90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH"

Transkrypt

1 90 ROCZNICA PLEBISCYTU NA POWIŚLU, WARMII I MAZURACH WPROWADZENIE Ziemie położone między dolną Wisłą a Niemnem były od zawsze miejscem rywalizacji i ścierania się interesów politycznych i narodowych Polski i Niemiec. Należy pamiętać o symbolicznym, wręcz magicznym dla Niemców, znaczeniu Prus Wschodnich. Prowincji, która dla nich znaczyła tyle, co dla Polaków znaczą Kresy Wschodnie. Związane to było i jest nadal, z tradycją podbojów Zakonu Krzyżackiego oraz powstaniem i rozwojem Królestwa Pruskiego, które stanie się kamieniem węgielnym zjednoczonych Niemiec II Rzeszy. Warto jednak wiedzieć, że Prusy Wschodnie nigdy nie stanowiły obszaru jednolitego pod względem kulturowym czy etnicznym. Było rzeczą oczywistą, że Kongres Wersalski kończący zmagania państw w Wielkiej Wojnie, oprócz wielu spraw światowych, którymi się zajmował, musiał podjąć decyzję co do losów Prus Wschodnich, dla nas Warmii, Mazur i Powiśla. Ziem znajdujących się po wschodniej stronie Wisły. Sprawę polską popierała tylko Francja. Powiśle w czasach I Rzeczypospolitej wchodziło w skład Prus Królewskich, a po I rozbiorze Polski trafiło do prowincji Prus Zachodnich. KONGRES WERSALSKI Interesy obu państw zderzyły się na konferencji pokojowej. Niemcy domagali się przyłączenia Powiśla do prowincji wschodniopruskiej, natomiast Polacy powrotu do odrodzonej Rzeczypospolitej. Argumentem na rzecz włączenia tego obszaru do Polski było przede wszystkim to, że według danych polskich, 80% jego ludności posługiwało się w życiu codziennym lokalnym wariantem języka polskiego a więc, zgodnie z przyjętą w traktacie wersalskim zasadą tworzenia państw narodowych, obszar ten powinien był znaleźć się w Polsce. Podnoszono też argument historyczny: przed 1772 rokiem część tych ziem (Warmia i Powiśle) wchodziło w skład Rzeczypospolitej. Wielkim orędownikiem przyłączenia Powiśla do Polski, na konferencji wersalskiej, był działacz narodowej demokracji Roman Dmowski. Innym spornym terenem był obszar Górnego Śląska. 88 artykuł Traktatu Wersalskiego wskazywał, że na tych właśnie spornych terenach ma odbyć się plebiscyt ludności, która wypowie się, czy chce przyłączenia do Polski, czy do Niemiec. Natomiast artykuły działu IX Traktatu mówiły o plebiscycie w Okręgu Kwidzyńskim i Okręgu Olsztyńskim. Łącznie był to obszar o powierzchni niemal 15 tys. km kw. zamieszkały przez 725 tys. ludności. Władysław Kozicki, korespondent Gazety Warszawskiej pisał o postanowieniu przeprowadzenia plebiscytu Chodzi o to, aby pod pozorem wymiaru bezwzględnej sprawiedliwości pewniej i bezpieczniej przyznać terytoria Niemcom. Jaki ma być wynik plebiscytu już z góry przesądzono w Paryżu i w gabinetach dyplomatycznych. Nie rokowało to optymistycznie na przyszłość. ORGANIZACJA PLEBISCYTU Traktat nakazywał opuszczenie z obszaru plebiscytowego wojsk niemieckich i oddanie terenu pod zarząd Komisji Międzysojuszniczej dla spraw Rządu i Administracji w okręgu plebiscytowym. Komisja złożona była z 5 członków dla każdego okręgu {Kwidzyn i Olsztyn} mianowanych przez Główne Mocarstwa Sprzymierzone i Stowarzyszone. Komisja posiadała całkowitą władzę decydowania o wszystkich sprawach dotyczących wykonywania postanowień traktatu o plebiscycie. Miała zorganizować głosowanie na warunkach, jak to określono: pełnej wolności, rzetelności i tajności. Czynne prawo przysługiwało wszystkim osobom, które ukończyły 20 lat w chwili wejścia w życie traktatu pokojowego i urodziły się, bądź zamieszkiwały teren plebiscytowy, lecz w okresie głosowania zamieszkiwały gdzie

