90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH"

Transkrypt

1 90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH WPROWADZENIE Ziemie położone między dolną Wisłą a Niemnem były od zawsze miejscem rywalizacji i ścierania się interesów politycznych i narodowych Polski i Niemiec. Należy pamiętać o symbolicznym, wręcz magicznym dla Niemców, znaczeniu Prus Wschodnich. Prowincji, która dla nich znaczyła tyle, co dla Polaków znaczą Kresy Wschodnie. Związane to było i jest nadal, z tradycją podbojów Zakonu Krzyżackiego oraz powstaniem i rozwojem Królestwa Pruskiego, które stanie się kamieniem węgielnym zjednoczonych Niemiec II Rzeszy. Warto jednak wiedzieć, że Prusy Wschodnie nigdy nie stanowiły obszaru jednolitego pod względem kulturowym czy etnicznym. Było rzeczą oczywistą, że Kongres Wersalski kończący zmagania państw w Wielkiej Wojnie, oprócz wielu spraw światowych, którymi się zajmował, musiał podjąć decyzję co do losów Prus Wschodnich, dla nas Warmii, Mazur i Powiśla. Ziem znajdujących się po wschodniej stronie Wisły. Sprawę polską popierała tylko Francja. Powiśle w czasach I Rzeczypospolitej wchodziło w skład Prus Królewskich, a po I rozbiorze Polski trafiło do prowincji Prus Zachodnich. KONGRES WERSALSKI Interesy obu państw zderzyły się na konferencji pokojowej. Niemcy domagali się przyłączenia Powiśla do prowincji wschodniopruskiej, natomiast Polacy powrotu do odrodzonej Rzeczypospolitej. Argumentem na rzecz włączenia tego obszaru do Polski było przede wszystkim to, że według danych polskich, 80% jego ludności posługiwało się w życiu codziennym lokalnym wariantem języka polskiego a więc, zgodnie z przyjętą w traktacie wersalskim zasadą tworzenia państw narodowych, obszar ten powinien był znaleźć się w Polsce. Podnoszono też argument historyczny: przed 1772 rokiem część tych ziem (Warmia i Powiśle) wchodziło w skład Rzeczypospolitej. Wielkim orędownikiem przyłączenia Powiśla do Polski, na konferencji wersalskiej, był działacz narodowej demokracji Roman Dmowski. Innym spornym terenem był obszar Górnego Śląska. 88 artykuł Traktatu Wersalskiego wskazywał, że na tych właśnie spornych terenach ma odbyć się plebiscyt ludności, która wypowie się, czy chce przyłączenia do Polski, czy do Niemiec. Natomiast artykuły działu IX Traktatu mówiły o plebiscycie w Okręgu Kwidzyńskim i Okręgu Olsztyńskim. Łącznie był to obszar o powierzchni niemal 15 tys. km kw. zamieszkały przez 725 tys. ludności. Władysław Kozicki, korespondent Gazety Warszawskiej pisał o postanowieniu przeprowadzenia plebiscytu Chodzi o to, aby pod pozorem wymiaru bezwzględnej sprawiedliwości pewniej i bezpieczniej przyznać terytoria Niemcom. Jaki ma być wynik plebiscytu już z góry przesądzono w Paryżu i w gabinetach dyplomatycznych. Nie rokowało to optymistycznie na przyszłość. ORGANIZACJA PLEBISCYTU Traktat nakazywał opuszczenie z obszaru plebiscytowego wojsk niemieckich i oddanie terenu pod zarząd Komisji Międzysojuszniczej dla spraw Rządu i Administracji w okręgu plebiscytowym. Komisja złożona była z 5 członków dla każdego okręgu {Kwidzyn i Olsztyn} mianowanych przez Główne Mocarstwa Sprzymierzone i Stowarzyszone. Komisja posiadała całkowitą władzę decydowania o wszystkich sprawach dotyczących wykonywania postanowień traktatu o plebiscycie. Miała zorganizować głosowanie na warunkach, jak to określono: pełnej wolności, rzetelności i tajności. Czynne prawo przysługiwało wszystkim osobom, które ukończyły 20 lat w chwili wejścia w życie traktatu pokojowego i urodziły się, bądź zamieszkiwały teren plebiscytowy, lecz w okresie głosowania zamieszkiwały gdzie

2 indziej warto pamiętać, że ten postulat był wprowadzony na wyraźne żądanie strony polskiej {te osoby stanowiły 30% do 40% głosujących w mazurskich powiatach i w ponad 95% głosowały za pozostaniem w Prusach Wschodnich. Emigranci przyjechali głównie z Nadrenii, Westfalii i Berlina. Problem wystąpił w oszacowaniu liczby osób uprawnionych do oddania głosów, gdyż strona niemiecka znacznie zawyżała liczbę emigrantów 175 tys. w stosunku do 85 tys. jakie szacowała strona polska. Natomiast wielu emigrantów traktowało przyjazd na plebiscyt jako wspaniałą wycieczkę na koszt państwa niemieckiego}. Wyniki miały być ustalone w gminach większością głosów. A na podstawie głosowania Komisja miała zaproponować Mocarstwom Sprzymierzonym i Stowarzyszonym powzięcie decyzji w sprawie wytyczenia granicy. Przewodniczącym komisji Okręgu Kwidzyńskiego został włoski generał Angelo Pavia. Polską akcją wyborczą kierował Mazurski Komitet Plebiscytowy, Warmiński Komitet Plebiscytowy oraz Mazurski Związek Ludowy. Na Powiślu prace koordynował Warmiński Komitet Plebiscytowy, którego organem prasowym była Gazeta Polska dla Powiatów Nadwiślańskich. Władze Rzeczypospolitej mianowały Konsulem na Okręg Kwidzyński hrabiego Stanisława Sierakowskiego. Warto w tym miejscu wspomnieć, że sam Kwidzyn w relacji przebywającego tam tuż przed plebiscytem Żeromskiego jawił się jako zupełnie zniemczone miasto tylko z trzema oazami polskości: hotelem Cassino, domem polskiego komitetu plebiscytowego i domem polskiego konsulatu. Obszar plebiscytowy obejmował na Powiślu teren dawnych powiatów: sztumskiego i suskiego oraz prawobrzeżnych części powiatów: malborskiego i kwidzyńskiego. W sumie 10 miast i 592 wsie. Na Warmii obszar plebiscytowy obejmował 3 powiaty, a na Mazurach 8 powiatów. SYTUACJA NA POWIŚLU Nie muszę Państwu mówić, że na obszarze Powiśla zamieszkiwała ludność w dużej części mówiąca po polsku, a Polacy na tym terenie zachowywali największą niezależność od wpływów niemieckich. Ogromną rolę odgrywało polskie ziemiaństwo, które pielęgnowało kulturę i tradycje polskie na tych terenach. Najwięcej polskich majątków ziemiańskich znajdowało się w powiecie sztumskim{o wiele mniej w kwidzyńskim i prawie wcale w malborskim i suskim}. Dwory i pałace Sierakowskich, Donimirskich i Kowalskich odgrywały znaczącą rolę w okresie plebiscytu będąc swoistymi centrami kultury polskiej. To w ich dworach gościli: Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz, Władysław Kozicki członek Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, Feliks Nowowiejski oraz bardzo wielu innych działaczy plebiscytowych. PRZED PLEBISCYTEM Plebiscyt został poprzedzony szeroko zakrojonymi akcjami propagandowymi jednej i drugiej strony. Organizowano dni polskie i dni niemieckie. W czasie ich trwania starano się przekonywać mieszkańców do opowiedzenia sie po jednej lub drugiej stronie. Organizowano pochody, dekorowano miasta flagami. Urządzano przedstawienia, w których starano się pokazać przeciwnika w fatalnym świetle. A. Propaganda Niemiecka: eksponowano niski poziom gospodarki i kultury w Polsce, analfabetyzm, uprawiano propagandę szeptaną, posiadanie wojska na obszarze plebiscytowym, 60 tys. {ewakuacja nastąpiła dopiero od 3 lutego 1920 roku, dowództwo mieściło się w Iławie} groźba dla ludności sądu wojennego za działalność antyniemiecką, zastraszanie i szykany, szowinistyczne przedstawienia,

3 wyolbrzymianie klęsk Polski w wojnie z bolszewikami, przedstawianie Polski jako kraju będącego źródłem zamętu w Europie, bardzo agresywne w treści a zarazem przemawiające do ludności gazetki, ulotki, podnoszono problem braku reformy rolnej w Polsce chęć pozyskania rolników, starano się nastawiać ludność polską przeciw polskiemu ziemiaństwu, stworzono Straż Bezpieczeństwa uzbrojoną formację mającą strzec bezpieczeństwa na terenie plebiscytowym, 16 maja 1920 przeprowadzono wielką demonstrację w Sztumie, na którą sprowadzano Niemców z innych miast, rozbijano polskie demonstracje 16 maja 1920 w Kwidzynie bierność Komisji Międzysojuszniczej, był to najbardziej dramatyczny incydent na Powiślu w okresie przed plebiscytowym, pobicia przez nieznanych sprawców, napady na polskie instytucje, nauczycieli zestaw argumentów antypolskich zamieszczony w broszurze propagandowej, agitacja biskupa warmińskiego Bludau a wśród kleru katolickiego. W tym głównie celowali Niemcy, ale wymienione wyżej metody stanowiły ledwie część ogromnej machiny propagandowej. Bezprawie i terror niemiecki były tu pod wieloma względami jaskrawsze niż na Śląsku. Ponadto stwierdzono umieszczanie na listach osób już nieżyjących, czy też umieszczania na listach osób, które z różnych powodów nie powinny się na nich znaleźć. Jako groteskowy przykład niemieckiej zaradności należy przywołać akcję zbierania podpisów popierających Niemcy wśród pacjentów szpitala dla obłąkanych w Kortowie. B. Propaganda Polska: koncert plebiscytowy 9 maja w Sztumie gdzie wystąpił Feliks Nowowiejski, okazał się wielką narodową manifestacją, działalność bibliotek, czytelni, zakładanie prywatnych szkół, ochronek, zakładanie kółek rolniczych, ogromna rola kleru, słabe poparcie Polaków z Polski, ruch solidarności zaczyna rodzić się dopiero na wiosnę 1920 roku, hasło Ratować dla polski to, co się ratować da hasło Polaków, gdy zaczęto zdawać sobie sprawę, że o zwycięstwo będzie bardzo trudno, domaganie się utworzenia mieszanej policji plebiscytowej - nastąpi to dopiero 27 kwietnia 1920 roku, spore ożywienie w ostatnich dniach przed plebiscytem. Niekorzystne dla Polaków z punktu widzenia przynależności spornego terytorium było określenia zastosowane na karcie wyborczej w stosunku do spornej prowincji użyto określenia Prusy Wschodnie, co mogło sugerować walkę o usamodzielnienie się prowincji, a należy pamiętać, że na terenie prowincji były bardzo silne tendencje separatystyczne. Ostatnie dni przed plebiscytem były bardzo gorące, uaktywniły się niemieckie bojówki a na wielu polskich działaczy wyznaczano nagrody za ich zabicie {Tadeusz Odrowski 200 zł}. Po stronie polskiej rozważano nawet bojkot plebiscytu. Domagano się przede wszystkim przesunięcia jego daty, na co nie zgodziła się Ententa. Niemcy w dniu plebiscytu rozklejali ulotki Bolszewicy pod Warszawą sugerujące, że kres istnienia Polski jest blisko.

4 PLEBISCYT Plebiscyt odbył się 11 lipca 1920 roku. Za Polska opowiedziało się ogółem 3,5% głosujących: 2,2 % na terenie Warmii i Mazur i 7,6% na terenie Powiśla. A ponieważ głosowano gminami Polsce przyznano ostatecznie 3 gminy na Mazurach i 5 na Warmii, a wschodni brzeg Wisły stał się w tym rejonie granicą między Polską a Niemcami. Wyniki plebiscytu były dla Polski druzgocącą klęską. W okręgu olsztyńskim za Niemcami opowiedziało się osób, za Polską 7 980, w okręgu kwidzyńskim za Niemcami , za Polską Najwięcej głosów za Polską padło w powiatach sztumskim (19,07%, czyli głosy przeciwko głosom za Niemcami) i olsztyńskim (13,47%), najmniej zaś w okręgach mazurskich (np. w powiecie Olecko tylko 2 głosy na prawie 30 tys. biorących udział w plebiscycie}. W powiecie kwidzyńskim za Polską oddano głosów 6,5 % wszystkich ważnie oddanych głosów {za Niemcami }. Bezwzględną większość Polacy uzyskali w 5 wsiach: Bursztych, Kramrowo Dwór, Janowo, Małe Pólko, Nowe Lignowy. Wszystkie wsie włączono do Polski. Nazwano je potem Małą Polską. Należały one do powiatu tczewskiego. Pozostałe gminy z przewagą głosów polskich tworzyły całkowicie odciętą od Polski enklawę w powiecie sztumskim i kwidzyńskim m.in. Tychnowy {59,09% głosów za Polską}, Trzciano {64,36%}, Straszewo {60,63%}, Pułkowice {67,27%}, Mątki {50,00%}, Szadowo {77,78%}, Dubiel {72,00%} Postolin, Stary Targ. Toteż pomimo większości głosów, które padły tam za Polską Komisja Kwidzyńska nie widziała możliwości przyłączenia tego terenu do Polski. Najsłabiej głosowanie wypadło w powiecie suskim {1 073 głosy przeciw głosom} i malborskim {191 głosów za Polską przeciw głosom za Niemcami} Dla porządku należy dodać, że w miastach za Polską głosowano następująco: Malbork 165 osób, Iława 235 osób, Prabuty 50 osób, Kisielice 35 osób, Susz 8 osób, Laskowice 41 osób, Gdakowo 21 osób. Spośród miast najwięcej głosów za Polską oddano w Biskupcu Pomorskim 277 {15% głosujących}. Generalnie plebiscyt przebiegał spokojnie, na czym głównie zależało Niemcom. Jednak w wielu miejscach stwierdzono fałszerstwa wyborcze po stronie niemieckiej, jak np. w Iławie czy Biskupcu, gdzie dwukrotnie wpisano na listy grupy 112 osób. Innymi nadużyciami było sprawdzanie przez komisje, kto głosuje za Polską, czy po prostu brak kart polskich. Często, wbrew wcześniejszym ustaleniom, Niemcy prowadzili agitację przed lokalami wyborczymi, a nawet w lokalach. Karty do głosowania układano w lokalu w taki sposób, aby widzieć, kto wybierał kartę polską. Wyniki plebiscytu na Powiślu były dla strony polskiej tylko nieco lepsze niż na Warmii i Mazurach. Wynik plebiscytu zaskoczył samych Niemców, którzy obawiali się, aby nie został zakwestionowany przez mocarstwa. Strona polska składała do Komisji Sojuszniczych protesty, kładąc nacisk na ogromne nadużycia niemieckie w okresie poprzedzającym plebiscyt. Strona polska również starała się przekonać Radę Ambasadorów względami geograficznymi, historycznymi, etnograficznymi, administracyjnymi, gospodarczymi czy strategicznymi. PO PLEBISCYCIE Po plebiscycie rozpoczęły się represje w stosunku do Polaków, gdyż pomimo tajności głosowania Niemcy doskonale wiedzieli kto głosuje za Polską. Dodatkowo Niemcy rozpoczęli wiele manifestacji, które częstokroć przemieniały się w awantury i burdy wymierzone w Polaków. Terror przybierał niespotykane dotąd rozmiary. W 1921 roku polsko niemiecka komisja graniczna zdecydowała ostatecznie o przebiegu granicy między państwami w Prusach Wschodnich. Wytyczono ją 20 m od wschodniego brzegu Wisły przyznając Polsce oprócz wspomnianych wyżej 5 wsi również: port rzeczny w Korzeniewie {bez wsi}, dworzec w Gardei, przyczółek mostowy na Wiśle pod

5 Opaleniem oraz 6 nadwiślańskich łąk. Teren przyznany Polsce miał kształt elipsy o długości 14 kilometrów. Wytyczona granica nie zadowalała ani Polaków, ani Niemców. A. Przyczyny porażki Polski: długi okres oderwania tych terenów od Polski, jego germanizacja, wyznaczenie bardzo dużego obszaru plebiscytowego {im dalej an północ i wschód tym żywioł polski jest coraz mniej liczny, rozproszony i po prostu słabiej zorganizowany, niekorzystny termin plebiscytu zbliżanie się do wrót Warszawy armii bolszewickiej, wrażenie, że klęska Polski jest nieuchronna, agresywna propaganda niemiecka Polska jako kraj sezonowy, trafność niemieckich ulotek, słabość polskiej propagandy nie eksponowano kryzysu gospodarczego, w którym się pogrążali Niemcy, bezrobocia, wzrostu nastrojów rewolucyjnych, zbyt duży optymizm, co do wyniku plebiscytu po stronie polskiej, słaba pomoc finansowa z Polski, ogromna przewaga strony niemieckiej pod względem materiałowym i organizacyjnym, działalność terrorystyczna niemieckich bojówek, stronniczość Komisji Międzysojuszniczej, na kartach wyborczych zamiast słowa Niemcy było wydrukowane Prusy Wschodnie, co dodatkowo wprowadzało zamęt wśród głosujących, możliwość głosowania osób urodzonych na obszarze plebiscytowym, a nie mieszkających tu na stałe, strach mieszkańców przed włączeniem tych ziem do obszaru objętego działaniami wojennymi {podatki, wcielenie do wojska}, zbyt słaba praca Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego i organizacji polskich, jeden z członków KM, Anglik Henry Beaumont pisał o plebiscycie: Od samego początku naszego pobytu narzuca się nam przeświadczenie, że wyznaczenie plebiscytu i takie właśnie rozwiązanie kwestii polskiej w Paryżu, musiało być świadomie zamierzone w celu pozostawienia między Polską a Niemcami otwartej rany, którą czas pewnie rozjątrzy a nie zaleczy. PODSUMOWANIE Warto w tym miejscu zadać sobie pytania podobne do tych, które zadawano sobie w czasach powstań narodowych w XIX wieku. Po pierwsze: czy były szanse na zwycięstwo w plebiscycie? i po drugie; czy był sens podejmowania trudu? W tej sytuacji politycznej szanse na zwycięstwo były nikłe, prawie żadne. Nie zmienia to jednak faktu, że sens podejmowanych działań był oczywisty. Po przegranym plebiscycie Polacy na Powiślu podejmowali, znany im doskonale, codzienny trud bycia Polskiem. Świadczenie o tym, że się jest Polskiem. Nikomu wtedy nie przyszłoby do głowy, aby zrezygnować z polskości, języka, wiary, czy miłości i pragnienia przyłączenia tych ziem w przyszłości do Polski. Nikomu wtedy nie przyszłoby do głowy, aby pominąć na swoich sztandarach słowa, które dla Polaków stanowią swoista świętość i sens ich życia: Bóg Honor Ojczyzna. Walka o polskość była dziełem bardzo licznej rzeszy działaczy, których zasług nie sposób jest pominąć i zapomnieć. Wielcy patrioci, oddani sprawie polskiej do samego końca. Nie szczędzili swoich sił, zdrowia, pieniędzy. Mieli często bardzo wiele do stracenia. Wybierali jednak służbę Polsce. Pracowali dla Niej z narażeniem życia. Wielu z nich zapłaci za to najwyższa cenę w 1939 roku. Dziś należy im się za to od nas wieczna pamięć. Żyją przecież nadal ich potomkowie. Jednak owa pamięć nie może tylko mieć charakteru rocznicowego, takiego raz na dziesięć lat. Musi być codzienna. Na ulicach, skwerach, rondach, placach.

6 Ogromną rolę w kultywowaniu polskości odegrały również polskie banki spółdzielcze działające na tym terenie. Przypomnę tylko, banki, które są tu równo od 100 lat. Są one doskonałym przykładem samorządności i gospodarności Polaków. Mam nadzieję, że 90 rocznica plebiscytu skłoni nas do głębszej refleksji nad minionymi wydarzeniami, a przede wszystkim nad losami i dziejami ludzi tamtych czasów, bo to oni w całej tej historii są najważniejsi.

Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922

Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922 Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922 Czynniki kształtujące polskie granice po I wojnie światowej Decyzje mocarstw na konferencji wersalskiej Walka zbrojna Polaków o prawo do decydowania o swojej

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja

225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 225. Rocznica Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791-2016 Polska w przededniu katastrofy Rozbiór (kraju) oznacza zabranie części kraju przez inny często wbrew woli jego mieszkańców a nawet bez wypowiedzenia

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Walki o kształt państwa polskiego

Walki o kształt państwa polskiego Walki o kształt państwa polskiego Traktat Wersalski z 28 VI 1919 roku ustalał problem granic Polski, której przyznano Pomorze Wschodnie bez Gdańska Wielkopolskę Plebiscyt na Warmii i Mazurach i Śląsku

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Świat po wielkiej wojnie

Świat po wielkiej wojnie Świat po wielkiej wojnie 1. Konferencja pokojowa w Paryżu Początek to styczeń 1919r. Obradami kierowała Rada Najwyższa; złożona z przedstawicieli 5 zwycięskich mocarstw: 1. USA (prez. Wilson), 2. Wielka

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe.

Sprawdzian nr 3. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku. 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Rozdział III. Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku GRUPA A 1. Wśród poniższych zdań zaznacz zdanie fałszywe. Po upadku powstania styczniowego rząd rosyjski nadał Polakom autonomię. Celem działań

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59

Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59 Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59 2 Województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najstabilniej rozwijających się gospodarczo regionów Polski, przy czym jednym z najmniej zanieczyszczonych.

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją

Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Aktywność zawodowa społeczności wiejskich Pomorza dawniej i dziś między indywidualistyczną konkurencją a wspólnotową kooperacją Cezary Obracht-Prondzyński Reformy pruskie, czyli przejście systemowe od

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

11 Walka o granice. Cele lekcji

11 Walka o granice. Cele lekcji 11 Walka o granice Cele lekcji Wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami czasu historycznego: wiek, rok; przyporządkowuje fakty historyczne datom; oblicza

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się granic Polski po I wojnie światowej

Kształtowanie się granic Polski po I wojnie światowej Kształtowanie się granic Polski po I wojnie światowej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - umiejscawia w czasie wydarzenia: powstanie wielkopolski, powstania śląskie, wojna polsko-bolszewicka, bitwa warszawska,

Bardziej szczegółowo

Centrum Historii Zajezdnia SOBOTNIE WYJŚCIE

Centrum Historii Zajezdnia SOBOTNIE WYJŚCIE Centrum Historii Zajezdnia SOBOTNIE WYJŚCIE Urszula Lenartowicz 1d Wycieczka w sobotę 26 listopada 2016 roku odbyło się trzecie w tym roku szkolnym sobotnie wyjście. Chętnym, którzy dla dodatkowych punktów

Bardziej szczegółowo

JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU

JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU OLSZTYN 2010 SPIS TREŚCI Przedmowa 5 Wstęp 8 Wykaz wykorzystanych czasopism 20 BIBLIOGRAFIA 22 I. Sprawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Egzamin maturalny maj 009 HISTORIA DLA OSÓB NIESŁYSZĄCYCH POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI Zasady oceniania: za rozwiązanie wszystkich zadań z arkusza można uzyskać maksymalnie 00 punktów

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej.

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. Rozdział V. Powstaje niepodległa Polska GRUPA A 5 1. Oblicz, ile lat minęło od: pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. uchwalenia Konstytucji

Bardziej szczegółowo

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych.

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. SCENARIUSZ LEKCJI INFORMATYKI W KLASIE V Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. Nauczyciel: Zofia Lewandowska Cele lekcji: przekształcanie fragmentów rysunku, kopiowanie

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Ziemie polskie w latach

Ziemie polskie w latach Ziemie polskie w latach1815-1830 1. Sprawa polska na kongresie wiedeńskim 1. Z części ziem Ks. Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie związane unią personalną z Rosją 2. Z Krakowa i okolicznych ziem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej. Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych)

Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej. Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych) Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych) Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP Nowy kształt Europy Historia Polski Klasa VI SP Plan zajęć Powtórzenie Koniec pięknej epoki I wojna światowa Europa po wojnie Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa "Powiedz, co

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do historii w klasie III A

Rozkład materiału do historii w klasie III A Rozkład materiału do historii w klasie III A 1. Rządy Jana III Sobieskiego. S 1. Źródła kryzysu monarchii polskiej w II połowie XVII wieku - przypomnienie materiału z kl. II 2. Elekcja Jana III Sobieskiego

Bardziej szczegółowo

Koło historyczne 1abc

Koło historyczne 1abc Koło historyczne 1abc Autor: A.Snella 17.09.2015. Zmieniony 05.10.2016.,,Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.'' JÓZEF

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA REGULAMIN WYBORÓW DO WŁADZ ZARZĄDU SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ IM. J. KASPROWICZA W JELCZU - LASKOWICACH

ORDYNACJA WYBORCZA REGULAMIN WYBORÓW DO WŁADZ ZARZĄDU SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ IM. J. KASPROWICZA W JELCZU - LASKOWICACH ORDYNACJA WYBORCZA REGULAMIN WYBORÓW DO WŁADZ ZARZĄDU SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ IM. J. KASPROWICZA W JELCZU - LASKOWICACH Rozdział 1 Zasady ogólne Art. 1 Samorząd uczniowski tworzą wszyscy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE

Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE Warszawa, listopad 2010 BS/159/2010 UDZIAŁ POLSKI W OPERACJI NATO W AFGANISTANIE I JEGO KONSEKWENCJE Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ W RACIĄŻU Art.1. Wybory do organów SU są równe, tajne, powszechne, bezpośrednie i większościowe. Art. 2. Organy wybieralne SU: Zarząd i Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR

OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR OSTATNIA NARADA CZŁONKÓW WKR /09.05.2013 R./ W Dzień Zwycięstwa (w Polsce obchodzone jako Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności) święto państwowe obchodzone 9 maja z okazji zakończenia II wojny światowej

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

Ordynacja wyborcza Gimnazjum im. ks. J. Popiełuszki. w Zespole Szkół w Przecławiu

Ordynacja wyborcza Gimnazjum im. ks. J. Popiełuszki. w Zespole Szkół w Przecławiu Ordynacja wyborcza Gimnazjum im. ks. J. Popiełuszki w Zespole Szkół w Przecławiu Artykuł I Postanowienia ogólne Artykuł II Termin wyborów i zgłaszania kandydatów Artykuł III Komisja wyborcza Artykuł IV

Bardziej szczegółowo

Informacje dolnosaksońskiego przewodniczącego landowej komisji wyborczej

Informacje dolnosaksońskiego przewodniczącego landowej komisji wyborczej Polnisch Informacje dolnosaksońskiego przewodniczącego landowej komisji wyborczej Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych W Dolnej Saksonii

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa.

Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa. załącznik nr 1 do Uchwały Nr /../10 Rady Gminy Niwiska z dnia. grudnia 2010r. Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa. Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Wybory sołtysa są powszechne. 2 Czynne prawo wyborcze ma każdy

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Wstęp Sławomir Dębski... 5

Wstęp Sławomir Dębski... 5 SPIS TREŚCI Wstęp Sławomir Dębski............................. 5 I. Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944 1989 Krzysztof

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA DO WYBORÓW SOŁTYSA. Rozdział I

ORDYNACJA WYBORCZA DO WYBORÓW SOŁTYSA. Rozdział I Załącznik B do Statutu Sołectwa ORDYNACJA WYBORCZA DO WYBORÓW SOŁTYSA Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1 1. Wybory są powszechne. 2. Czynne prawo wyborcze ma każdy stały mieszkaniec Sołectwa, który

Bardziej szczegółowo

SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU. Nr 1, 1969

SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU. Nr 1, 1969 SPIS ARTYKUŁÓW OGŁOSZONYCH W NUMERACH 1 5 BIULETYNU Nr 1, 1969 Rola i zadania wojskowej służby archiwalnej (Leszek Lewandowicz) Postępowanie z zespołami otwartymi w świetle wytycznych Naczelnej Dyrekcji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji.

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji. Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji. 1 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz polskiego

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

-w Wprowadzenie 12 Wstęp

-w Wprowadzenie 12 Wstęp Spis treści -w Wprowadzenie 12 Wstęp str. 12 str. 20 str. 21 Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Mława. Ordynacja Wyborcza określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miasta Mława.

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Mława. Ordynacja Wyborcza określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miasta Mława. Załącznik do Statutu Młodzieżowej Rady Miasta Mława Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miasta Mława 1 Ordynacja Wyborcza określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miasta Mława. 2 Radni

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Miastku

ORDYNACJA WYBORCZA do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Miastku Załącznik Nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w Miastku Nr 42/ V/ 2007 z dnia 25 maja 2007 r. Załącznik Nr 1 do Statutu Młodzieżowej Rady Miejskiej w Miastku ORDYNACJA WYBORCZA do Młodzieżowej Rady Miejskiej

Bardziej szczegółowo

Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie

Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie Artykuł I Postanowienia ogólne Artykuł II Termin wyborów i zgłaszania kandydatów Artykuł III Komisja wyborcza

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 10 marca 2009 r. o zarządzeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego oraz o okręgach wyborczych i siedzibach

Bardziej szczegółowo

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r.

Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. 078/04 Sąsiedzi. Warszawa, październik 2004 r. Za dobrego sąsiada najczęściej uważane są Czechy i Słowacja, a za złego Rosja; opinie o Niemczech są podzielone, ale w sumie pozytywne. Krajom, które uważamy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Pojęcie sporu w prawie międzynarodowym

Pojęcie sporu w prawie międzynarodowym Pojęcie sporu w prawie międzynarodowym 1. Utrzymać międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo, stosując skuteczne środki zbiorowe dla zapobiegania zagrożeniom pokoju i ich usuwania, tłumienia aktów agresji

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą.

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą. Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą. 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz polskiego

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach.

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: HISTORIA Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. ETAP WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe

Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe Wybory w Polsce Rodzaj wyborów Kadencja/czas Zasady Informacje dodatkowe WYBORY NA URZĄD PREZYDENT RP Kadencja pięcioletnia, urząd można sprawować tylko dwa razy (art. 127 ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju.

Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Po odrodzeniu w II RP panowała niezwykle trudna sytuacja gospodarcza. I wojna światowa i walki o granice przyniosły ogromne zniszczenia w kraju. Ponadto poziom rozwoju w Polsce nie był równy. W zaborze

Bardziej szczegółowo

1. Republika i jej społeczeństwo

1. Republika i jej społeczeństwo Republika Rzymska 1. Republika i jej społeczeństwo Od 509 roku p.n.e. Rzym jest republiką Na podstawie tekstu ze s. 163-164 uzupełnić diagram SPOŁECZEŃSTWO RZYMSKIE Patrycjusze Plebejusze Niewolnicy PATRYCJUSZE

Bardziej szczegółowo

GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO

GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO 461/469 1. OBIEKT 5. MIEJSCOWOŚĆ Układ ruralistyczny BALDRAM 2. OBECNA FUNKCJA 3. MATERIAŁ 4. DATOWANIE 6. GMINA 19. UWAGI pocz. XIII w. Wieś w typie ulicówki. Układ

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Ruch wędrówkowy ludności. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Ruch wędrówkowy ludności Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie

Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie Małgorzata Mulik Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie Rozdział I W lipcu 1936 r. konsul polski z Kwidzyna pisał do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie: O ile władze niemieckie dotychczasowe

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ w NEBROWIE WIELKIM

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ w NEBROWIE WIELKIM REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO ZESPOŁU SZKÓŁ w NEBROWIE WIELKIM Opracowany w oparciu o Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.) Rozdział I PRZEPISY

Bardziej szczegółowo

Na frontach Wielkiej Wojny

Na frontach Wielkiej Wojny Na frontach Wielkiej Wojny 1. Zamach w Sarajewie i wybuch wojny Od kiedy w 1908 r. Austria wcieliła Bośnię i Hercegowinę jest stałe napięcie między Austrią a Serbią, która też chce kawałek 1911 r. w Serbii

Bardziej szczegółowo

I. Kandydatem na posła do Parlamentu Europejskiego może być osoba mająca prawo wybierania posłów do Parlamentu Europejskiego, tj.:

I. Kandydatem na posła do Parlamentu Europejskiego może być osoba mająca prawo wybierania posłów do Parlamentu Europejskiego, tj.: Informacja o sposobie zgłaszania okręgowych list kandydatów na posłów do Parlamentu Europejskiego w wyborach do Parlamentu Europejskiego, zarządzonych na dzień 7 czerwca 2009 r. ZPOW-903-6/09 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH S. PREZYDENCKI Ogólna charakterystyka: Rozdzielczość i względna równość kompetencji władzy ustawodawczej i wykonawczej Władza wykonawcza prezydent Władza ustawodawcza

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r.

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. o zarządzeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz o okręgach wyborczych i siedzibach

Bardziej szczegółowo

Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13)

Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13) Dariusz Szymikowski Uwagi na temat poradnika dla nauczycieli pt. Kaszuby przez wieki (cz. 13) 21. Temat: Młodokaszubi. Karta pracy: Młodokaszubi. Niestety, Autorzy zmodyfikowali oryginalny tekst, w żaden

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 10 marca 2009 r.

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 10 marca 2009 r. OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 10 marca 2009 r. o zarządzeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego oraz o okręgach wyborczych i siedzibach

Bardziej szczegółowo

Złoty Polski po I Wojnie Światowej.

Złoty Polski po I Wojnie Światowej. Złoty (skrót zł, lub aktualny kod ISO 4217 PLN), to podstawowa jednostka monetarna w Polsce, która dzieli się na 100 groszy. Nazwę polskiej jednostki monetarnej wprowadzono w 1919 roku, parytet złota określono

Bardziej szczegółowo

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie

Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie Ordynacja Wyborcza do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyszkowie Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 Ordynacja Wyborcza, zwana dalej Ordynacją, określa zasady i tryb wyboru Radnych do Młodzieżowej Rady Miejskiej

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu. WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii

Regulamin Konkursu. WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii 1 Postanowienia ogólne 1 Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA Warszawa, dnia 20 lipca 2015 r. ZPOW-503-20/15 INFORMACJA o zasadach i sposobie zgłaszania list kandydatów na posłów w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych

Bardziej szczegółowo

Nalot bombowy na Wieluń 1 września

Nalot bombowy na Wieluń 1 września Nr 7/2016 30 08 16 Nalot bombowy na Wieluń 1 września 1939 r. Autor: Bogumił Rudawski (IZ) We wczesnych godzinach porannych 1 września 1939 r. lotnictwo niemieckie przeprowadziło atak bombowy na Wieluń

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

M Z A UR U SKI SK E I J HIST

M Z A UR U SKI SK E I J HIST NATROPACH MAZURSKIEJHISTORII I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU GIŻYCKIEGO Projekt edukacyjny skierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu giżyckiego I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W LUBLINIE z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa lubelskiego

WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W LUBLINIE z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa lubelskiego 1 WYCIĄG Z OBWIESZCZENIA KOMISARZA WYBORCZEGO W LUBLINIE z dnia 23 listopada 2010 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa lubelskiego Na podstawie art. 182 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O EWENTUALNYM ROZMIESZCZENIU AMERYKAŃSKICH BAZ WOJSKOWYCH NA TERENIE POLSKI BS/23/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O EWENTUALNYM ROZMIESZCZENIU AMERYKAŃSKICH BAZ WOJSKOWYCH NA TERENIE POLSKI BS/23/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

WYBORY DO RADY POWIATU PROTOKÓŁ Z WYBORÓW

WYBORY DO RADY POWIATU PROTOKÓŁ Z WYBORÓW WYBORY DO RADY POWIATU PROTOKÓŁ Z WYBORÓW do Rady Powiatu Sztumskiego sporządzony dnia 22 listopada 2010 r. przez Powiatową Komisję Wyborczą w Sztumie. I. Dla wyboru Rady Powiatu Sztumskiego utworzono

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo