Słowo Wstępne. Szanowni Państwo!

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Słowo Wstępne. Szanowni Państwo!"

Transkrypt

1 Słowo Wstępne REDAKCJA Redaktor Naczelny: Jerzy Kicki kom Sekretariat Redakcji: Agnieszka Stopkowicz tel , , kom Artur Dyczko tel , kom Redakcja elektroniczna: Piotr Turkot Wojciech Słowakiewicz Adres redakcji: tel./fax: fax: centrala: w.121 ul. Wybickiego KRAKÓW 65, skr. poczt. 49 z dopiskiem Nowe Górnictwo Pełny skład rady redakcyjno programowej podany zostanie w następnym numerze! Szanowni Państwo! Witamy na stronach elektronicznego, ale i papierowego czasopisma Now-e-górnictwo, którego ukazanie się jest możliwe dzięki wsparciu Przyjaciół i Sympatyków Szkoły Eksploatacji Podziemnej, ale też pomocy, jakiej udziela nam Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN. Zadeklarował on daleko idącą pomoc w realizacji naszych ambitnych celów. Wykorzystanie Internetu i jego możliwości do prezentacji i upowszechniania rezultatów prac naukowych, a także edukacji, nie podlega dzisiaj dyskusji. Rozwija się on błyskawicznie i swym zasięgiem objął cały świat. Warto zauważyć, że radio istniało 38 lat, zanim dotarło do 50 milionów ludzi; telewizji zajęło to 13 lat, natomiast sieci internetowej wystarczyły cztery lata. W początkach funkcjonowania Internetu nikt nie przypuszczał, że jednym z najpopularniejszych sposobów jego wykorzystania będzie elektroniczna poczta, a następnie multimedia i hipertekst. Nie tak dawno wyszukiwarka Google zaczęła udostępniać wybranym użytkownikom testową wersję nowej usługi arkusza kalkulacyjnego. Jedno z najciekawszych założeń funkcjonowania tego rozwiązania to możliwość pracy grupy osób nad tym samym dokumentem nie poprzez przesyłanie go przy pomocy poczty elektronicznej, lecz poprzez pracę na plikach będących w Internecie i udostępnianie ich zainteresowanym osobom. Już trwają próby innego interesującego rozwiązania multimedialnego jakim jest transmisja drogą radiową telewizji cyfrowej dla narzędzi przenośnych, takich jak komórki, palmtopy, smartfony. Należy też zauważyć, iż Internet dla coraz większej grupy osób pozostaje podstawowym źródłem informacji. W USA trzecia część Amerykanów w wieku do 39 lat stwierdza, że Internet to ich najważniejsze źródło informacji o świecie, z którego korzystają codziennie. Coraz częściej czynią to też młodzi Polacy. Now-e-górnictwo jest jednym z coraz liczniejszych na polskim rynku e-czasopism. International Encyklopedia of Information and Library Science podaje, iż czasopismem elektronicznym jest czasopismo opublikowane w elektronicznej formie i przeznaczone do odczytu na ekranie komputera. Harrod s Librarian Glossary określa czasopismo elektroniczne jako czasopismo dostępne w całości na dysku optycznym, w sieci lub innej elektronicznej formie. Autorki artykułu Czasopisma elektroniczne w bibliotekach naukowych (http://ebib.oss.wroc.pl) skąd zaczerpnąłem powyższe informacje, podają własną definicję czasopisma elektronicznego. Wg nich to czasopismo istniejące w postaci elektronicznej i dostępne przez medium elektroniczne. W dalszej części bardzo interesującego artykułu autorki koncentrują się na typowo bibliotekarskich problemach katalogowania, archiwizowania, udostępniania czasopism elektronicznych; podają jednocześnie ograniczoną dostępność tych czasopism. Nie przesądzając dalszych losów naszego e-czasopisma, pragnę zapewnić naszych Sympatyków, iż przynajmniej pierwsze trzy numery będą ogólnodostępne. Nasze czasopismo nie będzie tylko powieleniem wersji papierowej, ale jej uzupełnieniem i rozszerzeniem. Media elektroniczne stwarzają zupełnie nowe możliwości zaprezentowania trudnej i niezwykłej sztuki górniczej. Zamierzamy wykorzystywać te możliwości to będzie dodatkową atrakcją dla naszych odbiorców. Powstające czasopismo wpisuje się znakomicie w znane już wielu motto Szkoły Eksploatacji Podziemnej, którego autorem jest Profesor Bolesław Krupiński. Górnik zawsze był, jest i będzie człowiekiem postępu zarówno technicznego jak i społecznego, gdyż tylko postęp, bezustanne doskonalenie społecznych i technicznych warunków pracy, pozwala górnikowi coraz głębiej poznawać tajemnice ziemi, odkrywać jej skarby, zdobywać je ku pożytkowi powszechnemu, odwracać niebezpieczeństwa, którymi grozi przyroda, wyposażać kraj w siłę tejże przyrody. Now-e-Górnictwo to e-czasopismo adresowane do wszystkich, którym bliska jest branża górnicza, pokazywana dzięki najnowszym technikom multimedialnym i informatycznym. Mam nadzieję, że o tym jak bardzo mogą być one pomocne w codziennej działalności kadry inżynieryjno-technicznej i pracowników nauki, a także najmłodszych adeptów górnictwa sądzę, że przekonają /1

2 wszystkich niedowiarków już pierwsze sygnalne numery (po ich ukazaniu się zadecydujemy o jego dalszych losach i sposobie dystrybucji). Wierzymy, że zainteresuje ono wielu. Chcemy, aby było ono obecne w codziennej działalności naszych Czytelników. Przewidujemy, że część prezentowanych rozwiązań będzie w istocie ich upowszechnieniem w innej niż dotychczasowa postaci i będą to taką mamy nadzieję prace stojące na wysokim poziomie naukowym, o co zadba Rada Programowa i Redakcyjna czasopisma. Sądzimy, że w miarę kolejnych wydań nowego e-czasopisma uda się nam stworzyć działy tematyczne poświęcone różnym rozwiązaniom informatycznym i multimedialnym. Now-e-górnictwo jest częściową odpowiedzią na rewolucję technologiczną w komunikacji, w przekazywaniu informacji, którą zdążyliśmy się zafascynować ale jak powiedział Ryszard Kapuściński w jednym z wywiadów: nie zdążyliśmy natomiast jeszcze zastanowić się, do czego to ma służyć, jakie treści mają przekazywać te niesamowite narzędzia. To jest przecież tylko kolejny instrument stworzony przez cywilizację. Mamy wiele pomysłów, w jaki sposób rozwinąć nasze e-czasopismo zgodnie ze znanym powiedzeniem Seneki, iż nie wieją pomyślne wiatry statkom, które nie wiedzą, dokąd zmierzają. Pisząc o tym, że wiemy dokąd zmierzamy, odwołujemy się do wypowiedzi Dale Spender, australijskiej pisarki i badaczki, która stwierdza w jednym z trzydziestu wywiadów o przyszłości, jakie ukazały się pod wspólnym tytułem Prognozy ( Prognozy trzydziestu myślicieli o przyszłości wydawnictwo, Wyd. Zysk i S-ka, 2006), iż obecnie stajemy przed podobnym wyzwaniem jak w czasach kiedy wynaleziono druk. Tak jak wtedy, gdy podstawowe medium informacyjne rękopis zastąpił druk, tak dzisiaj druk jest wypierany przez media cyfrowe. I podobnie jak analfabeci w społeczeństwie piśmiennym byli skazani na swego rodzaju banicję rozumianą jako niemożność pełnowartościowego uczestnictwa we wspólnocie, tak też współczesnych analfabetów komputerowych czeka los outsiderów.... Należy sprawić nie tylko, by wszyscy członkowie społeczeństwa potrafili sprawnie obsługiwać komputery, ale również by posiadali własne miejsce elektroniczne, tak jak kiedyś książki. Wierzymy, że przy ścisłej współpracy z naszymi Czytelnikami uda się nam zrealizować nasze zamierzenia. Serdecznie zapraszamy do przekazywania nam komentarzy i sugestii. Zapraszamy do przesyłania artykułów i ciekawych informacji. O tych ostatnich będziemy również systematycznie informować w specjalnej rubryce. Wiele ciekawostek i informacji zamieszczanych będzie w ukazującym się w każdym numerze słowie od wydawcy. Nowe Górnictwo to także wielka szansa i nowa propozycja dla firm parających się multimediami i firm informatycznych. Informacje na temat możliwych form promocji i reklamy można znaleźć na stronie Reklama. Wierzę, że nasze e-czasopismo stanie się wielkim przyjacielem Państwa i będzie niezwykle pomocne w codziennej pracy. Redakcja 2006/1 3