2 indziej warto pamiętać, że ten postulat był wprowadzony na wyraźne żądanie strony polskiej {te osoby stanowiły 30% do 40% głosujących w mazurskich powiatach i w ponad 95% głosowały za pozostaniem w Prusach Wschodnich. Emigranci przyjechali głównie z Nadrenii, Westfalii i Berlina. Problem wystąpił w oszacowaniu liczby osób uprawnionych do oddania głosów, gdyż strona niemiecka znacznie zawyżała liczbę emigrantów 175 tys. w stosunku do 85 tys. jakie szacowała strona polska. Natomiast wielu emigrantów traktowało przyjazd na plebiscyt jako wspaniałą wycieczkę na koszt państwa niemieckiego}. Wyniki miały być ustalone w gminach większością głosów. A na podstawie głosowania Komisja miała zaproponować Mocarstwom Sprzymierzonym i Stowarzyszonym powzięcie decyzji w sprawie wytyczenia granicy. Przewodniczącym komisji Okręgu Kwidzyńskiego został włoski generał Angelo Pavia. Polską akcją wyborczą kierował Mazurski Komitet Plebiscytowy, Warmiński Komitet Plebiscytowy oraz Mazurski Związek Ludowy. Na Powiślu prace koordynował Warmiński Komitet Plebiscytowy, którego organem prasowym była Gazeta Polska dla Powiatów Nadwiślańskich. Władze Rzeczypospolitej mianowały Konsulem na Okręg Kwidzyński hrabiego Stanisława Sierakowskiego. Warto w tym miejscu wspomnieć, że sam Kwidzyn w relacji przebywającego tam tuż przed plebiscytem Żeromskiego jawił się jako zupełnie zniemczone miasto tylko z trzema oazami polskości: hotelem Cassino, domem polskiego komitetu plebiscytowego i domem polskiego konsulatu. Obszar plebiscytowy obejmował na Powiślu teren dawnych powiatów: sztumskiego i suskiego oraz prawobrzeżnych części powiatów: malborskiego i kwidzyńskiego. W sumie 10 miast i 592 wsie. Na Warmii obszar plebiscytowy obejmował 3 powiaty, a na Mazurach 8 powiatów. SYTUACJA NA POWIŚLU Nie muszę Państwu mówić, że na obszarze Powiśla zamieszkiwała ludność w dużej części mówiąca po polsku, a Polacy na tym terenie zachowywali największą niezależność od wpływów niemieckich. Ogromną rolę odgrywało polskie ziemiaństwo, które pielęgnowało kulturę i tradycje polskie na tych terenach. Najwięcej polskich majątków ziemiańskich znajdowało się w powiecie sztumskim{o wiele mniej w kwidzyńskim i prawie wcale w malborskim i suskim}. Dwory i pałace Sierakowskich, Donimirskich i Kowalskich odgrywały znaczącą rolę w okresie plebiscytu będąc swoistymi centrami kultury polskiej. To w ich dworach gościli: Stefan Żeromski, Jan Kasprowicz, Władysław Kozicki członek Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, Feliks Nowowiejski oraz bardzo wielu innych działaczy plebiscytowych. PRZED PLEBISCYTEM Plebiscyt został poprzedzony szeroko zakrojonymi akcjami propagandowymi jednej i drugiej strony. Organizowano dni polskie i dni niemieckie. W czasie ich trwania starano się przekonywać mieszkańców do opowiedzenia sie po jednej lub drugiej stronie. Organizowano pochody, dekorowano miasta flagami. Urządzano przedstawienia, w których starano się pokazać przeciwnika w fatalnym świetle. A. Propaganda Niemiecka: eksponowano niski poziom gospodarki i kultury w Polsce, analfabetyzm, uprawiano propagandę szeptaną, posiadanie wojska na obszarze plebiscytowym, 60 tys. {ewakuacja nastąpiła dopiero od 3 lutego 1920 roku, dowództwo mieściło się w Iławie} groźba dla ludności sądu wojennego za działalność antyniemiecką, zastraszanie i szykany, szowinistyczne przedstawienia,

3 wyolbrzymianie klęsk Polski w wojnie z bolszewikami, przedstawianie Polski jako kraju będącego źródłem zamętu w Europie, bardzo agresywne w treści a zarazem przemawiające do ludności gazetki, ulotki, podnoszono problem braku reformy rolnej w Polsce chęć pozyskania rolników, starano się nastawiać ludność polską przeciw polskiemu ziemiaństwu, stworzono Straż Bezpieczeństwa uzbrojoną formację mającą strzec bezpieczeństwa na terenie plebiscytowym, 16 maja 1920 przeprowadzono wielką demonstrację w Sztumie, na którą sprowadzano Niemców z innych miast, rozbijano polskie demonstracje 16 maja 1920 w Kwidzynie bierność Komisji Międzysojuszniczej, był to najbardziej dramatyczny incydent na Powiślu w okresie przed plebiscytowym, pobicia przez nieznanych sprawców, napady na polskie instytucje, nauczycieli zestaw argumentów antypolskich zamieszczony w broszurze propagandowej, agitacja biskupa warmińskiego Bludau a wśród kleru katolickiego. W tym głównie celowali Niemcy, ale wymienione wyżej metody stanowiły ledwie część ogromnej machiny propagandowej. Bezprawie i terror niemiecki były tu pod wieloma względami jaskrawsze niż na Śląsku. Ponadto stwierdzono umieszczanie na listach osób już nieżyjących, czy też umieszczania na listach osób, które z różnych powodów nie powinny się na nich znaleźć. Jako groteskowy przykład niemieckiej zaradności należy przywołać akcję zbierania podpisów popierających Niemcy wśród pacjentów szpitala dla obłąkanych w Kortowie. B. Propaganda Polska: koncert plebiscytowy 9 maja w Sztumie gdzie wystąpił Feliks Nowowiejski, okazał się wielką narodową manifestacją, działalność bibliotek, czytelni, zakładanie prywatnych szkół, ochronek, zakładanie kółek rolniczych, ogromna rola kleru, słabe poparcie Polaków z Polski, ruch solidarności zaczyna rodzić się dopiero na wiosnę 1920 roku, hasło Ratować dla polski to, co się ratować da hasło Polaków, gdy zaczęto zdawać sobie sprawę, że o zwycięstwo będzie bardzo trudno, domaganie się utworzenia mieszanej policji plebiscytowej - nastąpi to dopiero 27 kwietnia 1920 roku, spore ożywienie w ostatnich dniach przed plebiscytem. Niekorzystne dla Polaków z punktu widzenia przynależności spornego terytorium było określenia zastosowane na karcie wyborczej w stosunku do spornej prowincji użyto określenia Prusy Wschodnie, co mogło sugerować walkę o usamodzielnienie się prowincji, a należy pamiętać, że na terenie prowincji były bardzo silne tendencje separatystyczne. Ostatnie dni przed plebiscytem były bardzo gorące, uaktywniły się niemieckie bojówki a na wielu polskich działaczy wyznaczano nagrody za ich zabicie {Tadeusz Odrowski 200 zł}. Po stronie polskiej rozważano nawet bojkot plebiscytu. Domagano się przede wszystkim przesunięcia jego daty, na co nie zgodziła się Ententa. Niemcy w dniu plebiscytu rozklejali ulotki Bolszewicy pod Warszawą sugerujące, że kres istnienia Polski jest blisko.

4 PLEBISCYT Plebiscyt odbył się 11 lipca 1920 roku. Za Polska opowiedziało się ogółem 3,5% głosujących: 2,2 % na terenie Warmii i Mazur i 7,6% na terenie Powiśla. A ponieważ głosowano gminami Polsce przyznano ostatecznie 3 gminy na Mazurach i 5 na Warmii, a wschodni brzeg Wisły stał się w tym rejonie granicą między Polską a Niemcami. Wyniki plebiscytu były dla Polski druzgocącą klęską. W okręgu olsztyńskim za Niemcami opowiedziało się osób, za Polską 7 980, w okręgu kwidzyńskim za Niemcami , za Polską Najwięcej głosów za Polską padło w powiatach sztumskim (19,07%, czyli głosy przeciwko głosom za Niemcami) i olsztyńskim (13,47%), najmniej zaś w okręgach mazurskich (np. w powiecie Olecko tylko 2 głosy na prawie 30 tys. biorących udział w plebiscycie}. W powiecie kwidzyńskim za Polską oddano głosów 6,5 % wszystkich ważnie oddanych głosów {za Niemcami }. Bezwzględną większość Polacy uzyskali w 5 wsiach: Bursztych, Kramrowo Dwór, Janowo, Małe Pólko, Nowe Lignowy. Wszystkie wsie włączono do Polski. Nazwano je potem Małą Polską. Należały one do powiatu tczewskiego. Pozostałe gminy z przewagą głosów polskich tworzyły całkowicie odciętą od Polski enklawę w powiecie sztumskim i kwidzyńskim m.in. Tychnowy {59,09% głosów za Polską}, Trzciano {64,36%}, Straszewo {60,63%}, Pułkowice {67,27%}, Mątki {50,00%}, Szadowo {77,78%}, Dubiel {72,00%} Postolin, Stary Targ. Toteż pomimo większości głosów, które padły tam za Polską Komisja Kwidzyńska nie widziała możliwości przyłączenia tego terenu do Polski. Najsłabiej głosowanie wypadło w powiecie suskim {1 073 głosy przeciw głosom} i malborskim {191 głosów za Polską przeciw głosom za Niemcami} Dla porządku należy dodać, że w miastach za Polską głosowano następująco: Malbork 165 osób, Iława 235 osób, Prabuty 50 osób, Kisielice 35 osób, Susz 8 osób, Laskowice 41 osób, Gdakowo 21 osób. Spośród miast najwięcej głosów za Polską oddano w Biskupcu Pomorskim 277 {15% głosujących}. Generalnie plebiscyt przebiegał spokojnie, na czym głównie zależało Niemcom. Jednak w wielu miejscach stwierdzono fałszerstwa wyborcze po stronie niemieckiej, jak np. w Iławie czy Biskupcu, gdzie dwukrotnie wpisano na listy grupy 112 osób. Innymi nadużyciami było sprawdzanie przez komisje, kto głosuje za Polską, czy po prostu brak kart polskich. Często, wbrew wcześniejszym ustaleniom, Niemcy prowadzili agitację przed lokalami wyborczymi, a nawet w lokalach. Karty do głosowania układano w lokalu w taki sposób, aby widzieć, kto wybierał kartę polską. Wyniki plebiscytu na Powiślu były dla strony polskiej tylko nieco lepsze niż na Warmii i Mazurach. Wynik plebiscytu zaskoczył samych Niemców, którzy obawiali się, aby nie został zakwestionowany przez mocarstwa. Strona polska składała do Komisji Sojuszniczych protesty, kładąc nacisk na ogromne nadużycia niemieckie w okresie poprzedzającym plebiscyt. Strona polska również starała się przekonać Radę Ambasadorów względami geograficznymi, historycznymi, etnograficznymi, administracyjnymi, gospodarczymi czy strategicznymi. PO PLEBISCYCIE Po plebiscycie rozpoczęły się represje w stosunku do Polaków, gdyż pomimo tajności głosowania Niemcy doskonale wiedzieli kto głosuje za Polską. Dodatkowo Niemcy rozpoczęli wiele manifestacji, które częstokroć przemieniały się w awantury i burdy wymierzone w Polaków. Terror przybierał niespotykane dotąd rozmiary. W 1921 roku polsko niemiecka komisja graniczna zdecydowała ostatecznie o przebiegu granicy między państwami w Prusach Wschodnich. Wytyczono ją 20 m od wschodniego brzegu Wisły przyznając Polsce oprócz wspomnianych wyżej 5 wsi również: port rzeczny w Korzeniewie {bez wsi}, dworzec w Gardei, przyczółek mostowy na Wiśle pod

5 Opaleniem oraz 6 nadwiślańskich łąk. Teren przyznany Polsce miał kształt elipsy o długości 14 kilometrów. Wytyczona granica nie zadowalała ani Polaków, ani Niemców. A. Przyczyny porażki Polski: długi okres oderwania tych terenów od Polski, jego germanizacja, wyznaczenie bardzo dużego obszaru plebiscytowego {im dalej an północ i wschód tym żywioł polski jest coraz mniej liczny, rozproszony i po prostu słabiej zorganizowany, niekorzystny termin plebiscytu zbliżanie się do wrót Warszawy armii bolszewickiej, wrażenie, że klęska Polski jest nieuchronna, agresywna propaganda niemiecka Polska jako kraj sezonowy, trafność niemieckich ulotek, słabość polskiej propagandy nie eksponowano kryzysu gospodarczego, w którym się pogrążali Niemcy, bezrobocia, wzrostu nastrojów rewolucyjnych, zbyt duży optymizm, co do wyniku plebiscytu po stronie polskiej, słaba pomoc finansowa z Polski, ogromna przewaga strony niemieckiej pod względem materiałowym i organizacyjnym, działalność terrorystyczna niemieckich bojówek, stronniczość Komisji Międzysojuszniczej, na kartach wyborczych zamiast słowa Niemcy było wydrukowane Prusy Wschodnie, co dodatkowo wprowadzało zamęt wśród głosujących, możliwość głosowania osób urodzonych na obszarze plebiscytowym, a nie mieszkających tu na stałe, strach mieszkańców przed włączeniem tych ziem do obszaru objętego działaniami wojennymi {podatki, wcielenie do wojska}, zbyt słaba praca Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego i organizacji polskich, jeden z członków KM, Anglik Henry Beaumont pisał o plebiscycie: Od samego początku naszego pobytu narzuca się nam przeświadczenie, że wyznaczenie plebiscytu i takie właśnie rozwiązanie kwestii polskiej w Paryżu, musiało być świadomie zamierzone w celu pozostawienia między Polską a Niemcami otwartej rany, którą czas pewnie rozjątrzy a nie zaleczy. PODSUMOWANIE Warto w tym miejscu zadać sobie pytania podobne do tych, które zadawano sobie w czasach powstań narodowych w XIX wieku. Po pierwsze: czy były szanse na zwycięstwo w plebiscycie? i po drugie; czy był sens podejmowania trudu? W tej sytuacji politycznej szanse na zwycięstwo były nikłe, prawie żadne. Nie zmienia to jednak faktu, że sens podejmowanych działań był oczywisty. Po przegranym plebiscycie Polacy na Powiślu podejmowali, znany im doskonale, codzienny trud bycia Polskiem. Świadczenie o tym, że się jest Polskiem. Nikomu wtedy nie przyszłoby do głowy, aby zrezygnować z polskości, języka, wiary, czy miłości i pragnienia przyłączenia tych ziem w przyszłości do Polski. Nikomu wtedy nie przyszłoby do głowy, aby pominąć na swoich sztandarach słowa, które dla Polaków stanowią swoista świętość i sens ich życia: Bóg Honor Ojczyzna. Walka o polskość była dziełem bardzo licznej rzeszy działaczy, których zasług nie sposób jest pominąć i zapomnieć. Wielcy patrioci, oddani sprawie polskiej do samego końca. Nie szczędzili swoich sił, zdrowia, pieniędzy. Mieli często bardzo wiele do stracenia. Wybierali jednak służbę Polsce. Pracowali dla Niej z narażeniem życia. Wielu z nich zapłaci za to najwyższa cenę w 1939 roku. Dziś należy im się za to od nas wieczna pamięć. Żyją przecież nadal ich potomkowie. Jednak owa pamięć nie może tylko mieć charakteru rocznicowego, takiego raz na dziesięć lat. Musi być codzienna. Na ulicach, skwerach, rondach, placach.

6 Ogromną rolę w kultywowaniu polskości odegrały również polskie banki spółdzielcze działające na tym terenie. Przypomnę tylko, banki, które są tu równo od 100 lat. Są one doskonałym przykładem samorządności i gospodarności Polaków. Mam nadzieję, że 90 rocznica plebiscytu skłoni nas do głębszej refleksji nad minionymi wydarzeniami, a przede wszystkim nad losami i dziejami ludzi tamtych czasów, bo to oni w całej tej historii są najważniejsi.

Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922

Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922 Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918-1922 Czynniki kształtujące polskie granice po I wojnie światowej Decyzje mocarstw na konferencji wersalskiej Walka zbrojna Polaków o prawo do decydowania o swojej

Bardziej szczegółowo

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi

1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 1. Główną przyczyną wybuchu I wojny światowej były konflikty polityczne i gospodarcze między mocarstwami europejskimi 2. Przeczytaj poniższy tekst. Następnie zapisz w wyznaczonym miejscu odpowiedzi dwa

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ

JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ JAK CZYTAĆ WYKRESY I DANE STATYSTYCZNE PRZYKŁADY ZADAŃ 1. Polityk roku 2003 w Polsce i na Świecie. Badanie CBOS 1. Wyjaśnij kim są poszczególne osoby wymienione w sondażu; 2. Jakie wydarzenia sprawiły,

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59

Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59 Warmińsko-mazurskie wita 2015-10-07 11:30:59 2 Województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najstabilniej rozwijających się gospodarczo regionów Polski, przy czym jednym z najmniej zanieczyszczonych.

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej. Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych)

Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej. Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych) Informacje przewodniczącego Dolnosaksońskiej Landowej Komisji Wyborczej Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych) Zarys dolnosaksońskiego systemu wyborów komunalnych (samorządowych)

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej.

GRUPA A. a) pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. Rozdział V. Powstaje niepodległa Polska GRUPA A 5 1. Oblicz, ile lat minęło od: pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania przez Polskę niepodległości po I wojnie światowej. uchwalenia Konstytucji

Bardziej szczegółowo

JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU

JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU JERZY MINAKOWSKI BAZA ARTYKUŁÓW DOTYCZĄCYCH PLEBISCYTU NA WARMII, MAZURACH I POWIŚLU W 1920 ROKU OLSZTYN 2010 SPIS TREŚCI Przedmowa 5 Wstęp 8 Wykaz wykorzystanych czasopism 20 BIBLIOGRAFIA 22 I. Sprawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji.

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji. Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK we Francji. 1 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz polskiego

Bardziej szczegółowo

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5.

Anna Korzycka Rok IV, gr.1. Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania. Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. Anna Korzycka Rok IV, gr.1 Mapa i plan w dydaktyce historii. Pytania Poziom: szkoła podstawowa, klasa 5. 1. Na podstawie mapy Polska za Bolesława Chrobrego podaj miejscowości będące siedzibami arcybiskupa

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą.

Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą. Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą. 1 Postanowienia ogólne 1. Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz polskiego

Bardziej szczegółowo

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R... 1 Spis treści Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. USTRÓJ POLSKI DO 1795 R.... 1 Rozdział I. Monarchia patrymonialna... 3 Część I. Powstanie państwa polskiego... 3 Część II. Ustrój polityczny... 5 Część III. Sądownictwo...

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu. WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii

Regulamin Konkursu. WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii Regulamin Konkursu WYBITNY POLAK za granicą w Norwegii 1 Postanowienia ogólne 1 Niniejszy regulamin określa warunki, na jakich odbywa się Konkurs Wybitny Polak przeprowadzany wśród obywateli polskich oraz

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ

PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii PAŃSTWA NIEMIECKIE A ROZBIORY RZECZYPOSPOLITEJ. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały

Bardziej szczegółowo

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA

Andrzej Jezierski. Cecylia Leszczyńska HISTORIA Andrzej Jezierski Cecylia Leszczyńska HISTORIA Wydawnictwo Key Text Warszawa 2003 Spis treści Od autorów 13 Rozdział 1 Polska w średniowieczu 1.1. Państwo 15 1.2. Ludność 19 1.2.1. Zaludnienie 19 1.2.2.

Bardziej szczegółowo

Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie

Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie Ordynacja wyborcza do Samorządu Szkolnego w Zespołe Szkół im. Bolesława Chrobrego w Niemodlinie Artykuł I Postanowienia ogólne Artykuł II Termin wyborów i zgłaszania kandydatów Artykuł III Komisja wyborcza

Bardziej szczegółowo

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy

Kongres wiedeński. Kongres się nie posuwa, on tańczy Kongres wiedeński Kongres się nie posuwa, on tańczy 1. Zwołanie kongresu w Wiedniu Wiosna 1814 r. armie VI koalicji wchodzą do Paryża i detronizują Napoleona Królem został Ludwik XVIII, Bonaparte na Elbie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006

BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 BS/181/2006 POLACY, WĘGRZY, CZESI I SŁOWACY O SYTUACJI NA BLISKIM WSCHODZIE KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2006 PRZEDRUK I ROZPOWSZECHNIANIE MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO

GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO GEZ KARTA ADRESOWA ZABYTKU NIERUCHOMEGO 461/469 1. OBIEKT 5. MIEJSCOWOŚĆ Układ ruralistyczny BALDRAM 2. OBECNA FUNKCJA 3. MATERIAŁ 4. DATOWANIE 6. GMINA 19. UWAGI pocz. XIII w. Wieś w typie ulicówki. Układ

Bardziej szczegółowo

Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa.

Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa. załącznik nr 1 do Uchwały Nr /../10 Rady Gminy Niwiska z dnia. grudnia 2010r. Zasady i Tryb Wyboru Sołtysa. Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Wybory sołtysa są powszechne. 2 Czynne prawo wyborcze ma każdy

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke

X wieku Cladzco XIII wieku zamek Ernesta Bawarskiego Lorenza Krischke Twierdza Kłodzko Twierdza Kłodzko to jeden z najlepiej zachowanych obiektów tego typu nie tylko w Polsce ale i w Europie, której losy są ściśle powiązane z miastem, na którego historię miało wpływ położenie

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

aby dobrze wybrać kandydata lub kandydatkę sprawdź: czy pomysły i plany, zamieszczone w programie wyborczym odpowiadają ci.

aby dobrze wybrać kandydata lub kandydatkę sprawdź: czy pomysły i plany, zamieszczone w programie wyborczym odpowiadają ci. Wybory samorządowe w pigułce. Przesyłamy Państwu kompendium wiedzy o wyborach samorządowych. W załączeniu znajdą Państwo informacje o tym kto i gdzie może zagłosować, jak oddać ważny głos, ile kart otrzymamy

Bardziej szczegółowo

SPORTOWY BRZEG DOLNY 2015

SPORTOWY BRZEG DOLNY 2015 REGULAMIN PLEBISCYTU SPORTOWY BRZEG DOLNY 2015 NA NAJLEPSZEGO I NAJPOPULARNIEJSZEGO SPORTOWCA, TRENERA, NADZIEJĘ SPORTU ORAZ ORGANIZACJĘ PROPAGUJĄCĄ SPORTOWY I AKTYWNY TRYB ŻYCIA Postanowienia ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży

Antoni Guzik. Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Antoni Guzik Antoni Guzik Rektor, Dziekan, Profesor, wybitny Nauczyciel, Przyjaciel Młodzieży Docent Antoni Guzik urodził się 7 kwietnia 1925 r. w Izydorówce, w dawnym województwie stanisławowskim. Szkołę

Bardziej szczegółowo

Wybory Europejskie Wybory Lokalne

Wybory Europejskie Wybory Lokalne Poczdam, 25. maj 2014 Wybory Europejskie Wybory Lokalne Wybory Rady Konsultacyjnej ds. Migrantów KTO WYBIERA KOGO? Poradnik dla Europejczyków w Poczdamie www.europe-direct-potsdam.eu www.bbag-ev.de Foto:

Bardziej szczegółowo

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją.

Wiek XVII w Polsce. Wojny ze Szwecją. XVII wiek Wiek XVII w Polsce Wojny ze Szwecją. Przyczyny: - Władcy Szwecji chcieli zdobyć ziemie mogące być zapleczem rolniczym kraju - Walka o dominację na Morzu Bałtyckim - Dążenie Zygmunta III Wazy

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r.

OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. OBWIESZCZENIE PAŃSTWOWEJ KOMISJI WYBORCZEJ z dnia 24 lutego 2014 r. o zarządzeniu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz o okręgach wyborczych i siedzibach

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Złoty Polski po I Wojnie Światowej.

Złoty Polski po I Wojnie Światowej. Złoty (skrót zł, lub aktualny kod ISO 4217 PLN), to podstawowa jednostka monetarna w Polsce, która dzieli się na 100 groszy. Nazwę polskiej jednostki monetarnej wprowadzono w 1919 roku, parytet złota określono

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie

Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie Małgorzata Mulik Działalność Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie Rozdział I W lipcu 1936 r. konsul polski z Kwidzyna pisał do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Warszawie: O ile władze niemieckie dotychczasowe

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wyższa frekwencja w drugiej turze?

Wyższa frekwencja w drugiej turze? Warszawa, 22.05.2015 Wyższa frekwencja w drugiej turze? Frekwencja podczas I tury wyborów była najniższa spośród wszystkich wyborów prezydenckich po 1990 roku - do urn poszło zaledwie 48,8% wyborców. Jest

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie

Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Wtorek, 27 października 2015, 11:05 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 11 września 2015 Szefowa MSW: Działamy solidarnie i odpowiedzialnie - Działania polskiego

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte

Francja od konsulatu do cesarstwa. Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte Francja od konsulatu do cesarstwa Każdy z Was nosi w plecaku buławę marszałkowską Napoleon Bonaparte 1. Rządy dyrektoriatu Forma rządów po zamachu 9 thermidora Rada Starszych i Rada 500-set wybierała 5

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...

Spis treści. Wstęp... Wstęp... Dokument 1 1920 listopad 13, Warszawa Fragment protokółu z konferencji naczelników wydziałów politycznych MSZ z wypowiedzią naczelnika w Wydziale Środkowo-Europejskim Jerzego Dzieduszyckiego na

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ:

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: ODPOWIEDZI DO ZADAŃ: Zadanie 1. (0 1) Oceń, które z poniższych zdań odnoszących się do skutków przemian w życiu człowieka jest prawdziwe. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. 2. W wyniku przemian, które opisano

Bardziej szczegółowo

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego

Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Głosowanie w wyborach do Parlamentu Szkockiego Niniejszy dokument zawiera informacje na temat wpisu na listę wyborców, reguł głosowania oraz znaczenia głosu każdego wyborcy. Czy wiesz, że... Wybory do

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Zjednoczenie Niemiec

Zjednoczenie Niemiec Zjednoczenie Niemiec 1. Drugie Cesarstwo we Francji lipiec 1851 - Ludwik Napoleon żąda od Zgromadzenia rewizji konstytucji, gdyż chce być wybrany po raz drugi (konstytucja nie przewidywała reelekcji prezydenta);

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) Sygn. akt III SW 49/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 czerwca 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z protestu

Bardziej szczegółowo

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE 2015.05.11 1 BALTIJOS JŪRA LENKIJOS IR LIETUVOS KONCEPCIJOSE IR POLITIKOJE: ŽVILGSNIS Į LIETUVIŠKUS VADOVĖLIUS / MORZE BAŁTYCKIE W KONCEPCJACH I POLITYCE POLSKI I LITWY: SPOJRZENIE NA PODRĘCZNIKI LITEWSKIE

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku

Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku Uchwała Wielkopolskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego z dnia 9 stycznia 2015 roku w sprawie: ordynacji wyborczej do Komitetu Monitorującego Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Kim Ir Sen. 6 kwietnia 1993 roku

Kim Ir Sen. 6 kwietnia 1993 roku Kim Ir Sen Dziesięciopunktowy program wielkiej konsolidacji całego narodu w imię zjednoczenia Ojczyzny 6 kwietnia 1993 roku Położenie kresu trwającej prawie pół wieku historii rozdzielenia i konfrontacji,

Bardziej szczegółowo

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015

BIULETYN PIĄTKA. SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 BIULETYN PIĄTKA SZKOLNA WŁADZA, CZYLI CO TO JEST SAMORZĄD UCZNIOWSKI Nr 1 (102) 2014 / 2015 Każdego roku w naszej szkole jest wybierany Samorząd Uczniowski. Ci spośród nas, którzy odkryli w sobie cechy

Bardziej szczegółowo

Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG

Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG Jerzy Bartkowski Uniwersytet Warszawski Położenie społeczno-ekonomiczne niepełnosprawnych w Polsce na tle sytuacji osób niepełnosprawnych w krajach UE i EOG Niepełnosprawni wśród osób w wieku powyżej 16

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO GIMNAZJUM NR 123 Z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI I ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI im. JANA PAWŁA II W WARSZAWIE Podstawa prawna: Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE

HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE ADAMPBETRASIK / Przy współpracy Andrzeja Laskowskiego HISTORIA I WSPÓŁCZESNOŚĆ DŁUGOTERMINOWEGO KREDYTU HIPOTECZNEGO W POLSCE TWIGGER WARSZAWA 2001 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 11 Wprowadzenie,

Bardziej szczegółowo

Zgłoszenie zbiórki publicznej

Zgłoszenie zbiórki publicznej Załącznik nr 2 Numer zbiórki (należy wypełnić tylko w przypadku aktualizacji zgłoszenia zgodnie z numerem nadanym przy zgłoszeniu widocznym na portalu zbiórek) Data wpływu zgłoszenia Ministerstwo Administracji

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA. 1. Członkiem Rady może zostać każda osoba:

ORDYNACJA WYBORCZA. 1. Członkiem Rady może zostać każda osoba: Załącznik Nr 1 do Statutu Młodzieżowej Rady Gminy Rędziny. ORDYNACJA WYBORCZA 1. 1. Członkiem Rady może zostać każda osoba: 1) uczęszczająca do VI klasy szkoły podstawowej, gimnazjum działającej na terenie

Bardziej szczegółowo

Obudzony potencjał. Grzegorz Gorzelak. EUROREG, Uniwersytet Warszawski

Obudzony potencjał. Grzegorz Gorzelak. EUROREG, Uniwersytet Warszawski Obudzony potencjał Grzegorz Gorzelak EUROREG, Uniwersytet Warszawski Reforma samorządowa 1990-1999 Jeden z dwóch filarów obok prywatnego przedsiębiorcy sukcesu polskiej transformacji. Najpełniejszy ustrój

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt III SW 54/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 czerwca 2014 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w sprawie z protestu wyborczego

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) Andrzej Jaworski Komitet Prawo i Sprawiedliwość CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

MAPA AKTYWNOŚCI organizacji pozarządowych o charakterze historyczno patriotycznym działających na terenie Radomia

MAPA AKTYWNOŚCI organizacji pozarządowych o charakterze historyczno patriotycznym działających na terenie Radomia MAPA AKTYWNOŚCI organizacji pozarządowych o charakterze historyczno patriotycznym działających na terenie Radomia Wykaz organizacji pozarządowych działających w obszarze historyczno-patriotycznym na terenie

Bardziej szczegółowo

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI

EUROBAROMETR UE28 PARLAMENT EUROPEJSKI W ODBIORZE SPOŁECZNYM W POLSCE REGIONY W KRAJU ANALIZA MIĘDZYREGIONALNA WYNIKI DLA POLSKI REGIONY W KRAJU 1 ZAŁĄCZNIK DOTYCZĄCY METODOLOGII: ANALIZA WYNIKÓW EUROBAROMETRU Z ROZBICIEM NA REGIONY Poniższa analiza regionalna jest oparta na badaniach Eurobarometru zleconych przez Parlament Europejski.

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

M Z A UR U SKI SK E I J HIST

M Z A UR U SKI SK E I J HIST NATROPACH MAZURSKIEJHISTORII I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU GIŻYCKIEGO Projekt edukacyjny skierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu giżyckiego I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku

RAPORT. Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku RAPORT BADANIA OPINII TURYSTÓW ODWIEDZAJĄCYCH CENTRUM INFORMACJI TURYSTYCZNEJ W GIŻYCKU W SEZONIE LETNIM 2011 ROKU Metodologia badania 2011. Liczebność

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-803-14/15 Warszawa, dnia 22 czerwca 2015 r. Informacja o warunkach udziału w głosowaniu w obwodach głosowania utworzonych w kraju, w referendum ogólnokrajowym, zarządzonym

Bardziej szczegółowo

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50.

48. Proszę omówić sytuację w Rzeczypospolitej po drugim rozbiorze. 49. Proszę opisać przebieg insurekcji kościuszkowskiej i jej skutki. 50. TEMATY ZAGADNIEŃ EGZAMINACYJNYCH Z HISTORII I SPOŁECZEŃSTWA DLA SŁUCHACZY Niepublicznego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych Semestr III klasa IIB 2015/16 1. Proszę wymienić cechy charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

150. rocznica wybuchu

150. rocznica wybuchu 150. rocznica wybuchu POWSTANIA STYCZNIOWEGO 1863-1864. mors sola victris, gloria victis Śmierć jedynym zwycięzcą, chwała zwyciężonym Artur Grottger, Bój, grafika z cyklu Lihtuania, 1864 1866. Nastroje

Bardziej szczegółowo

Edukacja Dialog - Partycypacja

Edukacja Dialog - Partycypacja Mamy zaszczyt zaprosić na konferencję Edukacja Dialog Partycypacja. Wyzwania i szanse Dolnego Śląska w zakresie polityki młodzieżowej i aktywizacji obywatelskiej młodzieży, będącej elementem projektu Gmina

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU

KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU KONCEPCJA SYSTEMU STRATEGICZNEJ ODPORNOŚCI KRAJU (na agresję) Warszawa, kwiecień 2014 r. Kwiecień 2014 BBN 1 ZADANIOWA GENEZA PROBLEMU (1) (Wystąpienie Prezydenta na odprawie KKSZ) Unowocześnienie sił

Bardziej szczegółowo

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu

1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI. Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu 1989-2014 25 LAT WOLNOŚCI Szkoła Podstawowa nr 14 w Przemyślu W 1945 roku skończyła się II wojna światowa. Był to największy, jak do tej pory, konflikt zbrojny na świecie. Po 6 latach ciężkich walk hitlerowskie

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE

ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE ORDYNACJA WYBORCZA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 IM. BRONISŁAWA MALINOWSKIEGO W DZIAŁDOWIE Artykuł 1: Prawo wybierania. 1. Prawo wybierania zarządu Samorządu Uczniowskiego mają uczniowie

Bardziej szczegółowo

Statut Koła naukowego ENACTUS UE

Statut Koła naukowego ENACTUS UE Statut Koła naukowego ENACTUS UE Rozdział I Postanowienia ogólne Art.1 Koło Naukowe ENACTUS UE (zwane dalej Kołem) jest samorządną organizacją studencką reprezentującą Uniwersytet Ekonomiczny w Programie

Bardziej szczegółowo

Przyszłość polskiej energetyki. Raport badawczy

Przyszłość polskiej energetyki. Raport badawczy Przyszłość polskiej energetyki Raport badawczy Warszawa, 1 grudnia 2011 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na temat planów rozwoju energetyki jądrowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1)

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6 ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) z dnia 23 maja 2016 r.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Komisji Edukacji Związku Miast Polskich WŁOCŁAWEK 3-4 grudnia 2015 roku

Stanowisko Komisji Edukacji Związku Miast Polskich WŁOCŁAWEK 3-4 grudnia 2015 roku Stanowisko Komisji Edukacji w zakresie przywrócenia realizacji obowiązku szkolnego od 7 lat. Przeciwko powrotowi do realizacji obowiązku od 7 lat przemawia wiele argumentów o charakterze, społecznym, organizacyjnym

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy?

Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy? Ogólnopolski Tydzień Kariery na Warmii i Mazurach 2014 Jak zaprzyjaźnić się z rynkiem pracy? Nowe formy wsparcia dla młodych i przedsiębiorców - Dni Informacyjne na Warmii i Mazurach - Okres trwania: 15-24

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW

Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Warszawa, kwiecień 2012 BS/50/2012 KRESOWE KORZENIE POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Śladem bohaterów 1863 24 maja 2013 r. 1. Organizatorzy

REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Śladem bohaterów 1863 24 maja 2013 r. 1. Organizatorzy REGULAMIN GRY MIEJSKIEJ Śladem bohaterów 1863 24 maja 2013 r. 1. Organizatorzy Organizatorem gry miejskiej Śladem bohaterów 1863, zwanej dalej Grą, która odbędzie się 24 maja 2013 r., jest Książnica Cieszyńska,

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 12 poz. 101 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW

Dz.U. 1999 Nr 12 poz. 101 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 12 poz. 101 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 3 lutego 1999 r. w sprawie sposobu i trybu wyłaniania delegatów na Pierwszy Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych.

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ GIMNAZJUM W CIELCZY. (Projekt)

ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ GIMNAZJUM W CIELCZY. (Projekt) ORDYNACJA WYBORCZA DO SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ GIMNAZJUM W CIELCZY. (Projekt) Opracowano na podstawie: 1. Statut Szkoły. 2. Regulamin Samorządu 3. Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r: ORDYNACJA

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA.

Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Scenariusz lekcji wychowawczej w kl. V VI SP i I III G TEMAT: NASZA SZKOŁA ZASŁUGUJE NA PATRONA. Cele; - przedstawienie historii szkoły, - omówienie przebiegu i znaczenia Powstania Wielkopolskiego (znajomość

Bardziej szczegółowo

WYBORY DO RADY DZIELNICY M.ST. WARSZAWY PROTOKÓŁ Z WYBORÓW

WYBORY DO RADY DZIELNICY M.ST. WARSZAWY PROTOKÓŁ Z WYBORÓW WYBORY DO RADY DZIELNICY M.ST. WARSZAWY PROTOKÓŁ Z WYBORÓW do Rady Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy sporządzony dnia 19 listopada 2014r. przez Dzielnicową Komisję Wyborczą w Dzielnicy Śródmieście.

Bardziej szczegółowo

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007

Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Załącznik Wykaz jednostek oraz kwot dotacji celowych przyznanych poszczególnym jednostkom przez Prezydium Senatu w roku 2007 Lp. Nazwa jednostki Zadania programowe Zadania i zakupy inwestycyjne 1 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik wyborcy. Na temat przewodnika. Na czym polegają wybory? Czy mogę głosować? Czy jestem zarejestrowany do głosowania?

Przewodnik wyborcy. Na temat przewodnika. Na czym polegają wybory? Czy mogę głosować? Czy jestem zarejestrowany do głosowania? Przewodnik wyborcy Na temat przewodnika Niniejszy przewodnik odpowiada na pytania dotyczące procedury wyborczej na szczeblu federalnym i objaśnia, czego należy się spodziewać przy głosowaniu. Na czym polegają

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo