IV OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWA POLSKIEGO TOWARZYSTWA TERAPII MANUALNEJ W MODELU HOLISTYCZNYM TEMATY I STRESZCZENIA WYSTĄPIEŃ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IV OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWA POLSKIEGO TOWARZYSTWA TERAPII MANUALNEJ W MODELU HOLISTYCZNYM TEMATY I STRESZCZENIA WYSTĄPIEŃ"

Transkrypt

1 IV OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA NAUKOWA POLSKIEGO TOWARZYSTWA TERAPII MANUALNEJ W MODELU HOLISTYCZNYM POSZUKIWANIE POWIĄZAŃ POMIĘDZY ZABURZENIAMI CZYNNOŚCIOWYMI NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH A NARZĄDEM RUCHU TEMATY I STRESZCZENIA WYSTĄPIEŃ FIZJOLOGIA CIERPIENIA Robert Knaś lekarz medycyny, psychiatra cierpienie, emocje, świadomość, szczęście, bodźce środowiskowe, nawyki emocjonalno-myślowe, autostymulacja. Cierpienie jest nieodłącznym aspektem Ŝycia kaŝdej istoty. A więc wpisuje się takŝe w Ŝycie kaŝdego człowieka. Gdybyśmy chcieli zdefiniować cierpienie, moglibyśmy powiedzieć, Ŝe jest to subiektywnie odbierany przez nas, negatywny stan odczuwania, obejmujący wszystkie sfery naszego Ja. Egzystuje ono w nas w postaci negatywnej informacji (myśli), zmian w sferze chemii układu nerwowego (neurohormonalnej) oraz zmian w ciele. Najprościej byłoby nam przyjąć, Ŝe cierpienie lokalizuje się wszędzie: w kaŝdej części, w kaŝdej tkance, w kaŝdej komórce naszego ciała. Ale ono jest takŝe jeszcze gdzieś: w naszych myślach, w nadawanych przez nas informacjach, w naszym środowisku zewnętrznym, w naszej rodzinie, w bliŝszym i dalszym otoczeniu, w naszych dziełach i dokonaniach. Przyczyny cierpienia mogą mieć charakter fizyczny lub psychiczny. KaŜde z nich moŝemy podzielić z kolei na te, które pochodzą z zewnątrz np.: wysoka lub niska temperatura otoczenia, wywołująca oparzenia lub odmroŝenia; oraz te, które powstają w naszym organizmie: napięcie ścian jelita lub zwiększenie wydzielania kwasu solnego w Ŝołądku. Jedno i drugie wywołuje ból i dyskomfort ze strony układu pokarmowego w postaci kolki jelitowej lub zgagi. Podobnie ma się sprawa z psychicznymi przyczynami cierpienia. MoŜe nią być negatywna informacja w postaci straty kogoś bliskiego lub wspomnienie negatywnego wydarzenia przywołane z zasobów naszej pamięci. W przypadku cierpienia psychicznego problem jest jeszcze bardziej skomplikowany niŝ w przypadku cierpienia fizycznego. Wielkie znaczenie na napływ informacji do naszej świadomości i wywołane tym zmiany, ma nasze nastawienie i stosunek do samej informacji. Oczywiście, nasze ciało równieŝ moŝemy poddawać treningowi, ale świadomość jest znacznie bardziej plastyczna. Cecha ta moŝe stanowić dla niej zarówno obciąŝenie, jak i szansę dla jej pozytywnego rozwoju. W zasadzie wszystko, co napisałem wcześniej o cierpieniu, moŝna odnieść takŝe do szczęścia, które jest swoistym alter-ego cierpienia. Człowiek nie moŝe cierpieć i jednocześnie być szczęśliwy. Stany te mogą bardzo szybko następować po sobie, ale nigdy nie występują jednocześnie. śycie człowieka to ciąg chwil, z których jedne są chwilami szczęścia inne chwilami cierpienia. Kiedy kończy się szczęście, nadchodzi cierpienie. Kiedy kończy się cierpienie, powraca szczęście. Tak więc, moŝna powiedzieć, Ŝe cierpienie kończy się, gdy pojawia się poczucie szczęścia. śeby zmienić (zakończyć) stan cierpienia, musimy wpłynąć na jedną z dwóch sfer naszego Ja: sferę ciała lub sferę świadomości. Do sfery emocji mamy jedynie dostęp pośredni poprzez którąś z wcześniej wymienionych sfer. Na nasze ciało i świadomość moŝemy takŝe oddziaływać poprzez zmianę środowiska zewnętrznego, ale tylko wówczas, gdy zmiana ta będzie miała wpływ na nasze ciało lub świadomość. Przykładem moŝe być zmiana opatrunku wpływająca na nasze ciało lub zmiana miejsca pracy wpływająca na naszą świadomość. Niekiedy zmiany środowiskowe wpływają na obie sfery; ciało i świadomość są wtedy stymulowane jednocześnie. Ciało jest ściśle powiązane ze sferą emocjonalną. Ich związek jest nierozerwalny i stały. W praktyce, wszystko to, co dociera do emocji, natychmiast przekazywane jest do ciała. Ten związek jest tak mocny, Ŝe mówiąc o emocjach, opisujemy je poprzez reakcje ciała np.: rozszerzenie źrenic, przyspieszenie oddechu, wzrost lub zmniejszenie napięcia mięśniowego. Z antropologicznego punktu widzenia, świadomość jest dla układu ciało emocje strukturą stosunkowo obcą. Ma ona jednak pewną niezwykłą cechę moŝliwość autostymulacji. To dzięki niej moŝemy zarówno modelować wpływ czynników zewnętrznych, jak i zmieniać sposoby reakcji na bodźce płynące z zasobów naszej pamięci. Umiejętność ta moŝe stać się waŝnym sprzymierzeńcem w procesie terapeutycznym i procesie rozwoju naszego Ja.

2 CZŁOWIEK BIOMASZYNA ROZPATRYWANY Z PUNKTU WIDZENIA TEORII TENSEGRITY W OPARCIU O MATEMATYKĘ I GEOMETRIĘ FRAKTALNĄ Mariusz Posłuszny Kręg Clinic, Poznań W niniejszym artykule ukazane zostały powiązania pomiędzy systemami tensegrity a matematyką i geometrią fraktalną. Szczególną uwagę zwrócona na zasadę samopodobieństwa charakteryzującą geometrię fraktalną i znajdująca swe odniesienie w systemach tensegrity. Zaznaczono fakt, iŝ ustrój człowieka moŝna postrzegać jako konstrukcję tensegrity i sporą część opracowania poświęcono na zdefiniowaniu jego cech charakterystycznych. Wykazano, Ŝe pewne cechy występujące w strukturach charakteryzujących geometrię fraktalną pojawiają się takŝe w ustroju człowieka juŝ na poziomie komórkowym. Podany został najbardziej czytelny przykład na konstrukcję tensegrity i przewijające się w niej struktury geometryczne jaką niewątpliwie jest sieć pajęcza. Następnie opisano matematyczne powiązania struktur tensegrity z istnieniem struktur tkanych oraz wskazano obecność właściwości tensegrity nie tylko w strukturach tworzonych na podstawach matematyki, ale równieŝ we wszystkich organizmach Ŝywych i na wszystkich poziomach, tak samo jak pewne powtarzające się elementy geometryczne. W tym, istotnym dla chiropraktyków, opracowaniu podkreślono, Ŝe koncepcja tensegrity ujmuje w całość więzadła, ścięgna, powięź i mięśnie, i określa je jako the living matrix ciągłość struktur tkankowych i tylko całościowe postrzeganie ustroju człowieka dać moŝe właściwy efekt terapeutyczny. W podsumowaniu zaznaczono wszechobecność tensegrity oraz fakt, iŝ opisywanie ich za pomocą języka matematyki niesie ze sobą wiele korzyści, zwłaszcza dla chiropraktyków. OCENA PRZYDATNOŚCI SYSTEMU PBE W DIAGNOSTYCE I LECZENIU ZABURZEŃ CZYNNOŚCIOWYCH NARZĄDU RUCHU Tadeusz Mazur Centrum Rehabilitacji Zdrowie, Kraków ZaleŜność dolegliwości bólowych narządu ruchu od zmian strukturalnych nie przekracza 30%. Brak korelacji pomiędzy dolegliwościami, a wynikami badań dodatkowych jest problemem wielu specjalności medycznych. Stąd duŝe znaczenie badań nad związkiem pomiędzy zespołami bólowymi i innymi objawami chorobowymi, a zaburzeniami czynnościowymi poszczególnych narządów. Choroba czynnościowa charakteryzuje się występowaniem zmian czynności narządów lub tkanek, bez występowania zmian organicznych. Choroba ta określana jest takŝe mianem choroby psychosomatycznej. Z kolei, według definicji Światowej Organizacji Zdrowia choroby psychosomatyczne to:"choroby przebiegające albo pod postacią zaburzeń funkcji, albo zmian organicznych dotyczących poszczególnych narządów czy układów, w przebiegu których czynniki psychiczne odgrywają istotną rolę w występowaniu objawów chorobowych, ich zaostrzeniu i zejściu choroby. W tym przypadku czynniki psychologiczne oznaczają głównie czynniki emocjonalne. Emocje zaś, są stworzonymi przez ewolucję złoŝonymi, w znacznym stopniu zautomatyzowanymi programami działań. Działania te obejmują wyraz twarzy, postawę ciała oraz zmiany w trzewiach i środowisku wewnętrznym. W powszechnej opinii emocje mają negatywną ocenę, gdy tymczasem są mechanizmami którym zawdzięczamy nasze istnienie. Tylko w określonych warunkach mają negatywne oddziaływanie. W obrębie narządu ruchu zaburzenia czynności to nie tylko emocje. Człowiek rodzi się z wrodzoną zdolnością mówienia, stania, chodzenia. Uczymy nasze dzieci mówić w domu i szkole. Stania i chodzenia kaŝdy uczy się sam. Dlatego nie dziwi fakt, Ŝe dobrze stać, a następnie chodzić nauczyło się tylko 5 15% populacji. Kolejnym winowajcą powodującym zaburzenia czynności narządu ruchu jest wielogodzinne przebywanie w pozycji przymusowej (np komputer). KaŜda choroba poprzez reakcje reflektoryczne równieŝ zaburza ruch. Przyczyna ustępuje, ale często bywa, Ŝe zaburzony ruch pozostaje. Najnowsze badania związane z neuroobrazowaniem móŝgu wykazują, Ŝe za pojęciem,,emocja kryje się wiele róŝnorodnych ośrodków zawiadujących róŝnymi mechanizmami. TakŜe świadome odczuwanie emocji jest czymś innym niŝ zjawiska je wywołujące. Kolejne czynniki mające wpływ na zaburzenia czynności narządu ruchu równieŝ wymagają bardziej precyzyjnego określenia. I to jest jedna strona zagadnienia. Drugą jest sam ruch. Badanie przebiegu ruchu, czyli zmiany połoŝenia badanego punktu w czasie, wobec punktu odniesienia, jest dobrą metodą w sporcie, bo pozwala określić kto wygrał, ale nic nie mówi dlaczego. W medycynie pytanie,,dlaczego jest znacznie waŝniejsze niŝ,,kto. Stąd konieczność badania ruchu jako skutku oddziaływań siły, masy, przyspieszenia. Następnym problemem jest określenie do

3 którego ruchu odnosi się zaburzenie czynnościowe. Nie koniec na tym zastrzeŝeń, jeŝeli mówimy o zaburzeniu to pojawia się temat wzorca, do którego to zaburzenie będziemy odnosić. Wieloletnie doświadczenie autora z fotogrametrycznym systemem pozycjonowania PBE pozwala stwierdzić, Ŝe poszukiwanym ruchem jest ruch utrzymania pionowej postawy ciała (ruppc). Badanie PBE umoŝliwia zdefiniowanie warunków w których ruppc jest wzorcowy. Konfrontacja warunków strukturalnych w których odbywa się ruppc z wynikami badania PBE pozwala prognozować który z ww czynników ma znaczenie w powstaniu dolegliwości zgłaszanych przez pacjenta. Zaburzenia czynnościowe są bardzo złoŝonym zjawiskiem. Są objawem zaburzeń systemowych, stąd mechanistyczne, proste zaleŝności przyczynowo-skutkowe nie mają zastosowania. Badanie tego zjawiska wymaga takŝe zmian, w naszym dotychczasowym sposobie myślenia. Czy ruppc okaŝe się istotnym elementem na drodze powiązań pomiędzy zaburzeniami czynnościowymi narządów wewnętrznych a narządem ruchu, konieczne są dalsze interdyscyplinarne badania. METODYCZNE ASPEKTY DIAGNOSTYKI NEUROFIZJOLOGII KLINICZNEJ W PRZYPADKU DYSFUNKCJI MIĘŚNI DNA MIEDNICY. neurofizjologia kliniczna, diagnostyka, mięśnie dna miednicy, nietrzymanie moczu Juliusz Huber 1, Agnieszka Lipiec 2, Aleksandra Kulczyk 1 1 Zakład Patofizjologii Narządu Ruchu, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu 2 Katedra i Klinika Rehabilitacji Pedagogiki, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Metoda neurofizjologii klinicznej ruchowych potencjałów wywołanych indukowanych polem magnetycznym (MEP), moŝe być wykorzystana do diagnostyki przewodnictwa eferentnego impulsów nerwowych od ośrodków ruchowych S1-S3 do mięśni dna miednicy u kobiet z zaburzeniami mikcji. Analiza parametrów amplitudy i latencji potencjałów ruchowych rejestrowanych w warunkach prawidłowych (800 µ V oraz 3,5 ms), pozwoliła na diagnostykę róŝnicową chorych na dwie grupy z pierwotnym uszkodzeniem na poziomie ośrodka rdzeniowego oraz zmianami wtórnymi w obrębie mięśni. Stopień dysfunkcji jednostek ruchowych mięśni dna miednicy moŝna diagnozować za pomocą rejestracji EMG elektrodą dopochwową w trakcie testów wysiłkowych trwających 5 sekund, podczas skurczu mięśnia dźwigacza odbytu, próby parcia, próby kaszlowej, przejścia z pozycji leŝącej do siadu wyprostowanego. U większości chorych z zaburzeniami mikcji, objaw zwiększonego napięcia moŝe być potwierdzony za pomocą rejestracji EMG w warunkach relaksacji z mięśni dna miednicy. W przypadkach wymienionych chorych, w diagnostyce neuroobrazowania wysokiej rozdzielczości, strukturalne zmiany patologiczne nie zawsze są wyraźnie rozpoznawane, stąd obiektywna diagnostyka funkcjonalna moŝe wspomóc wybór leczenia zachowawczego lub wspomóc decyzję o leczeniu chirurgicznym. Powtarzalne, nieinwazyjne badania MEP i EMG pozwalają równieŝ na obiektywną ocenę postępów leczenia AGENEZJA KOŚCI KRZYśOWEJ agenezja kości krzyŝowej, wady kręgosłupa, skolioza, pęcherz neurogenny Jan W. Raczkowski, Agnieszka Przedborska Uniwersytet Medyczny w Łodzi Agenezja kości krzyŝowej (aplazja, hypoplazja) jest wadą rozwojową kręgosłupa powstającą pomiędzy 3 a 8 tygodniem Ŝycia płodowego. Towarzyszą jej zaburzenia układu ruchu, m. in. niedowłady kończyn dolnych, deformacje miednicy, skrzywienia boczne kręgosłupa oraz zaburzenia układu moczowo-płciowego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego, takie jak m. in. pęcherz neurogenny, moszna dwudzielna, przewlekłe zapalenia cewki i pęcherza moczowego i in. Postępowanie terapeutyczne obejmuje korekcję chirurgiczną, a następnie leczenie usprawniające obejmujące zarówno układ ruchu jak i układ moczowy i dno miednicy. WaŜnym elementem terapii jest opieka psychologiczna nad dzieckiem i jego rodziną.

4 WPŁYW TERAPII MANUALNEJ NA ZMIANĘ JAKOŚCI śycia ZWIĄZANEJ ZE STANEM ZDROWIA PACJENTÓW Z BÓLAMI MIGRENOWYMI Słowa klucze migrena, terapia manualna, jakość Ŝycia związana ze stanem zdrowia; Chmielewski Bartosz Państwowa WyŜsza Szkoła Zawodowa w Koninie Bóle migrenowe naleŝą do schorzeń, których przyczyn do końca nie poznano (Prusiński 1999). Mimo postępu nauk medycznych, stosowania róŝnych zabiegów, rozwoju farmakologii ciągle nie wiemy, jaka jest ich geneza. Nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy moŝna mówić o jednym, czy wielu patomechanizmach ich powstawania. Jako czynniki etiologiczne najczęściej wymienia się czynniki genetyczne i biochemiczne (Prusiński 1999), jak równieŝ biomechaniczne i psychologiczne (Bishop 2000). Choć omawiane schorzenie nie jest groźne dla Ŝycia, to w znaczny sposób je utrudnia i działa niekorzystnie na wiele jego aspektów: ogranicza aktywność Ŝyciową, zwiększa lęki pomiędzy kolejnymi zaostrzeniami choroby, drastycznie zmniejsza efektywność pracy, dezorganizuje funkcjonowanie rodziny (A. Stępień i wsp. 2003, D.L. Stronks i wsp. 2004). Badania wykazują u pacjentów migrenowych takŝe bardzo niski poziom jakości Ŝycia w zakresie odczuwanego bólu, funkcjonowania w społeczeństwie, zdrowia psychicznego, czy fizycznego, na tle innych chorób o charakterze chronicznym (J. Osterhaus i wsp. 1994). W tej sytuacji kaŝda metoda leczenia, która moŝe nie tylko zlikwidować bóle, ale równieŝ przynieść ulgę chorym powinna być rozwaŝona. Na uwagę zasługuje terapia manualna. Od lat prowadzone są takŝe badania dotyczące roli manipulacji kręgosłupa, czy innych technik manualnych w postępowaniu leczniczym migrenowych bólów głowy (A. Keays i wsp. 2008, H. Vernon 2002). Moje badania miały na celu włączenie się w dyskusję na temat miejsca terapii manualnej w obecnym i przyszłym systemie leczenia. Wyniki moich badań potwierdziły, iŝ terapia manualna jest skuteczna w poprawie jakości Ŝycia związanej ze stanem zdrowia u osób cierpiących na migrenę i wysoki poziom jakości Ŝycia związanej ze stanem zdrowia uzyskany za pomocą terapii manualnej utrzymuje się takŝe 3 miesiące po zakończeniu terapii. DYSFUNKCJA DNA MIEDNICY W UJĘCIU ŁAŃCUCHÓW MIĘŚNIOWO-STAWOWYCH GDS Jarosław Ciechomski Klinika Osteopatii i Rehabilitacji Aktiv Metoda łańcuchów mięśniowo-stawowych GDS jest formą holistycznej terapii manualnej stworzonej przez terapeutkę panią Godelive Denenys Struyf na przełomie lat 60- tych i 70-tych. Koncept opracowany przez Struyf łączy aspekt psychologicznego zachowania się człowieka z narządem ruchu i narządami wewnętrznymi. Obserwacje prowadzone przez Struyf jako portrecistki i terapeutki zarazem opracowała indywidualne podejście do ludzkiej biomechaniki w leczeniu bólowych dolegliwości całego ciała. Celem wystąpienia jest przedstawienie przyczyn zaburzeń rejonu dna miednicy wraz z narządami miednicy mniejszej w ujęciu tego konceptu. Przedstawiane będą główne typy dysfunkcji powiązane z typologią łańcuchów charakterystyczną dla metody GDS. Przedstawiona będzie równieŝ strategia leczenia ze szczególnym uwzględnieniem powiązań między narządami wewnętrznymi a układem mięśniowo-stawowym. CZYNNOŚCIOWE DOLEGLIWOŚCI CHORYCH ZGŁASZAJĄCYCH SIĘ W GABINECIE UROLOGICZNYM. analiza, bóle, dyzuria, punkty spustowe, badania obiektywne Mirosław Dokurno chirurg specjalista urolog wystąpienia Poddano analizie 351 chorych, którzy zgłosili się do prywatnego gabinetu urologicznego w okresie od marca 2010 roku do stycznia 2012 roku. W grupie tej stwierdzono 84 chorych, u których jedyną obiektywnie moŝliwą do przyjęcia przyczyną zgłaszanych

5 dolegliwości były zaburzenia czynnościowe (co stanowi 24% ogółu przyjętych chorych). U 61 chorych w grupie ze stwierdzonymi dolegliwościami czynnościowymi dominowały dolegliwości bólowe (co stanowi ok.73% zbioru), u 23 chorych (ok.27%) dolegliwości dyzuryczne; przewaŝnie dominującym dolegliwościom bólowym towarzyszyły dolegliwości dyzuryczne i odwrotnie, dyzurii jako głównej dolegliwości towarzyszyły najczęściej bóle; w pojedynczych przypadkach występowały tylko bóle lub dyzuria. Czas od wystąpienia po raz pierwszy dolegliwości bólowych mieścił się w przedziale od kilku dni do kilkunastu lat, dolegliwości dyzurycznych od tygodnia do 8-miu lat. Wszyscy chorzy z dłuŝej utrzymującymi się dolegliwościami byli wcześniej leczeni bez poprawy lekami przeciwbólowymi i rozkurczowymi, antybiotykami, lekami p-zapalnymi oraz alfa-blokerami, ze stawianymi najczęściej rozpoznaniami: kamicy nerkowej, zapalenia pęcherza moczowego, zapalenia stercza, przerostu stercza, chlamydiowego zapalenia cewki moczowej; rzadziej: zapalenia Ŝołądka i dwunastnicy, zapalenia wątroby, nerwicy, zespołu jelita draŝliwego, zrostów otrzewnowych po operacjach. W pojedynczych przypadkach chorzy byli operowani z powodu utrzymujących się od wielu lat dolegliwości bólowych. Zgłaszane przez chorych dolegliwości bólowe były najczęściej lokalizowane w okolicy lędźwiowej, biodrowej i podŝebrowej, w pachwinach, kroczu i podbrzuszu, rzadziej w klatce piersiowej i całym brzuchu, sporadycznie w pochwie, mosznie i prąciu. Autor przedstawia metodykę przeprowadzanych badań diagnostycznych i dalsze postępowanie z chorymi oraz wnioski wypływające z doświadczenia w leczeniu tych chorych. Według dostępnych informacji, jedynie nieliczni spośród chorych kierowanych na leczenie fizjoterapeutyczne podejmują to leczenie. PoniewaŜ zdecydowana większość tych chorych nie zgłasza się równieŝ na kontrolną wizytę w gabinecie, ustalenie przyczyny niepodejmowania przez chorych zaleconego leczenia moŝe być jedynie spekulatywne. Jakie działania naleŝy zatem podjąć, aby móc leczyć chorego przyczynowo, skutecznie i bez szkody dla jego organizmu? Z wieloletniego doświadczenia lekarskiego autora wynika przekonanie, Ŝe przygniatająca większość lekarzy oceniając dolegliwości chorego z reguły poszukuje tylko i wyłącznie ich organicznej przyczyny (najczęściej choroby o zapalnej lub metabolicznej etiopatogenezie, rzadziej choroby nowotworowej). Całkowicie niedocenianym przyczynowo zagadnieniem są zaburzenia czynnościowe organizmu człowieka. Opisana postawa świata lekarskiego wynika, zdaniem autora, ze ślepej wiary w wynik badania laboratoryjnego lub obrazowego jako jedynego czynnika mogącego potwierdzić rozpoznanie choroby, bez uwzględniania w procesie diagnostycznym innych objawów i przesłanek wynikających z wywiadu i badania przedmiotowego. Wobec przedstawionych powyŝej faktów, niecelowym wydaje się być dąŝenie do zmiany świadomości i zwyczajów obecnego pokolenia lekarskiego. Zamiast tego, naleŝy podjąć działania w celu wprowadzenia w edukacji młodych kadr lekarskich przynajmniej podstaw widzenia i diagnozowania choroby jako zjawiska zawsze czynnościowego w swoich początkach (a często tylko czynnościowego w swojej istocie). STRUKTURY DNA MIEDNICY A NARZĄD RUCHU I NARZĄDY WEWNĘTRZNE DOŚWIADCZENIA WŁASNE, DANE Z LITERATURY Andrzej Rakowski, Grzegorz Boczkowski Centrum Terapii Manualnej, Sierosław Integracja czynnościowa, związki zaburzeń czynności struktur dna miednicy, staw krzyŝowo-biodrowy, staw biodrowy, czynnościowe przejście piersiowo-lędźwiowe, narządy wewnętrzne, prostata, obraz krwi, psychogenność. Czynności całego organizmu są ze sobą ściśle zintegrowane. Stopień komplikacji tych procesów jest bardzo wysoki. W związku z tym w praktyce terapeutycznej konieczne jest odnajdywanie tych zaleŝności raczej na zasadzie syntezy aniŝeli analizy. Wzajemne interakcje struktur dna miednicy z narządem ruchu oraz narządami wewnętrznymi mogą być jednym z przykładów takich rozwiązań. W wystąpieniu zaprezentowane zostaną i częściowo udokumentowane badaniami własnymi związki zaburzeń czynności struktur dna miednicy z dysfunkcjami stawów krzyŝowo-biodrowych, stawów biodrowych, czynnościowego przejścia piersiowo-lędźwiowego i innych. W następstwie tych związków mogą pojawić się róŝne reakcje chorobowe w postaci chorób czynnościowych narządów wewnętrznych, w tym prostaty u męŝczyzn, gdzie w medycznych badaniach obiektywnych nie stwierdza się przyczyn organicznych. Poprzez w/w związki dysfunkcje dna miednicy mogą uruchamiać czynnościowe przyczyny zmieniające obraz krwi. Przedstawimy tu fragment badań własnych. Struktury dna miednicy są integralną częścią brzusznego mechanizmu wspomagania stabilizacji i prostowania tułowia. Biorą więc udział w czynnościach statycznych oraz dynamicznych, które moŝna wytłumaczyć biomechanicznie. Jednocześnie struktury te posiadają niezwykłą wraŝliwość reagowania zmianami czynności na bodźce psychogenne. Na ich przykładzie moŝna zatem zobaczyć wzajemne związki pomiędzy biomechaniką a psychogennością.

6 FIZJOTERAPIA CHORYCH Z OBRZĘKIEM LIMFATYCZNYM KOŃCZYN. Janusz Doś Akademia Wychowania Fizycznego,Poznań Obrzęk limfatyczny (lymphoedema), definiowany jest jako choroba przewlekła i dotychczas nieuleczalna, rzutuje głęboko na sprawność fizyczną i na psychikę dotkniętych nim pacjentów. UwaŜany jest za schorzenie o charakterze postępującym, jeśli jest pozostawione bez leczenia. UciąŜliwości przewlekłego obrzęku chłonnego w postaci dyskomfortu, bólu, nawrotowych zapaleń tkanki łącznej lub wtórnych zniekształceń w układzie kostno-stawowym i zaników mięśniowych powodujących niesprawność fizyczną sprawiają, Ŝe chorzy stale poszukują pomocy u róŝnych specjalistów. Niewiele osób ma świadomość, Ŝe przewlekły obrzęk chłonny moŝe być przyczyną zaburzeń emocjonalnych, depresji a nawet prób samobójczych, szczególnie wśród młodocianych. Obrzęk moŝe być równieŝ przyczyną powstania mięsaka naczyń chłonnych (lymphangiosarcoma) groźnego nowotworu o bardzo niekorzystnym rokowaniu. W leczeniu przewlekłych obrzęków chłonnych kluczowe miejsce zajmuje fizjoterapia. Podkreśla się jej duŝą skuteczność i bezpieczeństwo. Łatwość stosowania oraz relatywnie niskie koszty sprawiają, Ŝe zabiegi fizjoterapeutyczne są najczęściej uwzględniane zarówno w przypadku obrzęków pierwotnych, jak i wtórnych. Przez niektórych autorów fizjoterapia uznawana jest za najskuteczniejsze działanie terapeutyczne w zachowawczym leczeniu obrzęków chłonnych. Standardem kompleksowego przeciwobrzękowego postępowania fizjoterapeutycznego (KPE / Komplexe Physikalische Entstaungstherapie; MLT-CPT / manual lymphedema treatment complex physical therapy), proponowanym przez Międzynarodowe Towarzystwo Limfologiczne, który przyjęto w wielu krajach na świecie jest łączenie manualnego drenaŝu limfatycznego z róŝnymi formami kompresji. Jako uzupełnienie leczenia zaleca się prowadzenie ćwiczeń i pedantycznej pielęgnacji skóry. WPŁYW ZABURZEŃ CZYNNOŚCIOWYCH NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH NA NARZĄD RUCHU Z PUNKTU WIDZENIA MIKROKINEZYTERAPII embriologia, listki zarodkowe, etiologia. Władysław Batkiewicz Prywatny gabinet mikrokinezyterapii, Zabrze Celem wykładu jest praktyczna prezentacja wpływu mięśniówki gładkiej (pochodzącej z mezodermy), układu nerwowego (pochodzącego z ektodermy) i błon śluzowych (pochodzących z endodermy narządów wewnętrznych na narząd ruchu. Mikrokinezyterapia badając określoną patologię, poszukuje etiologii pierwotnego czynnika zaburzającego równowagę organizmu. Następnie na podstawie badania palpacyjnego, wykorzystując bazujący na embriologii podział na określone grupy mięśniowe wraz z przyporządkowanymi do nich narządami wewnętrznymi, ustala drogi rozchodzenia się urazu na poziomie tkanek organizmu. Zaprezentowany zostanie wpływ czynników zewnętrznych uraz fizyczny, wysoka i niska temperatura, światło lasera, metal, toksyny, radiacja, silna emocja na określone narządy wewnętrzne, a w konsekwencji na narząd ruchu. Dodatkowo przedstawione zostaną badania mikrokinezyterapii nad niedroŝnością jelita grubego wykonane w warunkach klinicznych. POPRZEZ NERKI DO WITALNOŚCI NERKI A DYSFUNKCJE NARZĄDU RUCHU Wojciech Garwoliński 1, Anna Słobodzian 2 1 praktyka prywatna w Bolesławcu 2 NZOZ Provita w Bolesławcu Celem prezentacji jest zwrócenie uwagi na zagadnienie dotyczące nerek - ich struktury w odniesieniu do funkcji, znaczenia w systemie powięziowym, relacji z innymi narządami wewnętrznymi, roli w niektórych dysfunkcjach narządu ruchu. Poruszone zostaną następujące zagadnienia: - Ŝywotność narządu ruchu a Ŝywotność nerki

7 - nerka wędrująca a pozycja wyprostna ciała - JingQi - nerki w koncepcji chińskiej medycyny - funkcja nerki - struktura ciała - lęk w nerce - układ limbiczny - nerka w łuku odruchowym - przejście piersiowo-lędźwiowe a nerka - nerka a przepona oddechowa oraz krętarz mniejszy. Prezentowane przez nas podejście do relacji między narządami wewnętrznymi a narządem ruchu koresponduje z Terapią Cranio- Sacralną, Terapią Manualną Holistyczną, systemem pracy wewnętrznej Qi-Gong oraz neurorehabilitacją. Jest oparte na doświadczeniach wyŝej wymienionych systemów, a takŝe obserwacjach własnych, wykorzystywanych i stale systematyzowanych, w oparciu o pracę praktyczną zarówno z pacjentem, jak i osobistą. PRZEPONA - DIAGNOSTYKA I TERAPIA OSTEOPATYCZNA osteopatia, tensegrity, układ powięziowy Piotr Godek ortopeda, osteopata Sutherland Medical Center, Warszawa Prezentacja omawia zasady diagnostyki manualnej dysfunkcji przepony w ujęciu osteopatycznym oraz ich wpływ na zaburzenie równowagi w układzie tensegrity systemu powięziowego ciała. Przedstawia równieŝ moŝliwości terapii osteopatycznej dla przepony oraz zasady profilaktyki. WPŁYW PRZEśYĆ EMOCJONALNYCH W HIPOTETYCZNEJ FUNKCJI MÓZGU BRZUSZNEGO, NA PRZYKŁADZIE ROZWOJU SKOLIOZY U 16- LETNIEGO PACJENTA skolioza, mózg brzuszny, terapia manualna w korekcji postawy ciała. Stanisław Legocki 1, Michalina Jantos 2 1 PT/ OMT/Fachlehrer MT IFK.e.V 2 MT I Głębsze poznanie czynności takiego obszaru jakim jest system neuronów w jamie brzusznej, wniesie w najbliŝszej przyszłości wiele zrozumienia odnośnie dysfunkcji somatycznych pacjenta. Ich pierwotną przyczyną mogą być głębokie przeŝycia emocjonalne (obciąŝenia psychosocjalne), które w sposób indywidualny i nieprzewidywalny zmieniają oraz zahamowują funkcje narządów wewnętrznych. Ponadto mogą manifestować się zmianami w rejonie systemu mięśniowo-powięziowego i aparatu stawowego. Na przykładzie młodego pacjenta przedstawimy wpływ czynników psychosocjalnych w badaniu manualnym hipotetycznych skutków somatycznych. ZABURZENIA UKŁADU MIĘŚNIOWO-POWIĘZIOWEGO OKOLICY BRZUSZNEJ A OBJAWY KAMICY DRÓG śółciowych STUDIUM PRZYPADKU ZABURZEŃ CZYNNOŚCIOWYCH Małgorzata Chochowska 1,2, Marcin WytrąŜek 3, Jerzy T. Marcinkowski 1 1 Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Katedra Medycyny Społecznej 2 WyŜsza Szkoła Edukacji i Terapii w Poznaniu 3 WyŜsza Szkoła Edukacji i Terapii w Poznaniu, Pracownia Terapii Manualnej i MasaŜu kolka Ŝółciowa, układ mięśniowo-powięziowy, integracja strukturalna

8 Silny ból w okolicy prawego podŝebrza, lub powyŝej pępka, z towarzyszącymi mu nudnościami i wymiotami (które jednak nie przynoszą choremu ulgi), zwany jest kolką Ŝółciową i jest najczęstszym objawem kamicy Ŝółciowej. Pomiędzy kolejnymi epizodami bólu kolkowego, chory najczęściej nie odczuwa Ŝadnych dolegliwości. Ból kolkowy charakteryzuje się nagłym początkiem, występuje zazwyczaj po tzw. błędach dietetycznych (spoŝycie pokarmów tłustych, smaŝonych), a wywołany jest przemieszczeniem się złogu z pęcherzyka Ŝółciowego do szyjki pęcherzyka lub przewodu pęcherzykowego. Integracja strukturalna (structural integration; SI) to określenie metody pracy z ciałem, autorstwa dr Idy Rolf, polegającej na wykonywaniu manipulacji w obrębie tkanki łącznej, w celu zmiany wzorca postawy ciała. Stosuje się tu szereg technik, mających na celu: zmobilizowanie, rozciągnięcie i zwiększenie przesuwalności tkanek w układzie mięśniowo-powięziowym - mającym na celu poprawę równowagi całego organizmu. Objawy występujące u danego pacjenta traktuje się jako wynikające z braku równowagi w całym układzie mięśniowo-powięziowym, a rejon ich występowania (np. bark, staw kolanowy) jako najsłabsze ogniwo systemu, w którym doszło do załamania się moŝliwości kompensacyjnych organizmu. W opracowaniu przedstawiono przypadek 31-letniej kobiety, o prawidłowej masie ciała (BMI: 22,3 kg/m 2 ), która w dniu zgłosiła się do lekarza z powodu silnych dolegliwości bólowych w okolicy prawego podŝebrza, połączonych z wymiotami, zawrotami głowy i okresową gorączką, głównie w porze nocnej. Styl Ŝycia pacjentki (zachowania Ŝywieniowe, uŝywki, wypoczynek i rekreacja) nie wykazywał znaczących odchyleń od stanu prawidłowego. W wywiadzie nie zanotowano objawów wskazujących na zły stan zdrowia, wywiad w kierunku innych chorób układu pokarmowego i ewentualnego dziedzicznego obciąŝenia był ujemny. Podejrzewając kolkę Ŝółciową, wywołaną kamicą drobnozłogową pęcherzyka Ŝółciowego, pacjentkę skierowano na badanie USG jamy brzusznej ( ) oraz badanie krwi. Wyniki obu badań były prawidłowe. Zalecono stosowanie odpowiedniej (lekkostrawnej) diety, oraz prowadzenie dzienniczka bólu. Epizody bólu pojawiały się nadal (kilka razy w miesiącu). Począwszy od dnia r.,u pacjentki wykonano serię zabiegów wg załoŝeń metody SI. Znormalizowano napięcie w obrębie następujących taśm mięśniowo-powięziowych: tylnej, przedniej, bocznej oraz spiralnej. Dla podtrzymania osiągniętego efektu zalecono autoterapię. Od czasu zakończenia serii zabiegów do chwili obecnej ( ) nie zanotowano pojawienia się bólu. Zdaniem autorów ustąpienie bólu imitującego kolkę Ŝółciową po zastosowaniu serii zabiegów oddziaływujących na tkanki miękkie, moŝe wskazywać na zaleŝność pomiędzy zaburzeniami w układzie ruchu a zaburzeniami narządów wewnętrznych. ZESPÓŁ JELITA NADWRAśLIWEGO A OBJAWY W OBRĘBIE NARZĄDU RUCHU Mirosława Gałęcka Miralex Sp. z o.o., Poznań Zespół jelita nadwraŝliwego (irritable bowel syndrom-ibs), to jednostka chorobowa stwierdzana coraz częściej u osób w roŝnym przedziale wiekowym. U pacjentów tych stwierdza się przede wszystkim ból, dyskomfort w obrębie brzucha, wzdęcia, biegunki. Nie znaleziono dotychczas pojedynczego czynnika etiologicznego. DuŜo uwagi poświęca się uwarunkowaniom infekcyjnym, środowiskowym, genetycznym, diecie, nietolerancjom pokarmowym oraz zaburzeniom motoryki, czucia trzewnego, dystrybucji gazów jelitowych. Aktualnie zalecane leczenie zespołu jelita nadwraŝliwego jest często nieskuteczne. Oprócz dolegliwości ze strony układu pokarmowego pacjenci z IBS zgłaszają często niespecyficzne objawy ze strony układu ruchu, np. bóle pleców, okolicy krzyŝowej, bóle przy wykonywaniu ćwiczeń fizycznych, bóle mięsni. Z doświadczeń własnych wynika, Ŝe zastosowanie u pacjentów specjalistycznych zabiegów fizykalnych jednocześnie z leczeniem standardowym, dietą, terapią probiotykami znacznie przyspiesza i ułatwia proces leczenia. SCHORZENIA JAMY BRZUSZNEJ LECZONE CHIRURGICZNIE W ŚWIETLE WIEDZY O ZESPOŁACH KRĘGOSŁUPOWO-TRZEWNYCH Andrzej Sadowski Ośrodek Leczniczo-Szkoleniowy REMEDICA Warszawa Po latach pracy w dziedzinie chirurgii i z perspektywy doświadczenia na polu rehabilitacji z uwzględnieniem terapii manualnej, autor potwierdza konieczność nie tyle konfrontacji, co wykorzystania nawzajem wiedzy prezentowanej przez przedstawicieli wymienionych kierunków medycyny. Brak akceptacji takiego stanowiska skutkuje błędnymi nieraz kwalifikacjami do leczenia operacyjnego, z drugiej

9 zaś strony zbyt późnym skierowaniem chorego do oddziału chirurgicznego. Pierwsze opracowania ksiąŝkowe wiedzy chirurgicznej zawierały trafne spostrzeŝenia - niezaleŝnie od tego- ujawniane i podnoszone takŝe przez środowisko fizjoterapeutów. KaŜde z tych środowisk dochodziło jak gdyby z róŝnych kierunków do tych samych ustaleń. Pytanie o granice kompetencji i rodzaj wzajemnej współpracy w sensie diagnostyki i wyboru terapii jest nadal otwarte. Odpowiedź przynoszą wspólne spotkania i wymiana doświadczeń. DYNAMICZNE PLASTROWANIE A FUNKCJA KOŃCZYNY GÓRNEJ U KOBIET PO MASTEKTOMII. Anna Lipińska 1,2, Anna Opuchlik 2,3, Magdalena Lipińska-Stańczak 1 1 Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach -Instytut Fizjoterapii 2 Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach Zakład Rehabilitacji 3 Wszechnica Świętokrzyska w Kielcach obrzęk limfatyczny, mastektomia, dynamiczne plastrowanie, Kinesiology Taping Method. Proces leczenia raka piersi sprzyja powstawaniu obrzęków chłonnych kończyny górnej i kwadrantu tułowia po stronie operowanej. Jedną z metod leczenia lymphoedemy jest dynamiczne plastrowanie inaczej kinesiology taping. Materiał i metody: Praca została wykonana w Zakładzie Rehabilitacji Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach. Do eksperymentu badawczego zaproszono 103 kobiety z obrzękiem limfatycznym kończyny górnej po mastektomii typu Madenna. W celu zmniejszenia obwodów kończyny górnej po stronie amputowanej piersi wykonano aplikacje limfatyczne Kinesiology Taping Method. W trakcie terapii poziom obrzęku chłonnego był mierzony czterokrotnie. Wyniki: Po zakończeniu terapii analiza wyników wykazała poprawę wszystkich badanych parametrów: obrzęk limfatyczny, zakresy ruchu. Obrzęk limfatyczny na kończynie górnej w grupie badanej średnio zmniejszył się o 476,58 ml. Analiza przeprowadzona testem Kruskala-Wallisa pozwoliła stwierdzić istotne zróŝnicowanie objętości kończyny górnejw kolejnych badaniach na poziomie p<0,0001. Stwierdzono równieŝ istotne statystycznie róŝnice pomiędzy pierwszym i ostatnim pomiarem zakresów ruchu w badanych stawach. Wnioski: W oparciu o przeprowadzoną analizę wyników stwierdzono, Ŝe Metoda Kinesiology Taping jest skuteczna w procesie usprawniania kobiet po mastektomii. Stosowane aplikacje limfatyczne KT są efektywne w redukcji obrzęków limfatycznych oraz w likwidacji ograniczeń ruchowych w stawach kończyny górnej u kobiet po mastektomii. PATOLOGIE NARZĄDU RUCHU W PRZEBIEGU CHORÓB NOWOTWOROWYCH ZESPOŁY PARANOWOTWOROWE Krzysztof RoŜnowski Specjalista Onkologii Kliniczneji Chemioterapii Nowotworów Klinika Onkologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu nowotwory złośliwe, zespoły paranowotworowe, narząd ruchu Zespoły paranowotworowe (ZPN) to odległe manifestacje toczącego się procesu nowotworowego. Nie są one bezpośrednio związane z pierwotną lokalizacją guza czy jego przerzutów. Są one jednak bezpośrednio wywołane przez tkankę nowotworową na drodze mechanizmów autoimmunologicznych lub endokrynnych. Zespoły paranowotworowe mogą dotyczyć praktycznie wszystkich tkanek, organów i narządów w organizmie w tym narządu ruchu. Spośród licznych ZPN związanych z zajęciem struktur układu kostno-stawowego oraz tkanki łącznej w przebiegu nowotworów złośliwych obserwuje się najczęściej reumatoidalne zapalnie stawów, często współistniejące z nim zapalenie powięzi dłoni (Palmar Fascitis and Polyarthritis Syndrome PFPAS), róŝne postaci tocznia układowego oraz sklerodermii a takŝe zapalenia drobnych naczyń krwionośnych. Częstym zespołem indukowanym przez inne guzy lite (np. rak płuca) jest osteoartropatia przerostowa czy dna moczanowa. Zespoły paranowotworowe wymagają szczególnej czujności diagnostycznej, jako Ŝe mogą wystąpić w stadium przedklinicznym nowotworu. Prawidłowo postawiona diagnoza pozwala wówczas na poszukiwanie indukującego ZPN nowotworu - jego wczesne wykrycie a przez to skuteczniejsze leczenie. W terapii ZPN podstawowe znaczenie ma skuteczne leczenie nowotworu. Po uzyskaniu stanu wolnego od aktywnej choroby nowotworowej objawy zespołu paranowotworowego zazwyczaj ustępują. JednakŜe ze względu na dolegliwości oraz znacznego stopnia ograniczenie sprawności ruchowej ZPN narządu ruchu wymagają stosownego dla rozpoznania leczenia o charakterze immunosupresyjnym, immunomodulującym oraz objawowym. Konieczna jest teŝ w przypadkach przetrwałych zaburzeń sprawności narządu ruchu skuteczna rehabilitacja chorego.

10 ZESPÓŁ NIEWYDOLNOŚĆ KLATKI PIERSIOWEJ W PRZEBIEGU SKOLIOZY niewydolność klatki piersiowej, skolioza, ruchomość klatki piersiowej Jan W. Raczkowski, Barbara Daniszewska, Agnieszka Leszczyńska Uniwersytet Medyczny w Łodzi Zespół niewydolność klatki piersiowej (ThoracicInsuffitiecy Syndrom TIS) określany jest jako niezdolność klatki piersiowej do uczestniczenia w normalnej wymianie gazowej w płucach i/lub prawidłowego rozwoju płuc. Na obraz zespołu składają się równieŝ przesunięcie narządów wewnętrznych klatki piersiowej z róŝnego stopnia upośledzeniem ich funkcji. W zespole TIS charakterystyczną cechą są deformacje całej klatki piersiowej, Ŝeber i kręgosłupa. Klatka piersiowa wraz ze znajdującymi się w jej wnętrzu narządami stanowi złoŝony układ fizjologicznych powiązań. Zaburzenia wynikające z zespołu TIS poprzez ograniczenie normalnej ruchomości klatki piersiowej prowadzą do niewydolności krąŝeniowo-oddechowej oraz zaburzeń rozwojowych i deformacji ciała. Postępowanie terapeutyczne ma na celu poprawienie ruchomości klatki piersiowej i odtworzenie poprawnej funkcji narządów wewnętrznych. W najcięŝszych przypadkach stanowi przygotowanie do leczenia operacyjnego. DOLEGLIWOŚCI BÓLOWE OKOLICY SERCA JAKO POWIKŁANIE W POSTACI ZABURZEŃ FIZJOLOGICZNEGO WYPROSTU KRĘGOSŁUPA Wojciech Kiebzak Adiunkt WNoZ Uniwersytetu Jana Kochanowskiego Kierownik Działu Fizjoterapii Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w Kielcach Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Fizjoterapii w województwie Świętokrzyskim Wielu autorów poszukuje przyczyn powstawania dolegliwości narządu ruchu, a szczególnie związanymi z nimi dolegliwościami rozsianymi w róŝnych częściach ciała. Poszukiwania te często mają charakter rozpatrywania powstających objawów w miejscu ich występowania. W prezentowanej pracy skoncentrowano się na poszukiwaniach przyczynyn wspomnianych objawów w globalnych wzorcach ruchu, a szczególnie w zaburzeniach reakcji antygrawitacyjnych, automatycznych mechanizmów kontroli postawy ciala jako pochodnej przetrwałych odruchów tonicznych oraz zaburzeń emocjonalnych, W pozycji siedzącej, która przyjmowana jest od kilku do kilkanastu godzin dziennie, uwidoczenieniem wspomnianych zaburzeń jest naganna, niedbała kifotyczna postawa. W wynikach pracy przedstawaiono wpływ ustawienia miednicy oraz jej kątowa wartość na powstawanie stowarzyszonych, przeniesionych dolegliwości bólowych. POSZUKIWANIE POWIĄZAŃ, RÓśNICOWANIE I LECZENIE DOLEGLIWOŚCI SPOWODOWANYCH ZESPOŁEM KANAŁU NADGARSTKA Ewa Lisiewicz, Leszek Romanowski, Maciej Jaruga Katedra i Klinika Traumatologii, Ortopedii i Chirurgii Ręki Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu zespół kanału nadgarstka, diagnostyka róŝnicowa, zaburzenia hormonalne, antykoncepcja, menopauza, leczenie operacyjne, fizjoterapia, neuromobilizacja. Zespół kanału nadgarstka jest neuropatią nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka. Jej przyczyną jest ucisk na nerw a co za tym idzie spowolnienie lub przerwanie przewodnictwa nerwowego oraz zmniejszenie ukrwienia nerwu. Zespół kanału nadgarstka często związany jest z zaburzeniami hormonalnymi u kobiet i występuje w okresie okołomenopauzalnym, ciąŝy lub podczas przyjmowania doustnej antykoncepcji. Zespół kanału nadgarstka jest częstą neuropatią w przebiegu cukrzycy lub choroby alkoholowej. Zwiększoną zapadalność na tę dolegliwość zauwaŝono równieŝ w chorobach reumatologicznych. Często zespół kanału nadgarstka związany jest z otyłością pacjenta. Dolegliwości o charakterze zespołu kanału nadgarstka nierzadko wywołane są

11 obciąŝającą pracą. Schorzenie to dotyka ok. 10% kobiet i 5 % męŝczyzn i objawia się głównie parastezjami w zakresie unerwienia przez nerw pośrodkowy, osłabieniem czucia i zaburzeniami wegetatywnymi. W późniejszym przebiegu pojawiają się takŝe problemy z utrzymaniem przedmiotów w ręce i wychudzenie kłębu kciuka. Charakterystyczne dla tego schorzenia są równieŝ dolegliwości nocne. Prawidłowo przeprowadzone badanie kliniczne pozwala z łatwością rozpoznać zespół kanału nadgarstka jednak często schorzenie to jest mylone z dolegliwościami pochodzącymi z szyjnego odcinka kręgosłupa, neuropatiami na innych poziomach czy chorobami ośrodkowego układu nerwowego. W kaŝdym przypadku naleŝy znać objawy róŝnicujące i zastosować odpowiednie leczenie. Proces leczenia zespołu kanału nadgarstka powinien rozpocząć się od próby leczenia zachowawczego a w razie jej niepowodzenia leczenia operacyjnego. Leczenie zachowawcze polega głównie na stosowaniu odpowiednich zabiegów fizjoterapeutycznych, takich jak: neuromobilizacje, manualne techniki otwierające kanał nadgarstka czy fizykoterapia. Dodatkowo stosuje się podanie miejscowe leków sterydowych oraz zabezpieczanie łuską gipsową nadgarstka w pozycji pośredniej w nocy. Leczenie operacyjne polega na przecięciu troczka zginaczy co daje efekt odbarczenia nerwu pośrodkowego. Wczesne rozpoznanie i prawidłowe leczenie zespołu kanału nadgarstka prowadzi do całkowitego cofnięcia się dolegliwości natomiast źle leczony i zastarzały zespół kanału nadgarstka skutkuje znacznym ograniczeniem funkcji ruchowych i czuciowych ręki. ZABURZENIA CZYNNOŚCIOWE O CHARAKTERZE OSTREGO ZESPOŁU WIEŃCOWEGO NA TLE CHOROBY ZWYRODNIENIOWO-ZNIEKSZTAŁCAJĄCEJ KRĘGOSŁUPA PIERSIOWEGO Anna Krzyślak Ordynator Oddziału Rehabilitacji w Sulechowie Prywatny Gabinet Rehabilitacyjny w Zielonej Górze. ból zamostkowy, podejrzenie guza płuca, bóle w klatce piersiowej, utrudnione oddychanie, omdlenia, zmiany zwyrodnieniowe z osteofitozą. Pacjent lat 55 po raz pierwszy został skierowany na oddział rehabilitacji w 2006 r. z powodu nawracających bólów zamostkowych promieniujących do lewej kończyny górnej, sugerujących ostry zespół wieńcowy. Trudny do opanowania w warunkach ambulatoryjnych ból powodował wielokrotną hospitalizację. Diagnozowany i leczony od 2002 r. na oddziale wewnętrznym, neurologicznym i OIOM. Przeprowadzone badania nie wykazywały przyczyn sercowych dolegliwości. W rtg kręgosłupa piersiowego stwierdzono zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające, co było powodem skierowania pacjenta na oddział rehabilitacji. Prowadzona kinezyterapia, fizykoterapia i psychoedukacja spowodowały istotne złagodzenie dolegliwości i zmniejszenie częstotliwości napadów. Od tego czasu pacjent cyklicznie trafia na oddział. Z kaŝdym kolejnym pobytem uzyskiwana jest dalsza poprawa jego stanu a napady są łagodniejsze i nie wymagają intensywnego leczenia przeciwbólowego. DYSLORDOZA SZYJNA A ZABURZENIA NEUROWEGETATYWNE Krzysztof Błecha Bonimed - Centrum Ziołolecznictwa Ojca Grzegorza w śywcu dyslordoza kręgosłupa szyjnego, terapia manualna, zawroty głowy, drętwienie rąk, bóle głowy, Przedmiotem opracowania jest wpływ zmniejszonej bądź zniesionej lordozy szyjnej na zaburzenia neurowegetatywne oraz znaczenie terapii manualnej w leczeniu przedmiotowych dolegliwości. Obserwacje przeprowadzono na grupie 94 chorych leczonych w gabinecie lekarskim autora w latach Wśród badanych 79 % stanowiły kobiety a 21% męŝczyźni.

12 DOLEGLIWOŚCI W OBRĘBIE KLATKI PIERSIOWEJ, POZORUJĄCE OBJAWY CHORÓB ORGANICZNYCH NARZĄDÓW TEGO OBSZARU, GENEROWANE PRZEZ CZYNNOŚCIOWO ZMIENIONE TKANKI NIEKTÓRYCH STRUKTUR NARZĄDU RUCHU, W TYM KRĘGOSŁUPA. DOŚWIADCZENIA WŁASNE, PRZEGLĄD LITERATURY Bogumiła Dampc, Martyna Gibes-Porzych, Justyna Sieracka Centrum Terapii Manualnej, Sierosław choroby organiczne narządów klatki piersiowej, dusznica bolesna, stany przedzawałowe, rak szczytu płuca, rak piersi, astma, patologiczna czynnościowo aktywność tkankowa, segmenty ruchowe kręgosłupa piersiowego środkowego, górnego, zespoły szyjne dolne, stawy krzyŝowo-biodrowe, m. biodrowo-ŝebrowy, zaburzenia czynności narządu ruchu. W obszarze narządów klatki piersiowej mogą pojawiać się bardzo niepokojące objawy, u których źródeł leŝą choroby organiczne, zagraŝające nawet Ŝyciu. Pierwszym odruchem, za którym słusznie podąŝa pacjent, jest zgłoszenie się do lekarza odpowiedniej specjalności i wykonanie zaleconych przez niego badań medycznych. Często jednak obiektywny obraz nie ukazuje problemu organicznego pomimo nadal odczuwanych, uporczywych i niepokojących pacjenta dolegliwości. U ich źródeł, jak zauwaŝamy, moŝe leŝeć specyficzna, patologiczna czynnościowo, aktywność tkankowa niektórych struktur narządu ruchu. Celem naszego wystąpienia jest przedstawienie ich charakterystyki objawowej i wyróŝnienie tych struktur narządu ruchu, które pozorować mogą choroby organiczne w rejonie klatki piersiowej. Struktury te bardzo często zmieniają swój stan pod wpływem stresu psychicznego. Przedstawione zostaną takŝe przykłady stanów, kiedy to choroby organiczne jak np.: dusznica bolesna, stany przedzawałowe, rak szczytu płuca, rak piersi, astma i wiele innych, zaburzają czynności narządu ruchu i wtórnie wzbogacać mogą oraz bardzo komplikować, obraz kliniczny danego pacjenta. Zaburzenia czynności narządu ruchu mogą być przyczynami pierwotnymi w/w objawów ale nie zagraŝają Ŝyciu. Prawie zawsze towarzyszą chorobom organicznym. Do struktur najczęściej zaangaŝowanych w procesy chorobowe obu grup zaliczamy m. in. segmenty ruchowe kręgosłupa piersiowego środkowego, górnego, szyjne dolne, stawy krzyŝowo-biodrowe, pola punktów spustowych wytwarzanych przez m. biodrowo-ŝebrowy i inne. Przedstawimy charakterystykę objawową ich tkanek, jak się okaŝe bardzo podobną do charakterystyki objawowej chorób organicznych narządów klatki piersiowej. KORELACJA POMIĘDZY LUMINANCJĄ ŚWIATŁA ODBITEGO OD POWIERZCHNI TĘCZÓWKI A ZMIANAMI CZYNNOŚCIOWYMI W KRĘGOSŁUPIE OCENIANYMI BADANIEM PALPACYJNYM tęczówka, absorbcja światła, luminancja, badanie manualne kręgosłupa, diagnoza Andrzej Święcicki Instytut Biodynamiki Nieliniowej, Poznań Autor podjął próbę krytycznej oceny korelacji pomiędzy ilością światła odbitego z powierzchni tęczówki a stanem czynnościowym poszczególnych segmentów kręgosłupa. Zjawisko występowania korelacji pomiędzy układem włókien mięśniowych w tęczówce, ich kolorem, ilością pochłoniętego lub odbitego na ich powierzchni światła a stanem klinicznym poszczególnych układów i narządów jest opisywane w literaturze pozanaukowej. Doniesienia naukowe są nieliczne i większości negują istnienie tego zjawiska. Praca ma na celu zweryfikowanie tezy, czy na podstawie obrazu tęczówki moŝna postawić jakąś formę diagnozy mówiącej o stanie czynnościowym tkanek przykręgosłupowych. Oparta jest na obserwacjach własnych i współpracy z Centrum Terapii Manualnej dr. Andrzeja Rakowskiego. Przeprowadzone badania polegały na wykonaniu fotografii, poddaniu ich obróbce cyfrowej oraz wyliczeniu poziomu luminancji światła odbitego z ich powierzchni. Z kolei kręgosłup i tkanki przykręgosłupowe były oceniane metodami medycyny manualnej pod kątem zwiększonej wraŝliwości lub reakcji bólowych poszczególnych segmentów. W pracy oceniono statystyczną korelację pomiędzy wartościami luminancji światła odbitego z wybranych fragmentów tęczówki a reakcjami bólowymi w obrębie kręgosłupa i tkanek przykręgosłupowych.

13 BEZDOTYKOWA STEREOGRAFIA RASTROWA I JEJ WYKORZYSTANIE W TERAPII MANUALNEJ Zbigniew Śliwiński Jedną z metod oceny powierzchni tułowia z moŝliwością automatycznego odtworzenia tej powierzchni w wymiarze 3D i analizy jej kształtu jest stereografia rastrowa. Do takiej oceny słuŝy miedzy innymi urządzenie DIERS formetric III 4D. Jest to bezpromienna alternatywa do badania rentgenowskiego? To rewolucyjna i przyszłościowa kombinacja najnowocześniejszej techniki i cyfrowego przetwarzania danych. Daje szanse na szybki i bezdotykowy pomiar oraz analizę matematyczną powierzchni pleców i kręgosłupa pacjenta, jak równieŝ róŝnic w długości kończyn dolnych. Pozwala na obiektywny pomiar kąta rotacji na poziomie kaŝdego segmentu ruchowego kręgosłupa. Wyniki pomiaru są bardzo dokładne, a dzięki błyskawicznej transmisji obrazu do komputera analiza danych następuje natychmiast po wykonaniu badania. Pomiar umoŝliwia dokładną diagnozę, ułatwiając dobór moŝliwie najlepszej indywidualnej terapii. ZABURZENIA CZYNNOŚCI KLUCZOWYCH REJONÓW NARZĄDU RUCHU U DZIECI. DOŚWIADCZENIA WŁASNE, PRZEGLĄD LITERATURY. Janina Słobodzian-Rakowska, Magdalena Tomczak Centrum Terapii Manualnej, Sierosław Rejony kluczowe to te części narządu ruchu, które odgrywają największą rolę w przekazywaniu informacji do innych części organizmu człowieka: narządów wewnętrznych, układu nerwowego, narządów zmysłu, poszczególnych struktur narządu ruchu: stawów, mięśni, powięzi. Obserwacje poczynione przez badaczy niemieckich Coenena i innych podkreślają, Ŝe wraz z kształtowaniem się poszczególnych funkcji podporowych i stopniowym osiąganiem prawidłowej postawy dwunoŝnej, zmienia się dominacja poszczególnych rejonów kluczowych. Dowiedziono, Ŝe w okresie niemowlęcym największe znaczenie ma przejście głowowo-szyjne. Jego prawidłowa funkcja umoŝliwia nie tylko prawidłowy proces pionizacji ale takŝe optymalną percepcję bodźców płynących z podstawowych zmysłów: dotyku, równowagi, czucia ciała, co jak wiadomo jest warunkiem niezbędnym do kształtowania się funkcji wyŝszych zmysłów: wzroku, słuchu, mowy, zdolności wykonywania precyzyjnych czynności. W czasie dalszego rozwoju narządu ruchu zaczynają dominować struktury przejścia szyjno-piersiowego, piersiowo-lędźwiowego, a w wieku dojrzałym główną rolę w przekazywaniu informacji pełnią stawy krzyŝowo-biodrowe wraz z miednicą. Patogenetyczne działanie rejonów kluczowych wyjaśnia się obecnie regulacją statyczno-dynamiczną, przy czym przekaźnikami są łańcuchy mięśni i powięzi (1,3,6,7). Napięcia są przenoszone powięziowo, mięśniowo-powięziowo i trzewno-powięziowo. Te, jakŝe waŝne, struktury dla organizmu człowieka charakteryzują się znacznie lepszym zaopatrzeniem w proprioceptywne aferencje niŝ inne rejony. Dlatego pod względem neurofizjologicznym mają one pierwszeństwo, jeśli chodzi o przekazywanie bodźców i odpowiedź na nie. Zaburzenia w tych obszarach są traktowane przez organizm priorytetowo oraz szybciej rejestrowane na poziomie segmentów, poza nimi i centralnie, przez co zyskują większe patogenetyczne znaczenie. W wystąpieniu zostaną przedstawione własne obserwacje oraz doświadczenia w pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym oraz szkolnym. Terapię podjęto z powodu pojawienia się objawów specyficznych dla chorób organicznych np. podwyŝszona temperatura ciała, przewlekłe bóle brzucha, głowy, zasłabnięcia, omdlenia i inne. Wspólną cechą tych dzieci był fakt, iŝ nie postawiono konkretnej diagnozy poniewaŝ wyniki badań podstawowych i specjalistycznych były prawidłowe. Obserwacje będą poparte wynikami statystycznymi badań dzieci w dwóch grupach wiekowych: sześciolatków i trzynastolatków. Łączna liczba przebadanych i zakwalifikowanych do opracowania statystycznego dzieci wynosiła 299 sześciolatków i 254 trzynastolatków. Dla głębszego zobrazowania zagadnienia przedstawiony zostanie równieŝ opis przypadku. ZNACZENIE BADANIA MANUALNO-TERAPEUTYCZNEGO I TERAPII U NIEMOWLĄT W PODEJRZENIU O SYNDROM KISS KISS syndrome, asymetria ciała niemowląt, powikłania poporodowe Stanisław Legocki 1, Tomasz Woźniak 2 1 PT/ OMT/ Fachlehrer MT IFK.e.V 2 MT I Zaburzenia symetrii ułoŝenia i ruchomości głowy z reflektorycznym ułoŝeniem ciała u niemowląt oraz nadczynność układu wegetatywnego moŝe być wynikiem tzw. traumy porodowej. Pojęcie związane jest z dysfunkcją w rejonie stawów potyliczno-

14 szczytowo-obrotowych spowodowaną mechanicznymi czynnikami. Dr Biedermann opisał owy problem w literaturze na bazie ok. 60 tys. przypadków i nazwał syndromem KISS. Omówimy i przybliŝymy w/w problem w zakresie rozpoznania i terapii manualnej. SCHWINDEL/TINNITUS EINE NEUROMUSKULÄRE STÖRUNG? ZAWROTY/TINNITUS ZABURZENIA NERWOWO-MIĘŚNIOWE? Schlüsselworte Myofasciale Triggerpunkttherapie, Nadelung, Nozizeption, Schwindel, Tinnitus, Hartmut Gehlhar Fachärzte für Allgemeinmedizin Chirotherapie / Sportmedizin Zusammenfassen Erfahrungsbericht: durch myofaciale Triggerpunkttherapie, Nadelung und Infiltration an die Muskelansätze der Kopfgelenksmuskeln kann man den Akkut-Schwindel, den Akkut Tinnitus durch 2-4 Behandlungen therapieren; im februar fängt eine Beobachtungsstudio mit einem HNO Zentrum in Lüdenscheid statt. Nach Ausschluss internistischer Erkrankungen und HNO erkrankungen erfolgt eine 2-4 malige Therapie. Die bisherigen Erfahrungen zeigen, dass der Schwindel (nicht älter als 4-8 Wo) mit 2-4 behandlungen zu 60-70% symptomfrei wird, beim Tinnitus (nicht älter als 4 wo) zu 50% beeinflussbar ist. Terapia mięśniowo-powięziowych punktów spustowych, igłoterapia, nocycepcja, zawroty, tinnitus. Poprzez terapię mięśniowo-powięziowych punktów spustowych, igłoterapię, infiltrację, przyczepów mięśni stawów głowy, jest moŝliwe skuteczne leczenie ostrych zawrotów, ostrych stanów z tinnitusem. W lutym 2011 powstało Studio Monitorujące z HNO Centrum w Lüdenscheid. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, Ŝe dolegliwości te moŝna skutecznie leczyć, jednak indywidualnie ostateczne wyniki zaleŝą w duŝym stopniu od czasu trwania objawu. PRAKTYCZNE METODY DIAGNOSTYCZNE BADANIA UKŁADU WZROKOWEGO U DZIECI widzenie obuoczne, stereopsja, ostrość wzroku, zez, wada refrakcji, niedowidzenie Robert Szulc spec. chorób oczu Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej VISUM w Sopocie Badanie okulistyczne dziecka ma swoją szczególną specyfikę. Metodyka badania zaleŝy głównie od wieku małego pacjenta. Dlatego bardzo waŝny jest wybór odpowiednich powtarzalnych badań, które mogą wykluczyć lub potwierdzić zmiany patologiczne narządu wzroku. Wady wzroku u dzieci mogą być powiązane z bardzo powaŝnymi wadami wrodzonymi innych narządów. Dlatego wielce istotna jest współpraca interdyscyplinarna pomiędzy lekarzami róŝnych specjalności, ortoptystami i pozostałym personelem medycznym. Wszelkie zauwaŝone nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu wzrokowego u dziecka powinny być natychmiast weryfikowane. Pierwsza dekada Ŝycia dziecka jest okresem, w którym następuje dynamiczny rozwój organizmu jako całości, w tym równieŝ oka. Większość wad wzroku właśnie w tym okresie ulega manifestacji. Celem pracy jest przedstawienie prostych i praktycznych testów diagnostycznych, które mogą zostać wykorzystane przez terapeutów do oceny: zaburzeń widzenia obuocznego, nieprawidłowej motoryki gałek ocznych oraz wad refrakcji u dzieci.

15 REFLEKSOTERAPIA. AURIKULOTERAPIA I KLAWITERAPIA W WYBRANYCH CHOROBACH DZIECI refleksoterapia, stan zapalny, reakcja naczynioruchowa. Janusz Kołodziejczyk Centrum Medyczne OMNIBUS, Lubsko Wiadomym faktem jest iŝ stosowanie u dzieci leków w tym zwłaszcza niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), jak teŝ sterydów, napotyka na znaczne ograniczenia w obawie o moŝliwe działania uboczne tych specyfików. Autor przedstawia propozycję zastosowania u dzieci aurikuloterapii i klawiterapii których stosowanie nie sprowadza takich szkód. Metody te są formamirefleksoterapii/akupunktury/akupresury. Efekty ich zastosowań w skoliozach, stanach po urazach narządu ruchu (ew. w chorobie Perthesa), stanach obturacyjnych oskrzeli i wybranych stanach zapalnych skłaniają do bardziej śmiałego i szerszego poznania ich i wnikliwszej analizy przydatności zastosowania u chorych dzieci. Przypomina mechanizm zaburzeń naczynioruchowych stanu zapalnego wg. prawa etapów Rickera, oraz własną hipotezę mechanizmu likwidacji tych zaburzeń w oparciu o wyniki własnych badań termograficznych, na podstawie których opisuje zjawisko gry naczynioruchowej, dzięki której akupunktura i pokrewne metody odruchowe są tak skuteczne w leczeniu stanów zapalnych. KOINCYDENCJE POMIĘDZY OBJAWAMI DYSFUNKCJI NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH A OBJAWAMI ZABURZEŃ CZYNNOŚCI NARZĄDU RUCHU W CODZIENNEJ PRAKTYCE LEKARSKIEJ Jan Pokrywka Praktyka Lekarska, Kłodzko długowieczność, nauka religia, wiedza wiara, technologia duchowość, tlen, antybiotyki, oksydanty, wodór, antyoksydanty. Pełne zdrowie i wynikająca z niego prawdziwa długowieczność to wynik delikatnego połączenia najnowszej współczesności ze staroŝytnością, nauki z religią, wiedzy z wiarą, technologii z duchowością, widzialnego z niewidzialnym. Wiek dwudziesty fizjologicznie i biochemicznie to wiek tlenu, antybiotyków i oksydantów. Wiek dwudziesty pierwszy to wiek wodoru i antyoksydantów. tak miał powiedzieć noblista Linus Carl Pauling. Osiągnięcie pełnego zdrowia i wynikającej z niego prawdziwej długowieczności dziś, jest juŝ w zasięgu moŝliwości przeciętnego człowieka. W tym przekonaniu ponadto utwierdziły mnie słowa laureata nagrody nobla Alexisa Carrela i wyniki badań współczesnych, które wykazały, Ŝe komórki Ŝyjące w wodnym środowisku o silnym działaniu przeciw utleniającym i prawidłowym poziomie Ph, potrafią same się zregenerować. RównieŜ okres pomiędzy podziałami komórki mitozami znacznie się wydłuŝa. Potrafią trwać w stanie zregenerowanym bez końca, jeŝeli środowisko w którym się znajdują na to im pozwoli. Omówione zostaną tu prace naukowców japońskich zajmujące się wodorem oraz wynikające z nich dalekosięŝne wnioski dla egzystencji kaŝdego mieszkańca naszej planety. WPŁYW WYBRANYCH CECH OSOBNICZYCH I PATOMORFOLOGICZNYCH NA PROCES UTRZYMYWANIA RÓWNOWAGI CIAŁA U OSÓB Z BÓLAMI CZĘŚCI LĘDŹWIOWEJ KRĘGOSŁUPA. równowaga ciała, kontrola postawy, dyskopatia, ból krzyŝa. Małgorzata Milko, Dariusz Milko W pracy dokonano analizy wpływu wybranych cech osobniczych i patomorfologicznych takich jak: wiek, płeć, wzrost, masa ciała, BMI, siła mięśniowa i nasilenie dolegliwości bólowych na proces utrzymywania równowagi ciała u osób z bólami części lędźwiowej kręgosłupa. Podsumowanie: Z analizy wyników badań wynika, Ŝe z wyŝej wymienionych parametrów w szczególności wiek i stopień nasilenia bólu istotnie wpływa na zaburzenia równowagi ciała.

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU WERSJA 2014 Moduł I TMH w ortopedii Dysfunkcje i deformacje stóp dzieci i dorośli pierwotne wtórne zasady korekcji czynnej korekcja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego

AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego KURS AKADEMIA CHIROPRAKTYKI Opis modułów kursu chiropraktyczego i zadania Moduł 1 historii chiropraktyki i jej filozofii ze szczególnym uwzględnieniem chiropraktyki McTimoney- Corley a(mctc); zasadności

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

BÓLE ORAZ INNE OBJAWY CHOROBOWE ODCZUWANE W OBRĘBIE GŁOWY, TWARZY, POŁĄCZENIA GŁOWOWO-SZYJNEGO, EPIDEMIOLOGIA, PATOGENEZA, DIAGNOSTYKA, TERAPIA

BÓLE ORAZ INNE OBJAWY CHOROBOWE ODCZUWANE W OBRĘBIE GŁOWY, TWARZY, POŁĄCZENIA GŁOWOWO-SZYJNEGO, EPIDEMIOLOGIA, PATOGENEZA, DIAGNOSTYKA, TERAPIA Polskie Towarzystwo Terapii Manualnej w Modelu Holistycznym wraz z Katedrą Medycyny Społecznej Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Centrum Terapii Manualnej oraz Federacją Polskich

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE PROGRAM STUDIÓW FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE MODUŁ I. Kompleks barkowo-ramienny 20 godzin struktur stawowych i okołostawowych MODUŁ II. Kompleks barkowo-ramienny, kręgosłup szyjny (staw szczytowo-potyliczny

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/ Załącznik nr 2 do Uchwała NrAR001-2 - V/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 26 maja 2015r.w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ REHABILITACJI KIERUNEK FIZJOTERAPIA studia II stopnia DZIENNIK PRAKTYK STUDENCKICH - Imię i nazwisko studenta Nr albumu CELE KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI MEDYCYNA MANUALNA Medycyna manualna to ukierunkowane działanie diagnostyczne i terapeutyczne, za pomocą manualnych rękoczynów, którego celem jest zniesienie odwracalnych dysfunkcji w obrębie narządów ruchu.

Bardziej szczegółowo

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Przesłanki do realizacji programu: Wady postawy to coraz większy problem zdrowotny naszego społeczeństwa. W ostatnich latach znacząco wzrosła ilość

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka

Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Walczymy z rakiem buuu rakiem! Pod honorowym patronatem Rzecznika Praw Dziecka Drodzy Rodzice! W ostatnich latach wyleczalność nowotworów u dzieci i młodzieży wzrosła aż do 70-80%, a w przypadku ostrej

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce. Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Propozycja ujednoliconego programu nauczania onkologii w Polsce Katedra Onkologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Wytyczne: POLANICA 1998 POZNAŃ 1999 KRAKÓW 2000 Wrocław 2006 Rozporządzenie ministra edukacji

Bardziej szczegółowo

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci...

Piśmiennictwo... 45. Manometria przełyku Krzysztof Fyderek... 31 Założenia, zasady i wskazania do badania manometrycznego przełyku u dzieci... SPIS TREŚCI ROZWÓJ ONTOGENETYCZNY ORAZ FIZJOLOGIA CZYNNOŚCI MOTORYCZNEJ PRZEWODU POKARMOWEGO Krzysztof Fyderek.. 13 Rozwój strukturalny................. 13 Rozwój śródściennego żołądkowo-jelitowego (enteralnego)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010 MIGRENY Henryk Dyczek 2010 Wstęp http://zdrowie.flink.pl/migrenowe_bole_glowy.php Migrenowe bóle głowy stanowią problem epidemiologiczny, diagnostyczny i terapeutyczny. Powszechnie występuje niedostateczna

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613 IX 1. MECHANIZMY POWSTAWANIA BÓLU Jerzy Wordliczek, Jan Dobrogowski... 1 Patomechanizm bólu ostrego... 3 Patomechanizm bólu przewlekłego... 9 Ból neuropatyczny... 10 Ośrodkowa sensytyzacja... 15 2. METODY

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Niestabilność kręgosłupa

Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa Niestabilność kręgosłupa jest to nadmierna ruchomość kręgosłupa wykraczająca poza fizjologiczne zakresy ruchu, wywołująca dolegliwości bólowe lub objawy neurologiczne, również

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014-2016. Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014-2016. Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS) W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014-2016 Katedra Fizjoterapii / Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizykalnych Metod Terapeutycznych Kierunek:

Bardziej szczegółowo

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia 1. Prąd Kotz`a średniej częstotliwości, bipolarny. Prąd Kotz`a jest jednym z grupy prądów, z których pochodzi rosyjska stymulacja, stąd prąd Kotz`a może być również

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 Ośrodek realizuje świadczenia medyczne na rzecz dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN

PALIATYWNEJ W OPIECE. Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora. Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN PATRONAT MERYTORYCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN F iz jo t e r a p ia W OPIECE PALIATYWNEJ Redakcja naukowa A g n ieszka W ó j c ik - A n n a Pyszora F iz jo t

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1. Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII

Spis treści. Spis treści. 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1. Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII Przedmowa do wydania drugiego XI Autorzy rozdziałów XIII 1. Podstawowa wiedza o rehabilitacji 1 1.1. Historia rehabilitacji na świecie i w Polsce 1 Bogumił Przeździak 1.2. Niepełnosprawność i proces rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia dzieci i niemowląt

Fizjoterapia dzieci i niemowląt Fizjoterapia dzieci i niemowląt FORU/H www.e-forum.pl www.e-forum.pl FIZJOTERAPIA DZIECI DNIEMOWLĄT FORU/M Wiedza ^usługach rynku strona 1 Spis treści Spis treści NEUROLOGIA 1 Prawidłowy rozwój dziecka

Bardziej szczegółowo

Tom ELSEV IER URRAN&PARTNER REHABILITACJA MEDYCZNA A N D R ZE JA KWOLKA

Tom ELSEV IER URRAN&PARTNER REHABILITACJA MEDYCZNA A N D R ZE JA KWOLKA ELSEV IER URRAN&PARTNER Tom REHABILITACJA MEDYCZNA A N D R ZE JA KWOLKA W y d a n i e d r u g i e D ono o o Pod redakcją Andrzeja Kwolka Tom li Rehabilitacja kliniczna Wydanie drugie ELSEY IER URBAN&rPARTNER

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Strona 1 z 5 TABELA NR 2 OCENA TRWAŁEGO USZCZERBKU NA ZDROWIU NA SKUTEK NIESZCZĘŚLIWEGO WYPADKU. Procent trwałego uszczerbku na zdrowiu

Strona 1 z 5 TABELA NR 2 OCENA TRWAŁEGO USZCZERBKU NA ZDROWIU NA SKUTEK NIESZCZĘŚLIWEGO WYPADKU. Procent trwałego uszczerbku na zdrowiu TABELA NR 2 OCENA TRWAŁEGO USZCZERBKU NA ZDROWIU NA SKUTEK NIESZCZĘŚLIWEGO WYPADKU L.p. Rodzaj uszczerbku Procent trwałego uszczerbku na zdrowiu USZKODZENIA GŁOWY 1 2 Uszkodzenie kości sklepienia i podstawy

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym

Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym SYSTEM DERO: ROZWÓJ TECHNIK OPERACYJNEGO LECZENIA KRĘGOSŁUPA Adamski Ryszard, Tura Krzysztof 1 Stabilizacja krótkoodcinkowa w leczeniu schorzeń i urazów kręgosłupa -w materiale własnym Wstęp Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku. i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku. i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku Załącznik nr 1 do uchwały 149/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Wydział prowadzący kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10

M1_W04 M1_W10 K_W 01 M1_W01 M1_W02 M1_W10 K_W 02 M1_W05 M1_W03 K_W 03 M1_W08 M1_W11, M1_W12 M1_W01 M1_W02 M1_W03 M1_W07 M1_W10 M1_W01 M1_W07 M1_W10 TABELA ODNIESIENIA EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNEK FIZJOTERAPIA POZIOM KSZTAŁCENIA - studia i stopnia PROFIL KSZTAŁCENIA - praktyczny OBSZAR KSZTAŁCENIA - obszar nauk medycznych, nauk

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

Zaliczenie procedur medycznych

Zaliczenie procedur medycznych Załącznik nr 2 do Indeksu wykonanych zabiegów i procedur medycznych Zaliczenie procedur medycznych wykonanych przez lekarza w czasie staży specjalizacyjnych i kierunkowych realizowanych w ramach specjalizacji

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia w autokorektorze

Ćwiczenia w autokorektorze Ćwiczenia w autokorektorze W proponowanej metodyce terapii uwzględniliśmy wytyczne i zalecenia opracowane przez SOSORT. 1 - najważniejszym elementem kinezyterapii skolioz są ćwiczenia czynne prowadzące

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur 1. Ocena wpływu fizjoterapii (kinezyterapii, fizykoterapii) na stan zdrowia osób z chorobami układu oddechowego (np. astmy). 2. Ocena wpływu fizjoterapii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu TERAPIA MANUALNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień

Podstawy diagnostyki onkologicznej. Podstawy diagnostyki onkologicznej. Marcin Stępie. pień Marcin Stępie pień Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM Wrocław, Dolnośląskie Centrum Onkologii we Wrocławiu. Cele diagnostyki rozpoznanie choroby nowotworowej; ocena zaawansowania

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE

CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA ROZDZIA 4 NAJCZĘSTSZE NOWOTWORY OBJAWY, ROZPOZNAWANIE I LECZENIE Arkadiusz Jeziorski W Polsce do lekarzy onkologów zgłasza się rocznie ponad 130 tysięcy nowych pacjentów; około 80 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w dysfunkcji

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z dolegliwościami reumatycznymi Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Mała

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym

Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Neurogenne zwichnięcie stawu biodrowego u chorych z mózgowym porażeniem dziecięcym Marek Jóźwiak Klinika Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu Neurogenne

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce.

Astma oskrzelowa. Zapalenie powoduje nadreaktywność oskrzeli ( cecha nabyta ) na różne bodźce. Astma oskrzelowa Astma jest przewlekłym procesem zapalnym dróg oddechowych, w którym biorą udział liczne komórki, a przede wszystkim : mastocyty ( komórki tuczne ), eozynofile i limfocyty T. U osób podatnych

Bardziej szczegółowo

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ

Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Poradnia Obrzęku Limfatycznego - zabiegi rehabilitacyjne nie są refundowane przez NFZ Działająca w Hospicjum Poradnia Obrzęku Limfatycznego, od 1992 roku pomaga pacjentom zmagającym się z tym nieuleczalnym

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ Metoda Hartmana Badanie Ocena stanu klinicznego tej metodzie bazuje na trzech podstawowych elementach: - wywiad podczas wywiadu poszukujemy odpowiedzi na pytania: jaki rodzaj dysfunkcji jest obecny jakie

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO

Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Przykładowe badania PET/CT wykonane w ZMN SCO Pacjentka lat 47 ocena zmian w płucach w poszukiwaniu ogniska pierwotnego liczne zmiany meta w obu płucach, w układzie kostnym, wątrobie i węzłach chłonnych

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

Dr hab. med. Paweł Hrycaj

Dr hab. med. Paweł Hrycaj Dr hab. med. Paweł Hrycaj Chory z zapaleniem jednego/kilku stawów Zakład Reumatologii i Immunologii Klinicznej Katedra Immunologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer

Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Plan Szkolenia Medical Personal Trainer Zjazd I Dzień 1. (10-18) Pierwszy zjazd poświęcony jest wadom postawy oraz dolegliwościom kręgosłupa. Uczestnicy szkolenia uczą się jak zapobiegać powstawaniu dolegliwości

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ZDROWIA Warszawa. JĘ.!: 2013 Podsekretarz Stanu Aleksander Sopliński MZ-MD-P-O734O3 7-2/AT! 13 Pan Marek Michalak Rzecznik Praw Dziecka ul Przemysłowa 30/32 OO-450 Warszawa W nawiązaniu do

Bardziej szczegółowo

Regulamin Porządkowy Oddziału Rehabilitacji Dziennej dla Dzieci z Zaburzeniami Wieku Rozwojowego.

Regulamin Porządkowy Oddziału Rehabilitacji Dziennej dla Dzieci z Zaburzeniami Wieku Rozwojowego. Regulamin Porządkowy Oddziału Rehabilitacji Dziennej dla Dzieci z Zaburzeniami Wieku Rozwojowego. I. Charakterystyka Oddziału 1. Oddział Dzienny Rehabilitacji Dzieci z Zaburzeniami Wieku Rozwojowego działa

Bardziej szczegółowo

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki Wpływ stresorów w występuj pujących w środowisku pracy na orzekanie o długotrwałej niezdolności do pracy związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

Bardziej szczegółowo

Słownik komórek organizacyjnych podlegających sprawozdawczości komunikatem danych o listach oczekujących

Słownik komórek organizacyjnych podlegających sprawozdawczości komunikatem danych o listach oczekujących Słownik komórek organizacyjnych podlegających sprawozdawczości komunikatem danych o listach oczekujących wersja obowiązująca od okresu sprawozdawczego sierpień 2013 r. Komórki organizacyjne 1000 PORADNIA

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Wyłączny przedstawiciel na Polskę:

Wyłączny przedstawiciel na Polskę: Wyłączny przedstawiciel na Polskę: IFDMO jako jedyna organizacja na świecie posiada pełne prawa do wykorzystywania i przetwarzania materiałów wideo, publikacji oraz dokumentacji twórcy metody FDM - Dr

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Mgr Barbara Kowaliszyn, specjalista I stopnia 1. mgr fizjoterapii Barbara Lewko 1. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18.

Mgr Barbara Kowaliszyn, specjalista I stopnia 1. mgr fizjoterapii Barbara Lewko 1. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. Mgr Barbara Kowaliszyn, specjalista I stopnia 1.kurs Diagnozowanie i leczenie zespołów bólowych kręgosłupa metodą McKenziego kurs A, B Kraków 2.kurs Terapii Manualnej zastosowanie w diagnostyce i leczeniu

Bardziej szczegółowo

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju

Oddział Pediatryczny - ARION Szpitale sp. z o.o. Zespół Opieki Zdrowotnej w Biłgoraju Nazwa świadczenia A59 bóle głowy A87b inne choroby układu nerwowego < 18 r.ż. C56 poważne choroby gardła, uszu i nosa C57 inne choroby gardła, uszu i nosa C56b poważne choroby gardła, uszu i nosa < 18

Bardziej szczegółowo