3 Szanse technologii RFID w polskim przemyśle wydobywczym Idea identyfikacji radiowej jest znana od końca II wojny światowej, jeśli chodzi o zasadę działania. Wystarczy przypomnieć sobie, jak działał dip-meter, czyli popularny miernik każdego radiowca, czy też wykrywacz metali, aby po zapoznaniu się z zasadą działania systemów RFID przekonać się, że jest to dokładnie to samo. Co więcej, firmy oferujące systemy antykradzieżowe do sklepów, takie jak Sensormatic czy Checkpoint, są obecne na rynku od około 1960 roku, oferując proste detektory obecności nalepki z obwodem rezonansowym oraz systemy magnetoakustyczne oparte o namagnesowane blaszki, które nie wysyłały wprawdzie swojego numeru identyfikacyjnego, ale do dziś są wykorzystywane w wielu sklepach. dr inż. Jerzy KICKI Akademia Górniczo-Hutnicza, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków mgr inż. Artur DYCZKO Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków Co to jest RFID? RFID (Radio Frequency Identification) jest technologią, która wykorzystuje sygnał radiowy niskiej mocy do transmisji danych pomiędzy tagiem (etykietą), a czytnikiem. Nie jest konieczny bezpośredni kontakt optyczny tych elementów, identyfikacja odbywa się na odległość, również w ruchu. Etykieta RFID składa się z procesora i anteny umieszczonej na powierzchni elementów. Podstawowy system RFID składa się z trzech układów elektronicznych: - czytnika zawierającego nadajnik wysokiej częstotliwości i dekoder, - anteny, - transpondera, nazywanego również znacznikiem lub tagiem. Zadaniem czytnika jest wytworzenie zmiennego pola elektromagnetycznego wokół anteny, detekcja jego zaburzeń wywoływanych przez transmisję sygnału ze znacznika i dekodowanie uzyskanego sygnału. Pole magnetyczne wytwarzane przez antenę czytnika indukuje napięcie wysokiej częstotliwości w wielozwojowej cewce znajdującej się w transponderze. Po wyprostowaniu jest nim ładowany subminiaturowy kondensator zawarty w strukturze układu scalonego stanowiącego serce czytnika. Zastosowanie RFID w górnictwie Technologia RFID może być zastosowana praktycznie w każdej gałęzi przemysłu począwszy od przemysłu spożywczego do ciężkiego. Znaczniki zapisywalne lub posiadające dodatkowe sensory (temperatury, wilgotności lub specjalne), z własnym zasilaniem, przechowują zapisy o kolejnych procesach. Najbardziej istotną zaletą takiego rozwiązania jest fakt, że informacja o statusie podzespołu znajduje się nie tylko w bazie danych systemu, ale również w tagu umieszczonym na nim samym. W światowym górnictwie o pierwszych rozwiązaniach prowadzących do praktycznego wykorzystania funkcjonalności RFID w przemyśle wydobywczym poinformował RFID Journal opisując szeroko wdrożenie zrealizowane w należącej do Anglo American Platinum kopalni Paardekraal w Południowej Afryce. Kierownictwo kopalni dążąc do uporządkowania prowadzonej ewidencji kadrowej oraz poprawy bezpieczeństwa pracy wprowadziło znakowanie etykietami RFID osobistych lamp górników. Podjęte działania miały zapewnić szybką bieżącą informację o załodze oraz kontrolę obecności na stanowiskach pracy. Anteny czytające tagi RFID ulokowano w lampowni i na podszybiu kopalni. W polskim górnictwie węgla kamiennego pierwsze rozwiązania RFID dotyczą głównie optymalizacji gospodarki maszynami i urządzeniami wydobywczymi w kopalniach. Zespół w składzie Worek, Jankowski, Fitowski, Stankiewicz opatentował Przenośny zestaw do radiowej identyfikacji urządzeń w wyrobiskach górniczych, zwłaszcza sekcji obudów zmechanizowanych mający rozwiązać występujący w kopalniach istotny i nawarstwiający się problemem obiektywnej i nie /1

4 zawodnej identyfikacji olbrzymiej ilości elementów maszyn i urządzeń składających się na prowadzoną przez zakłady wydobywcze gospodarkę materiałową. W założeniu zaprojektowany przez zespół przenośny zestaw stanowić ma element większego systemu identyfikacji maszyn i urządzeń górniczych wykorzystujący technologię RFID. Podstawową zaletą tej metody - podnoszoną przez autorów - jest możliwość katalogowania poszczególnych pojedynczych elementów obudowy zmechanizowanej wprost w środowisku kopalnianym, często w trakcie prowadzonej eksploatacji złoża. Jest to o tyle istotne, iż stosowane dotychczas w kopalniach węgla kamiennego systemy identyfikacji elementów maszyn górniczych nie zapewniały trwałości i czytelności w trudnych warunkach środowiskowych. O zastosowaniu technologii RFID jest coraz głośniej również w KGHM Polska Miedź S.A. Tu również widzi się możliwość wykorzystania tagów RFID w procesie zarządzania maszynami oraz wspomagania procesów ewidencyjnych w module gospodarki remontowej systemu SAP R/3- funkcjonującym w kopalniach KGHM Polska Miedź S.A. Proces wdrożenia jest tu o tyle łatwiejszy, iż w kopalniach miedziowego koncernu funkcjonuje już system gospodarki maszynami górniczymi EKSPERT SMG, który dla zastosowania tagów RFID stanowić ma swoistą platformę informacyjną. Trzeba bowiem zdawać sobie sprawę z faktu iż wykorzystanie w przedsiębiorstwie technologii RFID wymaga i jest to warunek konieczny - zastosowania tzw. środków programowo-sprzętowych, które będą mogły zaadaptować dane wychwytywane przez czytnik RFID i zapisać je w formacie wymaganym przez aplikacje przedsiębiorstwa. Rozwiązanie prowadzące do rozbudowy systemu gospodarki maszynami górniczymi EKSPERT SMG w kierunku wykorzystania technologii RFID umożliwi zapewnienie szybkiego i sprawnego dostępu do informacji o realizacji zadań produkcyjnych oraz dostarczenie informacji dotyczącej oceny wydajności i efektywności gospodarowania tak samymi maszynami górniczymi jak i poszczególnymi ich podzespołami. Od lat w gospodarce maszynami górniczymi w KGHM Polska Miedź S.A. pojawiało się pytanie, co jest bardzie efektywne: regenerowanie zużytych podzespołów, czy kupowanie nowych podzespołów u producenta lub ich tańszych zamienników? A jeśli już regenerować, to czy robić to siłami własnymi, czy też może zlecać kooperantom zewnętrznym? W chwili obecnej bardzo trudno jest rzetelnie odpowiedzieć na tak postawione pytania, nie ma wiarygodnych danych, które pozwoliłyby jednoznacznie i z pełną odpowiedzialnością odpowiedzieć na te pytania. Wprawdzie z modułu materiałowego (PM) systemu SAP R3 można bez problemu zaimplementować te podzespoły jako osobne urządzenia PM przypisane do konkretnych maszyn - dla których można planować procesy remontowe oraz rejestrować wynikające z tego tytułu koszty - jednak jak pokazuje praktyka proces jest złożony. Mimo początkowych prób dotychczas nie udało się utrzymać dyscypliny ewidencji podzespołów maszyn górniczych. Wszystkie opisane powyżej mankamenty wydaje się eliminować oznaczenie wybranych podzespołów za pomocą opisywanych tagów RFID w sposób trwały przytwierdzonych do danego urządzenia. Olbrzymi postęp w zakresie technologii RFID gwarantuje niezawodność stosowanych tagów w ekstremalnych warunkach pracy, a co nie jest bez znaczenia z każdym niemal dniem upowszechniania się tej technologii na świecie staje się ona tańsza a zatem bardziej przystępna w zakupie i montażu. Innym niezwykle ciekawym kierunkiem rozwoju technologii RFDI możliwym do zastosowania tak w kopalniach miedzi jak i kopalniach odkrywkowych np.: węgla brunatnego - posiadających dużą ilość maszyn - jest wdrożenie bezkontaktowego systemu tankowania pojazdów. Do głównych zalet takiego rozwiązania należy zaliczyć między innymi zmniejszenie ilości dokumentów funkcjonujących w obrocie paliwami w kopalni, automatyzację obsługi licznika przejechanych kilometrów prowadzącą wprost do wyeliminowania oszustw i nieautoryzowanych tankowań, oraz automatyczne zasilanie danymi systemu transakcyjnego znakomicie porządkującego ewidencję finansowo księgową. w tym obszarze. Systemy RFID jak pokazuje praktyka są doskonałym przykładem na to, jak nowa technologia może zmienić obraz rynku, wykreować nowe aplikacje oraz definitywnie rozwiązać szereg problemów, które wcześniej spędzały wielu osobom sen z oczu. Radio Frequency IDentification (RFID), czyli metody identyfikacji obiektów wykorzystujące fale radiowe, zrewolucjonizowały współczesną logistykę towarów, systemy antykradzieżowe, kontrolę dostępu i rozliczania pracy, a nawet prac bibliotek /1 5

5 Wykorzystanie teledetekcji w monitoringu obszarów zdegradowanych w wyniku działalności górniczej Dr hab. inż. Beata Hejmanowska Ukończyła studia wyższe na Wydziale Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska w 1986 roku, specjalność fotogrametria i monitoring środowiska, broniąc pracę magisterską, pt. Termowizyjne badania laboratoryjnie preparowanych kompozycji gruntowych. Pracuje w Zakładzie Fotogrametrii, na Wydzia le Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie: Zainteresowania naukowe: termowizja, badanie wilgotności gruntów, modelowanie inercji termalnej gruntu, teledetekcja, klasyfikacja obrazu, korekcja zakłócającego panchromatyczne - kamera fotograficzna) i podczerwieni termalnej (kamera termowizyjna), przetwarzanie tradycyjnych obrazów teledetekcyjnych w zakresie fal widzialnych, bliskiej i dalekiej podczerwieni oraz mikrofal, danych hiperspektralnych, tworzenie i udostępnianie danych GIS, analizami przestrzennymi wykonywanymi z wykorzystaniem technik GIS, ryzykiem podejmowania decyzji związanym z wykorzystaniem technik GIS. Rozprawa: doktorska na temat: Numeryczne modelowanie inercji termalnej gruntu dla teledetekcyjnego określania jego wilgotności listopad 1997 habilitacyjna: Wpływ jakości danych na ryzyko procesów decyzyjnych wspieranych analizami GIS maj 2006 Rys. 1. Monitoring stanu wegetacji na zwałowisku zewnętrznym kopalni Bełchatów, 1990 rok Teledetekcja polega na badaniu obiektów i zjawisk w sposób bezkontaktowy. Zmiany zachodzące w środowisku mogą być monitorowane za pomocą danych teledetekcyjnych rejestrowanych w różnym czasie. Obecnie dostępne są dane teledetekcyjne o różnej rozdzielczości przestrzennej (wielkości piksela w terenie, Landsat (15, 30, 60 m), Ikonos (1,4 m) i rozdzielczości spektralnej (od 4 kanałów Ikonos, 7 kanałow Landsat, kilkaset kanałów Hiperion). Aktualnie coraz bardziej powszechne stają się zobrazowania hiperspektralne (kilkaset kanałów). Dla prawidłowej ich interpretacji konieczna jest znajomość wzorców, które mierzy się za pomocą spektrometrów. Następnie porównuje się wzorce uzyskane w wyniku pomiarów naziemnych lub laboratoryjnych z obrazami zarejestrowanymi z pokładu samolotów lub satelitów. Rys. 2. Zmiany w szczelności obudowy roślinnej (fragment zwałowiska zewnętrznego kopalni Bełchatów) /1

6 Obrazy teledetekcyjne poddawane są wstępnej korekcji polegającej na wpasowaniu w układ współrzędnych (możliwość wizualizacji na tle mapy) oraz na przykład na usuwaniu zniekształceń obrazów takich jak zagubione linie, czy nierównomierna rejestracja przez linijkę detektorów. Następnie obrazy teledetekcyjne są poddawane przetworzeniu w celu ekstrakcji informacji tematycznej, czyli przekształceniu obrazu do postaci interpretowanej przez specjalistów. Teledetekcja może być wykorzystana dla potrzeb analizy sytuacji lub analizy zmian w obszarach będących pod wpływem działalności górniczej. Przykładem zastosowania teledetekcji tradycyjnej mogą być prace badawcze prowadzone na obszarze kopalni Bełchatów (rys. 1 i rys. 2) oraz nowoczesnej teledetekcji dla kopalni siarki Jeziórko (rys. 3 i rys. 4). W wyniku działalności górniczej w Bełchatowie powstało zwałowisko zewnętrzne, które od lat jest rekultywowane. Stan rekultywacji był monitorowany teledetekcyjnie. Przykładem może być mapa szczelności obudowy roślinnej z roku 1987 uzyskana na podstawie zdjęć lotniczych (1: 8500). W roku 1990 przeprowadzony został eksperyment teledetekcyjny z wykorzystaniem bardziej nowoczesnych technik (zdjęć satelitarnych SPOT). W wyniku przeprowadzonych badań wykonano inwentaryzację stanu wegetacji na zwałowisku zewnętrznym oraz porównano oba stany. Innym przykładem wykorzystania danych teledetekcyjnych, w tym przypadku nowoczesnych, jest kopalnia siarki Jeziórko. W ramach projektu badawczego UE w 2001 roku uzyskano pierwsze w Polsce zobrazowania hiperspektralne. Wykorzystano do tego celu skaner DAIS z Niemieckiego Centrum Badań Kosmicznych (DLR). Ponadto pozyskano z amerykańskiego serwera darmowe zobrazowania ze skanera quasi hiperspektralnego: ASTER. Przeprowadzono próbę kartowania stanu rekultywacji na całym obszarze górniczym: Machów/Jeziórko oraz szczegółowego kartowania zanieczyszczenia gruntów siarką na obszarze kopalni Jeziórko. Rys. 3 Kompozycja w barwach umownych, w czerwonym kolorze kanał podczerwony (roślinność) Rys. 4 Przykład ekstrakcji tematycznej mapa użytkowania terenu na obszarze zagłębia siarki: Machów/Jeziórko 2006/1 7

7 Modelowanie uskoków z wykorzystaniem systemu informatycznego Minex mgr Jon Barber Surpac Minex Group (UK) Ltd. Członek Zarządu Surpac Minex Group, Dyrek tor ds. Węgla, VicePrezes Minex. Absolwent Wydziału Górniczego na Uniwersytecie w Nowej Południowej Walii. Ponad 30 lat praktyki w przemyśle węglowym. mgr inż. Gilbert Kalondji Surpac Minex Group (UK) Ltd. Dyrektor ds. Europy Wschodniej; Absolwent Wydziału Górnictwa i Geologii Akademii Górniczo-Hutniczej. Dotychczas: Główny Specjalista ds. Złóż (Lhoist Bukowa); Zastępca Dyrektora Wydziału Środowiska i Rolnictwa Świętokrzyski Urząd Wojewódzki. Od kilku lat zaznacza się wyraźne ożywienie w przemyśle wydobywczym. Połączone jest to ze zmianami zachodzącymi w tym obszarze. Rosnące zapotrzebowanie na surowce powoduje wzrost cen zarówno węgla kamiennego jak i surowców rudnych. Zapewnienie rytmicznych dostaw surowców o odpowiednio wysokiej jakości, wymusza wprowadzanie zmian w technologii wydobycia oraz wymaga doboru najbardziej optymalnego sposobu eksploatacji i co staje się coraz bardziej istotne wprowadzania zarządzania kontrolą jakości kopalin już na poziomie wydobycia. Personel górniczy odpowiedzialny za racjonalną eksploatację zasobów geologicznych staje przed nowymi wyzwaniami: optymalizowaniem wszelkich przedsięwzięć górniczych, redukowaniem zatrudnienia, sukcesywnym automatyzowaniem procesów wydobywczych, wciąż rosnącymi wymogami jakościowymi a także zmieniającymi się cenami produktów i zmiennymi kosztami eksploatacji. Wielkość posiadanych zasobów, stopień ich rozpoznania oraz racjonalna eksploatacja w sposób bezpośredni decydują o żywotności przedsiębiorstwa i o możliwości zapewnienia stałej jakości produktu na przestrzeni wielu lat. Jednym słowem: decyduje o konkurencyjności firmy na rynku. Konieczność przedstawiania planowanej eksploatacji nie tylko w ujęciu ilościowym ale także (a może przede wszystkim) jakościowym i ekonomicznym sprawia, że na etapie planowania inżynier górnik zmuszony jest do korzystania z wielu źródeł informacji, takich jak: dokumentacja geologiczna, wyniki analiz z bieżącej produkcji, informacje marketingowe o planowanej sprzedaży i cenie produktu, raporty o kosztach utrzymania parku maszynowego, kosztach produkcji i kosztach materiałów wybuchowych itp. Powinien on mieć także dostęp do aktualnych map eksploatacyjnych a także być świadomym ograniczeń narzuconych w Projekcie Zagospodarowania Złoża i w Planie Ruchu Zakładu Górniczego. Dysponując tego typu informacjami, można przystąpić do zaprojektowania kilku wariantów eksploatacji a następnie wybrać model najbardziej optymalny zarówno pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa pracy jak i osiągnięcia najkorzystniejszego wyniku ekonomicznego i jakościowego. Ostatnie zagadnienie wiąże się z koniecznością przewidywania zazwyczaj z dużym wyprzedzeniem rozwoju sytuacji górniczo-geologicznej oraz precyzyjnego przewidywania przebiegu pokładów złóż z uwzględnieniem deformacji tektonicznych. Powyższe wymagania oraz stopień złożoności zagadnienia spowodowały, że w latach 70- -tych XX wieku rozpoczęto poszukiwania narzędzi umożliwiających optymalizację prac projektowo-badawczych, związanych z kompleksową obróbką danych o złożu oraz planowaniem /1

8 eksploatacji górniczej. Trend ten zaowocował u schyłku ubiegłego stulecia powstaniem potężnych pakietów zintegrowanych programów górniczych. Istotny wzrost mocy obliczeniowych komputerów w ostatnich latach, sprawił, że efektywność projektowania eksploatacji z wykorzystaniem programów górniczych jest nieporównywalnie większa niż w przypadku stosowania metod klasycznych. Otwiera to nowe możliwości, niedostępne do tej pory dla inżynierów górników pracujących poza specjalistycznymi jednostkami badawczo-naukowymi. Pakiety oprogramowania geologiczno-górniczego wspierają pracę geologa i inżyniera górnika od momentu odkrycia złoża, określenia wielkości jego zasobów, jakości kopaliny, warunków hydrogeologicznych, tektonicznych poprzez planowanie udostępnienia złoża, projektowanie robót strzałowych aż do codziennego lub długoterminowego planowania wydobycia z uwzględnieniem ograniczeń złożowych, jakościowych, ilościowych i kosztowych. Do niedawna poważnym problemem było opracowanie dokumentacji geologicznej oraz przewidywanie przebiegu pokładów złóż zaburzonych tektonicznie. Szczególnie trudne było matematyczne opisanie algorytmu umożliwiającego automatyczne modelowanie złóż, w których występowały uskoki odwrócone. Postęp, który dokonał się w przeciągu ostatnich lat zaowocował stworzeniem narzędzi informatycznych zdolnych do modelowania nawet dwustu pokładów zaburzonych tektonicznie jednocześnie, a wyniki w zależności od ilości danych dostępne są w postaci trójwymiarowej w ciągu kilku sekund. Przedstawiona w artykule metodologia modelowania uskoków jest technologią opracowaną przez firmę Surpac Minex. Technika modelowania uskoków za pomocą systemu Minex pozwala kierując się wiekiem poszczególnych deformacji tektonicznych na odtworzenie pierwotnej struktury złóż pokładowych na podstawie danych z otworów geologicznych, a następnie przesunięcie pokładów wzdłuż płaszczyzn uskoków w celu uzyskania najbardziej realistycznego odwzorowania złoża. Metodologia zaproponowana przez Surpac Minex umożliwia przewidywanie przebiegu pokładów złoża również w strefach, w których nie dysponowaliśmy informacją geologiczną. Załączone rysunki przedstawiają kolejne etapy cyfrowego modelowania złoża, ze szczególnym uwzględnieniem przebiegu systemu uskoków /1 9

9 Zachowanie się górotworu w procesie eksploatacji grubego, silnie nachylonego pokładu węgla kamiennego na przykładzie systemu podbierkowego w KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. mgr inż. Marek Urbaś KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu Prezes Zarządu Dyrektor Kopalni KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu mgr inż. Tadeusz Lamot KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosnowcu Kierownik Działu Inwestycji, Przygotowania i Ekonomiki Produkcji - Główny Inżynier Inwestycji i Przygotowania Produkcji, KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. w Sosonowcu Dobór systemu eksploatacji złóż uzależniony jest od czynników geologicznych, górniczych, technicznych i ekonomicznych. Warunki geologiczne znajdują się poza wpływem człowieka, za wyjątkiem wyboru dogodnego do eksploatacji rejonu złóża. Do warunków geologicznych zalicza się takie parametry złoża jak grubość, kąt nachylenia, właściwości fizyko-mechaniczne skał stropowych i spągowych, zaburzenia w zaleganiu. Umowny podział złóż węgla i rud ze względu na grubość wynika z trudności, jakie występują przy eksploatacji złóż cienkich wymuszających zmiany technologii eksploatacji. Zważywszy na ten podział wyróżnia się złoża węgla: - cienkie do 1,5 m, - średnie 1,5 do 4 m, - grube powyżej 4m, oraz złoża rud: - cienkie do 3,0 m, - średnie 3,0 do 6 m, - grube powyżej 6m. Ze względu na kąt nachylenia wydziela się następujące grupy złóż: - poziome lub prawie poziome 0-5 0, - słabo nachylone , - silnie nachylone , - strome Złoża rud silnie nachylone i strome występują zdecydowanie częściej. To najważniejszy powód powstania szeregu odmian systemów eksploatacji pokładów silnie nachylonych stosowanych do złóż rudnych (rys. 1). Przykładem eksploatacji złoża silnie nachylonego węgla kamiennego jest eksploatacja w KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. Do wydobycia silnie nachylonego, grubego złoża węgla zastosowano tu podbierkowy system eksploatacji z chodnika eksploatacyjnego z zawałem stropu. Eksploatacja silnie nachylonego i grubego pokładu w warunkach polskich jest rzadkością. Słabo rozpoznany w skali światowej jest również wpływ wybierania złóż o takich parametrach na otaczający górotwór i powierzchnię. Dla analizy zmiany stanu naprężenia i odkształcenia w otoczeniu prowadzonej eksploatacji przeprowadzono serię symulacji numerycznych przy pomocy programu opartego o metodę różnic skończonych FLAC v Mgr inż. Agnieszka Stopkowicz Akademia Górniczo-Hutnicza, Katedra Geomechaniki, Budownictwa i Geotechniki Studia wyższe na Wydziale Górnictwa i Geoinżynierii AGH, specjalność geotechnika i budownictwo podziemne ukończyła w 2003 roku. Obecnie doktorantka na Wydziale Górnictwa i Geoinżynierii AGH specjalizująca się w dyscyplinie geotechnika górnicza. KWK Kazimierz-Juliusz Sp. z o.o. dla wybierania silnie nachylonego i grubego pokładu 510 wprowadziła nowatorski podbierkowy systemem eksploatacji z chodnika eksploatacyjnego z zawałem stropu. W partii M-3, zlokalizowanej we wschodniej części obszaru górniczego, gdzie stosowany jest wspomniany system, złoże zalega w postaci niecki z nachyleniem przekraczającym Pokład 510 w partii M-3 ma zmienną miąższość ok. 20 Rys. 1. System eksploatacji z podpiętrowym wybieraniem, gdzie 1-chodnik odstawczy, 2-chodnik ze zgarniakiem (skreper), 3-chodnik wentylacyjny, 4-nachylona półka i spąg komory /1

10 m i cienieje w stronę wychodni do kilku metrów. Złoże buduje węgiel półbłyszczący warstwowany, błyszczący z węglanami, lokalnie matowy o wskaźniku zwięzłości f 0,91 do 1,13. Pokład zaliczany jest do: - III stopnia zagrożenia tąpaniami w części nieodprężonej na głębokości ponad 400 m, - I stopnia zagrożenia tąpaniami na głębokości zalegania do 400 m oraz w części odprężonej na czas trwania odprężenia. Warstwy stropowe i spągowe budują piaskowce o zmiennym uziarnieniu, mułowce i węgle. W stosowanym systemie eksploatacyjnym pokład dzielony jest płaszczyznami prostopadłymi do stropu i spągu na tzw. panele o miąższości równej grubości pokładu. Pola eksploatacyjne udostępniane są z pochylni chodnikami eksploatacyjnymi wykonanymi z niewielkim wzniosem ok Chodniki te wykonywane są w obudowie prostokątnej. Pokład w poszczególnych panelach urabiany jest wachlarzowymi robotami strzałowymi (rys. 2). W dalszym etapie robót w celu wywołania zawału skał stropowych wykonywane są strzelania torpedujące otworami o długości ok. 50 m. Rys. 2. Schemat strzelań urabiających Model obliczeniowy stanowiła płaska, prostokątna tarcza utwierdzona po bokach i u dołu, gdzie zadano również warunki przemieszczeniowe. Model obciążono siłami masowymi wynikającymi z grawitacji. Rozpatrywano ośrodek uwarstwiony zachowujący się zgodnie z modelem sprężysto-plastycznym Coulomba-Mohra, który pozwala na uwzględnienie plastyczności górotworu, czyli nieliniowości jego charakterystyki naprężeniowo-odkształceniowej. Plastyczność górotworu uwzględniana jest przez przyjęcie założenia, że w obszarze ograniczonym pewnymi powierzchniami górotwór zachowuje się liniowo-sprężyście, a poza tym obszarem plastycznie. W programie MRS FLAC plastyczność uwzględnia założenie, że całkowity przyrost odkształcenia jest rozdzielany na przyrost odkształcenia sprężystego oraz przyrost odkształcenia plastycznego. W procedurze numerycznej jako pierwszy jest obliczany przyrost odkształcenia wynikający z zastosowania prawa Hooke a, a następnie na podstawie wartości odkształceń są określane naprężenia. Obliczenia przeprowadzono w przekroju poprzecznym przez partię złoża M-3 pola eksploatacyjnego A. W toku obliczeń symulowano drążenie poszczególnych chodników eksploatacyjnych oraz wybieranie prowadzone w poszczególnych panelach. Eksploatację pokładu modelowano zakładając, iż drążony w danym momencie chodnik eksploatacyjny oddziela od chodnika w którym prowadzone jest wybieranie złoża, co najmniej jeden wykonany już wcześniej chodnik eksploatacyjny. Eksploatację pokładu symulowano etapowo: etap pierwszy - wybieranie pokładu węgla, etap drugi - drążenie kolejnego chodnika eksploatacyjnego, etap trzeci - zawał skał stropowych. Obliczenia rozpoczęto od etapu, gdy wybrany jest tylko jeden chodnik eksploatacyjny 1A. W dalszej kolejności symulowane było wybranie kolejnych paneli, następnie drążenie chodników eksploatacyjnych i zawał skał stropowych. Rys. 3. Stan naprężenia (naprężenia pionowe s yy ) po wykonaniu zawału w panelach 1A-5A Obliczenia numeryczne wykonano w celu określenia zmian stanu naprężenia (rys. 3) i odkształcenia przy eksploatacji grubego, silnie nachylonego pokładu węgla. Symulację numeryczną wykonywano w krokach odpowiadających postępowi wybierania poszczególnych paneli, wykonywania zawału i drążenia kolejnych chodników eksploatacyjnych. Pozwoliło to wskazać miejsca podwyższonych naprężeń, określić stan przemieszczenia i zniszczenia w otoczeniu prowadzonej eksploatacji /1 11

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego dr inż. Edyta Brzychczy mgr inż. Aneta Napieraj Katedra Ekonomiki i Zarządzania w Przemyśle Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego

Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego Mogłoby się wydawać, iż kopalnia węgla kamiennego, która wydobywa teoretycznie jeden surowiec jakim jest węgiel nie potrzebuje tak zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH Pracownia Technologii Wydobycia i Przeróbki Surowców Skalnych Laboratorium Sejsmiki Górotworu mgr inż. Arkadiusz Grześkowiak WARUNKI OPTYMALIZACJI TECHNOLOGII ROBÓT STRZAŁOWYCH W ODKRYWKOWYCH ZAKŁADACH

Bardziej szczegółowo

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA

PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA PYTANIA EGZAMINACYJNE DLA STUDENTÓW STUDIÓW STACJONARNYCH I NIESTACJONARNYCH I-go STOPNIA I. Eksploatacja odkrywkowa (program boloński) 1. Klasyfikacja technologii urabiania i sposobów zwałowania w górnictwie

Bardziej szczegółowo

Technologia eksploatacji podwodnej i otworowej surowców stałych. Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GGiG-2-301-GO-s Punkty ECTS: 3

Technologia eksploatacji podwodnej i otworowej surowców stałych. Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GGiG-2-301-GO-s Punkty ECTS: 3 Nazwa modułu: Technologia eksploatacji podwodnej i otworowej surowców stałych Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GGiG-2-301-GO-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Górnictwo i Geologia

Bardziej szczegółowo

Systemy informatyczne handlu detalicznego

Systemy informatyczne handlu detalicznego dr inż. Paweł Morawski Systemy informatyczne handlu detalicznego semestr zimowy 2014/2015 KONTAKT Z PROWADZĄCYM dr inż. Paweł Morawski e-mail: pmorawski@spoleczna.pl www: http://pmorawski.swspiz.pl konsultacje:

Bardziej szczegółowo

XII KONFERENCJA DOKTORANTÓW I MŁODYCH UCZONYCH

XII KONFERENCJA DOKTORANTÓW I MŁODYCH UCZONYCH XII KONFERENCJA DOKTORANTÓW I MŁODYCH UCZONYCH Interdyscyplinarne zagadnienia w górnictwie i geologii 17-20 maja 2012 Szklarska Poręba Nie ma rzeczywistości samej w sobie, są tylko obrazy widziane z różnych

Bardziej szczegółowo

Kod modułu Fotointerpretacja obrazów lotniczych i satelitarnych. semestr letni (semestr zimowy / letni) brak (kody modułów / nazwy modułów)

Kod modułu Fotointerpretacja obrazów lotniczych i satelitarnych. semestr letni (semestr zimowy / letni) brak (kody modułów / nazwy modułów) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012 r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Fotointerpretacja obrazów lotniczych i satelitarnych Nazwa modułu w języku

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE

WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE WYKORZYSTANIE TECHNOLOGII RFID DO ZABEZPIECZENIA ZBIORÓW W WOLNYM DOSTĘPIE W BIBLIOTECE UNIWERSYTETU PAPIESKIEGO JANA PAWŁA II W KRAKOWIE Marta Wójtowicz-Kowalska marta.wojtowicz_kowalska@upjp2.edu.pl

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

Praca mgr/inż. Student. Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor. Blachowski Jan Blachowski Jan Błażej Ryszard

Praca mgr/inż. Student. Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor. Blachowski Jan Blachowski Jan Błażej Ryszard Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor 2012/w/20 2012/w/23 2008/w/50 2011/w/16 2009/w/5 2009/w/7 2009/w/8 2012/w/26 2009/w/136 2009/w/139 2011/w/30 Publikacja wybranych danych planistycznych z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus:

Publisher Panel jest podzielony na 3 działy, z których każdy oferuje zaawansowane narzędzia do prowadzenia czasopisma w systemie Index Copernicus: 1. Co to jest Publisher Panel? Publishers Panel jest częścią międzynarodowego systemu Index Copernicus składającego się z kilku powiązanych ze sobą działów dotyczących literatury naukowej, naukowców, projektów

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie do obsługi pralni przemysłowej

Oprogramowanie do obsługi pralni przemysłowej Oprogramowanie do obsługi pralni przemysłowej System do obsługi klienta instytucjonalnego aplikacja ma na celu ułatwienie i zautomatyzowanie pracy pralni w zakresie prania dostarczanej przez klientów odzieży

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line

Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Zastosowanie oprogramowania Proficy (ifix, Historian oraz Plant Applications) w laboratoryjnym stanowisku monitoringu systemów produkcyjnych in-line Dr inż. Grzegorz Ćwikła Stanowisko do monitoringu systemów

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD SYSTEMÓW EKSPLOATACJI POKŁADÓW CIENKICH O DUŻYM NACHYLENIU NA PRZYKŁADZIE KOPALŃ POLSKICH I ŚWIATOWYCH

PRZEGLĄD SYSTEMÓW EKSPLOATACJI POKŁADÓW CIENKICH O DUŻYM NACHYLENIU NA PRZYKŁADZIE KOPALŃ POLSKICH I ŚWIATOWYCH PRZEGLĄD SYSTEMÓW EKSPLOATACJI POKŁADÓW CIENKICH O DUŻYM NACHYLENIU NA PRZYKŁADZIE KOPALŃ POLSKICH I ŚWIATOWYCH dr inż. Zbigniew Rak, dr inż. Łukasz Herezy SYSTEMY Z PODSADZKĄ SYSTEMY Z ZAWAŁEM SKAŁ STROPOWYCH

Bardziej szczegółowo

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych

Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Elektroniczna Ewidencja Materiałów Wybuchowych Dyrektywa Dyrektywa Komisji Europejskiej 2012/4/UE z dnia 22 lutego 2012 określa obowiązek wprowadzenia w życie elektronicznej ewidencji materiałów wybuchowych

Bardziej szczegółowo

Katedra Inżynierii Produkcji

Katedra Inżynierii Produkcji Katedra Inżynierii Produkcji Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Wiedza Zarządzanie Produkcja O kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji to kierunek umożliwiaj liwiający studentom połą

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa

Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa Kompleksowe rozwiązania dla górnictwa BEZPIECZEŃSTWO P O P I E R W SZE BEZPIECZEŃSTWO K Kluczowym wyzwaniem dla światowych producentów nowoczesnych maszyn i urządzeń wydobywczych jest zapewnienie ich maksymalnej

Bardziej szczegółowo

Opis podstawowych modułów

Opis podstawowych modułów Opis podstawowych modułów Ofertowanie: Moduł przeznaczony jest dla działów handlowych, pozwala na rejestrację historii wysłanych ofert i istotnych zdarzeń w kontaktach z kontrahentem. Moduł jest szczególnie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej przyznanych Polsce w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Priorytet II,

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej przyznanych Polsce w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Priorytet II, Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej przyznanych Polsce w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, Priorytet II, Działanie 2.3 oraz ze środków Budżetu Państwa Cel Celem projektu

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

SmartBox. Nowy wymiar promocji

SmartBox. Nowy wymiar promocji Nowy wymiar promocji Rozszerzona komunikacja Czym jest SmartBox? SmartBox to pakiet trzech uzupełniających się kanałów promocji. To nasz oryginalny, autorski pomysł na połączenie: aplikacji mobilnych na

Bardziej szczegółowo

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych

Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Program Infrastruktura Monitoringu Wód Podziemnych Rakowiecka 4, 00-975 Warszawa tel. 22 4592441, fax. 22 4592441 Baza danych Monitoring Wód Podziemnych Punkty monitoringowe w bazie MWP (stan na 25.03.2015

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości.

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości. Strona 1 Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 O badaniu... 5 Grupa docelowa... 5 Ankieta... 5 Uzyskana próba... 5 Przyjęte zasady interpretacji wyników... 7 Podsumowanie wyników... 8 Wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii RFID w produkcji i logistyce

Wykorzystanie technologii RFID w produkcji i logistyce technologii w produkcji i logistyce Co to jest technologii (z ang. Radio-frequency identification) to ogólny termin używany, aby opisać technologię która umożliwia automatyczną identyfikację, inaczej rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu

Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu Załącznik nr 1 do Uchwały nr 9/12 Rady Instytutu Inżynierii Technicznej PWSTE w Jarosławiu z dnia 30 marca 2012r. Państwowa Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Jarosławiu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU

Bardziej szczegółowo

ABC. Obiekt3D Wersja 6.2 Opis

ABC. Obiekt3D Wersja 6.2 Opis ABC Obiekt3D Wersja 6.2 Opis Krzysztof GRAJEK ABC Obiekt3D Wersja 6.2 Opis Na prawach rękopisu PRO-SOFT Gliwice 2005 Projekt graficzny okładki: Wojciech PAZDUR, juster@grafik.3d.pl Oprogramowanie serii

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS

Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS dr inż. kpt. ż.w. Andrzej Bąk Zintegrowany system wizualizacji parametrów nawigacyjnych w PNDS słowa kluczowe: PNDS, ENC, ECS, wizualizacja, sensory laserowe Artykuł opisuje sposób realizacji procesu wizualizacji

Bardziej szczegółowo

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie informatycznej. Zadaniem systemu jest rejestracja i przechowywanie

Bardziej szczegółowo

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ

REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ REFERAT PRACY DYPLOMOWEJ Temat pracy: Projekt o implementacja pakietu gier planszowych realizowany na platformie Android Autor: Paweł Piechociński Promotor: dr Jadwiga Bakonyi Kategorie: gra planszowa

Bardziej szczegółowo

System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw

System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw System ienergia -narzędzie wspomagające gospodarkę energetyczną przedsiębiorstw Pracownia Informatyki Numeron Sp. z o.o. ul. Wały Dwernickiego 117/121 42-202 Częstochowa Pracownia Informatyki Numeron Sp.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Bezodpadowe technologie przeróbki rud metali nieżelaznych

Bezodpadowe technologie przeróbki rud metali nieżelaznych Bezodpadowe technologie przeróbki rud metali nieżelaznych Barbara Tora Polityka surowcowa w perspektywie nowych inicjatyw i programów KGHM Cuprum, Wrocław, 29.10.2015 r. PROGRAM GEKON GENERATOR KONCEPCJI

Bardziej szczegółowo

Debiut na Rynku New Connect Giełda Papierów Wartościowych 13 września 2011 Warszawa

Debiut na Rynku New Connect Giełda Papierów Wartościowych 13 września 2011 Warszawa Debiut na Rynku New Connect Giełda Papierów Wartościowych 13 września 2011 Warszawa Nazwa XSystem Forma prawna Spółka Akcyjna Siedziba Łódź 91-473, ul Julianowska 54B NIP 729-238-42-40 Branża IT Data powstania

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego

Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego Poznajemy technologie, oferty i potrzeby zaplecza naukowego II Seminarium odbyło się w Instytucie Technologii Eksploatacji PIB w Radomiu w dn. 09.10.2012r. RAPORT Program spotkania: Rejestracja uczestników

Bardziej szczegółowo

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r.

Izabela Zimoch Zenon Szlęk Biuro Badań i Rozwoju Technologicznego. Katowice, dnia 13.08.2013 r. System informatyczny wspomagający optymalizację i administrowanie produkcją i dystrybucją wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi subregionu centralnego i zachodniego województwa śląskiego Izabela Zimoch

Bardziej szczegółowo

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych

Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Zakopane 7/09/2009 Informacja o Środowisku integracja danych z lotniczego skaningu laserowego oraz zdjęć lotniczych Łukasz Sławik, Dyr. segmentu Ochrona Środowiska 1 zaproszenie na warsztaty W ramach organizowanych

Bardziej szczegółowo

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska, Na kierunku ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI oferujemy 4 specjalności: 1. Bezpieczeństwo i higiena pracy, 4. Informatyka w zarządzaniu przedsiębiorstwem, 2. Zarządzanie przedsiębiorstwem i ochrona środowiska,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

Bardziej szczegółowo

7. Metody pozyskiwania danych

7. Metody pozyskiwania danych 7. Metody pozyskiwania danych Jedną z podstawowych funkcji systemu informacji przestrzennej jest pozyskiwanie danych. Od jakości pozyskanych danych i ich kompletności będą zależały przyszłe możliwości

Bardziej szczegółowo

Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT

Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT Problemy i wyzwania analizy obszaru ICT Rafał Żelazny Główny Konsultant Zespołu ds. Wdrażania i Monitoringu Strategii Społeczeństwa Informacyjnego Województwa Śląskiego do roku 2015 22.11.2013, TECHNOPARK

Bardziej szczegółowo

Gospodarka magazynowa z elementami projektowania zagospodarowania magazynów istniejących i nowo planowanych

Gospodarka magazynowa z elementami projektowania zagospodarowania magazynów istniejących i nowo planowanych Gospodarka magazynowa z elementami projektowania zagospodarowania magazynów istniejących i nowo planowanych Cele szkolenia Zasadniczym celem szkolenia jest rozpracowanie szeregu zagadnień, dotyczących

Bardziej szczegółowo

REGIONALNA INFRASTRUKTURA INFORMACJI PRZESTRZENNEJ W ZAKRESIE ŚRODOWISKA. Agnieszka Kozicka COMARCH

REGIONALNA INFRASTRUKTURA INFORMACJI PRZESTRZENNEJ W ZAKRESIE ŚRODOWISKA. Agnieszka Kozicka COMARCH REGIONALNA INFRASTRUKTURA INFORMACJI PRZESTRZENNEJ W ZAKRESIE ŚRODOWISKA Agnieszka Kozicka COMARCH INFRASTRUKTURA INFORMACJI PRZESTRZENNEJ Zespół środków prawnych, organizacyjnych, ekonomicznych i technicznych,

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ STUDIÓW BUDOWNICTWO PODZIEMNE I OCHRONA POWIERZCHNI NA WYDZIALE GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ

SPECJALNOŚĆ STUDIÓW BUDOWNICTWO PODZIEMNE I OCHRONA POWIERZCHNI NA WYDZIALE GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Górnictwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszyt 3 2007 Krystian Probierz*, Piotr Strzałkowski* SPECJALNOŚĆ STUDIÓW BUDOWNICTWO PODZIEMNE I OCHRONA POWIERZCHNI NA WYDZIALE GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: inżynieria środowiska Rodzaj przedmiotu: obieralny, moduł 5.3 Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: studia o profilu ogólnoakademickim Gospodarka odpadami Waste

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA

Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH ZAKŁAD EKSPLOATACJI SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: Konstrukcja Urządzeń Elektronicznych Ćwiczenie nr 4 INSTRUKCJA LABORATORYJNA Temat: PROJEKTOWANIE

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE:

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE: Załącznik Nr 6 Standardy nauczania dla kierunku studiów: geodezja i kartografia STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku geodezja i kartografia trwają nie mniej niż 5 lat

Bardziej szczegółowo

Potrzeby Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w zakresie wiedzy oraz umiejętności geodetów i kartografów

Potrzeby Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w zakresie wiedzy oraz umiejętności geodetów i kartografów Potrzeby Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w zakresie wiedzy oraz umiejętności geodetów i kartografów "Zawód kartografa" d kartografa" - III Zawodowa Konferencja Stowarzyszenia Kartografów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Badanie pełne: JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011

Badanie pełne: JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011 JAK SIĘ ROBI SPISY? METODOLOGIA NSP 2011 NSP 2011 przeprowadza się jako badanie pełne oraz jako badanie reprezentacyjne. Badanie pełne Badanie pełne dotyczy populacji ludności oraz mieszkań i realizowane

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe

Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe Kierunek: Górnictwo i Geologia Rodzaj studiów: stacjonarne i niestacjonarne II stopnia Specjalność: Górnictwo Odkrywkowe Zakres pytań obowiązujący od roku akad. 2014/2015 I. Technologia eksploatacji złóż

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska

Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Zygmunt Kubiak Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Na podstawie: Albert Lozano-Nieto: RFID Design Fundamentals and Applications, CRC Press, Taylor & Francis Group, London New York, 2011 RFID RadioFrequency

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Realizacje Spisów Powszechnych ilustruje poniższy schemat zadaniowy

Realizacje Spisów Powszechnych ilustruje poniższy schemat zadaniowy JAK SIĘ ROBI SPISY? METODY POZYSKIWANIA DANYCH W SPISACH Przystępując do prac nad PSR 2010 i NSP 2011 podjęto decyzję o wprowadzeniu nowoczesnych i relatywnie tańszych rozwiązań niż stosowane dotychczas.

Bardziej szczegółowo

IDRISI - WPROWADZENIE

IDRISI - WPROWADZENIE IDRISI - WPROWADZENIE Anna Krakowiak-Bal Mateusz Malinowski Kraków 27 kwietnia 2014 r. IDRISI jest jednym z najbardziej znanych i szeroko stosowanych programów z rodziny Systemów Informacji Geograficznej

Bardziej szczegółowo

Informatyczny przełom. w gospodarce mieszkaniowej Polski i Niemiec. Bartłomiej Weres DomData Sp. z o.o.

Informatyczny przełom. w gospodarce mieszkaniowej Polski i Niemiec. Bartłomiej Weres DomData Sp. z o.o. Informatyczny przełom w gospodarce mieszkaniowej Polski i Niemiec Bartłomiej Weres DomData Sp. z o.o. Obszary rewolucji informatycznej Postęp na płaszczyźnie sprzętowej wydajność sprzętu możliwości gromadzenia

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji po ukończeniu studiów pierwszego stopnia Szczegółowe efekty kształcenia na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji i ich odniesienie do efektów obszarowych nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych, nauk technicznych oraz nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania

Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie gminy kompetencje i zastosowania Geograficzny System Informacji (GIS, SIP) w urzędzie kompetencje i zastosowania Zadania gmin zostały wyodrębnione na podstawie zapisów wybranych ustaw: Ustawa Ustawa o samorządzie gminnym z dn. 8 marca

Bardziej szczegółowo

kwota netto szkolenia

kwota netto szkolenia lp. obszar szkolenia ArcGIS w planowaniu przestrzennym i urbanistyce kwota netto szkolenia stawka VAT kwota brutto szkolenia ArcGIS - podstawy, efektywne wykorzystanie narzędzi GIS, wykonywanie analiz,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SWOT technologii zagospodarowania odpadów kamiennego - Wyniki prac Ekspertów w Kluczowych

ANALIZA SWOT technologii zagospodarowania odpadów kamiennego - Wyniki prac Ekspertów w Kluczowych ANALIZA SWOT technologii zagospodarowania odpadów z górnictwa g węgla w kamiennego - Wyniki prac Ekspertów w Kluczowych Prof. dr hab. inż. Aleksander LUTYŃSKI Politechnika Śląska Prof. dr hab. inż. Wiesław

Bardziej szczegółowo

Dane Klienta: ZLP Trokotex Sp. z o.o. ul. Wapienna 10. 87-100 Toruń. www.trokotex.pl

Dane Klienta: ZLP Trokotex Sp. z o.o. ul. Wapienna 10. 87-100 Toruń. www.trokotex.pl Dane Klienta: ZLP Trokotex Sp. z o.o. ul. Wapienna 10 87-100 Toruń www.trokotex.pl Zakłady Laminatów Poliestrowych Trokotex Sp. z o.o. są obecne na polskim rynku od 1987 roku, a ich produkty, głównie zbiorniki

Bardziej szczegółowo

POSTULATY BRANŻY WYDOBYWCZEJ W STOSUNKU DO STRATEGII SUROWCOWEJ

POSTULATY BRANŻY WYDOBYWCZEJ W STOSUNKU DO STRATEGII SUROWCOWEJ Konferencja: Górnictwo jak branża strategiczna bariery i szanse rozwoju w gospodarce globalnej POSTULATY BRANŻY WYDOBYWCZEJ W STOSUNKU DO STRATEGII SUROWCOWEJ dr H. Jacek Jezierski Warszawa, 19 listopad

Bardziej szczegółowo

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent

Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Podstawy przetwarzania danych pochodzących z lotniczego skanowania laserowego w oprogramowaniu LP360 firmy QCoherent Mateusz Maślanka Specjalista ds. oprogramowania LiDAR mateusz.maslanka@progea.pl Mateusz

Bardziej szczegółowo

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. ROLNICTWO zastosowania rozwiązań GIS

DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007. ROLNICTWO zastosowania rozwiązań GIS DNI technik SATELITARNYCH 21-24 CZERWCA 2007 ROLNICTWO zastosowania rozwiązań GIS Rolnictwo Współczesne rolnictwo w równym stopniu jak rozwiązań technicznych potrzebuje fachowej wiedzy i nowości technologicznych.

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Obudowa zmechanizowana Glinik 15/32 Poz [1]: 1 stropnica, 2 stojaki, 3 spągnica

Rys. 1. Obudowa zmechanizowana Glinik 15/32 Poz [1]: 1 stropnica, 2 stojaki, 3 spągnica Górnictwo i Geoinżynieria Rok 30 Zeszyt 1 2006 Sławomir Badura*, Dariusz Bańdo*, Katarzyna Migacz** ANALIZA WYTRZYMAŁOŚCIOWA MES SPĄGNICY OBUDOWY ZMECHANIZOWANEJ GLINIK 15/32 POZ 1. Wstęp Obudowy podporowo-osłonowe

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia II stopnia (magisterskie) Temat: Analiza właściwości pilotażowych samolotu Specjalność: Pilotaż lub Awionika 1. Analiza stosowanych kryteriów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: MODELOWANIE I SYMULACJA PROCESÓW WYTWARZANIA Modeling and Simulation of Manufacturing Processes Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy specjalności PSM Rodzaj zajęć: wykład,

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS Dr inż. Jan Blachowski Politechnika Wrocławska Instytut Górnictwa Zakład Geodezji i GIS Pl. Teatralny 2 tel (71) 320 68 73 SYLLABUS Podstawy pozycjonowania satelitarnego GPS

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3. Poziom studiów: Studia II stopnia Forma i tryb studiów: Stacjonarne Nazwa modułu: Wykorzystanie internetu w przedsiębiorstwie Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIP-2-205-ZP-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Specjalność:

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i miernictwa

Podstawy elektroniki i miernictwa Podstawy elektroniki i miernictwa Kod modułu: ELE Rodzaj przedmiotu: podstawowy; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstwa dokonując pomiaru wskaźnika efektywności (OEE) oraz energii?

Jak zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstwa dokonując pomiaru wskaźnika efektywności (OEE) oraz energii? Jak zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstwa dokonując pomiaru wskaźnika efektywności (OEE) oraz energii? Przy stale rosnących cenach mediów i surowców do produkcji, tzw. koszty stałe mają coraz większy

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE. MINISTRA ŚRODOWISKA l)

ROZPORZĄDZENIE. MINISTRA ŚRODOWISKA l) Projekt z dnia 24 czerwca 2013 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA l) Na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii. 2) kategoria II: Dziennik Ustaw Nr 275 15898 Poz. 1629 1629 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 16 grudnia 2011 r. w sprawie kwalifikacji w zakresie geologii Na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 i 3 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Opis Projektowanie i ciągła optymalizacja przepływu produktu w łańcuchu dostaw oraz działań obsługowych i koniecznych zasobów, wymaga odwzorowania

Bardziej szczegółowo

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych

Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Fotografia i videografia sferyczna do obrazowania przestrzeni i pomiarów fotogrametrycznych Karol Kwiatek Katedra Gospodarki Regionalnej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Karol.Kwiatek@uek.krakow.pl 23.05.2014

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analizę wykonalności dla wskaźnika dostępności obszarów pod zabudowę wykonamy zgodnie z przedstawionym schematem postępowania rozpoczynając

Bardziej szczegółowo

Lokalna klasyfikacja rzeczowa i jej zastosowanie w organizacji zbiorów. Z doświadczeń Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej.

Lokalna klasyfikacja rzeczowa i jej zastosowanie w organizacji zbiorów. Z doświadczeń Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej. Lokalna klasyfikacja rzeczowa i jej zastosowanie w organizacji zbiorów. Z doświadczeń Biblioteki Głównej Politechniki Warszawskiej Alicja Portacha Funkcje klasyfikacji piśmiennictwa w bibliotece narzędzie

Bardziej szczegółowo

11. Prowadzenia baz danych PZGiK

11. Prowadzenia baz danych PZGiK Waldemar Izdebski - Wykłady z przedmiotu SIT 98 11. Prowadzenia baz danych PZGiK Przejście od zasobu prowadzonego w postaci klasycznej do zasobu numerycznego, zapisanego w bazach danych, jest obecnie jednym

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie gromadzeniem źródeł informacji na przykładzie Biblioteki Naukowej Głównego Instytutu Górnictwa

Zarządzanie gromadzeniem źródeł informacji na przykładzie Biblioteki Naukowej Głównego Instytutu Górnictwa Zarządzanie gromadzeniem źródeł informacji na przykładzie Biblioteki Naukowej Głównego Instytutu Górnictwa Plan wystąpienia Główny Instytut Górnictwa i Biblioteka Naukowa historia i teraźniejszość Historyczny

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Specjalności: Inżynieria produkcji surowcowej, Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Katedra Inżynierii Oprogramowania Tematy prac dyplomowych inżynierskich STUDIA NIESTACJONARNE (ZAOCZNE)

Katedra Inżynierii Oprogramowania Tematy prac dyplomowych inżynierskich STUDIA NIESTACJONARNE (ZAOCZNE) Katedra Inżynierii Oprogramowania Tematy prac dyplomowych inżynierskich STUDIA NIESTACJONARNE (ZAOCZNE) Temat projektu/pracy dr inż. Wojciech Waloszek Grupowy system wymiany wiadomości. Zaprojektowanie

Bardziej szczegółowo

System kontroli eksploatacji maszyn i urządzeń

System kontroli eksploatacji maszyn i urządzeń System kontroli eksploatacji maszyn i urządzeń Sprawne zarządzanie parkiem maszynowym w przedsiębiorstwie Vectan jest informatycznym systemem kontroli eksploatacji urządzeń, umożliwiającym stały monitoring

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Potencjał efektywności energetycznej w przemyśle Seminarium Stowarzyszenia Klaster 3x20 Muzeum Górnictwa

Bardziej szczegółowo