warunkach izolacji penitencjarnej, utrudniających wchodzenie na rynek pracy i integrację ze społeczeństwem po zwolnieniu. SMG/KRC Poland w 2010 ("Zmiana na lepsze") wskazuje, iż kursy wspomagające otrzymanie pracy są rzadkością. Z ich badań wynika, iż uczestniczyło w nich ok. 4 % badanych więźniów, natomiast kursy z zakresu rozwoju umiejętności społecznych i psychologicznych dotyczyły tylko 2%.Niewątpliwie ma to związek z utrzymującym się od lat ogromnym zaludnieniem oraz przeciążeniem personelu penitencjarnego obowiązkami służbowymi, co nie służy pracy resocjalizacyjnej. Podobne dane uzyskano w trakcie pogłębionej analizy, przeprowadzonej w ramach realizacji pierwszej części Projektu, w grupie testowej 12 osadzonych w Zakładzie Karnym Nr 1 w Łodzi. Pomimo zbliżającego się terminu opuszczenia jednostki penitencjarnej (do 6 miesięcy), żadna z osób nie uczestniczyła w tego typu programach czy szkoleniach. Dwie osoby deklarowały podczas odbywanej kary udział w kursach komputerowych, jedna w kursie zawodowym. Według statystyk Centralnego Zarządu Służby Więziennej, w 2010 roku w polskich więzieniach przebywało średnio osób w tym kobiet. W kolejnym roku jednostki penitencjarne opuściło łącznie tymczasowo-aresztowanych, skazanych oraz ukaranych. W 2012 roku z polskich jednostek penitencjarnych zwolniono osób. Średnio, rocznie jest zwalnianych prawie więźniów, w tym ponad 2,5 tys. kobiet. Spośród zwolnionych, tylko 10-15% podejmuje zatrudnienie (M. Korsak 2008 "Więźniowie na rynku pracy"). Statystyki CZSW wskazują również, iż blisko połowa osób pozbawionych wolności odbywa karę w warunkach recydywy. Oznacza to, że duży odsetek więźniów (blisko 40%) powraca na drogę przestępstwa a wśród niepracujących prawdopodobieństwo ponownego złamania prawa jest znacznie większe (70%). Zdecydowana większość osób odbywających karę pochodzi ze środowisk patologicznych. Osoby takie, po zwolnieniu, na ogół nie potrafią samodzielnie odnaleźć się na rynku pracy z uwagi na syndrom "wyuczonej bezradności", brak umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami i agresją oraz długotrwałe oderwanie od realiów życia na wolności (D. Woźniakowska "Skazani i byli skazani na rynku pracy" 2006, badania SMG/KRC Poland w 2010 ("Zmiana na lepsze"). Strona 1

3 W badanej przez nas populacji więźniów Zakładu Karnego Nr 1 w Łodzi, dominowały osoby wtórnie karane. Wykazywały one spore deficyty w zakresie umiejętności osobistych, społecznych oraz kontrolowania agresji. Wyrównaniu tych deficytów służył opracowany i wprowadzony do testowania w Zakładzie Karnym Nr 1 w Łodzi program szkoleń i treningów. Wstępna ewaluacja programu wskazuje na jego skuteczność i przydatność w stosunku do założeń Projektu, potwierdzoną dodatkowo pozytywnym odbiorem samych uczestników, trenerów oraz służby penitencjarnej. Z danych źródłowych wynika, iż w aktualnym systemie, pomoc postpenitencjarna obejmuje przede wszystkim świadczenia rzeczowe i pieniężne i kończy się z chwilą opuszczenia przez osadzonego murów więziennych. Dalszą pomoc świadczą instytucje wsparcia i pomocy społecznej, głównie Ośrodki Pomocy Społecznej i Powiatowe Urzędy Pracy, przejmujące często obowiązek długotrwałego utrzymania byłych więźniów ze względu ma niemożność znalezienia przez nich pracy. Analiza badań własnych, przeprowadzonych wśród 20 pracowników łódzkich Ośrodków Pomocy Społecznej oraz Powiatowych Urzędów Pracy pokazuje, iż badani pracownicy OPS najczęściej udzielają byłym więźniom doraźnego wsparcia finansowego oraz pomocy mieszkaniowej i prawnej, natomiast pracownicy PUP głównie pomocy w zatrudnieniu i szkoleniach zawodowych. Pracownicy obydwu rodzajów instytucji sporadycznie lub wcale nie wymieniają natomiast takich form pomocy jak: zerwanie z nałogiem, zerwanie ze środowiskiem przestępczym czy wsparcie psychologiczne. Za najmniej efektywne uważają oni: doraźną oraz długotrwałą pomoc finansową, jednakże w ankietach badawczych padały również odpowiedzi negujące efektywność innych form pomocy, takich jak: szkolenia zawodowe, pomoc w zatrudnieniu czy pomoc w zerwaniu ze środowiskiem przestępczym. Świadczy to, ogólnie rzecz ujmując, o braku wiary w możliwość wpływu na poprawę sytuacji byłych więźniów. Pracownikom OPS i PUP brakuje ponadto odpowiednich narzędzi i programów do pracy z byłymi więźniami, jak też współpracy w tym zakresie z innymi instytucjami. W opisie problemów wskazano, iż obejmowanie osób karanych ograniczonym wsparciem tzw. bierno-socjalnym i bytowym może wynikać również z obaw, uprzedzeń a także ograniczonej wiedzy personelu instytucji wsparcia na temat rzeczywistych problemów wyniesionych z warunków izolacji. Badania własne w grupie testowej personelu OPS i PUP potwierdziły istnienie barier w postaci zakotwiczonych poglądów, z których wynikały odpowiedzi respondentów w zakresie emocji towarzyszących kontaktowi zawodowemu z byłymi więźniami. Z drugiej strony, takie podejście budzi nieufność wśród byłych więźniów, co do skuteczności i adekwatności działań wspierających tych instytucji. Dane z badań KRC/SMG pokazują, iż tylko 8 % więźniów w planach po zwolnieniu zamierza korzystać z pomocy instytucji społecznych przy poszukiwaniu pracy oraz 5% - z pośrednictwa urzędów pracy (wśród kobiet odpowiednio 34% i 7%). Badania własne potwierdzają tę tendencję. Osadzeni z grupy testowej liczą przede wszystkim na wsparcie rodziny, w mniejszym stopniu na pomoc instytucji oraz obawiają się oporu ze strony urzędników. Kolejną przeszkodą w integracji zawodowej osób karanych, zdiagnozowaną na etapie przygotowania Projektu, jest negatywny sposób postrzegania ich przez środowisko pracodawców. Jest to spowodowane przede wszystkim brakiem doświadczeń własnych pracodawców z osobami karanymi, jako pracownikami oraz funkcjonującymi negatywnymi stereotypami. Badania SMG/KRC Poland w 2010 ("Zmiana na lepsze") pokazują, iż opór pracodawców przed zatrudnieniem takich osób wynika przede wszystkim ze stereotypów i uprzedzeń społecznych a nie z własnych doświadczeń. Dlatego równie ważna z punktu widzenia sytuacji zawodowej osób karanych jest zmiana negatywnych przekonań w tym obszarze. Podobne wnioski nasuwają się podczas analizy danych z badań grupy testowej 20 łódzkich przedsiębiorców. W grupie tej zdecydowana większość nie posiada doświadczeń z byłymi więźniami jako pracownikami, ani negatywnych ani pozytywnych. Opinie o nich opiera na stereotypach i obiegowych opiniach. Strona 2

4 Gotowość do zatrudnienia osób karanych determinują obawy i podejrzenia związane z powrotem do przestępczych zachowań, choć na ogół kwalifikacje i fachowość pracownika są cenione wyżej niż kryminalna przeszłość. Pracodawcy dostrzegają również znaczenie zatrudnienia w procesie readaptacji po odbyciu kary, co przy sprzyjających warunkach ekonomicznych, może generować pozytywne zmiany w sytuacji zawodowej byłych więźniów. Z zebranych do Projektu opracowań wynika również, iż poza wsparciem, istotne jest znalezienie osobom opuszczającym zakłady karne natychmiast jakiegoś zajęcia, niekoniecznie odpłatnego. W niedługim czasie po zwolnieniu występuje bowiem u byłych więźniów aktywność, która następnie gwałtownie spada (D. Woźniakowska "Skazani i byli skazani na rynku pracy" 2006). Nowsze badania - SMG/KRC Poland w 2010 ("Zmiana na lepsze") wskazują, iż 86 % więźniów deklaruje optymistyczne nastawienie związane z pracą po zwolnieniu. 74% badanych pozytywnie ocenia pomysł wprowadzenia programu aktywizacji zawodowej dla osób, które odbyły karę pozbawienia wolności. Nastawienie takie sprzyja podejmowaniu działań a z drugiej strony może stanowić bolesne doświadczenie w zderzeniu z trudną rzeczywistością po zwolnieniu. Podobnie, więźniowie z grupy testowej w Zakładzie Karnym Nr 1 w Łodzi oceniają swoje szanse na znalezienie pracy po zwolnieniu tak samo lub tylko nieco gorzej w stosunku do osób nie karanych. Większość z nich uważa również, iż jest dobrze przygotowana do wkroczenia na rynek pracy a 10 na 12 osadzonych, po zapoznaniu się z ideą Pracowni Aktywizacji, wyraziło gotowość udziału w niej po zwolnieniu. Istotne znaczenie ma tutaj perspektywa pracy w sprzyjającym i wspierającym otoczeniu społecznym, co minimalizuje większość obaw i ograniczeń wyniesionych z warunków izolacji bezpośrednio po zwolnieniu. Przytoczone powyżej dane źródłowe, zarówno własne jak i zebrane w trakcie pracy nad przygotowaniem Projektu pokazują, iż osoby karane, obciążone bagażem ograniczeń i doświadczeń penitencjarnych, pozostawione bez skutecznej, systemowej pomocy, szybko tracą szansę na społeczną i zawodową reintegracją. W rezultacie stają się populacją pozostającą na długotrwałym utrzymaniu instytucji publicznych, znaczenie wzrasta również zagrożenie ich powrotnością do przestępstwa (blisko połowa więźniów odbywa karę warunkach recydywy). Pogłębiona diagnoza wskazuje zatem, iż istnieje potrzeba stworzenia spójnego systemu wsparcia, umożliwiającego płynne przejście osadzonych z warunków więziennych do życia na wolności. Aby osadzeni skorzystali z nowych możliwości ważne jest objęcie ich właściwym programem przygotowania do zwolnienia jeszcze w trakcie pobytu w zakładzie karnym, stworzenie odpowiedniego mechanizmu aktywizacji po zwolnieniu oraz wspierającego otoczenia społecznego, w tym zmiana stereotypów i uprzedzeń, zwłaszcza wśród personelu instytucji świadczących pomoc i w środowisku potencjalnych pracodawców, od których w dużej mierze zależy przyszłość zawodowa byłych więźniów. Celowi temu zostały przyporządkowane poszczególne działania Projektu, począwszy od analizy badawczej, poprzez wprowadzenie programu szkoleniowego dla więźniów aż do opracowania, zastosowania i upowszechnienia innowacyjnego narzędzia wspierającego zatrudnienie Pracowni Aktywizacji. Strona 3

5 II. Cel wprowadzenia innowacji: Cel główny oraz cele szczegółowe są tożsame z celami przedstawionymi we wniosku o dofinansowanie. Cel główny Wypracowanie innowacyjnego modelu aktywizacji, opartego na współpracy podmiotów działających w obszarze zatrudnienia, pomocy i integracji społecznej z przedsiębiorcami, ułatwiającego reintegrację społeczną i wchodzenie na rynek pracy 80 (21K/59M) mieszkańców województwa łódzkiego, zagrożonych wykluczeniem społecznym z powodu odbywania kary pozbawienia wolności, do r. Wskaźnik pomiaru celu Liczba osób karanych objętych wsparciem w ramach projektu Liczba nowych, niezależnych Pracowni Aktywizacji Liczba osób, które uzyskają zatrudnienie Wartość obecna wskaźnika Wartość docelowa wskaźnika 0 80 (21K/59M) Źródło pozyskania danych Komplety dokumentów rejestracyjnych, listy obecności na szkoleniach, 0 3 Komplety dokumentów rejestracyjnych, liczba umów partnerskich 0 20 Kopia umowy lub innego dokumentu, potwierdzającego zatrudnienie Cele szczegółowe Identyfikacja i weryfikacja obszarów problemowych grup docelowych, wymagających objęcia działaniami na grupie testowej 12 więźniów (4K/8M), 20 przedsiębiorców, 20 pracowników OPS i PUP na terenie woj. łódzkiego do r Skupienie potencjału podmiotów działających w obszarze zatrudnienia, pomocy i integracji społecznej oraz przedsiębiorców wokół Pracowni Aktywizacji jako wspólnej formy aktywnego wsparcia dla grupy testowej 20 Wskaźnik pomiaru celu Liczba osób badanych Liczba osób objętych wsparciem w ramach działania Pracowni Aktywizacji Wartość obecna wskaźnika Wartość docelowa wskaźnika Źródło pozyskania danych 0 52 Komplety dokumentów rejestracyjnych, listy obecności na szkoleniach, ankiety ewaluacyjne, komplety ankiet do badań 0 20 Komplety dokumentów rejestracyjnych, list obecności, karty doradcze, bilanse kompetencji, certyfikaty ukończenia szkoleń zawodowych Strona 4

6 odbiorców (15M/5K) na terenie woj. łódzkiego w okresie realizacji projektu. Liczba instytucji rynku pracy i pomocy społecznej, włączonych w działania upowszechniające 0 4 Komplety ankiet i arkuszy badań Nabycie kompetencji do podjęcia aktywności zawodowej 80 osób (21K/59M), mieszkańców woj. łódzkiego, opuszczających Zakłady Karne na terenie woj. Łódzkiego do r. Wzrost wiedzy użytkowników nt. problemów odbiorców, zasad współpracy międzyinstytucjonalnej i stosowania aktywnej formy wsparcia - Pracowni Aktywizacji (po 20 organizacji w każdym woj.) do r. Zwiększenie gotowości 20 lokalnych przedsiębiorców do zatrudnienia byłych więźniów oraz wpływu na ich kwalifikacje zawodowe i pracownicze, zgodnie z potrzebami rynku pracy na terenie woj. łódzkiego, do r. Liczba przedstawicieli podmiotów reprezentujących władze lokalne Liczba jednostek penitencjarnych, współpracujących z Pracownią Aktywizacji Liczba osób objętych programem szkoleniowoaktywizacyjnym Liczba osób z instytucji działających w obszarze zatrudnienia, pomocy i integracji społecznej Liczba organizacji, do których będą skierowane działania upowszechniające Liczba przedsiębiorców deklarujących współpracę z Pracownią Aktywizacji 0 10 Listy obecności na spotkaniach lobbingowych, liczba listów intencyjnych 0 4 Liczba zawartych porozumień z ZK, 0 80 (21K/59M Komplety dokumentów rejestracyjnych, listy obecności, ankiety ewaluacyjne przed i po szkoleniu, ankiety badawcze Ankiety opinii przed i po udziale w konferencji, lista obecności na konferencji, raporty z udziału w dniach otwartych Ankiety opinii przed i po zapoznaniu się z treścią poradnika 0 20 Deklaracje współpracy, komplety arkuszy badań i opinii Strona 5

7 Zakładamy, że po wprowadzeniu innowacji, osoby karane objęte działaniami projektowymi (co najmniej 80), będą zmotywowane do aktywnego poszukiwania pracy, zaprezentowania przed pracodawcą swoich mocnych stron oraz przygotowane zawodowo do potrzeb lokalnego rynku pracy. Z 80 osób docelowo 40 obejmiemy wsparciem Pracowni Aktywizacji z czego zakładamy że 50% osób (20) uzyska zatrudnienie a ich miejsce zajmą kolejne (2 razy po 20 osób daje 40 osób docelowo objętych Pracownią Aktywizacji, w tym jednorazowo będzie 20 miejsc pracy oraz kilka stanowisk wolontariuszy). Do grupy 80 osób wliczono także 12-sto osobową grupę badawczą z I etapu projektu. Założyliśmy, iż 50% osób przeszkolonych weźmie aktywny udział w działaniach Pracowni Aktywizacji uwzględniliśmy ryzyka związane z przedłużaniem kary pozbawienia wolności (zdarza się, iż osadzony dostaje kolejny wyrok tuż przed końcem poprzedniego np. w wyniku odwieszenia wyroku uprzednio zawieszonego, co powoduje, iż koniec kary przesuwa mu się na np rok), przeniesieniem do innego zakładu karnego na polecenie sądu prowadzącego czynności w innej sprawie (zdarza się, że osoby mogą być przeniesione nawet na drugi koniec Polski) lub nie zgłoszeniem się do pracy w Pracowni Aktywizacji po odbyciu bloku szkoleniowego w Zakładzie Karnym nr 1 w Łodzi. Osoby chętne przyjmiemy jako wolontariuszy, w przypadku dużej liczby zgłoszeń z oszczędności utworzymy dodatkowe miejsca. Wskaźnikiem będzie ilość osób objętych programem szkoleniowo-aktywizacyjnym, bilansem kompetencji oraz szkoleniami zawodowymi. Źródłem weryfikacji będą listy obecności na szkoleniach, bilanse kompetencji, indywidualne karty obserwacji wypełnianie przez opiekunów podczas zajęć grupowych jak i na indywidualnych spotkaniach z doradcą zawodowym i psychologiem. Doradca zawodowy na podstawie rozmów indywidualnych oraz wyników bilansów kompetencji opracuje indywidualny program rozwoju kariery zawodowej. W oparciu o predyspozycje uczestnika a także potrzeby pracodawców i lokalnego rynku pracy odbędą się kursy zawodowe. Źródłem weryfikacji będą certyfikaty ukończenia oraz udokumentowany przepływ osób objętych wsparciem (umowy o pracę lub cywilno-prawne osób opuszczających Pracownię Aktywizacji, karty rejestracji nowych uczestników). Personel instytucji wsparcia i pomocy społecznej zyska pogłębioną wiedzę nt. problemów osób karanych oraz nowe narzędzie aktywizacyjne dla tych osób (co najmniej 100, które wezmą udział w konferencji). Jednocześnie 320 instytucje otrzyma schemat świadczenia pomocy w partnerstwie oraz korzystania z potencjału instytucji partnerskich zakładamy, że uzyskamy odpowiedź w formie arkuszy opinii od 50% co daje wartość wskaźnika w liczbie 160. Powstaną 3 kolejne Pracownie Aktywizacji w instytucjach, które zdecydują się na wprowadzenie nowego narzędzia w zakres świadczonej pomocy. Wskaźnikiem będzie ilość zawiązanych umów partnerskich pomiędzy instytucjami oraz ilość powołanych Pracowni Aktywizacji. Źródła weryfikacji to: umowy o współpracy w celu powołania Pracowni Aktywizacji, raporty z działalności, dane i opracowania statystyczne w poszczególnych instytucjach. Dzięki innowacji, 20 lokalnych przedsiębiorców zyska dostęp do nowej grupy osób, wykwalifikowanych zawodowo zgodnie z ich potrzebami oraz odpowiednio zmotywowanych do pracy. Wskaźnikiem będzie ilość przedsiębiorców zainteresowanych współpracą z Pracownią Aktywizacji a źródłem weryfikacji podpisane deklaracje współpracy, arkusze opinii i badań. Działania włączające skierujemy do 10 decydentów przedstawicieli władz lokalnych, źródłem weryfikacji będą listy obecności na spotkaniach lobbingowych oraz listy intencyjne, wysłane z prośbą o przyjęcie na siebie roli emisariuszy projektu. W ramach działań upowszechniających i włączających podejmiemy współpracę z jednostkami penitencjarnymi źródłem weryfikacji będzie liczba zawartych porozumień. Strona 6

8 III. Opis innowacji w tym produktu finalnego: W obecnej praktyce, pomoc dla osób opuszczających zakłady karne po odbyciu kary jest świadczona w sposób niezależny przez wiele instytucji: jednostkę penitencjarną, w której przebywał ostatnio osadzony, kuratora sądowego, Ośrodki Pomocy Społecznej, Powiatowe Urzędy Pracy oraz różne organizacje pozarządowe. Każda z tych instytucji, działając w oparciu o swoje ustawowe lub statutowe cele, dokonuje ograniczonej diagnozy potrzeb oraz świadczy pomoc według ogólnych standardów, stosowanych wobec innych grup wsparcia. Obniża to trafność, skuteczność i ekonomiczność podejmowanych działań, zdarza się też, że pomoc jest dublowana. Sytuacja taka pogłębia również negatywne stany psychiczne i zachowania byłych więźniów wyniesione z warunków izolacji: wyuczoną bezradność i roszczeniowość. Rośnie w efekcie izolacja i zagrożenie wykluczeniem oraz tendencja do ponownego popełniania przestępstw. W ten sposób od lat utrzymuje się zjawisko recydywy i przeludnienia w polskich więzieniach. Innowacją proponowanego w Projekcie rozwiązania jest nowa, aktywna forma wsparcia do integracji zawodowej i społecznej osób opuszczających jednostki penitencjarne, oparta na współpracy i koordynacji działań różnych podmiotów, które dotychczas świadczyły pomoc indywidualnie, co zwiększy celowość i koordynację działań na rzeczywiste potrzeby tej grupy. Innowacją jest także zdefiniowanie problemów osób opuszczających jednostki penitencjarne w kategoriach niskiego potencjału własnego oraz braku zintegrowanych działań odpowiednich instytucji w zakresie stworzenia warunków płynnego włączania się w nurt życia społecznego i zawodowego. Innowacyjne jest objęcie systemowymi rozwiązaniami grupy docelowej osób karanych, wobec których nie stosowano dotychczas szczególnych działań. Innowacją jest także włączenie przedsiębiorców w skoordynowane działania wobec tej grupy. Proponowany system wsparcia, w wymiarze bezpośrednim, dotyczy grupy docelowej odbiorców tj. osób kończących odbywanie kary oraz po opuszczeniu zakładu karnego, poszukujących pracy. Zgodnie z art. 164, 165 oraz 166 Kodeksu Karnego Wykonawczego, więzień w okresie do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem kary może zostać objęty przez administrację zakładu karnego okresem przygotowania do zwolnienia. W okresie tym, właściwe organy i instytucje są zobowiązane do świadczenia niezbędnej pomocy, m.in. w znalezieniu zatrudnienia oraz do informowania o możliwościach uzyskania takiej pomocy. Dlatego istotne jest, aby jednostki penitencjarne uczestniczyły w nowym systemie wsparcia. Grupa docelowa 100 użytkowników to personel instytucji rynku pracy oraz organizacji wsparcia i pomocy społecznej - pracownicy socjalni, pośrednicy pracy, doradcy zawodowi, Liderzy Klubów Pracy, specjaliści ds. aktywizacji (głównym kryterium wyboru będzie staż pracy oraz doświadczenie zawodowe w kontaktach z klientami), pracownicy organizacji pozarządowych, które świadczą wsparcie dla osób po wyrokach (odpowiednie zapisy w statucie. Zyskają oni dostęp i możliwość stosowania wobec osób po wyrokach, z dużymi problemami na rynku pracy, nowego, skutecznego narzędzia aktywizacji. Dzięki współdziałaniu różnych środowiskw realizacji poszczególnych zadań, innowacja będzie wykorzystywała w sposób optymalny możliwości i zasoby współpracujących środowisk. Ponadto, Pracownią Aktywizacji można będzie obejmować inne grupy zagrożone wykluczeniem, gdyż wiele problemów wykluczenia ma charakter uniwersalny a środki zaradcze stosowane w ramach nowego narzędzia mogą skutecznie je niwelować. Dzięki wprowadzeniu innowacji do systemu, osoby opuszczające zakłady karne będą przygotowywane do skorzystania z nowej formy aktywizacji już na etapie końcowego odbywania kary (dzięki objęciu programem szkoleń i informacją o nowej formie wsparcia) oraz będą obejmowane skoordynowaną pomocą bezpośrednio po zwolnieniu, co ułatwi płynne przejście z warunków izolacji do warunków wolnego i konkurencyjnego rynku pracy. Istotne jest również stworzenie miejsca, do którego będzie mogła zgłosić się osoba wychodząca, przy czym, pomoc świadczona w Pracowni Aktywizacji Strona 7

9 będzie dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości (badanie bilansu kompetencji zawodowych, indywidualna ścieżka kariery, skierowanie na kursy zawodowe) a znalezienie pracy będzie zależne od aktywności własnej i determinacji uczestnika, przy wsparciu doradcy zawodowego. Przygotowaniu użytkowników będzie służyło, poza przekazaniem Poradnika jako instrukcji wprowadzenia i korzystania z nowego produktu, utworzenie grupy ekspertów spośród osób pracujących w Projekcie, która będzie udzielała informacji, wskazówek i porad w trakcie bezpośrednich spotkań z użytkownikami (seminaria instruktażowe) oraz za pośrednictwem strony internetowej. Udział ekspertów na etapie wdrażania oraz działania Pracowni Aktywizacji ograniczy czas jej wprowadzenia oraz ryzyko niepowodzenia w stosowaniu nowego narzędzia a także stanowić będzie gwarancję skuteczności nowego narzędzia. W wymiarze szerszym i docelowym, zastosowanie innowacji przyczyni się do zmiany sytuacji społecznej i zawodowej osób opuszczających zakłady karne. Zakładamy, iż co najmniej 50% osób karanych, objętych programem Pracowni Aktywizacji nie powróci do Zakładu Karnego Osoby objęte zaproponowanym przez nas programem aktywizacyjnym uzyskają taki poziom integracji społecznej i zawodowej (dzięki między innymi wsparciu psychologicznemu i treningowi zastępowania agresji), który powstrzyma ich od popełniania kolejnych przestępstw. To założenie wynika z długoletnich obserwacji zjawiska recydywy przez Głównego Specjalistę ds. badań i analiz na podstawie 15 lat doświadczenia w służbie więziennej co będzie miało skutki nie tylko dla samych więźniów, ale dla całego społeczeństwa, gdyż zmniejszą się wydatki na więziennictwo oraz skróci czas świadczenia pomocy socjalnej. Wprowadzenie innowacji nie wymaga zmian w zakresie istniejących przepisów prawa a jedynie decyzji administracyjnych o systemowym włączeniu nowego rozwiązania do polityki pomocy postpenitencjarnej i pomocy społecznej i zatrudnienia oraz o zabezpieczeniu środków materialnych i osobowych na przewidziane działania. Decyzje te winny dotyczyć następujących obszarów: 1. Włączenie informacji o Pracowni Aktywizacji w zakres informacji o możliwościach uzyskania pomocy, przekazywanych skazanemu przed zwolnieniem, (zgodnie z art. 166 par 2 KKW), zapewnienie środków z funduszu pomocy postpenitencjarnej na realizację specjalnego programu szkoleniowo-treningowego wobec skazanych (na podstawie par. 14 rozporządzenia z dnia r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej), 2. Wprowadzenie Pracowni Aktywizacji w zakres narzędzi aktywizacji zawodowej i społecznej instytucji rynku pracy oraz wsparcia i pomocy społecznej a tym samym zabezpieczenie na jej działanie zasobów osobowych, finansowych i organizacyjnych, 3. Dotacje i system profitów dla pracodawców na zabezpieczenie kosztów związanych z zatrudnieniem wspieranym, którym będą objęci uczestnicy Pracowni Aktywizacji. Podkreślić należy, iż proponowana idea systemowych rozwiązań na rzecz osób karanych wychodzi naprzeciw planowanym zmianom w polityce społecznej, szczególnie w zakresie nawiązywania współpracy oraz obejmowania aktywnymi metodami usamodzielniania zawodowego osób zagrożonych wykluczeniem. Innowacja w szczególności polega na: - nawiązaniu partnerstwa pomiędzy różnymi instytucjami wsparcia i pomocy społecznej, przedstawicielami pracodawców oraz zawarcie porozumienia z jednostką penitencjarną na rzecz wymiany informacji i koordynacji działań wspierających wobec osób opuszczających zakłady karne, w tym obejmowania osób przed zwolnieniem programem szkoleniowo-treningowym efektywnie wspierającym planowane działania aktywizujące, - zaadaptowaniu oraz wprowadzeniu do systemu pomocy społecznej innowacyjnego narzędzia aktywizacji (Pracowni Aktywizacji) wraz z instrukcją do jego stosowania w postaci Poradnika oraz wsparcia grupy ekspertów, do stosowania wobec osób karanych - grupy nie obejmowanej dotychczas Strona 8

10 szczególnymi programami oddziaływań, w formie płynnego przejścia od warunków całkowitej izolacji do warunków samodzielnego funkcjonowania po zwolnieniu. - nowym sposobie pozyskiwania dostępności do rynku pracy poprzez bezpośrednie działania informacyjne i promocyjne, podejmowane przez samych członków Pracowni Aktywizacji, skierowane do lokalnych przedsiębiorców. Narzędziem służącym wprowadzaniu innowacji będzie Produkt Finalny wydany w postaci Poradnika, zawierającego szczegółowy opis modelu aktywizacji oraz proponowanych do stosowania kroków i rozwiązań, przetestowanych w trakcie Projektu, które umożliwią działanie innowacji w różnych warunkach instytucjonalnych. Poradnik będzie zawierał w szczególności: 1. Wyniki pogłębionej analizy, 2. Zasady nawiązywania współpracy międzyinstytucjonalnej, wskazanie potrzebnego potencjału partnerów, zasobów technicznych i ludzkich, podział zadań pomiędzy partnerami w celu zastosowania aktywnego narzędzia wsparcia Pracowni Aktywizacji, 3. Zasady oraz podstawy prawne nawiązywania kontaktów i zawierania umowy z zakładem karnym, 4. Program przygotowania grupy docelowej odbiorców do aktywnego poszukiwania i utrzymania pracy, w tym przedstawienie proponowanego pakietu szkoleń i treningów, 5. Opis sposobu rekrutacji uczestników do Pracowni, przedstawienie regulaminu, sposobu nadzoru, monitoringu i wspierania uczestników Pracowni, 6. Szacowane koszty wyposażenia i działania Pracowni Aktywizacji, zasady dysponowania środkami finansowymi, źródła pozyskiwania funduszy oraz przedstawienie propozycji rozwiązań na zabezpieczenie potrzeb związanych z działaniem Pracowni, 7. Przedstawienie wyników Projektu, rezultatów, osiągnięć, dobrych praktyk. Warunkiem koniecznym do zastosowania nowego narzędzia jest dysponowanie przez jednego z partnerów bazą lokalową, w której będzie funkcjonowała Pracownia Aktywizacji, sfinansowanie stanowisk pracy dla uczestników Pracowni oraz zabezpieczenie kadry: opiekunów Pracowni, psychologa i doradcy zawodowego, przy założeniu, że Pracownia będzie liczyła nie więcej niż 20 uczestników. Stanowisko takie obejmuje komputer z dostępem do Internetu, stolik i krzesło. Szacowany koszt stanowiska to 3500 zł. Jedno stanowisko jest przewidziane na dwóch uczestników Pracowni, którzy będą korzystać z niego w systemie zmianowym. Ponadto, na wyposażeniu Pracowni Aktywizacji winno znajdować się: urządzenie wielofunkcyjne do drukowania, kopiowania, skanowania i przesyłania dokumentów faxem, tablica typu flipchart, regał na dokumenty, router internetowy oraz przyłącze telefoniczne. Koszt tych urządzeń szacuje się na kwotę około: zł. Miesięczny koszt zatrudnienia kadry: opiekunów Pracowni (zakładając 3 opiekunów po 144h pracy w miesiącu z wynagrodzeniem 15zł brutto/h), psychologa (2h/uczestnika z wynagrodzeniem 120zł brutto/h) oraz doradcy zawodowego (po 2h/uczestnika 120zł brutto/h) to: zł. Koszty te mogą się różnie kształtować, w zależności od możliwości organizacyjnych i osobowych partnerów wdrażających nowe narzędzie oraz stawek wynagrodzeń kadry zgodnie z lokalnym rynkiem pracy. Istotne jest, iż Pracownia Aktywizacji może zostać powołana od podstaw, może również funkcjonować na zasadach już istniejących struktur i narzędzi wspierających, takich jak: Kluby Pracy, Agencje Zatrudnienia, Centra lub Kluby Integracji Społecznej. Takie rozwiązanie pozwala na finansowanie działalności Pracowni z dotychczasowych źródeł takich jak: Fundusz Pracy, EFS, Fundusz Gminy. Strona 9

11 IV. Plan działań w procesie testowania produktu finalnego: Harmonogram testowania produktu finalnego Podczas testowania Projektu, grupa odbiorców (53M/15K) zostanie wyłoniona przez kadrę penitencjarną w ramach porozumienia zawartego z Zakładem Karnym. Kryteria doboru uczestników tej grupy to: czas pozostały do zakończenia kary lub warunkowego zwolnienia - do 6 miesięcy (w okresie tym osadzeni na ogół odbywają karę w jednostkach położonych najbliżej miejsca zamieszkania, co jest istotne ze względu na ciągłość wsparcia), zamieszkiwanie po zwolnieniu na terenie woj. łódzkiego, brak perspektywy pracy po zwolnieniu. Kolejne 10 osób (2K/8M) zostanie zrekrutowana przez pracowników PUP w Zgierzu, spośród osób karanych, zarejestrowanych tam jako bezrobotne. Program szkoleń składa się z następujących modułów: 1. Trening Zastępowania Agresji, zawierającym doskonalenie umiejętności społecznych i pracowniczych, kontrolę emocji w tym złości oraz umiejętność podejmowania dojrzałych moralnie decyzji 30 godzin 2. Umiejętność pracy w zespole 12 godzin szkoleniowych, 3. Elastyczne formy zatrudnienia wraz z przedstawieniem idei Pracowni Aktywizacji jako nowej formy poszukiwania zatrudnienia poprzez solidarną pracę wszystkich członków grupy 6 godzin szkoleniowych, 4. Negocjacje, z naciskiem na umiejętność poszukiwania pracy 6 godzin szkoleniowych, 5. Autoprezentacja oraz przygotowanie dokumentów aplikacyjnych 6 godzin szkoleniowych, 6. Szkolenie komputerowe, przygotowujące przede wszystkim do poszukiwania informacji o zatrudnieniu i kontaktu z potencjalnym pracodawcą 60 godzin szkoleniowych. W zależności od ilości więźniów spełniających kryteria doboru do gr. docelowej i ilości osób zgłaszających się do PUP w Zgierzu po odbyciu kary pozbawienia wolności a także od fluktuacji uczestników w Pracowni (ukończenie lub rezygnacja), na bieżąco będziemy monitorować i modyfikować Strona 10

12 rekrutację do grup szkoleniowych tak, że obejmiemy nimi większą ilość byłych więźniów a mniejszą - przebywających w ZK. W przypadku wystąpienia dużej skali zjawiska rejestrowania się byłych więźniów, rekrutacja uczestników z PUP w Zgierzu dodatkowo może spowodować przychylność władz powiatu. Jest to zmiana w stosunku do wniosku, wynikająca z potrzeby zapewnienia ciągłości uczestników w Pracowni, ustalona z partnerem PUP w Zgierzu. Przy Pracowni będzie działała grupa wolontariuszy osób, które odbyły program szkoleń aktywizacyjnych lecz ze względu na brak miejsc nie zostały przyjęte do Pracowni. Osoby takie znajdą się na liście rezerwowej - w przypadku ukończenia lub rezygnacji uczestnika zajmą jego miejsce. Grupy te zostaną objęte programem szkoleniowo-aktywizującym, przy czym w ZK program może być realizowany cyklicznie. Wszystkie osoby otrzymają w trakcie szkoleń informację na temat zasad działania Pracowni Aktywizacji, przewidywanych efektach udziału w niej oraz systemie profitów i korzyści dla uczestników, także w formie ulotki informującej o Projekcie. Zarówno w programie szkoleniowym, jak i w programie działania Pracowni Aktywizacji, przewidziano odpowiedni system motywacji (np. punktowy system oceny postępów i przestrzegania reguł, szkolenia i wsparcie finansowe dla aktywnych uczestników Pracowni), który ma na celu wzbudzać wolę współdziałania do zmiany, do aktywnego korzystania z nowej formy wsparcia oraz zapewni udział w okresie testowania Projektu. Przewiduje się, iż w ciągu 1-szego miesiąca testowania, kolejnych 10 osób zgłosi się do Pracowni spośród uczestników szkoleń w Zakładzie Karnym Nr 1 w Łodzi, po odbyciu kary. Jeżeli liczba ta będzie mniejsza wolne miejsca zostaną przyznane osobom zarejestrowanym w PUP w Zgierzu, które spełnią wymogi rekrutacji. Należy nadmienić, iż do Fundacji Uwolnienie już zgłaszają się osoby zainteresowane działaniem Pracowni Aktywizacji- byli więźniowie, przeszkoleni w ZK w ramach grupy testowej, jaki z grona ich znajomych. Kadra Kierowników Pracowni (podległych bezpośrednio koordynatorowi) zostanie zatrudniona z ramienia Partnerów Projektu. Kierownicy w systemie 2 zmian (po jednym na zmianę) będą kontrolować czas pracy, wypełnianie list obecności, podpisywanie deklaracji uczestnictwa oraz wszystkich innych dokumentów, wypełnianych przez uczestników. Poza godzinami pracy w Pracowni jako członkowie Grupy Sterującej, będą uczestniczyć w jej zebraniach, zajmą się także opracowaniem arkuszy i zbieraniem opinii od pracowników PUP oraz od przedsiębiorców, będą współtworzyć ostateczną wersję produktu finalnego. Kierownicy będą nadzorować działanie Pracowni oraz monitorować postępy jej działania. Odpowiedzialni będą także za upowszechnienie i promocję produktu finalnego, kontakty z Partnerami, nadzór nad wprowadzeniem 3 nowych Pracowni Aktywizacji (w ramach działań upowszechniających), organizowanie dni otwartych istniejącej Pracowni, udział w konferencjach, sympozjach, wizytach studyjnych. Będą dbali o przestrzeganie regulaminu Pracowni oraz regulaminu rekrutacji nowych członków także będą nadzorować pracę Opiekunów na danej zmianie. Kierownicy wraz z Głównym Opiekunem wejdą w skład grupy ekspertów (łącznie 3 osoby), której zadaniem będzie upowszechnianiedobrych praktyk i świadczenie merytorycznego wsparcia dla nowo powstających Pracowni Aktywizacji. Powołanie grupy ekspertów, propozycja wprowadzenia konsultacji i seminariów instruktażowych na etapie testowania produktu stanowi różnicę w stosunku do wniosku. Wynika to z konsultacji z Partnerami i zgłaszanymi przez nich zapotrzebowaniem ze strony przyszłych użytkowników na bezpośredni i bieżący dostęp do wsparcia. Osoby wchodzące w skład grupy ekspertów będą wykonywać tę funkcję w ramach swoich obowiązków w Projekcie. W ramach działania Pracowni powołany zostanie zespół Opiekunów, odpowiedzialnych za daną grupę zadaniową. Opiekunowie będą wydawać ciepłe posiłki, nadzorować wypełnianie dokumentów, przeprowadzać comiesięczne ankiety z uczestnikami oraz wypełniać karty obserwacji uczestników. Będą odpowiedzialni za logistykę w grupie zadaniowej w tym: organizowanie badania bilansu kompetencji zawodowych, umawianie członków grup na konsultacje indywidualne z doradcą zawodowym i psychologiem, organizację szkoleń zawodowych. Główny Opiekun Pracowni będzie zajmować się grupą zadaniową, związaną z wyszukiwaniem ofert pracy Strona 11

13 i promocją Pracowni w Internecie, będzie nadzorował prace pozostałych Opiekunów, sprawował opiekę nad sprzętem komputerowymi biurowym Pracowni. Zadaniem Głównego Opiekuna będzie także opracowanie arkuszy opinii dla uczestników Pracowni. Partner I powoła Opiekuna, zajmującego się grupą zadaniową, związaną z kontaktami i współpracą z potencjalnymi pracodawcami oraz za zebranie opinii wśród 10 wybranych pracodawców. Będzie odpowiadał za promocję Pracowni wśród pracodawców, organizowanie spotkań z pracodawcami. Z ramienia Partnera II powołany zostanie Opiekun grupy zadaniowej ds. współpracy z PUP, który będzie zajmował się rekrutacją uczestników pracowni wśród klientów PUP (spełniających wymogi gr. docelowej) oraz zbieraniem opinii od 10 wybranych pracowników PUP i MOPS, współpracujących z Pracownią Aktywizacji. Grupa ta będzie zajmować się poszukiwaniem i organizacją wsparcia, terapii, pomocy socjalnej i społecznej na potrzeby uczestników Pracowni. Do każdej grupy zadaniowej uczestnicy będą przydzieleni po konsultacjach z doradcą zawodowym i psychologiem w oparciu o predyspozycje zawodowe i osobowościowe, aby zapewnić jak najefektywniejsze dobranie członków każdego zespołu, w celu zapewnienia osiągnięcia założonych rezultatów projektu. Monitoring projektu będzie prowadzony poprzez spotkania koordynatora z zarządem Lidera i Partnerów, zebrania Grupy Sterującej, spotkania z opiekunami Pracowni Aktywizacji. Postępy realizacji projektu będą potwierdzone dokumentami i produktami powstałymi w wyniku jego realizacji m.in. ankiety, listy obecności, arkusze opinii, karty obserwacji, wyniki ewaluacji zewnętrznej. Raz na miesiąc dla PUP w Zgierzu przygotowywany jest raport z postępów w realizacji projektu, przedstawiany następnie przez dyrekcję Radzie Miasta Zgierza. Monitoring uczestników odbywać się będzie za pomocą dokumentów wymagających ich podpisów, do których należą: karty rejestracji, listy obecności na szkoleniach, listy odbioru materiałów szkoleniowych, deklaracje udziału w Pracowni, listy obecności na zajęciach w Pracowni, listy odbioru posiłków, listy odbioru certyfikatów kursów zawodowych, kserokopie umów o prace/cywilno-prawnych. Comiesięczne spotkania z doradcą zawodowym pozwolą zbadać poziom motywacji do działań jak i określić obszary deficytowe. Nowe narzędzie aktywizacji zostanie wprowadzone do 3 wybranych instytucji, które zdecydują się na nowy produkt, w celu zastosowania go przez użytkowników. Monitoring użytkowników będzie dotyczył zarówno fazy kreowania odpowiedniego partnerstwa jaki przygotowania uczestników Pracowni i organizowania jej działania. Opinie i uwagi użytkowników będą zbierane za pomocą ankiet oraz w trakcie bezpośrednich rozmów z grupą ekspertów, świadczących pomoc i wsparcie. Poza opiniami 10-ciu pracowników PUP i OPS, współpracującymi na rzecz powołanej przez nas Pracowni, zamierzamy zebrać opinię od 30 użytkowników, testujących produkt w pozostałych Pracowniach. Stanowi to zmianę w stosunku do założeń projektowych i wynika z potrzeby pozyskania wiarygodnej opinii środowiska, które ma odpowiednie doświadczenie i wiedzę, aby zweryfikować działanie nowego narzędzia. Strona 12

14 V. Sposób sprawdzenia, czy innowacja działa: Pierwszym krokiem sprawdzenia działania innowacji jest zgłaszanie się do Pracowni Aktywizacji byłych więźniów, którzy ukończyli program aktywizacyjno-szkoleniowy w zakładzie karnym. Udokumentowany listami obecności brak wakatów oznaczać będzie zainteresowanie nową formą wsparcia wśród grupy odbiorców. Jednym z ważniejszych czynników sprawdzenia działania innowacji jest ilość osób, które ukończyły udział w Pracowni Aktywizacji, znajdując zatrudnienie (ukończenie następuje z dniem podpisania umowy o pracę, umowy cywilno-prawnej z pracodawcą bądź dokumenty potwierdzające samozatrudnienie). Zatrudnienie uczestników Pracowni oznaczać będzie skuteczność działań aktywizujących (od bloku szkoleń wstępnych, poprzez pracę na rzecz Pracowni, po szkolenia zawodowe) jak i skuteczności nawiązania partnerstwa - zwłaszcza z organizacjami przedsiębiorców czy bezpośrednio z przedsiębiorcami jako jednostkami, które generują miejsca zatrudnienia a także kształtują lokalny rynek pracy. O skuteczności i gotowości do korzystania z proponowanego rozwiązania będzie zaświadczać udział środowiska biznesowego co najmniej 20 przedsiębiorców zainteresowanych opiniowaniem (wypełnianiem ankiet, udziałem w dyskusjach, konferencjach, dniach otwartych). Skalę innowacji określać będzie również gotowość do zawiązania partnerstwa międzyinstytucjonalnego i zorganizowanie Pracowni Aktywizacji w 3 instytucjach wsparcia. O sukcesie innowacji będzie świadczyć również zainteresowanie innych instytucji i organizacji pozyskujących Poradnik drogą elektroniczną oraz zainteresowanych skorzystaniem ze wsparcia grupy ekspertów w celu wprowadzania nowego produktu. Wymierne będzie również zainteresowanie ze strony decydentów a także instytucji odpowiedzialnych za wdrażanie polityki społecznej wprowadzeniem innowacji w nurt rozwiązań systemowych poszczególnych instytucji, organizacji, jednostek samorządowych itp. O pozyskaniu decydentów na rzecz innowacji świadczyć będzie aktywność przedstawicieli instytucji i organizacji, do których trafi informacja o produkcie a także pozytywna informacja zwrotna o gotowości do opiniowania produktu, uczestniczenia w dyskusji o jego ostatecznym kształcie oraz o warunkach wprowadzenia go do nurtu polityki społecznej. Niezmiernie ważnym elementem świadczącym o potrzebie wprowadzenia innowacji będzie pozytywny odzew oraz zainteresowanie środowiska więziennego oraz gotowość tego środowiska do udziału w dyskusjach, konferencjach, wyrażania opinii a przede wszystkim podpisania porozumień. Dodatkowo, w Projekcie przewidziano zewnętrzną ewaluację prowadzoną przez firmę zewnętrzną. Z ofert dostępnych na rynku wyłonimy firmę, która ma potencjał i doświadczenie zawodowe w prowadzeniu ewaluacji projektów (co najmniej roczne doświadczenie zawodowe, poparte referencjami) oraz posiada wiedzę odnośnie tematyki projektowej. Do wartości, jakimi powinna kierować się firma zaliczamy niezależność, rzetelność, uczciwość i obiektywizm. Ewaluator powinien kierować się zasadą równości płci, poszanowaniem różnic, zachować neutralność światopoglądową a przede wszystkim nie ulegać negatywnym stereotypom odnośnie grupy docelowej odbiorców. Powinien zapewnić niezależny i bezstronny przebieg procesu ewaluacji. Zewnętrzna firma na podstawie własnych narzędzi badawczych dokona oceny skuteczności projektu na kolejnych etapach jego realizacji a także możliwości i łatwości zastosowania go przez użytkowników. Planowane obszary ewaluacji będą obejmować następujące kryteria: 1. Trafność (cele a potrzeby) oceni stopień zgodności celów projektowych, w tym działania Pracowni Aktywizacji a potrzeb grup użytkowników i odbiorców, 2. Efektywność (nakłady a efekty) oceni relację uzyskanych efektów działania Pracowni Aktywizacji do poniesionych nakładów w tym: na wyposażenie pracowni, na szkolenia zawodowe, wsparcie psychologiczne, doradztwo zawodowe, kadrę kierowników i opiekunów,, Strona 13

15 3. Skuteczność (plan a wykonanie) oceni czy cele i wskaźniki projektowe są realizowane zgodnie z założonym harmonogramem a także stopień osiągniętych celów, 4. Użyteczność (efekty a potrzeby) oceni, w jakim stopniu działanie Pracowni Aktywizacji, w tym blok szkoleń aktywizujących, zawodowych czy wsparcie psychologiczne i doradztwo zawodowe jest zgodne z potrzebami jej uczestników a także czy zaproponowana forma wsparcia odpowiada potrzebom i zainteresowaniom przyszłych użytkowników produktu finalnego, 5. Trwałość (oddziaływanie projektu po jego zakończeniu) oceni stopień trwałości działania Pracowni Aktywizacji po zakończeniu projektu a także możliwości ich finansowania lub samofinansowania. Oprócz kryteriów standardowych, podczas ewaluacji projektów innowacyjnych będziemy zwracać uwagę na następujące czynniki: - zaangażowanie grup docelowych - dostępność narzędzia - jakość narzędzia Pracowni Dzięki temu uzyskamy niezależną opinię na temat działania zaproponowanej innowacji oraz wykaz błędów, które należy usunąć na etapie upowszechniania i włączania do nurtu polityki. Sprawdzi czy Pracownia Aktywizacji jest lepsza, skuteczniejsza i bardziej efektywna finansowo od stosowanych obecnie form wsparcia dla osób opuszczających jednostki penitencjarne. Z ofert dostępnych na rynku wyłonimy firmę, która ma doświadczenie w prowadzeniu ewaluacji projektów innowacyjnych oraz posiada wiedzę odnośnie tematyki projektowej. Etapy ewaluacji: 1. Na etapie planowania firma zewnętrzna przygotuje raport metodologiczny, w którym przedstawi między innymi harmonogram i sposób gromadzenia danych. 2. W drugim etapie firma zewnętrzna przeprowadzi badania, dzięki którym zgromadzi niezbędne dane do analizy i oceny działań zaproponowanych w projekcie. Badaniom będą podlegać miedzy innymi uczestnicy i kadra Pracowni Aktywizacji, trenerzy, kadra projektu, przedstawiciele Lidera i Partnerów. 3. Trzeci etap stanowi ilościowa i jakościowa analiza zebranych danych. 4. Końcowym etapem będzie ocena ewaluacji czyli sformułowanie wniosków i rekomendacji ujętych w raporcie końcowym. Końcowy raport ewaluacyjny będzie zawierał: - opis przedmiotu ewaluacji, - kryteria oceny, - pytania ewaluacyjne, - opis zastosowanych metod badawczych, - opis próby badawczej, - sposób prezentacji wyników, - wnioski i rekomendacje. Strona 14

16 VI. Strategia upowszechnia: Celem zaplanowanych działań upowszechniających jest stworzenie optymalnie korzystnych warunków i okoliczności, sprzyjających szerokiemu zainteresowaniu produktem opracowanym w Projekcie. Istotne jest stworzenie właściwej atmosfery podkreślającej wagę problemów osób karanych z jednoczesną akcją informacyjno-promocyjną innowacyjnego rozwiązania. Działania upowszechniające będą skierowane w szczególności do: -80 osób karanych przed zwolnieniem oraz pozostających bez zatrudnienia po zwolnieniu (21K/59M) w celu pogłębionego zdiagnozowania problemu tej grupy, zbieraniu opinii na temat gotowości skorzystania z nowej formy aktywizacji, testowania produktu, -personelu 160 instytucji wsparcia i pomocy społecznej, służb zatrudnienia, organizacji pożytku publicznego udział w diagnozowaniu potrzeby wprowadzenia nowego narzędzia aktywizacji, w testowaniu jego zastosowania w praktyce, badaniu opinii o wstępnej wersji produktu, z czego zakładamy, że 50% instytucji będzie aktywnie brać udział w badaniu -przedstawicieli władz lokalnych (10 decydentów), -przedstawicieli środowisk biznesowych w tym zakładamy, że 20 przedsiębiorców zadeklaruje współpracę z nowopowstałymi Pracowniami Aktywizacji -personelu jednostek penitencjarnych (172 szt. egz. Poradnika), -pracowników organizacji pozarządowych (320 szt. Poradnika w formie płyt CD) W program upowszechnienia innowacji na etapie testowania włączono takie działania, jak: przekazywanie merytorycznych informacji o produkcie i o przewidywanych rezultatach jego wprowadzenia oraz zbieranie opinii o nim i dyskutowanie założeń produktu w trakcie prowadzonej pogłębionej analizy. Dotyczyło to zarówno kierownictwa zakładu karnego, w którym realizowano szkolenia, jak i ankietowanych grup: odbiorców, użytkowników oraz przedsiębiorców a także wśród osób ze strony Partnerów bezpośrednio współpracujących z Pracownią (w sumie ok. 100 osób). Do działań upowszechniających na tym etapie zaliczyć należy również przekazywanie przez grupę sterująca comiesięcznych raportów dotyczących szczegółowych działań w projekcie, za pośrednictwem PUP w Zgierzu (Partnera w Projekcie), do wiadomości Rady Miasta Zgierza, co przyczyniło się do zaangażowania uwagi i zainteresowania decydentów ideą innowacji. Na etapie testowania Produktu, zaplanowano ponadto następujące działania upowszechniające: -przygotowanie 5 artykułów sponsorowanych w prasie o zasięgu ogólnopolskim, przedstawiających ideę innowacji, jej rezultaty i wielowymiarowe korzyści, -przygotowanie 3 ogłoszeń prasowych o zasięgu ogólnopolskim prezentujących temat konferencji, zapraszających do udziału w niej przedstawicieli konkretnych grup i instytucji, -udostępnienie Poradnika na stronach internetowych: Pracowni, Lidera i Partnerów w Projekcie oraz zorganizowanie forum dyskusyjnego dla potencjalnych użytkowników na temat jego ostatecznego kształtu (przewidywany odzew ok. 100 osób), Strona 15

17 -stworzenie internetowej bazy najczęściej zadawanych pytań i udzielanych odpowiedzi, wypracowanej na podstawie spotkań indywidualnych, zbierania opinii w trakcie testowania, w czasie seminariów z ekspertami oraz zebranych podczas konferencji,-rozesłanie ostatecznej wersji Poradnika w formie elektronicznej lub papierowej do: Centralnego Zarządu Służby Więziennej i podległych OISW (15) oraz do zakładów karnych (86 jednostek), do Ośrodków Pomocy Społecznej i Urzędów Pracy (380), organizacji pozarządowych (320) oraz 40 organizacji, zrzeszeń pracodawców oraz izb gospodarczych na terenie kraju -cykliczne (kwartalne) organizowanie dni otwartych w Pracowni Aktywizacji dla użytkowników, przedsiębiorców i organizacji przedsiębiorców, przedstawicieli środowisk, zainteresowanych bezpośrednio wprowadzeniem innowacji (więzienników, kuratorów sądowych), przedstawicieli władz, decydentów i osób odpowiedzialnych za regionalną politykę społecznej (UMŁ, RCPS) oraz zbieranie w trakcie ich opinii, prowadzenie obserwacji, bezpośrednich rozmów i dyskusji. Przewidujemy około 100 osób, które skorzystają z dni otwartych przez okres testowania produktu, -organizowanie 5 spotkań (jedno w kwartale) lobbingowych grupy sterującej w urzędach w celu promowania produktu wśród decydentów, -opracowanie zwięzłej, merytorycznej informacji o produkcie, o okolicznościach, możliwościach i korzyściach wynikających z jego wprowadzenia w system oraz przekazanie jej mailowo do kilku instytucji mających wpływ na kształt rozwiązań systemowych (CZSW, Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej) oraz do osób, uważanych za ekspertów i autorytety w dziedzinie świadczenia pomocy osobom zagrożonym wykluczeniem, -przygotowanie listów intencyjnych do wybranych instytucji (RST, IP, PUP w Zgierzu, Urząd Miasta Zgierza, Urząd Miasta Łodzi, RCPS w Łodzi, MOPS w Łodzi, WUP w Łodzi, Zakład Karny Nr 1 w Łodzi, OISW w Łodzi), z prośbą o przyjęcie na siebie roli emisariuszy produktu w dotarciu i pozyskaniu przychylności decydentów nadrzędnych instytucji, -rozesłanie w formie elektronicznej informacji promocyjnych do konkretnych instytucji, które mogą być zainteresowane wprowadzeniem Pracowni Aktywizacji w zakres świadczonej pomocy: do Ośrodków Pomocy Społecznej i Urzędów Pracy oraz organizacji pozarządowych świadczących pomoc osobom zagrożonym wykluczeniem. Efekty działań upowszechniających: - Pozyskanie zainteresowania opinii publicznej problematyką użytkowników i odbiorców poprzez artykuły prasowe, stronę internetową oraz szeroki dostęp do Poradnika - Powstanie nowych, niezależnych Pracowni Aktywizacji dzięki zainteresowaniu użytkowników nowym narzędziem oraz świadczeniu pomocy w jego stosowaniu poprzez organizację dni otwartych, listę najczęściej zadawanych pytań/forum internetowe/stronę www oraz działanie Grupy Ekspertów - Pozyskanie ogólnopolskiego zainteresowania nową formą wsparcia Pracownią Aktywizacji pośród przedstawicieli pracodawców oraz służb więziennych poprzez rozsyłkę Poradnika - Zainteresowanie decydentów, ekspertów oraz przedstawicieli władz lokalnych ideą projektu, pozyskanie zainteresowania i aprobaty dla stosowania nowego narzędzia poprzez organizację dni otwartych, spotkań lobbingowych oraz listy intencyjne Strona 16

18 VII. Strategia włączania do głównego nurtu polityki: Upowszechnienie i wdrożenie nowego produktu Pracowni Aktywizacji - wpisuje się w tendencję planowanych zmian w zakresie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Podjęta w Projekcie problematyka ma zatem szansę zainspirowania proponowanych zmian systemowych i wpisania się w nurt polityki wsparcia osób karanych. Zmiany w przepisach regulujących rynek pracy sprawią, że Pracownia stanie się odbiorcą projektowanych mechanizmów, których finansowanie mogłoby odbywać się np. z istniejącego Funduszu Pracy. Pracownia jako np. działalność regulowana ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i wymagającą wpisu do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia może z powodzeniem ubiegać się o środki z Funduszu Pracy przeznaczone na aktywizację zawodową osób pozostających bez zatrudnienia, w szczególności zagrożonych wykluczeniem społecznym. Zakończenie testowania produktu finalnego zbiegnie się z wejściem w życie nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Już teraz znamy jej założenia, które m.in. przewidują zlecanie usług aktywizacyjnych podmiotom niepublicznych świadczącym usługi na rzecz osób bezrobotnych. W założeniach do nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy planuje się, że skala zaprojektowanych rozwiązań w zakresie zlecanych usług będzie uzależniona od dostępnych środków Funduszu Pracy. Zakładając przeciętny koszt aktywizacji bezrobotnego w kwocie maksymalnej do 10 tys. zł, to szacowana liczba bezrobotnych przekazanych do obsługi agencjom zatrudnienia w 2014 roku będzie wynosić co najmniej 16 tys. Rocznie zakłady karne w Polsce opuszcza około 90 tys. osób średnio w miesiącu nie całe 8 tys. Zatem liczba osób wymagających wsparcia Pracowni Aktywizacyjnej jest nieporównywalnie większa niż projektowane rozwiązania w zakresie zlecanie aktywizacji osób bezrobotnych agencjom zatrudnienia. Jednak założenia do nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przewidują również realizację programu PAI, w ramach którego osoba bezrobotna otrzyma wieloaspektowe wsparcie mające na celu przezwyciężenia istniejących deficytów i pomoc w podjęciu zatrudnienia. Program PAI składa się z dwóch bloków działań. W ramach drugiego bloku INTEGRACJA działania zlecone zostaną instytucjom pożytku publicznego. Zatem Pracownia Aktywizacji działająca w oparciu o przepisy (NGO) mogłaby funkcjonować w ramach kontraktu socjalnego. Aby zabezpieczać środki na potrzeby własnej działalności oraz generować innowacyjne pomysły dotyczące aktywizacji zawodowej, Pracownia może wykorzystywać istniejące mechanizmy ekonomii społecznej, takie jak Centra Integracji Społecznej, Spółdzielnie Socjalne lub Kluby Integracji Społecznej. Pozwala to zastosowanie innej, niż wymienione w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, formy zatrudnienia wspieranego, która odciąży pracodawców od nadmiernych kosztów a jednocześnie zabezpieczy ich interes, gdyż stwarza możliwość zweryfikowania przyszłych pracowników. Uczestnicy Pracowni mogą tworzyć spółdzielnie socjalne na potrzeby konkretnych pracodawców, chcących zlecić określoną pracę, którzy zrefinansują spółdzielni wynagrodzenie uczestników, bez ponoszenia dodatkowych kosztów np. z tytułu ZUS. Rozwiązanie takie powinno zachęcać przedsiębiorców do współpracy i powodować zatrudnianie byłych więźniów. Proponowany przez nas system daje szanse na ograniczenie szarej strefy i jest szczególnie korzystny dla osób z dużymi problemami na rynku pracy tj. po wyrokach. Pracownia Aktywizacji może funkcjonować w ramach istniejących struktur i narzędzi wspierających, takich jak: Kluby Pracy, Agencje Zatrudnienia, Centra lub Kluby Integracji Społecznej. Wprowadzenie innowacji do polityki będzie wymagać zarówno zmian legislacyjnych (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej) jak i decyzji administracyjnych o włączeniu nowego rozwiązania do Strona 17

19 systemu pomocy postpenitencjarnej, pomocy społecznej i zatrudnienia oraz o zabezpieczeniu środków materialnych i osobowych na przewidziane działania w ramach projektów systemowych. Decyzje te winny dotyczyć następujących obszarów: 1. Włączenie informacji o Pracowni Aktywizacji w zakres informacji o możliwościach uzyskania pomocy, przekazywanych skazanemu przed zwolnieniem, (zgodnie z art. 166 par 2 KKW), zapewnienie środków z Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej na realizację specjalnego programu szkoleniowo-treningowego wobec skazanych (na podstawie par. 14 rozporządzenia z dnia r. Ministra Sprawiedliwości w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej) w trybie zarządzenia Dyrektora CZSW, 2. Wprowadzenie Pracowni Aktywizacji w zakres narzędzi aktywizacji zawodowej i społecznej instytucji rynku pracy oraz wsparcia i pomocy społecznej a tym samym zabezpieczenie na jej działanie zasobów osobowych, finansowych i organizacyjnych w trybie zarządzenia Dyrektora MOPS, 3. Dotacje i system profitów dla pracodawców na zabezpieczenie kosztów związanych z zatrudnieniem wspieranym (z Funduszy Pracy), którym będą objęci uczestnicy Pracowni Aktywizacji w trybie decyzji wewnętrznych poszczególnych Dyrektorów PUP, w których będą działać Pracownie. Nowe rozwiązanie wpisuje się również w kontekst planowanej nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która zakłada zlecanie niektórych działań aktywizacyjnych instytucjom pożytku publicznego. Zatem Pracownia Aktywizacji działająca w oparciu o przepisy (NGO) mogłaby funkcjonować w ramach kontraktu socjalnego. Projektowane zmiany ustawowe nie są jednakże niezbędne do wprowadzenia nowego narzędzia aktywizacyjnego do praktyki, które może funkcjonować na gruncie istniejących przepisów prawa. Ustawa o promocji zatrudnienia w nowym kształcie może jedynie wspomóc działalność Pracowni Aktywizacji, której finansowanie mogłoby odbywać się np. z istniejącego Funduszu Pracy. Planowane działania służące włączaniu w nurt polityki: -zorganizowanie ogólnopolskiej konferencji podsumowującej dla 100 osób: przedstawicieli i podmiotów, które będą korzystały z innowacji (przedstawicieli instytucji wsparcia i pomocy społecznej, organizacji pożytku publicznego, biznesu i otoczenia biznesu) oraz dla decydentów odpowiednich sektorów polityki regionalnej i krajowej a także ekspertów w dziedzinie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, przedstawienie na konferencji rezultatów działania Pracowni Aktywizacji i dobrych praktyk, zaprezentowanie i przekazanie uczestnikom Poradnika, -opracowanie i zamieszczenie Raportu z przebiegu konferencji na stronach internetowych: Lidera i Partnerów, przesłanie Raportów w formie elektronicznej do decydentów i ekspertów a także do mediów np. telewizja lokalna, bezpłatna prasa (np. Metro), prasowe portale internetowe, -pomoc w tworzeniu nowych Pracowni Aktywizacji w instytucjach, które zdecydują się na nowy produkt, poprzez kreowanie odpowiedniego partnerstwa instytucjonalnego, bieżący monitoring działania Pracowni, wsparcie ekspertów, zbieranie i analizę opinii, udział w rozwiązywaniu bieżących problemów, -Mainstreaming horyzontalny: Do użytkowników należą instytucje takie jak: PUP-y, OPS-y, NGO. Działania polegać będą na pomocy w tworzeniu nowych Pracowni Aktywizacji poprzez kreowanie partnerstwa międzyinstytucjonalnego, bieżącym monitoringu działania Pracowni, wsparciu ekspertów, zbieraniu i analizy opinii, udziale w rozwiązywaniu bieżących problemów. Przekazanie nowego narzędzia ze wsparciem merytorycznym ograniczy trudności i niepowodzenia, zwiększy gotowość do jego stosowania przez inne instytucje. Strona 18

20 Mainstreaming wertykalny: 1) Działania skierowane do Cenralnego Zarządu Służby Więziennej, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, MOPS-y, WUP-y przy opracowaniu zwięzłej, merytorycznej informacji o produkcie i sposobie wprowadzenia go w system oraz przekazanie wraz z Poradnikiem. Wspólnie świadczona pomoc różnych instytucji, dzięki wprowadzeniu nowego rozwiązania zapewni to, że zadania nie będą dublowane a rozwiązania systemowe zabezpieczą wprowadzenie i finansowanie Pracowni Aktywizacji. 2) Wspłółpraca z członkami KST i IP zapewni kontakt i lobbowanie na rzecz wprowadzenia nowego rozwiązania. Dzięki przychylności decydentów na rzecz rozwiązań projektowych i zaangażowaniu wielu środowisk zwiększą się szanse na wprowadzenie innowacji do głównego nurtu polityki. 3) Współpraca ze strukturami na szczeblu lokalnym: UM Zgierza, UM Łodzi, RCPS w Łodzi, MOPS w Łodzi, WUP w Łodzi, Zakład Karny Nr 1 w Łodzi, OISW w Łodzi poprzez organizowanie spotkań (jedno w kwartale) lobbingowych grupy sterującej w urzędach oraz wysyłanie listów intencyjnych z prośbą o przyjęcie na siebie roli emisariuszy produktu. Działania te mają na celu zwrócenie uwagi decydentów na skalę zjawiska na szczeblu lokalnym, współpracę podczas promocja nowego narzędzia oraz wsparcie w rekrutacji i pozyskaniu środków finansowych uczestników dla wsparcia działającej jak i nowo otwartych Pracowni Aktywizacji. Efekty działań włączających: - Włączenie w programy resocjalizacyjne bloku szkoleń oraz informacji o nowej formie wsparcia - Wspólnie świadczona pomoc różnych instytucji, dzięki wprowadzeniu nowego narzędzia zadania nie będą dublowane - Wprowadzenie optymalnych rozwiązań korzystnych zarówno dla odbiorców, użytkowników i pracodawców - Wprowadzenie optymalnych rozwiązań i uzyskanie sukcesów w aktywizacji zawodowej uczestników, w tym w znalezieniu zatrudnienia - Włączenie w programy resocjalizacyjne bloku szkoleniowego oraz informacji o nowej formie wsparcia -Pozyskanie przychylności decydentów na rzecz rozwiązań projektowych -Wprowadzenie optymalnych rozwiązań korzystnych dla pracodawców VIII. Kamienie milowe II etapu projektu: Terminy kluczowe dla przebiegu II etapu projektu: r uruchomienie działania Pracowni Aktywizacji w tym: zakup sprzętu komputerowego i biurowego; podpisanie umów z dostawcami usług telekomunikacyjnych; podpisanie umowy wynajmu lokalu, zatrudnienie kadry: opiekunów, kierowników, doradcy zawodowego i psychologa; r zakończenie bloku szkoleń dla uczestników Pracowni Aktywizacji, zrekrutowanych z klientów PUP w Zgierzu r działanie strony internetowej Pracowni Aktywizacji, r raport z I ewaluacji zewnętrznej, r zakończenie bloku szkoleń w zakładzie karnym, r - uruchomienie pakietu szkoleń zawodowych dla uczestników Pracowni Aktywizacji, r raport z II ewaluacji zewnętrznej, Strona 19

Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina. Kraków, 14marca 2012 rok

Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina. Kraków, 14marca 2012 rok Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina Kraków, 14marca 2012 rok Proces certyfikacji Niezbędna część produktu innowacyjnego Certyfikacja jako narzędzie włączania produktu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją

Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Załącznik 13 Minimalny wzór opisu produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego wraz z instrukcją Opis produktu finalnego projektu innowacyjnego testującego (maksymalnie 6 stron) Temat innowacyjny.

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW

RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW Załącznik nr 2 WARSZTATY dla przygotowania strategii projektu innowacyjnego testującego: Laboratorium Dydaktyki Cyfrowej dla Szkół Województwa Małopolskiego PO KL 9.6.2 RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW Łączny

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PI ODRODZENIE FENIKSA innowacyjny model współpracy instytucji publicznych i niepublicznych z przedsiębiorstwami

Bardziej szczegółowo

PORADNIK WSTĘP. Strona 1. Biuro projektu: ul. Więckowskiego 29 lok 5, 90-727 Łódź, tel. 42 630-36-07 fax. 42 209-33-06, poczta@uwolnienie.

PORADNIK WSTĘP. Strona 1. Biuro projektu: ul. Więckowskiego 29 lok 5, 90-727 Łódź, tel. 42 630-36-07 fax. 42 209-33-06, poczta@uwolnienie. ZAŁĄCZNIK 1 Wstępna wersja produktu finalnego: Model współpracy międzyinstytucjonalnej na rzecz wdrażania innowacyjnej formy aktywizowania osób zagrożonych wykluczeniem społecznym z powodu odbywania kary

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 Podsumowanie realizacji projektu systemowego : DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ 2010 W 2010 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w Grybowie realizował projekt systemowy DOBRY START SZANSĄ NA PRACĘ współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami Errata do Planu działania na lata 2007-2008 dla Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna (sprostowanie treści dokumentu w związku z pomyłką techniczną polegającą na zamianie opisu działań pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz z budżetu państwa

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz z budżetu państwa Regulamin uczestnictwa w Projekcie Lepsze jutro od bierności do aktywności II edycja Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII. Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

1. Informacje o projekcie

1. Informacje o projekcie REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W V EDYCJI PROJEKTU Aktywizacja społeczno-zawodowa osób bezrobotnych z Gminy Zawichost Realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.2: Współpraca podmiotów działających w zakresie ułatwiania wchodzeniu na rynek pracy osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym

Działanie 1.2: Współpraca podmiotów działających w zakresie ułatwiania wchodzeniu na rynek pracy osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym Publikacja opracowana w trakcie realizacji projektu: Pomost model aktywnej formy wsparcia osób karanych współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Działanie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU BANK PROGRAMÓW GRUPOWYCH PORAD ZAWODOWYCH I GRUPOWEJ INFORMACJI ZAWODOWEJ 2014r. Bank Programów Porad Grupowych i Grupowych Informacji Zawodowych w Powiatowym Urzędzie Pracy

Bardziej szczegółowo

TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ.

TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ. Model pracy wychowawczej ukierunkowanej na edukację i aktywizację zawodową wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych w oparciu o trójsektorową współpracę TŁO OPRACOWANIA MODELU PRACY WYCHOWAWCZEJ.

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w projekcie Razem ku lepszej przyszłości

Regulamin uczestnictwa w projekcie Razem ku lepszej przyszłości Regulamin uczestnictwa w projekcie Razem ku lepszej przyszłości realizowanym przez w Rumi w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet VII, Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria" 1. Informacje o projekcie

Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria 1. Informacje o projekcie Regulamin uczestnictwa w projekcie Aktywizacja społeczno-zawodowa osób długotrwale bezrobotnych w Gminie Bogoria" Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r.

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. Załącznik 1 do Uchwały nr XXXIII/333/14 Rady Gminy Gnojnik z dnia 16 kwietnia 2014 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY GNOJNIK NA ROK 2014 GNOJNIK 2014 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE II. CELE PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Krajowa Instytucja Wspomagajàca

Krajowa Instytucja Wspomagajàca Program Operacyjny Operacyjny Kapita Ludzki Kapita Ludzki Krajowa Instytucja Instytucja Wspomagajàca Centrum Wspomagajàca Projektów Europejskich Centrum Projektów Europejskich EMPOWERMENT W PROJEKTACH

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU

POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU BANK PROGRAMÓW GRUPOWYCH PORAD ZAWODOWYCH I GRUPOWEJ INFORMACJI ZAWODOWEJ 2013r. Bank Programów Porad Grupowych i Grupowych Informacji Zawodowych w Powiatowym Urzędzie Pracy

Bardziej szczegółowo

AKTYWNI NA RYNKU PRACY

AKTYWNI NA RYNKU PRACY PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji

Bardziej szczegółowo

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL)

Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Projekty systemowe Ministerstwa Sprawiedliwości w ramach Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Ministerstwo Sprawiedliwości, jako jeden z beneficjentów

Bardziej szczegółowo

Tabela 2. Struktura i zakres treści programów modułowych umożliwiających prowadzenie szkoleń z wykorzystaniem e-learningu

Tabela 2. Struktura i zakres treści programów modułowych umożliwiających prowadzenie szkoleń z wykorzystaniem e-learningu 3. Efektywna współpraca z klientem urzędu 2. Dane o rynku i ich wykorzystywanie 1. Rola i zadania służb zatrudnienia Tabela 2. Struktura i zakres treści programów modułowych umożliwiających prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r.

Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uchwała Nr VII / 18 / 04 Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie wyrażenia opinii dotyczącej realizacji w latach 2004 2005 projektów: Bemowski Program Wspierania Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Załącznik Nr 2 do sprawozdania Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1. Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji Poddziałanie 7.1.2. Rozwój i upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca

REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca 1 REGULAMIN REKRUTACJI realizowanej przez Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu do projektu pn. Aktywny mikroprzedsiębiorca w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytetu VIII Regionalne kadry gospodarki

Bardziej szczegółowo

4. Szacunkowa wartość zamówienia (bez VAT): wartość zamówienia nie przekracza równowartości kwoty 30 000 euro wyrażonej w złotych.

4. Szacunkowa wartość zamówienia (bez VAT): wartość zamówienia nie przekracza równowartości kwoty 30 000 euro wyrażonej w złotych. Znak OPS 8110/POKL/ZP/ 6 /14 Kamionka Wielka, 2014-11-13 ZAPYTANIE OFERTOWE Ośrodek Pomocy Społecznej w Kamionce Wielkiej zaprasza Państwa do złożenia oferty na przeprowadzenie w ramach umowy zlecenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE CENTRUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOMU EUROPY

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE CENTRUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOMU EUROPY REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE CENTRUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH DOMU EUROPY 1 Informacje ogólne 1. Niniejszy Regulamin określa zasady uczestnictwa w projekcie Centrum Organizacji Pozarządowych Domu

Bardziej szczegółowo

Wracam do pracy. Ośrodek Pomocy Społecznej. Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy WAWER

Wracam do pracy. Ośrodek Pomocy Społecznej. Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy WAWER Wracam do pracy Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Budżet projektu Całkowite wydatki projektu 166 112,72 zł Wnioskowana kwota dofinansowania 132 866,72 zł 80% - dofinansowane z Europejskiego

Bardziej szczegółowo

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej

PO KL Priorytet I. Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.2. Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej Projekt innowacyjno-testujący pt. Model Wsparcia jako innowacyjne narzędzie wzmacniające współpracę publicznych i niepublicznych instytucji pomocy społecznej oraz przedsiębiorców dedykowane gminnym zespołom

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW Załącznik nr 4 do Szczegółowego opisu osi priorytetowych RPO WP 2014-2020 Zakres: Europejski Fundusz Społeczny Projekt do konsultacji, 22 maja 2015 r. RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Chrzanowie ul. Słowackiego 8, 32-500 Chrzanów; tel: 32 75 33 800, www.pup-chrzanow.pl; e-mail: krch@praca.gov.

Powiatowy Urząd Pracy w Chrzanowie ul. Słowackiego 8, 32-500 Chrzanów; tel: 32 75 33 800, www.pup-chrzanow.pl; e-mail: krch@praca.gov. Powiatowy Urząd Pracy w Chrzanowie ul. Słowackiego 8, 32-500 Chrzanów; tel: 32 75 33 800, www.pup-chrzanow.pl; e-mail: krch@praca.gov.pl Załącznik do zarządzenia nr 78/2015 Dyrektora Powiatowego Urzędu

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej projektu innowacyjnego testującego pt: 50+ doświadczenie Warszawa, 01 grudnia 2014 r Zamawiający: Agrotec Polska sp z oo, ul Dzika 19/23

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE PODCZAS SPOTKANIA INFORMACYJNEGO DOTYCZĄCEGO DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ W RAMACH DZIAŁANIA 7.4 PO KL Pytanie nr 1: Czy partnerem Beneficjenta może być

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r.

UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. UCHWAŁA Nr XIX/138/2012 RADY POWIATU W OSTRÓDZIE z dnia 18 maja 2012r. w sprawie przyjęcia Programu Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych w Powiecie Ostródzkim na 2012 rok Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/2014 Dyrektora PUP w Kolbuszowej REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW PROJEKTU STAŻ MOJĄ SZANSĄ w ramach projektu współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina. Kraków, 14 marca 2012 rok

Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina. Kraków, 14 marca 2012 rok Innowacyjne wykorzystanie coachingu do wspierania równowagi praca-rodzina Kraków, 14 marca 2012 rok PLAN PREZENTACJI Godzenie życia rodzinnego i zawodowego co to za problem? Jak powstał nasz projekt? Na

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych?

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Opracowanie: Cezary Konrad Wójcik, Politechnika Poznańska 18 czerwca 2007r. 1 Pomysł na projekt Wybór r odpowiedniego programu Dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Kontrakt na jakość Innowacyjne rozwiązania w Gminie Sopot. na rzecz kontraktowania usług społecznych

Kontrakt na jakość Innowacyjne rozwiązania w Gminie Sopot. na rzecz kontraktowania usług społecznych FUNDACJA NIESIEMY POMOC SPECTRUM PI Kontrakt na jakość Innowacyjne rozwiązania w Gminie Sopot na rzecz kontraktowania usług społecznych Nr projektu : POKL.05.04.02-00-C58/11 Biuro projektu: 81-381 Gdynia,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU. Aktywni od nowa. nr WND-POKL.07.02.01-08-007/12-00. Przepisy ogólne

REGULAMIN PROJEKTU. Aktywni od nowa. nr WND-POKL.07.02.01-08-007/12-00. Przepisy ogólne REGULAMIN PROJEKTU Aktywni od nowa nr WND-POKL.07.02.01-08-007/12-00 1 Przepisy ogólne 1. Regulamin określa zasady udziału w bezpłatnych szkoleniach realizowanych w ramach projektu nr WND-POKL.07.02.01-08-007/12-00

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

Twoja przyszłość w Twoich rękach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Twoja przyszłość w Twoich rękach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Twoja przyszłość w Twoich rękach Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt realizowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mońkach

Bardziej szczegółowo

III. Postępowanie konkursowe przeprowadza Gmina Sitkówka-Nowiny

III. Postępowanie konkursowe przeprowadza Gmina Sitkówka-Nowiny R E G U L A M I N otwartego konkursu na wybór partnera, podmiotu niezaliczanego do sektora finansów publicznych i nie działającego w celu osiągnięcia zysku, do projektu w ramach Priorytetu 8 Działania

Bardziej szczegółowo

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia

Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Wachlarz form wsparcia realizowanych przez WUP w Lublinie, skierowanych do osób powyżej 45 roku życia Marta Soboś Lublin, 25.03.2011 r. Wydziały Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie Wydział Badań i Analiz

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA. ,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA. ,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA w projekcie systemowym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Platerowie pod nazwą :,, Aktywizacja społeczno zawodowa bezrobotnych w gminie Platerów Platerów, dnia 02.01.2014

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013

Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013 Podsumowanie realizacji projektu systemowego : Nowa Szansa 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki W 2013 roku Gmina Troszyn/Ośrodek Pomocy Społecznej w Troszynie realizował projekt systemowy Nowa Szansa

Bardziej szczegółowo

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia:

4) Beneficjent wykorzystuje do realizacji usług aktywnej integracji następujące narzędzia: Załącznik nr 9 Szczegółowe obowiązki Beneficjenta wynikające z realizacji projektu w ramach Poddziałania 9.1.6 Programy aktywnej integracji osób i grup zagrożonych wykluczeniem społecznym tryb pozakonkursowy

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO PROJEKTU KS I

FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO PROJEKTU KS I Wpłynęło: Proszę wypełnić drukowanymi literami FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO PROJEKTU KS I Dn.... Nr... Do kogo:... Imię i nazwisko Data i miejsce urodzenia Miejsce zamieszkania PESEL Telefon kontaktowy, e-mail

Bardziej szczegółowo

Dążąc do aktywności Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Dążąc do aktywności Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego O realizacji projektu Dążąc do aktywności Ośrodek Pomocy Społecznej w Kobyłce, ul. Żymirskiego 2, 05-230 Kobyłka realizuje w okresie od 01.04.2013 do 30.06.2014 projekt systemowy pn. Dążąc do aktywności

Bardziej szczegółowo

FISZKA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH PRZYJĘTYCH DO DOFINANSOWANIA. Projekty Innowacyjne PO KL

FISZKA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH PRZYJĘTYCH DO DOFINANSOWANIA. Projekty Innowacyjne PO KL FISZKA PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH PRZYJĘTYCH DO DOFINANSOWANIA Projekty Innowacyjne PO KL 1 Priorytet / Działanie /Poddziałanie VII/ 7.1/7.1.1 2 Komponent centralny /Województwo Województwo lubelskie 3 IP

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Program Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Zamojskiego na 2014 rok SPIS TREŚCI

Program Integracji Społecznej i Zawodowej Osób Niepełnosprawnych dla Powiatu Zamojskiego na 2014 rok SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 2. Cele oraz przewidywane rezultaty Programu 3. Odbiorcy Programu 4. Metody realizacji Programu, działania i źródła ich finansowania 5. Sposób finansowania realizacji Programu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA. w projekcie pn. AKTYWNI SPOŁECZNIE I ZAWODOWO

REGULAMIN UCZESTNICTWA. w projekcie pn. AKTYWNI SPOŁECZNIE I ZAWODOWO REGULAMIN UCZESTNICTWA w projekcie pn. AKTYWNI SPOŁECZNIE I ZAWODOWO 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin uczestnictwa, zwany dalej regulaminem określa zasady procesu rekrutacji i uczestnictwa w ramach

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE DROGĄ ELEKTRONICZNĄ PRZED SPOTKANIEM INFORMACYJNYM W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 7.2.1 PO KL Pytanie nr 1: W związku z zamiarem złożenia

Bardziej szczegółowo

WAWER. Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy

WAWER. Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Projekt systemowy Małe kroki do sukcesu w Ośrodku Pomocy Społecznej Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy Projekt systemowy Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013 Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Czas odnowy klientów GOPS w Spytkowicach. na lata 2013-2014

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Czas odnowy klientów GOPS w Spytkowicach. na lata 2013-2014 REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE realizowanym przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Spytkowicach na lata 2013-2014 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO JAKO NARZĘDZIE AKTYWNEJ POLITYKI RYNKU PRACY

PARTNERSTWO JAKO NARZĘDZIE AKTYWNEJ POLITYKI RYNKU PRACY PARTNERSTWO JAKO NARZĘDZIE AKTYWNEJ POLITYKI RYNKU PRACY Kazimierz Dolny, 22-23 maja 2014 r. Dialog społeczny i partnerstwo na rynku pracy Polityka rynku pracy realizowana przez władze publiczne opiera

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Aktywność i podnoszenie kwalifikacji szansą na lepszą przyszłość

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Aktywność i podnoszenie kwalifikacji szansą na lepszą przyszłość Załącznik do Zarządzenia nr 19/2012 Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubniu z dnia 31.12.2012r. REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Aktywność i podnoszenie kwalifikacji szansą na lepszą przyszłość

Bardziej szczegółowo

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020

Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Harmonogram realizacji działań w 2014r. Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na terenie miasta Poznania w latach 2011-2020 Propozycje działań realizowanych w ramach programu zostały

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja Projekt Systemowy,, Determinacja Aktywna integracja - Akceptacja Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet

Bardziej szczegółowo

W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012

W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012 WIELOLETNI PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ROZWOJU I UPOWSZECHNIANIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM NA LATA 2013 2020 PROJEKT WRZESIEŃ 2012 1 CEL GŁÓWNY Wzmocnienie pozycji i roli ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Siedliszcze ogłasza otwarty konkurs na wybór partnera, podmiotu nie zaliczanego do sektora finansów publicznych i nie działaj

Wójt Gminy Siedliszcze ogłasza otwarty konkurs na wybór partnera, podmiotu nie zaliczanego do sektora finansów publicznych i nie działaj Wójt Gminy Siedliszcze ogłasza otwarty konkurs na wybór partnera, podmiotu nie zaliczanego do sektora finansów publicznych i nie działającego w celu osiągnięcia zysku do projektu w ramach Priorytetu 8

Bardziej szczegółowo

Regulamin uczestnictwa w projekcie

Regulamin uczestnictwa w projekcie Regulamin uczestnictwa w projekcie Regulamin uczestnictwa w projekcie Czas na aktywność w gminie Radomyśl Wielki realizowanym przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Radomyślu Wielkim Program Operacyjny Kapitał

Bardziej szczegółowo

I. Stan i struktura bezrobocia na dzień 31.12.2013 roku.

I. Stan i struktura bezrobocia na dzień 31.12.2013 roku. I. Stan i struktura bezrobocia na dzień 31.12.2013 roku. Na koniec grudnia 2013 roku zarejestrowanych było 3650 bezrobotnych w tym z miasta Skierniewice 2253 osoby i z powiatu skierniewickiego 1397 osób.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Analiza lokalnego rynku pracy. powiatu giżyckiego w 2006 roku.

Analiza lokalnego rynku pracy. powiatu giżyckiego w 2006 roku. Analiza lokalnego rynku pracy powiatu giżyckiego w 2006 roku. Giżycko 2007r. 1 Na koniec roku 2006 w ewidencji PUP zarejestrowanych było 6.345 osób bezrobotnych, w latach ubiegłych odpowiednio: - w roku

Bardziej szczegółowo

Rzeszów 2014. Człowiek najlepsza inwestycja

Rzeszów 2014. Człowiek najlepsza inwestycja Rzeszów 2014 Współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VII. Promocja integracji społecznej Działanie 7.2. Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja. 1 Informacje o projekcie

Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja. 1 Informacje o projekcie Regulamin rekrutacji i uczestnictwa w projekcie,,determinacja Aktywna integracja Akceptacja 1 Informacje o projekcie 1. Projekt pod nazwą,, Determinacja Aktywna integracja - Akceptacja realizowany jest

Bardziej szczegółowo

Regulamin projektu pt. Społeczny dialog mądre decyzje! POKL.05.04.02.00-E98/13

Regulamin projektu pt. Społeczny dialog mądre decyzje! POKL.05.04.02.00-E98/13 Regulamin projektu pt. Społeczny dialog mądre decyzje! POKL.05.04.02.00-E98/13 REALIZOWANEGO W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Działanie 5.4 Rozwój potencjału trzeciego sektora Poddziałanie 5.4.2

Bardziej szczegółowo

Projekt systemowy współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA

Projekt systemowy współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim zbliża się do końca realizacji działań w partnerskim Projekcie systemowym Integracja społeczna w powiecie stargardzkim. Miejski Ośrodek Pomocy

Bardziej szczegółowo

Lepsza przyszłość powiatowych urzędów pracy i ich klientów. Marek Wójcik

Lepsza przyszłość powiatowych urzędów pracy i ich klientów. Marek Wójcik Lepsza przyszłość powiatowych urzędów pracy i ich klientów Marek Wójcik Skuteczna interwencja ZPP! Udane negocjacje z resortem Udane negocjacje ZPP z resortem pracy i polityki społecznej w sprawie zapisów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Staże w Myszkowie 1 INFORMACJE OGÓLNE

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Staże w Myszkowie 1 INFORMACJE OGÓLNE REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Staże w Myszkowie 1 INFORMACJE OGÓLNE 1. Niniejszy regulamin określa warunki rekrutacji i uczestnictwa w ramach projektu Staże w Myszkowie. Nr KSI POKL.07.02.01-24-010/14

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZÓSTEJ EDYCJI

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZÓSTEJ EDYCJI REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W SZÓSTEJ EDYCJI PROJEKTU SYSTEMOWEGO SZANSA-POMOC-AKTYWIZACJA CZYLI SPA W MIEJSKIM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W ZGORZELCU 1 Informacje o projekcie 1. Szósta edycja projektu

Bardziej szczegółowo

Fundacja Bez Względu Na Niepogodę

Fundacja Bez Względu Na Niepogodę Konferencja Kariera jest kobietą tak jak Ty Warszawa, 30 stycznia 2009 Fundacja Kim jesteśmy? Fundacja powstała w 1990 r. Działamy non-profit na polu integracji społecznej, rynku pracy, edukacji. Realizujemy

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu realizacji zadań publicznych z wykorzystaniem form finansowych przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowanym

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować dobry projekt w programie Leonardo da Vinci?

Jak przygotować dobry projekt w programie Leonardo da Vinci? Jak przygotować dobry projekt w programie Leonardo da Vinci? Cechy dobrego projektu pomysł spójność logiczna właściwe partnerstwo efektywność klarowna strategia realizacji możliwość wpływu uczestników

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROJEKTU. Czas na aktywność w gminie Zbójno. Informacje o Projekcie

REGULAMIN PROJEKTU. Czas na aktywność w gminie Zbójno. Informacje o Projekcie Załącznik do zarządzenia nr 1/2014 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zbójnie z dnia 2 styczeń 2014 roku REGULAMIN PROJEKTU Czas na aktywność w gminie Zbójno Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Priorytet VII Promocja integracji społecznej

Priorytet VII Promocja integracji społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Dział Koordynacji Programów Europejskich 20-950 Lublin, Al. Racławickie 14 tel. +48 81 445 41 66, fax +48 81 445

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej

Karta oceny merytorycznej Załącznik nr do dokumentacji konkursowej /wzór/ Karta oceny merytorycznej na realizację Rewitalizacji Społecznej NUMER KONKURSU TYTUŁ PROGRAMU:...... NAZWA PROJEKTODAWCY:... OCENIAJĄCY (imię, nazwisko)....

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO

Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO Powiatowy Urząd Pracy w Oświęcimiu INWESTYCJA W KAPITAŁ LUDZKI POWIATU OŚWIĘCIMSKIEGO Projekty Powiatowego Urzędu Pracy w Oświęcimiu finansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO BD CENTER SPÓŁKA Z O.O. ul. Broniewskiego 1 35-222 Rzeszów tel. (017) 855 20 29 fax (017) 858 12 94 szkolenia@bdcenter.pl www.bdcenter.pl ZAPROSZENIE NA SZKOLENIA ETAPU UPOWSZECHNIANIA PRODUKTU FINALNEGO

Bardziej szczegółowo

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008

IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych Toruń, 6 czerwca 2008 Wsparcie podmiotów ekonomii społecznej i organizacji pozarządowych w ramach Działania 1.2 Wsparcie systemowe instytucji pomocy i integracji społecznej PO KL IX Wojewódzkie Forum Organizacji Pozarządowych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA BENEFICJENTÓW OSTATECZNYCH W PROJEKCIE REALIZOWANYM PRZEZ GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W TOKARNI 1

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA BENEFICJENTÓW OSTATECZNYCH W PROJEKCIE REALIZOWANYM PRZEZ GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W TOKARNI 1 REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA BENEFICJENTÓW OSTATECZNYCH W PROJEKCIE AKTYWNOŚĆ SZANSĄ NA SUKCES REALIZOWANYM PRZEZ GMINNY OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W TOKARNI 1 INFORMACJE O PROJEKCIE 1. Projekt Aktywność

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Program aktywizacji zawodowej kobiet

Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Program aktywizacji zawodowej kobiet Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Chcę być niezale na! Program aktywizacji zawodowej kobiet REALIZACJA PROJEKTU CHCĘ BYĆ NIEZALEŻNA!

Bardziej szczegółowo

Uwagi kryterium TAK NIE Uwagi. 1) Uzasadnienie możliwości realizacji założeń projektu

Uwagi kryterium TAK NIE Uwagi. 1) Uzasadnienie możliwości realizacji założeń projektu . Załącznik nr 4 do Regulaminu oceny wniosków o udzielenie wsparcia na realizację projektu pn.: Świadczenie usług informacyjnych i doradczych w sieci PK KSU Karta oceny merytorycznej wniosku o udzielenie

Bardziej szczegółowo

Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej

Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej Plan wdrożeń instrumentów współpracy finansowej w ramach koncepcji partycypacyjnej Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej Plan opracowany został w ramach projektu Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Twoja przyszłość w Twoich rękach

REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE. Twoja przyszłość w Twoich rękach REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE REALIZOWANEGO W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI DZIAŁANIE 6.1 PODDZIAŁANIE 6.1.1 1 Ilekroć w regulaminie jest mowa o : Projekcie należy przez

Bardziej szczegółowo

Tytuł programu: Działania aktywizujące rodziny wieloproblemowe Klub samopomocowy rodzin z familoków.

Tytuł programu: Działania aktywizujące rodziny wieloproblemowe Klub samopomocowy rodzin z familoków. Załącznik nr 1 Program Aktywności Lokalnej w Ośrodku Pomocy Społecznej w Czerwionce- Leszczynach przewidziany do realizacji w ramach projektu systemowego OPS i Twoja aktywność ku integracji współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKTACH. Działanie 8.1 Podniesienie aktywności zawodowej osób bezrobotnych poprzez działania powiatowych urzędów pracy

PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKTACH. Działanie 8.1 Podniesienie aktywności zawodowej osób bezrobotnych poprzez działania powiatowych urzędów pracy Załącznik do Uchwały Nr 52/1913/15 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 23 grudnia 2015 r. ZAŁOŻENIA DO PROJEKTÓW POZAKONKURSOWYCH WDROŻENIOWYCH W RAMACH DZIAŁANIA 8.1 REGIONALNEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDENCKIEJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ

PROGRAM STUDENCKIEJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu WYDZIAŁ NAUK SPOŁECZNYCH W GIŻYCKU KIERUNEK STUDIÓW: PROJEKTY UNIJNE I POZYSKIWANIE FUNDUSZY Z UE STUDIA PODYPLOMOWE NIESTACJONARNE ZATWIERDZAM REKTOR

Bardziej szczegółowo